Obrazki wotywne z kościoła Bożego Giała w Krakowie/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1

Dublin Core

Tytuł

Obrazki wotywne z kościoła Bożego Giała w Krakowie/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1

Temat

Kraków
malarstwo nieprofesjonalne
dewocjonalia
obrazki wotywne

Opis

Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1; s.33-52

Twórca

Krzysztofowicz, Stefania
Śnieżyńska-Stolot, Ewa

Data

1967

Relacja

oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:4944

Format

application/pdf

Język

pol.

Identyfikator

oai:cyfrowaetnografia.pl:4583

PDF Text

Text

П. 1. Obrazek
wotywny
Piotra
Komorowskiego,
ol. pł., 56 X 52
cm.
1. pol. XVIII
w.
Kościół
Bożego
Ciała,
Kraków.

Stefania^Krzysztofowicz,

Ewa

Śnieżynska-Stolot

/

OBRAZKI WOTYWNE Z K O Ś C I O Ł A B O Ż E G O C I A Ł A W KRAKOWIE
W

kościele

nagrobka
obrazki
nie

n a terenie

XVIII

Ciała

których

klasztoru

Zespół

w

Krakowie,

Kazimierczyka,

w o t y w n e z

klauzurą).
i

Bożego

Stanisława

jeden

znajduje

kanoników

t e n powstał

w

pobliżu

wionych

się 22

bogata

l i t e r a t u r a opisująca c u d a d o z n a n e

się o b e c ­

czyną,

z której

zachowały

regularnych

n a przestrzeni

w . i był w y n i k i e m r o z w o j u

kultu

(za
XVII

Stanisława

Kazimierczyka.
Stanisław
ków

(1433—1489),

regularnych

dzieją

i lektorem

Matki

Boskiej

w

zakonnik

Krakowie,

zakonnym,

klasztoru

kanoni­

był w y b i t n y m

miał

szczególny

i r a n Chrystusa. Literatura

kazno­
kult

do

dewocyjna

miasta

W

roku

tórnie

Boskiej

i św. Stanisława

sława

Kazimierczyka

Ciała,

przed

w

ołtarzem

jego grobie
jego

Marii

cie

Magdaleny,

„ojcowie

obwiódł" , W roku
4

kościoła

sługi bożego o s o b a

opublikowane

po raz drugi
Pozycje

8

cudów

autorów:

Bożego

Kazimierczyka

gdzie obok

ołtarza

Stanisław
n y , chociaż

wymienia

wystawił

mimo

żelazną
prałat
w

g o Katalog

spisy

Wojciecha

Grabowskiego .
9

Powyższe

oczu

oraz

opisy

cudów

ofiarowywania

wspominają
do g r o b u

licznych w o t w postaci
tablic

wotywnych

wielokrotnie

Stanisława

jest

staremi

(wspomniane

literami

pisane"

zarówno

srebrnych, j a k

„ k a p ł a n j e d e n . . . długo i ciężko c h o r u j ą c "
wałoby,

że o b r a z k i

wotywne

10

znajdowały

malowanych
„wotum
ofiarował

, co w s k a z y ­
się j u ż p r z y

p i e r w s z y m n a g r o b k u Stanisława K a z i m i e r c z y k a
b i t e r i u m kościoła B o ż e g o
Z

kolei

między

opisy

rokiem

w

prez­

Ciała.

wymieniają
1660 i

Kazi­

s r e b r n y c h r ą k , nóg,

powstałe

1702 m a l o w a n e

przypuszczalnie
wota:

fundacji

Stanisława

bocznej,

m a s z a ; n i e z n a n e j b i a ł o g ł o w y za s z c z ę ś l i w y poród, b r a t a
Albina

Kłosa

mieszczanina

Mstowskiego

i Szymona

kazimierskiego,
Orłowskiego .
u

ks. To­
Według

opisu — o s t a t n i z obrazków przedstawiał f u n d a t o r a l e ­

że umarł
świętych

i

i

szczątki

m u nagrobek,

jednak

Gorczyńskiego

1533, k t ó r e

5

n i e jest

Michała

pow­

Stefana

żywoty

z roku

habi­

roku

zostały

1660 r . p r z e z

t e uzupełniają

Ranotowicza)

się t a m t a b l i c a .

Kazimierczyk,
święty,

nawy

w

spisał

przez

dozna­

przy­

z

które

tablic

stalle

przeniósł

do p ó ł n o c n e j

św. Krzyża

znajdująca

p r z e z opinię j a k o

Ciała,

Łoniewski

Kazimierza,

wejścia

była w

stawiając

z

z wymienionych

kamienny

p . p . J o r d a n kratą

regularnych,

Stanisława

co upamiętnia

grób

wydanie

1 m a l o w a n y c h . Najstarszą

z g r o b u gdzie był p o ­

1632 k s . M a r i a n K ł o c z y ń s k i ,

kanoników

prezbiterium

obok

jest

za j e g o

Bożego

o cudach

n a d ciałem

zakonnym... które miejsce

generalny

kościoła

się w i e ś c i

podnieśli...

(ustawili), n a którym

Stani­

2

3

chowany...

Matki

b i s k u p a . Pochowano
prezbiterium

d o z a k r y s t i i . P o rozejściu
nych przy

widzenia

Stanisława

Ranotowicza .

mierczyka

n a Skałce

najwcześniejsze

1616 k s . K r z y s z t o f

cuda

oraz

kościele

jednak

е

7

0 zwyczaju

w

1609 . I s t n i e j e

1609 pióra M a r c i n a B a r o n i u s z a .

w s p o m i n a , ż e u p r a w i a ł ż y w o t a s c e t y , b i c z o w a ł się często
miewał

z roku

Krakowa,

uznawany

błogosławio­
i

błogosła­

ż ą c e g o n a łożu i klęczącą o b o k żonę, k t ó r y m
z c h m u r Stanisław

Kazimierczyk.

Także

błogosławi

jeden

r ó w s p i s u cudów, Michał Gorczyński, zawiesił

z auto­
u grobu

33

podobną
actu

tablicę

wotywną,

o r a n d i " i napisem:

Wszystkie
ne,

jak

wyżej
i

ze

swym

„Clamavi

wymienione

malowane,

wizerunkiem

et e x a u d i v i t

tablice

uległy

zarówno

zniszczeniu

„in

me"

1 2

.

srebr­

przypusz­

chmurach.
i

Środek

klasztoru

cmentarz
mi

oraz

obrazu

zajmują

przylegający

kościelny, o t o c z o n y

do

budynki
nich

kościoła

czworoboczny

murem z dwiema

brama­

i pięcioma b a s z t a m i . N a c m e n t a r z u w i d o c z n y c h

czalnie w czasie p i e r w s z e g o n a j a z d u s z w e d z k i e g o w l a ­

siedem

t a c h 1655—1657 l u b d r u g i e g o , n a początku w i e k u X V I I I ,

kiej,

n a co w s k a z u j e

środkowej baszcie, w m u r z e północnym umieszczony

n o t a t k a u Gorczyńskiego

13

.

O b r a z k i , k t ó r e z a c h o w a ł y się w kościele B o ż e g o Ciała
w

liczbie

wotami
fundacji,
społy
ciała

22

1 4

, j a k większość

dziękczynnymi.
można

związane
i duszy,

wśród

nich

z cudownym
szczęśliwym

od k a t a k l i z m ó w
Najliczniejszą

tego

Biorąc

typu

z e s p o ł ó w , są

p o d uwagę

wyróżnić

następujące

uzdrowieniem

porodem

przyczynę

oraz

z

uratowaniem

grupę

(12) stanowią

obrazki

obrazek

wotywny

Piotra

Komorowskiego

1 5

oczu,
( i l . 1),
roku

n a p i s u p o k r y w a się z o p i s e m

cudu z a w a r t y m w dziele Ranothowicza

16

. Obrazek

przed­

r e g u l a r n y c h , który
i

wał
wa

z kolei

Adam

otrzymane
się

34

do

łaski, o r a z

Stanisława

klęczącego

Kazimierczyka

w o t a n t a , który
ukazującego

za

modli
się

w

LaterańskiemuNa
Komorowski

w uroczystym

wotum

Bosowski,

IV, wraz

tywnego
z roku
szącym

i

następnych
stroju

składa się z b i a ł e j
o podobnej

dworzanin

z małżonką

jest

odziany
Kazi­

obrazkach
kanoników

sutanny, rokiety

pokrywa

się t u z

1631 p r z y t o c z o n y m
się

do

Adama

Władysława

brzmieniu

nazwiska

d a t (1631—1651)

tematyce

królewicza

za u z d r o w i e n i e

k t ó r e j „...krwie z o c z u szły..."

w

Komorowskiego

Korczak.

jest
Bos­

mucetu.

królewicza

fundacją



w o t y w n y c h , występuje

s t a w i a kościół i k l a s z t o r k a n o n i k ó w r e g u l a r n y c h w S u ­
dziękczynną

św. J a n o w i

Matki

j e s t w żupan i podbitą f u t r e m k i e r e z j ę . S t a n i s ł a w

chej,

będący

i

Komorowskich

Drugie
dotyczące

który, j a k w y n i k a z n a p i s u , został u z d r o w i o n y w
1630. T r e ś ć w s p o m n i a n e g o

Salwatorowi

uroczystościom

mierczyk, t a k j a k na wszystkich

(zarazy, pożaru i w o j n y ) .

c h o r o b y . K i l k a pośród n i c h w i ą ż e się z c h o r o b a m i
np.

ze­

choroby

herb

k a p l i c poświęconych



ofiaro­

Władysła­

córki

Jewusi,

( i l . 2). T e k s t , n a p i s u w o ­
jednym

przez

z

opisów

Ranotowicza ,
1 Э

Wierzchowskiego,
I V . Zachodząca
(Bosowski



cudów
odno­

dworzanina

t u niezgodność
Wierzchowski)

w y n i k a z t e g o , ż e istniejący

obecnie

napis w o t y w n y n i e jest a u t e n t y c z n y , ale powstał o w i e l e

I I 2 Obrazki
wotywne
(zestaw
II):
Adama
Bosowskiego,
nieznanego
kanonika
regularnego,
dwóch
nieznanych
kobiet,
ol. deska,
55,5 X 28 cm, 1. pol. XVII
w., Kośc. Bożego
Ciała,
Kraków.
II. 3. Obrazki
wotywne
(zestaw
Ul):
Katarzyny
z Kleparza,
Anny
Segnicowej,
opętanego,
wielu
chorych,
ol. pl., 48 X 75 cm, pol. XVII
w. i 1. pol.
XVIII
w., Kośc.
Bożego
Ciała, Kraków.
II. 4. Obrazek
wotywny
Aleksandra
Manikowskiego,
ol. pl., 52 X 54 cm,
1. pol.
XVIII
w., Kośc.
Bożego
Ciała,
Kraków.
II. 5. Obrazki
wotywne
(zestaw
I): Anny
Jagodynki,
czterech
kalek,
ks. Czartoryskiej,
ol. pl., 55 X 46 cm, 1. pol. XVII
w., Kośc. Bożego Ciała, Kraków.
II. 6. Obrazek
wotywny
ks. Jana Brodowskiego,
ol. pl., 51 X 55 cm, 1. pol. XVIII
w. Kośc. Bożego Ciała,
Kraków.

A MDG и M I K > < « / M tm клощч №k\ к*лкч4
ч\ш us iwoti<H4.> /мм№ и.ШШ lico Й Ш
вот м / i * * * V*. tmm \VMC>«\W

•ЮР\\\

W W

Ц

К

ВО»'

»

*

.

P S V * 'l, Ж *

ч

т

к

\

Ш

ы

>!«Ł



»

(1Л

Mi I

MS'* V J

BBJtT^wJi/iw
ШШШ
> ТГ 7ШЮ ММДМУЛ MWft*KA М Н Ш Н

W.?) na miejscu

później ( X I X
źle

zachowanego.

wotant

nosi

wa

IV

do

Adama

.

2 0

tytuł

Wynika

się

starego,

dworzanina
stąd, że

Stanisława

zresztą

królewicza

i

pochodzi
z żoną

fakt,

z

odnosi

Święty

i córką

modlą­

który

ukazuje

Kazimierczyka,

zwraca

się

do

Madonny,

z Dzie­

wskazując

ręką n a klęczącą Jewusię. O j c i e c j e j u b r a n y j e s t w
n y żupan o z d o b i o n y
pielatą

opończę

złotymi g u z i k a m i i pasem

zwaną

się

r o k u 1631.

się w c h m u r a c h , w t o w a r z y s t w i e M a t k i B o s k i e j
ciątkiem

że

Władysła­

tablica w o t y w n a

ona w o t a n t a w r a z

do

przypuszczalnie

1651 w y k l u c z a

Wierzchowskiego

Przedstawia
cych

Datę

kopieniakiem.

czar­

oraz p o ­

Klęcząca

żona m a n a s o b i e czarną suknię i b i a ł o - c z a r n y

obok
kołpak,

a c u d o w n i e u z d r o w i o n a J e w u s i a białą, atłasową s u k i e n ­
kę, z d ł u g i m i r ę k a w a m i i k r y z ą p o d szyją.
W

roku

1673 r a j c z y n i

( i l . 3) złożyła

wotum w

krakowska

Anna

postaci o b r a z k a

Segnicowa

2 1

przedstawia­

j ą c e g o ją samą m o d l ą c ą się d o S t a n i s ł a w a

Kazimierczy­

ka, w i d o c z n e g o w c h m u r a c h p o n a d ołtarzem. S e g n i c o w a
klęczy

n a t l e w n ę t r z a kościelnego, k t ó r e o ś w i e t l a

dujące

się w

szlachcianki,

głębi o k n o . M o d l ą c a
złożony

u b r a n a jest w

z purpurowej

sukni

spod

Podobnie

której
jak w

widoczny

dwóch

jest

koronkowy

poprzednich

strój

wykończonej

czarną koronką, białej p e l e r y n k i z kapuzą o b s z y t e j
rem,

znaj­

fut­

czepiec.

wypadkach,

przy-

I I . 7. O b r a z e k wotywny
Teresy
Nantcli,
ol. pł., 42 X 30
cm, 1. pol. XVIII
w. II. 8. Obrazki
wotywne
(zestaw
IV):
ks. Mikołaja
i dziesięciu
umierających.
Sceny
z życia
Stanisława
Kazimierczyka:
wizja
w kościele
na
Skałce
i biczowanie,
ol. pł., 48 X 75 cm, poł. XVII
w. II. 9.
Obrazek
wotywny
za uratowanie
od zarazy,
ol.
pł.,
56 X 82 cm, 1. poł. XVII
w., wszystkie
z kośc.
Bożego
Ciała,
Kraków.

7

czyną
ski

2 2

w o t u m było
wymienia

czową,

która

uleczenie

wotantkę,

22 c z e r w c a

z choroby

pannę

oczu.

Gorczyń­

Emerencjanę

1672 r . „ s r e b r n e

Sygni-

za

przyro­

d z o n e o c z y d o g r o b u (Stanisława K a z i m i e r c z y k a )
Aleksander
ofiarował
gorączki

Manikowski,

w

1665 r . w o t u m

siebie

Gorczyński
nazwisko

2 4

mieszczanin

i

swojej

za

uzdrowienie

pasierbicy

z

Agnieszki

ciężkiej
( i l . 4).

2 3

opisuje te d w a cudy oddzielnie, p r z y

wotanta,

cyrulika

kazimierskiego,

czym

występuje

t u w nieco i n n e j f o r m i e (Mańkowski), a jego
nosi imię

oddała".

kazimierski,

pasierbica

Jadwiga.

Obrazek,

większego

f o r m a t u od poprzednich,

przed­

s t a w i a w n ę t r z e b o g a t e g o mieszczańskiego d o m u , z u r z ą ­
dzeniem charakterystycznym dla w i e k u X V I I . Na p i e r w ­
szym

poduszkach

pod czer­

w o n y m p r z y k r y c i e m , leży biało u b r a n a c h o r a

p l a n i e , n a łożu, n a t r z e c h

Agnieszka.

Obok

klęczy

matka,

ubrana w

białą

bluzkę,

brązowy

s t a n i k i c i e m n o c z e r w o n ą spódniczkę z b i a ł y m f a r t u c h e m .
Nieco dalej — sam M a n i k o w s k i w

ciemnobrązowym

p a n i e , c z a r n y m płaszczu i c z e r w o n y c h
oświetlone jest

trzema

n i e w i e l k i m i oknami, pod

który­

m i s t o i ł a w a i stół, p r z y k r y t y ciemną tkaniną. N a
flakon
i

z

kwiatami,

o t w a r t a książka.

Z

cynowy
prawej

dzban,
strony

żu-

butach. Wnętrze

Kubek,
obok

stole

spodek

kamiennego

p o r t a l u z d r e w n i a n y m i , l e k k o u c h y l o n y m i d r z w i a m i stoi
wysoki

bufet.

czerwoną

Blat

kratą,

oraz

k t ó r y c h ilość ś w i a d c z y ł a
uzupełnia

postać

górne

wypełnione

jego



półki,

zamknięte

cynowymi

talerzami,

o bogactwie

Stanisława

właścicieli.

z Kazimierza

Obraz

i napis

wo­

tywny.
Za

uleczenie

z

kaszlu

i

choroby

piersi

ofiarowała

w r o k u 1671 o b r a z e k w o t y w n y d o g r o b u S t a n i s ł a w a K a ­
zimierczyka
(u

„jejmość

Gorczyńskiego
Klęczy

Anna

Jagodynka"

2 5

( i l . 5)

2 6

ona na tle fasady

talem oraz d w o m a

36

panna

Jagodyńska) .
domu

z widocznym

o k n a m i i m o d l i się d o

por­

błogosławią-

cego z c h m u r S t a n i s ł a w a . U b r a n a , j a k ó w c z e s n e
c i a n k i , w podwójną
atłasu, p r z y k r y w a
wierzchniej

suknię; spodnią, z
wierzchnia,

obrazka

jest

z datą

rzędem

(u Gorczyńskiego K a n t e l i )

Stanik

1672 d o w i a d u j e m y

( i l . 6) i

regularnych,
nawiedzonym,

z prośbą

o

członkiem

uzdrowienie

klasztornym
chorzy

infirmarium,

kobiety,

mszę

szlachecki,

gdzie

zazwyczaj

przez d w a zakratowane
się

do

składający

obok

łoża m a ł y

chłopiec p o d a j e

cho­
dwo­

głębi o k n a m i . N a t l e c z e r w o n e j ,

ce-

wykończone

, trzymająca

3 1

stole, p r z y k r y t y m ciemnobrązową

książkami.

tkaniną, s t o i

Na

wysoki,

c z a r n y k r u c y f i k s , k l e p s y d r a , o t w a r t a książka i k a ł a m a r z

bionej

kapą

kwiatami, cynowy

kubek

głębi, z l e w e j

kościelnej

Kazimierczyka,
z leżącą

z

jest płaskorzeźba

i

dwie

strony

obrazu, w
nym

dwoma
Boskiej

tych

niewielkie

obrazków

srebrne wota

obrazki

nasuwają

w formie

postacią.

wspomina

Ranotowicz

i
w

Małe
że

trzech

Gorczyński .
2 8

uzdrowio­

poduszce,

sznuro­

jest

jest

ozdo­

f a r t u c h e m , a jasnobrązowy,
n a białą

bluzkę

białoczerwony
wspomniany

się

jeszcze

z nich

takiż

wymienionych

z cudownym

3 2

przykrytym

z Dzieciątkiem,

z

długimi

czepiec. N a osi

w

napisie

wotyw­

trzy

to obrazek

ofiarowany

ręce

trzyma

i

zacho­

nie

datowane.

przez

Katarzynę

ją leżącą n a s z e r o k i m

draperią,

c z e p i e c . N a d nią

prawej

wotywnych

z choroby,

skromniejsze

( i l . 3). W i d z i m y
czerwoną

obrazków

uleczeniem

ubraną

nachyla
płonącą

się

w

białą

Stanisław,

świecę.

Jest

to

łożu
szatę
który
jeden

z n a j w c z e ś n i e j s z y c h c u d ó w o p i s a n y w r . 1609 p r z e z B a r o -

rozmiary

n i u s z a . Z o b r a z k a w y n i k a , że Stanisław p r z y n o s i c h o r e j

były

świecę,

postacią o f i a r o d a w c y ,
i

We

kolumnami, w i ­

przypuszczenie,

wyżej

z Kleparza

t a b l i c z e k z klęczącą p r z e d

nisławem K a z i m i e r c z y k i e m
rych

wotywne.

Oprócz

Jeden

1632,

na czerwonej

ciemną

głębi klęczy

związanych
wały

zdobi k o ­

bernardyn L u d w i k Latocki.

roku

p o n i ż e j k t ó r e j , n a d postacią S t a n i s ł a w a , w i s z ą w
rzędach

strój

Spodnia

ona w

s t a n i k nałożony

nagrobkiem

po

na sarkofagu

Matki

oprawne

przedstawiono

widocznym

powstałym

wnęce r e t a b u l u m , f l a n k o w a n e j
doczna

sukni.

kwiatem. Druga z kobiet

z k o r o n k a m i . Odziana

spódnicę z b i a ł y m

z g ę s i m p i ó r e m . N a b l a c i e d r e s s o i r u —- f l a k o n z b i a ł o -

ołtarza

dwie

chmurach

n a rękach c u d o w n i e

1 t z w . d r e s s o i r , o półkach w y p e ł n i o n y c h

formie

w

są koronką. G ł o w ę

niemowlę, k t ó r e ' l e ż y

rękawami. N a głowie —

o

się

z podwójnej

r o n k o w y czepiec z c z e r w o n y m

wany

nawy

ukazującego

się

g l a s t e j p o s a d z k i rysują się c i e m n e m e b l e , f r a g m e n t stołu

Stanisława

światłem,

o k n a , klęczą

prze­

wsparty

r e m u o t w a r t ą książkę. I n f i r m a r i u m o ś w i e t l o n e j e s t

fragment

Stanisława.

żółtym

k i e rękawki

zimierza.

skórę księgi. W

z klasztoru

grobie

r ó ż o w a , p r z y k r y t a j e s t w i e r z c h n i ą , popielatą o r ó ż o w y m

ne

w

Latocki

przy

Stanisława. W y ż s z a , T e r e s a N a n t e l a , u b r a n a j e s t w

to m a m k a

czerwonymi

r a j c z y n i k r a k o w s k i e j ( i l . 7),
Ludwik

wnętrzu, oświetlonym

modlące

0 p o d u s z k i s i e d z i c h o r y i m o d l i się d o S t a n i s ł a w a z K a ­

ma widocznymi w

odprawił

ciemnym

wpadającym

ojciec

2 3

w z o r z e k w i a t o w y m . G ł ę b o k i e w y c i ę c i e p o d szyją i k r ó t ­

z a k o n n i c y , s t o i łoże, n a k t ó r y m

Stojący

intencji

3 0

wota

woskowe

w p o s t a c i rąk i nóg.
W

którego
W

się, że k s . J a n

ofiarował Stanisławowi K a z i m i e r c z y k o w i

bywali

w

bernardynów

ż e p r z e z p ó ł r o k u z łóżka n i e w s t a j ą c ż a d n y m
2 7

ręka­

koronek.

b y ł „ o d P a n a B o g a n a z d r o w i u t a k ciężko
nie m ó g ł "

w o t y w n y o d n o s i się do u z d r o w i e n i a

różowa.

B r o d o w s k i , z a k o n n i k k l a s z t o r u kanoników

władnąć

obrazek

„prawie umierającego" Antoniego, syna Teresy N a n t e l i

s u k n i , o g ł ę b o k i m w y c i ę c i u i długich

wach, wykończony
Z

krótsza,

Kolejny

szlach­

ciemnozielonego

to
Sta­

o któ­

33

którą

ona

obiecała

ofiarować

do

jego

czego ze w z g l ę d u n a s w o j e u b ó s t w o n i e m o g ł a
Następny
ilustruje

z

obrazek

opisanych
wotywny

przez

Baroniusza

ks. Mikołaja

3 5

grobu,

dokonać.
3 4

cudów

( i l . 8). T a k

37

jak poprzednie,

przedstawia

on wnętrze z szerokim

ż e m i w s p a r t ą o p o d u s z k i postacią c h o r e g o ,
nachyla
jego

się

Stanisław

Kazimierczyk

ło­

n a d którym

i kładzie

ręce n a

głowie.

Trzeci
waniem

za

obrazek

uzdrowienie

wnętrzu.

jest

3 6

wielu

Na

pierwszym

zbiorowym

chorych

podzięko­

n a ból

t u tłum l u d z i

planie

zębów,

stojących

brodaty

s t r o n y siedzi n a g i starzec

draperią. W

z nogami przykrytymi

g ł ę b i Cłum złożony

z kobiet,

s t a r c ó w i k a l e k ze w z n i e s i o n y m i w
nisław

Kazimierczyk

występuje

tłumie c h o r y c h , d r u g i
Należy

prze­

młodzieńców,

górę głowami.

Sta­

t u dwukrotnie, raz

r a z błogosławi

t u również wymienić

w

z chmur.

obrazek

pierwszym
grób,

ksiądz

przykrytą

wspartego

kulach

niemego,

na

którym

oraz

wznoszącego

towarzyszy

siedzący

w

na

górę

ręce

ziemi

ślepy,

skiego

wersytetu

Jagiellońskiego.

wydarzenia

wygłosił

dziękczynną
chowany

obrazków

wotywnych

ciała

zachował

związanych

się

także

zgodnie z tekstem R a n o t o w i c z a ,

jest

3 8

za

uwolnienie

od

złego

ducha

den

błogosławiący

z nich

Aby

przedstawiony

został

Stanisław

podkreślić
w

który

podziękowaniem

u k a z u j e się

10)

on
Je­

3 9

błagalnie

jego

stan

ręce k u

wewnętrzny,

podartym, niebieskim

w p o s z a r p a n y c h , białych s p o d n i a c h i

żupanie,

boso.

ny

w

urodzeniem

dziecka. Opatrzone napisem, p r z e d s t a w i a wnętrze

miesz­

k a l n e z d w o m a o k n a m i , g d z i e z g r u p o w a ł o się k i l k a

osób

postacie

szlachty,

dworskie.

ubranej w
Katedra
na

z e n t " . U b r a n a j e s t o n a w b r ą z o w ą suknię z
latą p e l e r y n ą
tem.

Z

oraz w

przeciwnej

sltrony k l ę c z y

z położnej, u b r a n e j w
pelerynę
dwóch
nym

ze

Te

stanikiem o

podobnie

jak i

g r u p a kiotrieft

długą, popielatą

z kapuzą, służebnej w

szlachcianek.

suknie,

(jasnopopie-

b i a ł y czepiec z c z e r w o n y m

ostatnie

mają

rękawy

krótką

na głowie
n a sobie

wycięciu,



złożona

suknię i

czepcu

głębokim

kwia­

koronką;

oraz

długie

wykończo­
na

szyi



scenę.

stall

różnego

rodzaju

zarazy, w o j ­

n y i pożaru.
Do

pierwszej

z nich

należą

trzy

obrazki, z

których

d w a to podziękowania zbiorowe, trzecie — i n d y w i d u a l n e .
W l a t a c h 1677—1679 n a K a z i m i e r z u w
nowało m o r o w e

powietrze,

Krakowie

które zdziesiątkowało

kańców miasta. J a k w y n i k a z n a p i s u w o t y w n e g o
czonego
obojej

na j e d n y m

obrazków

( i l . 9)

umiesz­

„wiele

ludzi

płci t a k d u c h o w n y c h , j a k o i ś w i e c k i c h , udało się

o pomoc

d o Stanisława K a z i m i e r c z y k a ,

szego p r z y p r o w a d z i ł
•znane

z

4 2

pa­

miesz­

łaski

(ich) z d r o w i a " .

W

który do p i e r w ­

księży

kontusze

i krótkie

jest

kościołów

38

stroje

tureckim

Bożego

dywa­

Stanisława

Ciała

i

Ofiarami

dziesięciu

umierają­
o d d a l i się

w

zarazy

opiekę

jest

Stanisławowi

( i l . 8) p r z e d s t a w i a
nach,

zapewne

leżących

na

którym

Kazimierczykowi.

dziesięciu m ę ż c z y z n
dziesięciu

w

obok

siebie

Kazimierczyk.

W r o k u 1667, j a k w y n i k a z n a p i s u w o t y w n e g o
tu

Gorczyńskiego ,

w

46

Andrzej

czasie

wojny

obrazy
w

cudowne

oraz

kościołach

nawiedzać

groby

kościele

i

Bożego

Ciała

zakonników:

pięć

Bożego

Literackiego

na

Kazi­

Ciała

złożonych

bernardynów,

pod

Sta-

z obrazków

i podległych i m b r a c t w : Szkaplerznego,
bractwa

wotyw­

z

Obok

klęczących

kobiet,

dominikanów

św. A n n y ,

wezwaniem

oraz

Niepokalanego

Poczęcia M a r i i P a n n y p r z y kościele B o ż e g o Ciała, R ó ż a ń ­
cowego

oraz

kanów.

Członkowie

Męki

czerwonym

Pańskiej
bractw

przy

klasztorze

o k r y c i są

i białym .

Uczestnicy

4 a

Francisz-

charaktedystyczkolorach

czar­

procesji

pod­

trzymują f e r e t r o n y z w i z e r u n k a m i M a t k i B o s k i e j , s z t a n ­
dary,

krucyfiksy

Centralnie

okryte

umieszczony

stułą

oraz

kościół

berła

Bożego

j e s t o d s t r o n y p ó ł n o c n e j , z częściowo
zachodnią,

dwiema

kruchtami

i

procesyjne.

Ciała

pokazany

widoczną

Ogrójcem

fasadą

przylegają­

c y m do wieży. T ł u m klęczących n a p l a c u postaci, między
którymi

widoczni

są w y c i ą g a j ą c y

ręce

żebracy,

zwraca

się w stronę n a g r o b k a S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ,

który

d l a podkreślenia c e l u p r o c e s j i został p r z e z t w ó r c ę

obraz­

ka

zaznaczony

na zewnątrz

północnej

ściany

kościoła.

O b o k obrazków w o t y w n y c h o t e m a t y c e zarazy i w o j ­

kanocny"

mężczyzn

koś­

wiernych

żaru, j a k i w y b u c h ł w K a z i m i e r z u „ w p o n i e d z i a ł e k

wiernych.

in­

beati

na cmentarzu przy

procesji

karmelitów,

msze,
i bło­

Między

„sepulchrum

( i l . 11), p r z e d s t a w i a j ą c y

4 7

ciele

biskup

świętych

krakowskich.

także

m i e r z u . F a k t t e n upamiętnia j e d e n
nych

i teks­

tureckiej

T r z e b i c k i polecił o d p r a w i ć w t e j i n t e n c j i

nawiedzać

4 5

cału­

ustawionych

błogosławi

Obrazek

białych

święte,

modlą­

św.

c y c h , j a k i c h określa n a p i s w o t y w n y , k t ó r z y

o f i a r o w a l i o n i do jego g r o b u msze

d o c z n y m w głębi kościołem B o ż e g o Ciała i t ł u m

wi­

główną

n y z a c h o w a ł się j e d e n

wota.

dwa

nawę

za d o -

W s p o m n i a n y obrazek w o t y w n y przedstawia plac z w i ­
się

i

której

podzięce

liczne świece oraz s r e b r n e i w o s k o w e

cych

okna

oraz

nym,
przedstawiających

4 1

wnętrzu

zakonników,

n y m i k a p t u r a m i z o t w o r a m i n a oczy, w

obrazków

za­

Ciała

We

gotyckie

s z n u r y pereł, w u s z a c h — w i s z ą c e k o l c z y k i , n a r ę k a c h —
Wśród

Krakow­

Bożego

kokardki.
k a t a k l i z m y w y r ó ż n i a się g r u p a o t e m a t y c e

tego
mowę

Wawrzyńca.

Casimiritani" w

pre­

przez

długie

tle

nislai

Gorczyń­

„srebrny

Uni­

Obrazek

n e m , n a d nią zaś w i s i o b r a z , p r z e d s t a w i a j ą c y
Kazimierczyka

z p o r ę c z a m i , s i e d z i C z a r t o r y s k a , która w e d ł u g
Stanisława

klasztoru

udekorowana

polecił

grobie

Akademii

zakonów.

profesorów,

nymi

przy

rocznicę

stoi k a t e d r a po b o k a c h

gosławionych

złożyła

pierwszą

doktorów

zaznaczonym
kolumn,

(u Gorczyń­

profesor

wymienioną

w o k ó ł kołyski, n a d którą u n o s i się w obłokach Stanisław

4 1

wspomnianej

i

różnych

krużgankach

z K a z i m i e r z a . N a p r a w o o d k o ł y s k i , n a w y s o k i m krześle
skiego

dwóch
zarazy,

kościele B o ż e g o Ciała

strój p r o f e s o r s k i . Ł a w k i

łóżkach,

( i l . 5) z w i ą z a n e j e s t ze s z c z ę ś l i w y m

4 0

zwłoki.

d o c z n e są s t a l l e . Z k a t e d r y p r z e m a w i a G o s ł a w s k i , u b r a ­

W o t u m p f i a r o w a n e w r o k u 1672 p r z e z księżnę C z a r t o ryską

obecności

przedstawia

fragmenty

ponad

Kazimierczyk .

t o opętany, w y c i ą g a j ą c y

Stanisławowi.

ulecze­

( i l . 3). P r z e d s t a w i a

klęczących dwóch mężczyzn, którym
ołtarzem

z

jeden,

w

na

i

chorób

ziemi

czasie

filozofii

W

on w

i przedstawicieli

cem w

Oprócz

na

Na

kopią­

następną o f i a r ę

doktor

4

wypełniają

niem

grabarza

1678 b y ł Ł u k a s z G o s ł a w s k i

— Osławski '),

z białą przepaską n a d o c z a m i i głucha k o b i e t a z r ó ż a ń ­
rękach.

leżące

Jednym z wielu uratowanych w
zarazy w r o k u

kościelnym,

wnętrzu

błogosławi

obok

posta­

całunem.

całunem.

S t a n i s ł a w o w i ukazującemu się w c h m u r a c h . W e

chromego

przykryte

m ę ż c z y z n niosących n a n o s z a c h

(il.

p o r t a l e m stoją c z t e r y p o s t a c i e :

zmarłych,

p l a n i e — od l e w e j —

j ą c y g r u p ę złożoną z c z t e r e c h k a l e k ( i l . 5), d z i ę k u j ą c y c h
z zaznaczonym

i

Chłopiec z d z w o n k i e m w ręku o z n a j m i a p r z y b y c i e

skiej

przedstawia­

3 7

są l e ż ą c e n a z i e m i p o w y g i n a n e

konających

mężczyzna

w k r ó t k i e j , b i a ł e j s z a c i e w s p i e r a się n a k u l a c h . Z
ciwnej

dzieci widoczne

cie
cego

z kolei

oczy i g o r ą c z k ę ( i l . 3). W i d z i m y
we

i

w

roku

4 9

( i l . 12) z p r z e d s t a w i e n i e m

1623. J a k w y n i k a

nego i t e k s t u Gorczyńskiego
„wszystek

Kraków

oświecił

z napisu

po­
wiel­

wotyw­

pożar był t a k w i e l k i ,

5 0

a

wiatr

niósł

palące

g ł o w n i e z m i a s t a ż y d o w s k i e g o ąż n a Z w i e r z y n i e c " ,

że
się

Prze-

rażeni z a k o n n i c y u d a l i się p o d o p i e k ę d o o j c a
i „ d z i w n a rzecz, z a r a z w s z y s t e k

Stanisława

w i a t r , k t ó r y niósł ogień

n a k l a s z t o r i kościół obrócił się z n o w u n a m i a s t o
skie".

Wspomniany

obrazek

otoczonego

murem

pierwszym

planie. N a

jest

obronnym

z

doczny

jest

cmentarnym. Na prawo

rynku

Bramą

osi obrazu,

murem
nia

kościół

widokiem

i

klasztor

kazimierskiego

Bożego

Ciała

o d niego

Na

cmentarzu

je

klęczy

osób, k t ó r y m u k a z u j e się w
jeszcze

zidentyfikowanie

dwa

być

i przechodzą

ponad

Ranothowicza

kanonika

Bożego

Ciała,

zarażoną

mając

nisława...
u

i

grobu

jednego

znak

zawiesił".

przedstawiającym

pozwalające

c u d u ze

Boskiej

opisanych

i

kaznodziei

głowy

i

z

paraliżem

się o p i e c e p o b o ż n e g o
drugim

ojca

odmalowane

(częściowo

Omawiany

zachowanym)

Stanisława K a z i m i e r c z y k a ,
cykl

w

kościele
Matka

jego

na

zamykają

n i c bliższego

dwa

obrazki

z

kiedy

biskupem

wraz

z

i scenę

5 5

( i l . 8). T e n o s t a t n i o b r a z e k

scenami

składa

wymie­

one wizję

w

ukazuje

się

Stanisławowi

Dzieciątkiem

św. S t a n i s ł a w e m

ze

wielokrotnie

żywotach. Przedstawiają

Skałce,

Boska

obra­

widoczny

( i l . 2).

5 !

z życia S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ,
nianymi

Sta­

wotum

d w i e k o b i e t y m o d l ą c e się p r z e d

nie można p o w i e d z i e ć

5 2

przez

kościoła

rękę

z e m M a t k i B o s k i e j z D z i e c i ą t k i e m , za k t ó r y m i
jest w i z e r u n e k

na

i o d n o s i się d o k s . T o ­

5 3

wdzięczności

O

na

względu

Matce

cudów

„...część

polecił

na

wzgórza.

poleca

z

regularnego

który

się

Kazi­

( i l . 2) z k l ę c z ą c y m k a n o n i k i e m ,

i Gorczyńskiego

masza,

modlących

nie

przedstawionego

może

pło­

c h m u r a c h Stanisław

którego Stanisław K a z i m i e r c z y k
dotyczy



do z a ­

parę

obrazki

b r a k podpisów. O b r a z e k

zabudowa­

dochodzą

m i e r c z y k . D a l e k i e tło t w o r z ą z i e l o n e
Istnieją

na

5 1

otoczony



z ratuszem, na lewo

k l a s z t o r n y c h , omijają

kościołem.

Glinianą

na wzniesieniu w i ­

nąca d z i e l n i c a ż y d o w s k a . J ę z y k i o g n i a
budowań

żydow­

Kazimierza

jego

z dwóch

przed

ołtarzem

przemawiającego
głębi poza

z

Chrystusa Ukrzyżowanego

katedry

do

tłumów,

pł.,
regu­

5 6

części:

w y o b r a ż a j ą c e j K a z i m i e r c z y k a biczującego się w e w n ę t r z u
kaplicy

ol.

patronem

samobiczowania

się

II. 10. Obrazek
wotywny
Łukasza
Goslawskiego,
90 X 58 cm, 1. poł. XVIII
w. klasztor
kanoników
larnych
przy
kośc. Bożego
Ciała,
Kraków.

oraz

zebranych

w

kolumną.

Z

tematem

wień: jeden
rowym
z

zarazy

związane

ukazuje zazwyczaj

powietrzem

umieszczonymi

miasta,

63

przedsta­

dotkniętego

względnie

na d r u g i m planie

zaś — w n ę t r z e z r z ę d e m
rający

są d w a t y p y
widok

jego

mo­

fragmenty,

zwłokami ,

drugi

6 2

łóżek, n a k t ó r y c h

leżą

umie­

.

W ś r ó d o m a w i a n y c h o b r a z k ó w z kościoła B o ż e g o Ciała
O b r a z k i z kościoła B o ż e g o Ciała p o w t a r z a j ą
pozycji

scen

przedstawień
wodem

rozpowszechnione
wotywnych

fundacji '. W

się o n e d o p o k a z a n i a
w

jej

z

licznych

jednocześnie
i

we

w

postaci
5 8

fundacyjnych.
występujących

obrazków

woskowych

Scena

z

wotywnych

lenia",

z

odbiega

go b o w i e m

postaciami

ust, ale w m o m e n c i e

typy

szatanów

Wota

mogą

zaczerp­
ona

niego
rąk,

o tematyce

macierzyństwa

kompozycyjnego
jawia
(il.

się

nóg,

itp., zazwyczaj

chwili

„wyzwo­

Tomasza

sta­

szaty.
do

jest

w otoczeniu

wotywny

Łukasza

powtórzeniem

klęczących

rodziców

i rodziny,

którzy

dziękują

kiem

XV

miejsce

nau­

kościoła

św.

Grzegorza

czterech

czy

Goslawskiego

i

św.

pięciu

postaci

uczniów

s t a l l e z t ł u m e m słuchaczy, z a c h o w u j ą c
katedry

z

baldachimem,

i Magister

której

graficznym

c u m discipulis a

w o t y w n y m świadczy
Sohne

z

najlepiej

z l a t 1507—1516

jest

W

wprowa­
przy t y m
przemawia

typem

omawianym
koloński

Acciobraz­

drzeworyt

rodzonego

t u z w i ą z k i n i e ograniczają się j e d y n i e d o o g ó l n e g o

6 5

roz­

schematu.

Quentella

.

6 4

tanti

postaci

za s z c z ę ś l i w y p o r ó d i m o d l ą się o z d r o w i e d l a n o w o n a ­
61

po­
w.

„Accipies

wspomnianego

piens

czeniu

końca

zakonników. T y p t e n zwią­

ikonografią

orator. O analogiach pomiędzy

6 0

od

typ zwany

jak

na łożu

dzięk­

schematu

c u m d i s c i p u l i s " , który

oto­

leżącej

przedsta­

świętego, b i s k u p a , d o k t o r a

z

wy­

z Akwinu.

Obrazek

motyw

obrazek

cudownego

zapewne o

miniaturze

lub —

położnicy

to

trakcie

rocznicę

s a n c t i " , który w

także

budowanym
miejsce

i

w w y p a d k u C z a r t o r y s k i e j — kołyski z d z i e c k i e m w

przedstawienia

w

ale upamiętnienie o w e j

„Magister

wprowadza

jest

dzono
się

w

Chodziło w i ę c

odmianą

czyciela

jego

mowy

zarazy,

grafice

doctoris dogmata

zany

sprowadzają

w

13). J e g o

utartego
z

od zarazy.

t y p . Jest

Goslawskiego

c z y n n e j m o w y , stąd t w ó r c a sięgnął d o s t a r e g o

od

wylatujących

podarte

dziękczynnej

daru

dziękczynnej m o d l i t w y — t a k j a k
jedynie

głaszania

Łukasza

wienie nie samej

p r z y u l e c z e n i u z i n n y c h chorób. O j e g o p o p r z e d n i m
n i e świadczyć

s t a n o w i zupełnie o d r ę b n y

ocalenia

Niemczech

oczu,

nieco

tomiast

przedstawiający

i napisu

Stanowi
w

d w a nawiązują do w s p o m n i a n y c h schematów, t r z e c i n a ­

klęczącej

rozbudowana

przez

nie w
5 9

po­

wprowadzających

złożonego

lub srebrnych

opętanym

typu. Przedstawiono

łóżku

postaci

której kompozycję

obrazów

w o t a n t a wyobrażenie

płuc .

kom­

sprowadzają

modlitwy. Bardziej

odpowiednik

Włoszech

obok

w

względnie

jest tablica K o m o r o w s k i e g o ,
nięto

choroby

p o s t a c i leżącej

stan,

c h w i l i dziękczynnej

w

Europy

związanych z określonym

przypadku

5

wyjaśniającego

na terenie

( i l . 14). Z a c h o d z ą c e
sche-

39

11

matu,

ale także

zawieszony
z
i

wojną

odnoszą

się d o d e t a l i , j a k n p . d y w a n

na przedpiersiu
unikają

ograniczają

katedry.

Obrazki

bezpośredniego

się z a z w y c z a j

jej

związane

przedstawienia

do p o j e d y n c z y c h

l u b zbio­

r o w y c h p o d z i ę k o w a ń za s z c z ę ś l i w y p o w r ó t z w o j n y ,
czenie

z odniesionych

ran lub uratowanie

od

ule­

śmierci.

ma

Bosowskiego

nika

kobiet

( i l . 2). Są t o n a j b a r d z i e j

się

maksymalnie

nym

przed­

się t u j e d y n i e

obraz­

postacie

z

kościoła

Bożego

udały

czyka z polecenia
tencji

ocalenia

Ciała,

się

ukazującego

do g r o b u

biskupa Andrzeja

od w o j n y .

takie

ale upamiętnieniem

p e w n e przyczyniło

w in­

nakazano

do

grobów świętych i bło­

g o s ł a w i o n y c h ; w y n i k a stąd, że o b r a z e k
dziękczynnym,

pro­

Kazimier­

Trzebickiego

Procesje

wszystkich na terenie K r a k o w a

liczne

Stanisława

n i e jest

zdarzenia,

się d o s p o p u l a r y z o w a n i a

wotum

które

za­

kultu

Ka­

Wszystkie

wymienione

odnoszą

mierza,

powyżej

się z a w s z e

który

do osoby

występuje

jako

średnio i n t e r w e n i u j ą c y . W

przedstawienia
Stanisława

orędownik

pierwszym

p l e c a m i k l ę c z ą c e g o w o t a n t a i kładąc
m i e n i u poleca
to

widzimy

go ukazującej
na

przedstawienia
Madonnie
rach.

licznych
sięga

jako

rękę
a

średniowiecza.

za

na jego r a ­

tradycja

Niekiedy

które w s k a z u j ą

i

razem

tego

być m o ż e pochodzą
wskazywałyby

Wprawdzie
rok

otaczające

Kazimierczyka,

z malarstwem

barokowym.
Wydaje

z zachowanych

z pierwszej

również

połowy

obrazków

XVII

w., n a

tu

stroje .

występujące

napisie pod pierwszym

data

neutral­

t o n a c j i szaroczarnej.

z nich

się w y k a z a ć ,

m

występuje

jest

1631. P r z y p u s z c z a l n i e

to

wotywne

względem
z

z

stylowym
nich

trzy

stanowią

jako

w a ł o b y , że k u l t
ugruntowany.
przy

jego n i e był wówczas

Obrazki

pierwszym

te

mogły

nagrobku

Stanisława

bardziej

zazwyczaj

tworzą

pod

obecnie w

oprawne
Ada­

dwie

rozgrywającą

względem

teryzuje
nych,

oddzielne
się

perspektywy

stacie m o d e l o w a n e

dziej
obrazki

się

Kazimierczyka,

N a następną grupę składa się s i e d e m

zycją,

Ciała

pełni

znajdować

w prezbiterium.

się o n e o d p o p r z e d n i c h

Bożego

inter­

jeszcze w

więc

Kazi­
sam

po­

Stanisław

bezpośrednio

chmu­

grupy.
trzy

występuje

jednak

cudotwórcę, który

kościoła

nie

mylnie

powyższe

w e n i u j ą c y , a l e j a k o o r ę d o w n i k u b o k u M a r i i , co w s k a z y ­

z nią w

w s p ó l n ą ramą, d o k t ó r y c h n a l e ż y w o t u m f u n d a c j i

40

w

Kazimierczyk

malowane

Pierwszą

w

1651, a l e , j a k s t a r a n o

przepisana

ków, nieco
Obrazki

na związki

u t r z y m a n a jest

że są t o n a j w c z e ś n i e j s z e

co

i

Wyróżniają

chmury

Stanisława

tych

p r z y c h o d z i d o łoża c h o r e g o w z g l ę d n i e b ł o g o s ł a w i z n i e b a .

pod

i

wszyst­

Charakteryzują

kompozycją

poleca

przedstawia

bezpośredniego

Kazi­
bezpo­

Boskiej, tak j a k

obrazkach,

obrazków

z

albo

cu­

w y p a d k u stoi

się M a t c e

wotantów, występując

Większość

mierczyka

prymitywne z

ukształtowane

Boskiej

kano­

klęczących

t w i e r d z a f a k t , że n a w y m i e n i o n y c h o b r a z k a c h

zimierczyka.
dów

dwóch

są płasko, p o b i e ż n i e .

bogato

Matki

Całość
się,

uproszczoną

tłem. M a l o w a n e

W o j n a s t a n o w i t u w i ę c j e d y n i e o g ó l n e tło całego

cesje, k t ó r e

nie znanego

(ks. T o m a s z a ) o r a z

k i c h o b r a z k ó w z kościoła B o ż e g o Ciała.

s t a w i e n i a . T o samo można zauważyć w w y p a d k u
ka

(Wierzchowskiego),

regularnego

jaśniejszy

się p r z e w a g ą

wykazują

barokowym

obrazków

rozbudowaną
na

tle

wykreślonych

wprawną

od wyżej
barw

formalnie

powiązania

1. poł. X V I I

kompo­

prawidłowo
wnętrz.

Po­

w

ruchu,

ręką. K o l o r y t

obraz­

wspomnianych, charak­

zimnych. Obrazki
od poprzednio
z

uję'

( i l . 3, 8). R ó ż n i ą

światłocieniowo, p o p r a w n e

są s z k i c o w o ,

wykształcone

ramy

cechowym

w . Wspólną

te, b a r ­

wymienio­
malarstwem

łączącą

je:cechą

II. 11. Obrazek
wotywny
za
urato­
wanie
od wojny
tureckiej,
ol.
pl.,
51X78,5
cm, 1. pol. XVIII
w., kośc.
Bożego Ciała, Kraków.
II. 12.
Obra­
zek wotywny
za uratowanie
od po­
żaru
kościoła
i klasztoru
Bożego
Ciała, ol. pl., 54X54 cm, po 1778 г.,
kośc. Bożego Ciała,
Kraków.

12

jest

motyw

nym

kształcie
żego
co

kartusza

poniżej

z łacińskim

sceny

głównej,

do występującego

Ciała.

Stalle

nasuwałoby

wotywne



powstać

one

z

dziełem

jest

z kościoła

około

że

około

umieszczo­

zbliżony

na stallach

pochodzą

przypuszczenie,

mogły

wątpliwie

te

napisem,

który

roku

jednego

67

obrazki

meą,

Kunegundą,

Janem

Kantym, Kazimierzem

i

n i s ł a w e m K o s t k ą . T e w ł a ś n i e r y c i n y stały się
„gotowymi
artyści

wzorami",

cechowi

które

powielali

wieku X V I I . Znane

Sta­

niejako

6 9

mniej

zdolni

są m i ę d z y

innymi

o b r a z y , k t ó r e b e z p o ś r e d n i o m o ż n a odnieść d o w s p o m n i a ­

w.

Nie­

nych

który

być

n e g o w M ę c i n i e ( 1 . poł. X V I I w . ) i św. S t a n i s ł a w a

XVII

twórcy,

Bo­

162 9 ,

wspomniane

połowy

w

rycin,

n p . św. J a n a

Kantego

z kościoła

parafial­
bis­

zatrudnionych w

koś­

k u p a w K u n o w i e (2. poł. X V I I w . ) o r a z c y k l ze

c i e l e B o ż e g o Ciała, g d z i e w t y m czasie p r o w a d z o n o

licz­

z życia św. K i n g i z kościoła K l a r y s e k w S t a r y m Sączu

n e p r a c e m a l a r s k i e i r z e ź b i a r s k i e . P a k t , że są o n e

dzie­

Ta

m o ż e należał d o k r ę g u a r t y s t ó w

łem j e d n e j
zostały


ręki, m a j ą j e d n a k o w e

nalepione

to

obrazki

z n i c h należy

na

dyktę,

wotywne.
odrzucić

sceny

z

życia

sceny

zbiorowych

wymiary

nasuwa

Wydaje

się,

że

uzdrowień,

starsze



ze s p i s a n y c h

wielu

cudów

to

ciny

Jana

dzy

innymi

w

tekstach

j a k się

innych

wydaje,

jako

(Katarzyna

z

naj­

Kleparza,

7 1

ich pierwotne

przeznaczenie?

ze s c e n y
tego

w

W

wieku XVII, a

się r y c i n y

głównej, przedstawiającej
otoczeniu

cudów,

skimi,

X V I spotyka
szeregu

opatrzonych

ujętymi

małych
w

scen

kartusze.

z

jego

napisami
Jedną

niejszych tego t y p u r y c i n jest p r z e d s t a w i e n i e

życia
łaciń­

z

wcześ­

św. F l o r i a ­

n a (1590) i św. J a c k a (1594), z a c h o w a n e w M u z e u m
rodowym

w

Krakowie

6 8

.

Do typu

się

m o d l ą c e g o się ś w i ę ­

wyjaśniającymi

zazwyczaj

nawet

składające

tego

należy

Na­

też k o -

lońska s e r i a r y c i n z l a t 1605—1606, z w i ą z a n y c h z p o l s k i ­
m i świętymi i błogosławionymi: F l o r i a n e m ,
Andrzejem
mi,

Swieradem,

Stanisławem

Pięcioma

Braćmi

Wojciechem,
Męczennika­

b i s k u p e m , Czesławem, J a c k i e m ,

Salo­

mię­

miał

również

ze

Stanisła­

n i e znaną, r y c i n ę

ne s c h e m a t y k o m p o z y c y j n e
n y c h t y c h r y c i n : scena
kazania

zarazę,

którzy

Charakter
wych

stanowiły
nej,

one

w

wielu

szeregu

z przedstawieniem
omawianych
(38X26 cm)

niegdyś

św. J a n a

obrazków

pozwala

część

umierających

łożach,

dużej

wspomnianych

o

jak na
Kantego.
jednako­

przypuszczać,
kompozycji

obrazów,
Wymiary

wynosiłyby

wielkości w s p o m n i a n e g o
Wśród

omawianych

stępowały

rycin

że

złożo­

i

obrazu

wypadku

na

bocz­

szatana,

ze s c e n y ś r o d k o w e j i dziesięciu s c e n b o c z n y c h .
tego

jak w

uzdrowienia

leżą

siedmiu

wymiarach

występujące w scenach

biczowania, wypędzenia

do w i e r n y c h ,

rycinie Gorczyna

więc

Gorczyn

P o m i ę d z y w s p o m n i a n y m i r y c i n a m i a o m a w i a n ą grupą

było

Jakie

być r y ­

o b r a z k ó w zachodzą duże zbieżności. P o w t a r z a j ą się p e w ­



opętanego).

bliżej

mogą

przedstawiające

2

na

(uzdrowienie

.

Kazimierczykiem ' .

swo­

wymowę

dowodem

Gorczyna,

św. J a n a K a n t e g o .

wykonać, niestety
wem

w . , czego

Aleksandra

k s . M i k o ł a j ) o r a z szczególnie w a ż n e ze w z g l ę d u n a

już p o d koniec

i

spośród



я

s e r i a r y c i n oddziałała r ó w n i e ż n a współczesną

g r a f i k ę polską X V I I

ogólnikowymi

odpowiednika

cudów. W r e s z c i e t r z y o s t a t n i e to sceny,


Dwa

bowiem

Dwa

opatrzone

czy

nie.

Kazimierczyka.

n a p i s a m i , k t ó r e n i e znajdują
wybrane

wtórnie

od r a z u , przedstawiają

Stanisława

celowo

oraz

wątpliwość

sama

scenami

1 5 2 X 1 0 4 c m , co
obrazu z K u n o w a

r y c i n sceny

zawsze po l e w e j ,

z życia

odpowiadałoby
(140X100 c m ) .
świętego

a cuda po p r a w e j

co p o z w a l a

na zrekonstruowanie

mieszczenia

zachowanych

wy­

stronie,

przypuszczalnego

siedmiu obrazków wokół

n y g ł ó w n e j z postacią S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a
M o ż n a domyślać się, że z c z a s e m s a m o b r a z uległ

roz­
sce­

( i l . 15).
znisz-

41

13

I I . 13. Miniatura
f r a n c u s k a , Wykład
teologii
na Sorbonie,
pocz.
XVI
w. (wg
Schreibera).
II.
15. Rekonstrukcja
11. 16. Widok
Kazimierza,
fragm.
ryciny
z wizerunkiem
czyńskiego).
c z e n i u , а ocalałe s c e n y zostały w y c i ę t e i w t ó r n i e

opra­

wione.
Przejdźmy

do o m ó w i e n i a g r u p y t r z e c i e j

szej. O b e j m u j e
zanych

ona przedstawienia

z wojną

Mańkowskiego,

turecką,

i

sceny

o

cią p o s t a c i

najciekaw­
zwią­

Brodowskiego,

Segnicowej,

kalek oraz tablic

( i l . 1, 4 — 7 , 9—12).

charakterze

ł o w a n i e do p r z e d s t a w i e n i a
dzaju

Nanteli,

czterech

Gosławskiego

rozbudowane

ks. Jana

Czartoryskiej,

g o d y n k i , wyobrażenie
rowskiego

wot

i

zarazy, procesji

scen

Ja-

Komo­

Łączą

narracyjnym,

je

zami­

zbiorowych

z dużą i l o ś ­

zapełnione

różnego r o ­

oraz bogate wnętrza

sprzętami. P o m i e s z c z e n i a ,

w

których

rozgrywają

się s c e n y , są c i e m n e , m i m o z a z n a c z o n y c h w głębi o k i e n .
Chętnie

przedstawiano

(portale,
Bożego
jak
i

fasady

Ciała. U j ę c i e

i widoków

sufit

Bożego

tu

domów,

fragmenty

filary)

a r c h i t e k t u r y , jest

wnętrz,

prymitywne.

Podłoga



przedłużenie

stanowi

postaci

pionowo,

i wnętrz

szczególnie

kościoła

zarówno

przedstawione

wość i p r e c y z j a ,

widoki

perspektywiczne

Ciała

Modelunek

architektoniczne

oraz

a

fasada

kościoła

elewacji

północnej.

charakteryzdje

drobiazgo-

w

przedstawianiu

strojów.

P o s t a c i e o o k r ą g ł y c h , p e ł n y c h t w a r z a c h , ujętych w
wójne obwódki, j a k b y


jeden,

załzawionych

powtarzający

się

oczach

wielokrotnie

typ

fizyczny.

K o l o r y t c i e m n y , o dużej ilości b r ą z ó w i g ł ę b o k i e j
ożywiony

jest

terystycznego,
mienionych

wprowadzeniem

łamanej

powtarzającego

się

obrazkach

płasko, p r z y c z y m
stycznienia
dzanie

przez

nych

obrazków

obwódki,

przedmioty
łączy

Stanisława
i

i

zieleni
charak­

wszystkich

Obrazki

cień.

mającej

z

sposób p o t r a k t o w a n i a

niejednokrotnie

w

rozbijający

wprowa­
rzu­

wymienio­
postaci

wieńcu

cechy

charakterystyczne

d l a całej

kompozycję
grupy

napis

czasie i w y s z ł y

spod

pędzla

wy­

nasuwają

myśl, że o b r a z k i t e , m i m o r ó ż n y c h d a t , p o w s t a ł y w
nym

sa­

kolistych

majuskułą, ujęty w c y n o b r o w ą r a m k ę . W y m i e n i o n e
żej



upla­

oznaczać

Wszystkie

Kazimierczyka

wy­

malowane

t a k p o s t a c i , j a k i sprzętów, p r z e z

cany

chmur

we

bieli

z a u w a ż a się p r y m i t y w n e p r ó b y

szaroczarnej

mego

cynobru.

pod­

reprezentu­

jednego malarza.

jed­
Na

XV w. II. 14. Q. Sohne,
Dysputa religijna, drzeworyt,
obrazu.
Sceny
z życia i cudów Stanisława
Kazimierczyka.
Stanisława
Kazimierczyka,
pocz.
XVIII
w. (wg
Gor­

podstawie

strojów,

urządzenia

wnętrza

tektonicznych

można

Najpóźniejsza

z występujących

należałoby
na

więc

przełomie

datować

przypuszczać,

XVII

i

i

detali

j e n a 2. poł. X V I I
obrazki

w.

lub

te

być

i

na

nich

o

wiele
daty,

później
nie

Prawdopodobnie
ilustracje
kultu

niż

wskazywałyby

więc

fundowali

spisanych

i znaczenia



wotami

je

cudów

powstały

Stanisława

celu

w
cza­

występujące

indywidualnymi.

kanonicy

w

1 3

może

1. poł. w i e k u X V I I I . P o n i e w a ż p o w s t a ł y w j e d n y m
sie

w. .

t u d a t t o r o k 1681 —
że

XVIII

archi­

regularni

jako

spopularyzowania

z Kazimierza.

O

wyborze

t e m a t u powyższych obrazków decydowała zapewne

waż-

ność

wydarzenia

Kazimierczyka
w

wypadku

się

(np.

w

obrazków

przypuszczalnie

osób, w ś r ó d

procesja

grobu

Stanisława

z wojną

turecką).

Natomiast

postacią

wotanta

kierowano

związku
z

pozycją

do

społeczną

przedstawionych

których

występuje

między

Czartoryska,

Teresa

Nantela

Segnicowa

krakowskie,

Piotr

kanoników

i

Komorowski

regularnych

w



Suchej

innymi

księżna

a

malarstwem
autorem

nawet

Zwyczaj

ks. Jan

Brodow­

trzema

odmienny

Kazimierza,
Widok

operowanie

miejscowy

który

grupami

w

w

dziele

( i l . 16). G o r c z y ń s k i

„zakonnicy...

na

tablicę zawiesić
z

na

woty
widoki

wspomnianej

późnobarokowa

z poprzednio

prawdopo­
Kazimier­

cud

potem

z

roku

wspomina,
odmalowaną

kościoła
rycinie

wałoby

t o , że o b r a z e k
starego,

zie,

17 7 8 .
75

archi­

występu­
o

od

której

Wskazy­

musiał p o w s t a ć p o t e j d a c i e ,

w

z n i s z c z o n e g o p r z e z S z w e d ó w . R o k 1773

s t a n o w i jednocześnie t e r m i n a d q u e r n d l a t r z e c i e j

grupy

wzięta

ziemską

wieszania

obrazków w o t y w n y c h s p o t y k a

różnych

kulturach

i w

epokach,

czego

się
do­

w

od­

świętych.

się

z

zagad­

tablicy

erekcyjnej,

l u b świętego.
osoby

ze s z t u k i

i

się

8 0

postaci
hiera­

adorującego

średniowiecznej,

wotach

i niebiańską

świętej

obok
Zasada

która

, zanika po r o k u

podział

z postacią

na

8 !

dwie

świętego

w

wy­

1500 .
strefy,

chmurach.

W k o n s e k w e n c j i t e g o podziału p o j a w i a się w t l e pejzaż,
który

z

czasem

przekształca

ilustrującą n a p i s

nych

w

narracyjną

scenę

z różnych terenów i różnych

atmosfera

wypływająca

nieszczęścia

tematów

się

wotywny.

Obrazki wotywne

nastrój

i

choroby.

z

Mimo

t y c h obrazków

epok

ogólnoludzkich
przedstawio­

nie jest

ponury,

p o n i e w a ż mają

one c h a r a k t e r dziękczynny. T w ó r c y i c h ,

których

szukać

należy

ludowych,
językiem

zwłaszcza
lapidarnym

tywności. Twórczość

wśród

od

pocz.

w

celu

rzemieślników
wieku

XVII

8 2

zwiększenia

i

malarzy

,

operują

komunika­

i c h j e s t s p o n t a n i c z n a i pełna

eks­

p r e s j i . W y n i k a ł o t o często z f a k t u b e z p o ś r e d n i e g o i p r a ­
wie

i n t y m n e g o k o n t a k t u między twórcą w o t a

tem,

który

spraw
ka

Zwyczaj

grobami

wiąże

obrazu

Boskiej

wytwarza

83

zwierzał

mu

się

z

najbardziej

a wotanosobistych

.

Najliczniejsze

*
różnych

lub

przedstawiania

problemów

obrazków,

wotywnych

pojętego

Matki

Jednocześnie

obrazków.

w

epitafium

Ciała

sygnaturka, odmienna

wymienionych

wizerunkami i

pielgrzymek,

czyli

Bożego

różnica w

7 8

naj­

obra­

łączy w s p ó l n a

d a c h u kościoła

śmierci .

w i z e r u n k u f u n d a t o r a na f u n d o w a n y m przez siebie

prze­

obrazkach

obra­
dwóch

okresie k o n t r r e f o r m a c j i i

się z m i e j s c a m i

obrazków

jako

oraz

się b y ć

fundacyjnego,

podczas i n k u r s y j e j

niewiedzieć

się z k o ń c e m

wydaje

u r a t o w a n y c h od k a r y

stępuje w e w c z e s n y c h

Gorczyńskiego
ten

łącząc

szeroko

fundatora

w i a d o m o , że została w y k o n a n a w r o k u
miejsce

nieniem

pożar

r o k u 1623.

Stanisława

,

cudownymi

przedstawiający

o b r a z k u z a z n a c z a się p e w n a

je t u b o w i e m

7 i !

Geneza

tycznego

zarazy i procesji z w i d o k i e m na t y m

t e k t u r z e kościoła. N a k a l e n i c y

pustów,

jeden

dobrodziejstwa

k a z a l i , która
inszemi

z przedstawieniem

znanej

lub

XIX

jeszcze

opisując

znak

Porównując

występujące
ostatnim

myśl,

rzemieślnik

został t u z a c z e r p n i ę t y

publikowanej

74

nasuwa

pojawiają

starożyt­

.

z o k . 1400 г., f u n d a c j i

w i ę k s z y r o z w ó j osiągnął w
wieku

7 7

t e n u t r w a l i ł się j e d n a k o k o ł o r o k u 1500, a

Chrystusa,

się w

czyka,

padła" .

i

istnieje

kolorycie,

wydarzył

Kazimierza

szwedzkiej

czasu
formą

z r y c i n y przedstawiającej

że

regularnych. Brak

tego

dobnie
1702

praco­

z braci klasztornych.

tymi

obrazek

był

W Europie obrazki wotywne
zek m i s t r z a u m b r y j s k i e g o

ich w

w Japonii

wieku X I V ; jednym z pierwszych
nie z n a n y c h mężczyzn

i

występowania

i u buddystów

raj czynie

obrazkami

zapóżnioną

obrazków

jeden

Poza

i

przykłady
7 6

klasztoru

wspomnianymi

krakowskim

sprymitywizowaną
że

między

będą

Rzymie



wał więc na zamówienie kanoników
powiązań

nym

fundator

s k i — członek k o n w e n t u . T w ó r c a t y c h o b r a z k ó w
głębszych

wodem

s k u p i s k a obrazków

się w e W ł o s z e c h ,

z kolei w

wotywnych

Niemczech,

F r a n c j i , H i s z p a n i i i P o r t u g a l i i , a także n a t e r e n i e
ryki

84

. W

Polsce zwyczaj

t e n był

o wiele

spoty­

Szwajcarii,
słabiej

Ame­
roz-

II. 17. Obrazek
wotywny,
ol. pł., 1. poł. XVII
w.
Kaplica
św. Stanisława
bpa, Piotrawin.
II. 18. Obrazek
wotywny,
ol. pł., 1. poł. XVII
w. Kaplica
św. Stanisława
bpa,
Pio­
trawin.
II. 19. Obrazki
wotywne,
ol. pł., ok. 1680 r. Kośc.
Klarysek,
Stary
Sącz. II. 20. J . Bieszczad,
obrazki
wo­
tywne,
ol. pł., 1867 r. Kalwaria
Pacławska.

obrazków

wotywnych,

do

których

należą

94

tablice

z k a p l i c y M a t k i B o s k i e j z kościoła B e r n a r d y n ó w w
szowie

(po

Magdaleny
(1780)

1766)



w

Rze­
Marii

. Z t e g o s a m e g o czasu

obrazek

wotywny

z

kościoła

T u r s k u (pow. Pleszewo, w o j . poznań­

,

g r u p ę stanowią, r ó w n i e ż l u d o w e ,

M.Boskiej

w

zachowane

kościele

w

liczbie

z cudami obrazu M a t k i
go

S 3

z kaplicy

.

z kaplicy
90

z l a t 1778—1794

ludowy

Najpóźniejszą
lach

i

w Puszczy Sokalskiej

pochodzi

św. A n d r z e j a
skie)

0 7

w

Kalwarii

Do

9 1

wymienionych

obrazki

z kościoła

85

Boskiej

Pacławskiej,

B i e s z c z a d a w r o k u 1867

Dominikanów
oraz

27

z Kamieńca

Krakowa.

c y j n a , począwszy
Kazimierczyka

przez

kowskimi:

zespołów

należą

i

krakowskie

Ciała.

Siedemnastowieczna
od B a r o n i u s z a

Izajaszem
XV, w

zjawiska

literatura

wymienia

0 2

na

dewo-

Stanisława

z pięcioma

innymi

świętymi

kra­

Bonerem,

Janem

Kantym,

Szy­

monem z Lipnicy, Gedroyciem
kowa, a wiek

Jana

( i l . 20).

Bożego

wraz

Gid­

obrazków
Podolskie­

malowanych

N i e stanowiły one j e d n a k odosobnionego
terenie

wota

w

i Ś w i ę t o s ł a w e m ze

którym wszyscy

c i święci

Sław­
wystę­

pują, o k r e ś l a n y j e s t m i a n e m f e l i x s a e c u l i — c z y l i szczęś­
liwym

wiekiem.

17 ś w i ę t y c h

18

powszechniony
nie
na

i d o n i e d a w n a sądzono n a w e t , że w

istniał. N a j l i c z n i e j s z e
Śląsku, o c z y w i ś c i e

wpływy

niemieckie

i

Śląskie).

Bardo

Najstarszym
obrazki

z

wotywne

zespoły

ze

obrazków

względu

(wymienić

ogóle

spotykamy

n a docierające

t u można

tam

Wambierzyce

zachowanych

polskich

zespołów

z

(obecnie

jest

i c h 55),

z nich

prawdo­

Piotrawina

pochodzące z l a t 1610—1661. W i ę k s z o ś ć



p o d o b n i e została w y k o n a n a p r z e z m a l a r z a M a r c i n a B a s z kowskiego

8 5

pochodzi

wspomniany

w

kościele

3

obrazki

( i l . 17, 18). Z
Klarysek
z

kościoła

już
w

przełomu

XVII

zespół

cudami

Starym
św.

z

Sączu

Stanisława

i XVIII
bł.

(il.
w

19)

oraz

Lublinie

Z k o l e i należałoby wymienić osiemnastowieczne

44

w.

Kingi
S 6

.

zespoły

jeden

Mimo
tylko

że

spośród

Jan Kanty

6

wymienionych

został

kanonizowany

i t o d o p i e r o w r o k u 1768, a S z y m o n

z Lipnicy —

fikowany

wielkim

(1685),

cieszyli

się

oni

beaty­

kultem

w

w i e k u X V I I , co w i ą z a ł o się ze w z m o ż o n ą w

t y m czasie

pobożnością i k o n t r r e f o r m a c y j n y m

do

dążeniem

wyszu-

kiwania

coraz t o n o w y c h

narodowych

świętych.

cudów w s z y s t k i c h w y m i e n i o n y c h świętych
wspominają
ich

Spisy

wielokrotnie

o obrazkach w o t y w n y c h zawieszanych

przy

grobach.
O n a j s t a r s z y m z n i c h — I z a j a s z u B o n e r z e — ( z m . 1471)

pierwszym

planie,

leży

w

pościeli

w c h m u r a c h u k a z u j e się I z a j a s z
klęczy

mężczyzna,

czyna.

W

nachyla

głębi
się

którego

n a łożu

taż

sama

dziecko,

podtrzymuje
spoczywa

dziewczyna.

Chodzi

o uzdrowienie względnie wskrzeszenie

Kulsjusz

opi­

go

zna­

jawiającej

Fulgenty

Dryjacki

s u j e , że p r z y g r o b i e I z a j a s z a
ków

łaski

Bożej...

świadectwa",

czego

które

w

obrócił" . W y m i e n i a

(167 0) .

B o n e r a „wiele... było

były

roku

lowanych tablic z w i e k u X V I I
W

zbiorach

chowało

się

pisane
„1556...

jednak wiele

8 4

Muzeum

Dryjacki

93

i

wymalowane

w

popiół

srebrnych i

Narodowego

w

Krakowie

olejno

na

desce,

z

których

obrazków,

dwa

jeszcze

pod koniec X I X w . (wg relacji Łuszczkiewicza)
dowały

się

przy

(prawie

jednakowych

nie, częściowo

grobie

Izajasza

Bonera.

rozmiarów)

przemalowane,

o

w

za­

znaj­

9 6

Obrazki

bardzo

złym

zniszczonych

te
sta­

napisach,

za

przyczyną

Izajasza

rodzicom

wskazała

dziew­

nad
tu

nowo

a

którą

zapewne

narodzone­

poradą

się d w u k r o t n i e d z i e w c z y n y ,

nieszczęśliwym

owej

która

do kogo

po­

być

może

mają

udać

się p o łaskę.

13 m a ­

.

э з

pięć, n i e p u b l i k o w a n y c h dotąd

malowanych

ogień

dziecka

dziecka

stojąca

kobieta,

w s p o m i n a B a r o n i u s z , z k o l e i ż y w o t j e g o spisał A u g u s t y n
i

nad n i m

( i l . 24). O b o k

1 0 0

Ostatnia

z tablic, fundacji

Anny

Krzyżanowskiej

1 0 1

( i l . 25) o f i a r o w a n a

za u z d r o w i e n i e córki M o n i k i , z r o k u

1663 m a c z y t e l n y

n a p i s , co p o z w a l a



zidentyfikować

z j e d n y m z cudów

opisanych przez Dryjackiego,

wspomina

o

również

o f i a r o w a n i u przez

„odmalowanej

tablicy"

datach

1665)

(1663,

względnie
cyjnie

1 0 2

.

Występującą

należy

przemalowaniem

nie odbiega

od

tu

tłumaczyć
napisu.

różnicę

w

poprawieniem

Wotum

przedstawień

który

Krzyżanowską

kompozy­

dziękczynnych

za

co u t r u d n i a i c h p r a w i d ł o w e o d c z y t a n i e , w y k a z u j ą o w i e l e

u z d r o w i e n i e . K r z y ż a n o w s k a w r a z z córką klęczą

modląc

niższy p o z i o m o d zespołu z kościoła B o ż e g o

się

wieńcu

Dwa

z nich

pochodzą

z roku

s t a w i a p o p i e r s i e m i e s z c z k i m o d l ą c e j się d o
cego z c h m u r I z a j a s z a

Ciała.

1607. P i e r w s z y

przed­

błogosławią­

( i l . 21). D r u g i l e ż ą c e g o n a łożu

9 7

do

Izajasza

Bonera,

ukazującego

z chmur. Ciekawym

elementem

żej

fragment

postaci

świętego

się

kościoła

św.

k a m i z kościoła B o ż e g o Ciała j e s t , j a k już

z klęczącą

bez p o r ó w n a n i a

łoża żoną m o d l i się d o

się z c h m u r I z a j a s z a
tu

wspomniane

nych,

długich

czynie

na

którego

( i l . 23). S z c z e g ó l n i e

9 8

postacie

lekarzy

płaszczach

luszach, z których
urynę.

wychylającego

i

jeden

ciekawe

żydowskich,

w

wysokich, filcowych



czar­
kape­

trzyma charakterystyczne na­

Podobnie

napis f u n d a c y j n y

wygląda

trzecie

n i e zachował

wotum,

się. O b o k

łoża

z c h o r y m klęczy n a p i e r w s z y m p l a n i e k o b i e t a z rękami
wyciągniętymi
nistej

budowaną
z

b ł a g a l n i e d o ukazującego

a u r e o l i Izajasza

Bonera

scenę p r z e d s t a w i a

nieczytelnym

prawie

9 9

kolejny

napisem.

się w

promie­

( i l . 22). B a r d z i e j
Na

obrazek,
osi

roz­

również

obrazka,

na

poni­

Katarzyny.

Poziom w s p o m n i a n y c h obrazków w zestawieniu z obraz­

m ę ż c z y z n ę , o d k t ó r e g o odstąpili l e k a r z e , a o n w s p ó l n i e
obok

w

jest t u w i d o c z n y

dzą z poł. X V I I w . , n a co w s k a z y w a ł b y
mieszczki

na j e d n y m z

Pozostałe
XVII

powiedziano,

niższy. B y ć m o ż e d w a p i e r w s z e

trzy

w . , chociaż

strój

pocho­

nieznanej

nich.

obrazki

można

przemalówki,

datować

zwłaszcza

na
na

2.

poł.

przedsta­

w i e n i u z c h o r y m i klęczącą o b o k łoża kobietą o w y c i ą g ­
niętych rękach, utrudniają
wstania. W
Ciała



mówienie

ściślejsze p o d a n i e

odróżnieniu o d o b r a z k ó w

to

przypuszczalnie

uzdrowionych,

nych dawno

a

wota,
nie

czasu

z kościoła
malowane

jako

po­

Bożego
na

ilustracje

za­

spisa­

cudów. P o z i o m i c h j e s t n i e j e d n o l i t y . O b o k

prymitywnych

„bohomazów"

d w a przedstawiające

cho-

45

r e g o , o d k t ó r e g o odstąpili l e k a r z e
wydają

się

względem

o

był zmarły
wota

bardziej

kompozycji,

Kolejnym
spisane

wiele
z

w

po r a z p i e r w s z y

woskowe
w

znakach"

oraz

Jedną

takich

z

której
„on

według
się

Kazimierczyka

1475 г., w y m i e n i a j ą

i cuda

jego

malowanych
Sebastian

opisu
przy

Jana

n i e zachował do c h w i l i obecnej.

scen

świętego.
Kantego
nie w
resy

i cudów,

Natomiast
zachowało

w

miał

roku

był

z

zgrupowanych

czasów

i

cuda

się,

kościoła

, na

które

żaden

się

świad­

Aleksandra
18 m a ł y c h
wokół

kanonizacji

św.

zawieszonych

wizji
Jana
obec­

odnoszących
Oleksowicza,

Gawlickiej

i

11 s c e n

Jadwigi

się
Te­
Pa-

Podobny

Podobnie

jak

t u wota

nie

wzory

,

obraz

grobie

w

jest

s t a c i a m i fundatorów
sześciu

12 s c e n
u góry

XVI

miu

M 0

,

a Wiwijani w

obrazkach

cenie

mieszczki
życia

z

z życia

i

podpisem

roku

wotywnych

jego

m

możemy

„Felix

spisywano

błogosławionego
już w

Szymona

wieku XV

1 0 7

.

W

m u n t a I I I d o P a w ł a V z 1609 r . w s p r a w i e

21

22

Tl. 21. Obrazek,
wotywny
z
kośc.
św. Katarzyny,
Kraków,
ol.
deska,
38 X 27 cm, pol. XVII
w. Muz.
Nar.
Kraków.
II. 22. Obrazek
wotywny
~z kośc. św. Katarzyny,
Kraków,
ol.
pl., 38 X 25 cm, 2. pol. XVII
w. (?).
Muz.
Nar. Kraków.
II. 23.
Obrazek
wotywny
z kośc. św.
Katarzyny,
Kraków,
ol. deska,
25 X 42 cm, pol.
XVII
w. Muz. Nar.
Kraków.

z

Lipnicy

liście

Zyg­

beatyfikacji

mansjonarzu
zmarłym

w

Baroniusz

ш

przy
roku

.

cudów.

,

które

wspom­
seculi"

już w

1655 w s p o m i n a

o

wie­
sied­

znajdowały

się

z n i c h m i a ł o być w o t u m

krakowskiej z roku

martwemu

Najmniej

( z m . 1485 r.)

o n w c e n t r u m wizję

i kwaterą przedstawiającą

świętych

przy jego grobie. Najstarszym
Anny,

o wy­

n a p i s e m , a u dołu p o ­

Ż y w o t i cuda Michała G e d r o y c i a
ku

głównej
otoczeniu

niewątpliwie oparty

Michała G e d r o y c i a

otoczeniu

uzupełniony

nianych

z

w

graficzne.

w kościele św. M a r k a . P r z e d s t a w i a
Obraz

złożony

świętego

w
cha­

o b r a z , z a p e w n e z 1. poł. X V I I w . ( i l . 28), z a ­

c h o w a ł się p r z y
Gedroycia

grobowca

na Stradomiu wisi

w.
1 0 9

1 0 8

obecnego

wizję

z życia i c u d ó w

(jego)
świadki

.

obok

dla X V I I

jako

wspomniane

Bernardynów

przedstawiającej

mienione wyżej

zawiesza"

Kantego,

natomiast

cały p o m o c y
jego,

noworodkowi

powiedzieć

1521 za
1 1 2

przywró­

.

o ostatnim z

n i o n y c h sześciu ś w i ę t y c h — Ś w i ę t o s ł a w i e ze

( z m . 1482) s p i s y w a n o

46

.

( i l . 26).

1 0 6

Żywot

Marianny

1 M

przedstawiony

O ich wyglądzie

się 6 o b r a z k ó w

l e 5

obrazków,

uzdrowienia Antoniego

Chylińskiej,

skówny

kaplicy

zawiesić

1640

Kantego,

p r e z b i t e r i u m kościoła św. A n n y

do c u d o w n e g o

liczne

„woskowych

z 2. poł. X V I I w . , p r z e d s t a w i a j ą c a

z j e g o życia

zachowały

sceny,

czyć m o ż e j e d y n i e w s p o m n i a n a r y c i n a J a n a
Gorczyna

dobrodziejstw
Jana

wypadku

cuda,

tabliczkach

nagrobku

w

rakterystyczny

o

się, że „lud

na

otrzymanych

Opato-

z dzfatkami". Z
grobie

tabliczki

Kantego,

ш

tabliczek

Opatowiusza

dowiadujemy

błagając...

Jana

również

Cyrus

Szymona

grobie .

wielebnego

srebrnych i drewnianych

s a m i żona j e g o

znajdowały

w

1632 г., w s p o m i n a

g r o b u świętego

pod

malowania.

Stanisława

zawieszone przy

wydanym

dziecka

zarówno

1473 św. J a n K a n t y , k t ó r e g o

w i u s z w d z i e l e Żywot

u

j a k i sposobu

towarzyszy
roku

i uzdrowienie

ciekawe,

kościele

Mariackim

w

1489, m i m o

że ż y w o t

jego

wymie­

Sławkowa,
Krakowie,
spisał

już

Z a p e w n e i p r z y jego g r o b i e znajdowały

się

23

kiedyś

podobne

slawa

Macieja

obrazki

wotywne.

Ubiszewskiego

W

utrzymany w tradycjach wymienionych
rycin

i

obrazków

ze

sceną

wizji

Swięto-

żywocie

zachował

się

drzeworyt

XVII-wiecznych

świętego

i

pięcioma

Gros

z

zachowanych

wotywnych
i

fundowane

stanowią
przez

polskich

właśnie

owe

duchowieństwo

zespołów
wtórnie

obrazków
powstałe

obrazki-ilustracje

cudów.

m n i e j s z y m i s c e n a m i z j e g o życia i cudów, g d z i e p o j a w i a
się

wizerunek

Kantego,

pięciu

z L i p n i c y ( i l . 27). W

Swiętosława:

towarzyszy

Kazimierczyka,

Gedroycia,

Krakowie

Bonera

i

Jana

istniało o c z y w i ś c i e

i n n y c h m i e j s c c u d o w n y c h z n a n y c h dzięki o p i s o m
cza

I 1 4

,

przy

grobów
blice

miały

szenia
toru

których

sześciu

zawieszano

wspomnianych

znajdować

Najświętszej
Augustianów

się

jeszcze

Marii

Panny

oraz

1 1 5

liczne

w

Oprócz

malowane

przy

obrazie

klasz­

Matki

Boskiej

B o l e s n e j p r z y kościele F r a n c i s z k a n ó w . T e o s t a t n i e
jedynie



dzięki

rysunkom

J.

ta­

Pocie­

n a krużganku

kaplicy

wiele
Prusz­

wota.

świętych

znane

Wojnarowskiego

1 1 6

( i l . 29, 30).

że

Kończąc

powyższe

rozważania

zwyczaj

wieszania

obrazków

s c a c h c u d o w n y c h istniał w
wieku

XVI. W

większości

należy

stwierdzić,

wotywnych

w

miej­

Polsce p r z y n a j m n i e j
wypadków

już o d

prawdziwe

wota,

z n a n e z p r z e k a z ó w p i ś m i e n n y c h zaginęły, z a p e w n e g ł ó w ­
n i e w czasie z a w i e r u c h y s z w e d z k i e j

l u b uległy

natural­

n e m u z n i s z c z e n i u , k t ó r e ze w z g l ę d u n a i c h p r y m i t y w n ą
technikę w y k o n a n i a musiało n a s t ę p o w a ć b a r d z o

szybko.

F a k t zastąpienia z n i s z c z o n y c h o b r a z k ó w n o w y m i w z g l ę d ­
nie

z i l u s t r o w a n i a cudów

nych

na zamówienie

Bożego
skich

Ciała, n i e j e s t
zespołów.

Puszczy

To

w

postaci

zakonników,
odosobniony

samo

Sokalskiej,

miało

Gidlach

i

ważnym

argumentem

w

wotyw­
kościele

wśród

innych pol­
w

Kalwarii

O b r a z k i w o t y w n e j a k o świadectwa
bardzo

obrazków

tak jak w

miejsce

Rzeszowie,
Pacławskiej.

cudów były

procesach

o

bowiem

kanoniza­

cję, j a k o t y m ś w i a d c z y w s p o m n i a n y l i s t Z y g m u n t a I I I .
Stąd

w

względnie

miejsce
obrazy

zniszczonych
z apoteozą

z j e g o życia i c u d ó w .

wieszano

świętego

oraz

PRZYPISY

Szymona

nowe
ze

cykle
scenami

O b r a z k i z kościoła B o ż e g o Ciała n i e m a j ą m o n o ­
g r a f i c z n e g o o p r a c o w a n i a , chociaż w y m i e n i a n o j e k i l k a ­
k r o t n i e . Dotąd z n a n e b y ł y j e d y n i e t e , które w i s i a ł y
w pobliżu n a g r o b k a . Opisał j e A . Błachut w r ę k o p i s i e
Catalogus
Auctorum,
qui de Beato
Stanislao
Casimiritano Ordinis
Canonicorum
Reg. Lat. Confessore.
IV
Ima­
gines et tabullae
votivae
1902, 1918, k l a s z t o r k a n o n i k ó w
r e g u l a r n y c h p r z y kościele B o ż e g o Ciała, f o l . s. 346 o r a z
w a r t y k u l e Nieznany
czciciel
Matki
Bożej,
Stanisław
Kazimierczyk,
Warszawa
1903, o d b . z
„Kwartalnika
T e o l o g i c z n e g o " , s. 6. Z k o l e i w s p o m i n a l i o n i m W .
Ł u s z c z k i e w i c z ( K o ś c i ó i Bożego
Ciała, jego
dzieje
i za­
bytki,
„ B i b l . K r a k . " V , K r a k ó w 1898, s. 37; W 500 rocz­
nicę
założenia
klasztoru
Bożego
Ciała,
K r a k ó w 1905,
s. 70), K . E s t r e i c h e r (Kraków.
Przewodnik
dla
zwiedza­
jących,
K r a k ó w 1938, s. 272), T . W i d e ł k a
(Przewodnik
po kościele
Bożego
Ciała
w Krakowie,
K r a k ó w 1947,
s. 42) o r a z T . D o b r o w o l s k i (Sztuka
Krakowa,
Kraków
1959, w y d . 2, s. 420). P o j e d y n c z e z n i c h
wymieniają:
J . S z a b ł o w s k i (Zabytki
sztuki
w Polsce.
Inwentarz
to­
pograficzny,
t . I I I , p o w . ż y w i e c k i , W a r s z a w a 1948, s. 166),
J . B i e n i a r z ó w n a (Elementy
ludowe
w urządzeniu
izby
uboższego
mieszczaństwa
krakowskiego
w. XVII,
„Pol.
Szt. L u d . " , R. X , 1956, s. 107) i S. S w i s z c z o w s k i
(Miasto
żydowskie
na Kazimierzu
w świetle
nowych
badań,
„ B i u l e t y n K r a k o w s k i " , I I , 1960, s. 56).
1

S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...
Kraków, druk.
S. L e n c z e w s k i e g o . . . 1660, s. 1 4 — 1 6 ; A . Błachut,
Nieznany
czciciel...,
w y d . c y t . , s. 3.
S. R a n o t h o w i c z , Casimiriae
civitatis
urbi
Cracoviensis...
(ad a 1693), R k p . B i b l . Jagiellońska, n r 3742,
s. 143; tenże, Jasna
Pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 22; T . W i ­
dełka, o p . c i t . , s. 4 1 .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 22.
T a m ż e , s. 2 3 — 2 4 . N a p i s n a t a b l i c y o b o k
grobu
Stanisława K a z i m i e r c z y k a b r z m i : D . O . M . Beatae m e ­
m o r i a e D. S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i , ad hanc C a n . Reg.
S. A u g u s t i n i E c c l e s i a m C a n o n i c i , P r o f e s s i
Presbyteri,
pietate d u m i n h u m a n i s ageret
s i n g u l a r i , ac
post
2

3

4

5

47

I I . 24. Obrazek
wotywny
z kośc. św.
2. pol. X V I I w. Muz. Nar.
Kraków.

Katarzyny,

mortem, quam Anno Domini M C C C C L X X X I X . Die I I I
M a j i o b i j t votis f i d e l i u m , sua m e r i t a m a g n a
devotione
atque solatio i m p l o r a n t i u m , continuis, i n praesentem
usque
diem
conspicui. M a r t i n u s Kloczyński,
J.V.D.
P r a e p o s i t u s c u m suo c o n v e n t u e r e x i t , c u i u s c o r p o r i s
integras reliquias ad sinistrum C h o r i anterioris a n g u l u m , j u x t a f e r r e a m c r a t e m , s u b saxo i n ligneo l o c u l o
o l i m depositas, i n t h e c a m stannea collegit, et concavo
petreae
huius
tumbae
conclusit.
Anno
Domini
M D C X X X I I Mens. A u g . die I X .
W y s t ę p u j e p o d pozycją 24.
M . B a r o n i u s z , Vita gesta et miracula
Beati
Stanislai
Polonie,
Casimiria
ad Cracoviam...,
Cracoviae i n officine
B . S k a l s k i 1609.
К . Ł o n i e w s k i , Żywot,
sprawy
i cudowne
boskie
wstawienie
pobożnego
kapłana,
Stanisława
Kazimier­
czyka,
K r a k ó w , d r u k a r n i a Ł a z a r z o w a . . . 1617, S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . cyt.
A . M . G o r c z y ń s k i , Żywy
wzór apostolskiej
dosko­
nałości,
b. Stanisław
Kazimierczyk,
Kraków w
druk.
A k a d e m i c k i e j . . . 1702; W . B . G r a b o w s k i , Cnotliwy
i cu­
downy
żywot wielkiego
sługi bożego b. Stanisława
Ka­
zimierczyka,
K r a k ó w w d r u k . A k a d e m i c k i e j . . . 1763.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
Pochodnia...
w y d . c y t . , s. 7 1 .
T a m ż e , s. 77, 71 i A . M . G o r c z y ń s k i , o p . c i t . , s. 95,
96, 97, 108, 124.
T a m ż e , s. 147.
T a m ż e , s. 107—108.
W ś r ó d w y m i e n i o n y c h o b r a z k ó w istnieją o b o k p o ­
j e d y n c z y c h c z t e r y z e s t a w y : d w a ( I o w y m . 55 X 46 c m ,
I I o w y m . 55,5 X 28 c m ) , złożone z t r z e c h i d w a ( I I I
o w y m . 48 X 75 c m , I V o w y m . 48 X 75 c m ) , złożone
z c z t e r e c h o b r a z k ó w m a l o w a n y c h n a płótnie, w t ó r n i e
p r z e n i e s i o n y c h n a n o w ą deskę l u b d y k t ę . P u s t e m i e j s c a
pomiędzy o b r a z k a m i , będące w y n i k i e m różnicy w w y ­
m i a r a c h , z a m a l o w a n o czarną farbą.
O l . pł.. n a desce, 56 X 52 c m . N a p i s n a o b r a z i e
b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1630 Jaśnie W i e l m o ż n y J . M . P .
P i o t r K o m o r o w s k i c o m e s i n L i p t ó w et O r a w a s t a r o s t a
o ś w i ę c i m s k i będąc c h o r y b a r d z o a o s o b l i w i e n a o k o
k t ó r e m u b y ł o z g ł o w y w y s z ł o n a w i e r z c h , że go p o d w i e z o w a ć musiał t e n będąc w K r a k o w i e w k a m i e n i c y
s w o i e y w e śnie okazał się m u B ł o g o s ł a w i o n y O c i e c
S t a n i s ł a w w h a b i c i e s w o i m z a k o n n y m a o c k n ą w s z y się
8

7

3

8

1 0

1 1

1 2
13

1 4

15

48

Kraków,

ol.

deska.

34 X 41

cm,

poznał, że m u się z a r a z n a z d r o w i u p o l e p s z y ł y n a o k u
n i e c o b o l u p o w i ę k s z e y części zanikło, z a r a z n a z a i u t r z
kazał się nieść, ieszcze słaby, d o G r o b u i e g o a t a m o d ­
p r a w i w s z y swoie nabożeństwo z J . M . X . Proboszczem
B o ż e g o Ciała n a t e n czas M a r c i n e m K ł o c z y ń s k i m , p o ­
czął m ó w i ć ze s t r o n y f u n d a c y e y a b y t a m t y c h Z a k o n n i ­
ków to iest canonicos Regulares w swoiey
dziedziczney
maiętności w S u c h e y n a z w a n e y d w i e m i l e za K a l w a r y ą
w górach у z t e y o k a z y i n a p a m i ą t k ę d o b r o d z i e y s t w a
d o z n a n e g o w c h o r o b i e s w o i e y uczynił dotacyą o c z y m
iaśniey w E r e k c y e y t e g o k o n w e n t u w z m i a n k ę czynią
tego d o b r o d z i e y s t w a p r z e z zasługi B ł o g o s ł a w i o n e g o S t a nisł. K a z i m i e r c z y k a .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 77.
J . S z a b ł o w s k i , o p . c i t . , s. 166.
Z e s t a w I I a, w y m . 34 X 27 c m , o l . d e s k a (z t y ł u
d y k t a ) . N a p i s n a o b r a z k u : 1651 d i e 10 S e p t e m b r i s T o t u m
1° M c i P a n a A d a m a B o s o w s k i e g o d w o r z a n i n a K r ó l e w i ­
cza 1° M c i W ł a d y s ł a w a у M a ł ż o n k i i e g o d o g r o b u S t a ­
nisława K a z i m i e r c z y k a
z m o d l i t w ą u c i e k l i się p r z e z
d n i półczwarta у t r z y noczy a l b o w i e m k r w i e z oczu
szły czóreczce i c h J e w u s i t e g o d n i a z kościoła B o ż e g o
Ciała z K a z i m i e r z a w r ó c i w s z y się z a s t a l i z d r o w ą z łaski
m i ł e g o P a n a za p r z y c z y n ą t e g o B ł o g o s ł a w i o n e g o S t a ­
nisława
Świętygo
Kaźmierczka
za czo P a n u
Bogu
m i ł e m u n i e c h b ę d z i e w i k u i s t a cześć i c h w a ł a .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 77-73.
W ł a d y s ł a w I V k o r o n o w a n y b y ł n a króla p o l s k i e g o
w 1632 r .
Z e s t a w I I I c, o l . pł. z tyłu — d y k t a , w y m . 38 X 24
cm. N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : l e y Mość P a n i E m e r e n i
у A n n a Segnicova Rayczyna K r a k o w s k a na oczu chore
o z d r o w i a ł a za p r z y c z y n ą b ł o g o s ł a w i o n e g o
Stanisława
K a z i m i e r c z y k a A n n o D o m i n i 1673 D i e V i g i s i m a S e c u n d a
M e n s i s i u n y za co n i e c h b ę d z i e P a n B ó g p o c h w a l o n y .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 129.
O l . pł. n a desce, w y m . 52 X 54 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : ( N ) a ciężką g o r ą c z k ę b a r d z o
zachorowała
Panna
imieniem Agnieszka
w
leciech
dziewiętnastu
sławetnego Pana A l e x a n d r a M a n i k o w s k i e g o M i e s c z a n i n a
Kazimierskiego
pasierbica
a potem Yanny
małżonki
i e g o córka t a k ż e iuż b y l i z w ą t ( p ) i l i o i e y z d r o w i u r o d z i c y w k t ó r e y będąc z w ą t l o n a у o d g o r ą c z k i s p a l o n a
l e d w i e mówić mogąc у oley święty n a n i e włożono i a k
1 6

1 7

18

19

2 0

2 1

2 2

23

s k o r o o f i a r o w a l i ią r o d z i c y d o g r o b u b ł o g o s ł a w i o n e g o
O y c a S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a ze mszą S.Y. ze ś w i e ­
c a m i k t ó r e u b o d z y w rękach p r z y m s z e y S.klęcząc t r z y ­
m a l i z a r a z się i e y polepszać n a z d r o w i u poczęło, у o z d r o w i a ł a za pomocą bożą w k r ó t c e a t o w R o k u P a ń s k i m
1665 d n i a 4 ( L ) i p c a , p o t y m w k r ó t c e w k i l k a n i e d z i e l
r o z c h o r o w a ł się t a k ż e ( n ) a g o r ą c z k ę у s a m p o m i e n i o n y
P a n M a n i k o w s k i a g d y się t a k ż e o f i a r o w a ł ze M s z ą S
z d r ó w został.
S. R a n o t h o w i c z ,
Jasna
pochodnia...,
w y d . cyt.,
s. 121—122.
Z e s t a w l a , w y m . 31 X 25 c m , o l . pł. n a l e p i o n e n a
d y k t ę . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1671
jeymość p a n n a A n n a J a g o d y n k a chorowała n a p i e r s i
c i e r z k o d o czego p r z y s t ą p i ł у k a s z e l nieznośny a t e n
ból t r w a ł p r z e z c z t e r y l a t a у d a l e y a g d y się o f i a r o ­
w a ł a d o g r o b u B ł o g o s ł a w i o n e g o Stanisława K a ź m i e r c z y k a у t a m m s z y ś w i ę t e y nabożnie słuchała t e n ból
g a l e ustąpił j a k o b y go ręką odiął czego w d z i ę c z n a będąc
t a k i e p i s a n i e j a k o t o j e s t posłała.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 128.
O l . pł. n a desce, w y m . 51 X 55 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : A . M . D . G . et S a n c t o r u m E i u s H o n o r e m R o k u
P a ń s k : 1672 X i ą d z ł a n B r o d o w s k i Z a k o n n i k k l a s z t o r u
tego będący od P a n a Boga n a z d r o w i u t a k cieszko n a ­
w i e d z o n y m ż ( e ) p r z e z puł r o k a z łoszka n i e w s t a i ą c
ż a d n y m c z ł o n k i ( e m ) w ł a d n ą ć n i e m ó g ł b o go k a r m i ć
у poić k t o i n s z y m u s i . Spać d l a b o l u , p r a w i e n i g d y n i e
m ó g ł g d y się d o G r o b u B . S t a n i s ł a w a
Kazimierczyka
p r z e z M s z ą ś. o d i e d n e g o kapłana t e g o ż z a k o n u o d p r a ­
w i o n a у przez ręce у n o g i z w o s k u ofiarował zaraz p o ­
p r a w ę n a z d r o w i u s w y m uczuł a p o t y m d o z d r o w i a
całe pszyszłszy t e tablicę m a l o w a n e n a w i e c z n ą p a m i ę t k ę za d o b r o d z i e i s t w o uznał o d t e g o B ł o g o s ł a w i o n e ­
go Sługi B o ż e g o z ( a ) w i e s i ł . T e k s t c u d u w y m i e n i o n y p r z e z
A . M . G o r c z y ń s k i e g o , o p . c i t . , s. 130.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 72,
73, 76, 78, 96, 97, 99, 100, 101, 102. P r z y k ł a d e m t a k i e g o
w o t u m m o ż e być t a b l i c z k a s r e b r n a pochodząca z P r o ­
szowic, zachowana w M u z e u m E t n o g r a f i c z n y m w K r a ­
k o w i e , n r i n w . 26069.

O l . pł. n a desce, 42 X 30 c m . N a p i s n a o b r a z k u
b r z m i : А . Й . 1681 D i e 2 M a i J . M . P a n i T e r e s a N a n t e l a
Rayczyna
K r a k o w s k a synaczka
Antoniego
przyniosła
do G r o b u B . S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a u s i l n i e omszą(!)
św. prosząc a b y p r z y n i e y za d o b r o d z i e y s t w a
doznane
że s y n a s w e g o p r a w i e u m i e r a j ą c e g o z d r o w e g o o t r z y m a ł a
P. B o g u p o d z i ę k o w a ć m o g ł a toteż n a t e n c z a s M s z ę św.
kapłani d o m o w i p o o d p r a w i a l i b y l i i e d n a k d o O O B e r ­
n a r d y n ó w posłano p o kapłana. P r z y s z e d ł t e d y O c i e c
L u d w i k L a t o c k i w i e k u s ę d z i w e g o у zeznał iż się k i l k a
r a z y d o M s z y S. w y b i e r a ł a a n i e m ó g ł o d p r a w i ć z a w s z e
go y a k i e zachodziły trudności aż d o p i e r o w kościele t u t e c z n y m B o ż e g o Ciała z d r o w e dziecię o b a c z y w s z y s o b i e
d o b r z e z n a i o m e z p o d z i w i e n i e m m ó w i ł i e s t za co P. B o g u
p o d z i ę k o w a ć . T e t o dziecię o d e m n i e
wczona
widziane
IUŻ umieraiące t u do G r o b u B . Stanisława o f i a r o w a n e
z d r o w e zostało. S i t . n o m . D n i . B e n e d .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s.
131—132.
T a m ż e , s. 1 3 1 .
Z e s t a w I I I a, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 40 X 22 c m .
Napis na obrazku b r z m i (w kartuszu): Catherinae Clep a r d i e n : S i c u m c a n d e l a i n f i r m a e a p p a r v i t et e a m
sinavit.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 22.
T a m ż e , s. 15.
Z e s t a w I V a, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 38,5 X 25 c m .
Napis na o b r a z k u (w kartuszu) b r z m i : F. N i c o l a u m
i n f i r m u m visibiliter amorte liberavit.
Z e s t a w I I I d , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 26 X 37,5 c m .
Napis na obrazku (w kartuszu) b r z m i : A. D e n t i u m doloribus capitis o c u l a r u m t u m febricitantes ex voto sanati innumeri.
Z e s t a w I b, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 22 c m .
Napis na obrazku (w kartuszu) b r z m i : Surdaster c l a u d i cans m u t u s a t q u e caecus p r i s t i n a e r e s t i t u t i s u n t s a n i t a t i
voto ad b e a t u m Stanislaum C a s i m i r i t a n u m facto.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 72.
Z e s t a w I I I b, w y m . 39 X 26 c m , o l . pł. n a d y k c i e .
N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : Obsessus d a e m o n i b u s l i b e r a t u r
voto ad sepulchrum Beati Stanislai C a s i m i r i t a n i facto.

II. 25. Obrazek
XVII
w. Muz.

św. Katarzyny,

2 4

2 5

2 6

2 7

2 8

wotywny
Anny
Nar.
Kraków.

Krzyżanowskiej

z

kośc,

2 9

3 0

3 1

3 2

3 3
3 4

3 5

3 8

3 7

3 8

3 9

Kraków,

ol. deska,

30,5X45,5

cm,

2.

poł.

Z e s t a w I с, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 19 X 47 c m .
N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : Xięźna ieymość C z a r t o r y i s k a
podkomorzyna
k r a k o w s k a prędkie у l e k k i e w y d a n i a
miała n a ś w i a t s y n a c z k a za p r z y c z y n ą b ł o g o s ł a w i o n e g o
Stanisława K a z i m i e r c z y k a k t ó r e m u ią b y ł o o f i a r o w a n o
g d y czas p o r o d z e n i a nadchodził A n n o D o m i n i 1672.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 130.
O l . pł. n a desce, w y m . 55 X 82 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : P o d czas m o r o w e g o p o w i e t r z a w mieście
K a z i m i e r z u p r z y K r a k o w i e t r z y l a t a panuiącego t o iest
r o k u P a ń s k i e g o 1677, 1678, 1679 w i e l e l u d z i o b o i e y płci
t a k d u c h o w n y c h i a k o у ś w i e c k i c h uciekaiących
się
0 r a t u n e k pociechę у p o m o c d o g r o b u b ł o g o s ł a w i o n e g o
Stanisława K a z i m i e r c z y k a p r z e z przyczynę iego у za­
sługi P a n Bóg m i ł o s i e r n y n i e t y l k o p o w i e t r z o n y c h z d e s ­
perowanych
konaiących
umieraiących
do pierwszego
przyprowadził z d r o w i a i a k o p o t e m s a m i d o b r y m ze­
z n a l i s u m n i e n i e m k i e d y za u z n a n i e d o b r o d z i e y s t w a d o
g r o b u tegoż b ł o g o s ł a w i o n e g o S t a n i s ł a w a K a z i m i e r c z y k a
ze m s z a m i ś w i ę t y m i у ś w i e c a m i częścią s r e b r n e częścią
w o s k o w e o d d a w a l i w o t a za co n i e c h P a n u B o g u w m i ­
łosierdziu n i e p r z e b r a n e m u b ę d z i e w i e k u i s t a cześć
у
chwała. — W s p o m n i a n a z a r a z a w y b u c h ł a 18.IV.1677 r .
w K r a k o w i e a w p a ź d z i e r n i k u tegoż r o k u n a K l e p a r z u
1 K a z i m i e r z u . W 1678 z a r a z a w y g a s ł a n a K l e p a r z u i w
K r a k o w i e a n a K a z i m i e r z u t r w a ł a bez p r z e r w y d o l u t e ­
go 1679 r . (S. N a m a c z y ń s k a , K r o n i k a klęsk
elementar­
nych
w Polsce
i w krajach
sąsiednich
w latach
1648—
1696, L w ó w 1937, s. 92, 94—96, poz. 1079—89, 1095—1101,
1114—1120).
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 132.
O l . pł., w y m . 90 X 58 c m . N a p i s n a o b r a z k u b r z m i :
(L)ucas Gosławski, p h i l o s o p h i a e doctor "et
professor,
A l m a e Academiae Cracoviensis w w i e l k i m niebespiec z e ń s t w i e p o w i e t r z a m o r o w e g o zostaiąc za p r z y c z y n ą
N.Panny
у zasługami B.Stanisława K a z i m i e r c z y k a
do
k t ó r e g o się n a o n czas o f i a r o w a ł w o l n y m o d z a r a z y
m o r o w e y został у p o t e m A : D : 1 6 7 8 w d i e c z e n o ( ! ) d o b r o ­
d z i e y s t w a ad l a u d e m D : 0 : M : et B . S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i
honorem, i n aniversaria die obit ipsis 3 M a i j occurrente
i n praesentia m u l t o r u m v i v o r u m d o c t o r u m a Crac: et
Religiosorum diversi ordinis, turn quoque studiosorum
a p r a n d y s , p u b l i c e h a c i n ecclesia S S M I C o r p o r i s C h r i s t i
Casimiriae ad Crac: habita orationem.
4 0

4 1

4 2

4 3

4 4

27

Z e s t a w I V d , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 26 c m .
Napis na obrazku b r z m i : Agonizati m o r i b u m d i per
v o t u m a d i p s i u s s e p u l c h r u m s a n a t i 10.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 124.
O l . pł. n a desce, w y m . 51 X 78,5 c m . N a p i s n a
o b r a z k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1667 p o d czas n i e bespieczeństwa w o y n y t u r e c k i e y p r z e c i w k o P o l s c z e o b wieszczoney у inszych rozruchów
domowych
I.M.X.
b i s k u p k r a k o w s k i A n d r z e y T r z e b i c k i g d y rozkazał przez
d r u k o w a n y m a n d a t swoy po wszystkiey dyecezyey k r a k o w s k i e y a o s o b l i w i e w K r a k o w i e różne s u p p l i k a c y e
p o kościołach у g o d z i n y d z i e n n e z w y s t a w i e n i e m n a ś w i e t s z e g o s a k r a m e n t u у p o s t y w każdą sobotę p o p u l o
et c l e r o i n p a n e e t a t q u a e t u n o о р е г е у p r o s t r a t i o n e s
i n f a c i e m c l e r o w każdą środę p o d czas s u p p l i k a c y i r o s k a zał też n a w i e d z a ć o b r a z y c u d o w n e w kościołach k r a ­
k o w s k i c h każdy o b r a z p e w n e g o d n i a także g r o b y ś w i ę ­
t y c h у błogosławionych w K r a k o w i e będących. Między
i n s z y m i rozkazał s e p u l c h r u m b e a t i S t a n i s l a i C a s i m i r i ­
t a n i w kościele B o ż e g o Ciała n a K a ź m i e r z u n a w i e d z a ć
D o m i n i c a p a s s i o n i s p o p u l o e t c l e r o czego a u t e n t y k i e s t
p o d pieczęcią p o d p i s a n y m a n u s u r r o g a t i i u d i c i s p e r i l l u s t r i
et a d m o d u m r e v e r e n d i d o m i n i J o a n n i s C h r y s o s t o n i B o d zanta iuris utriusque doctoris canonicis
cracoviensis
i n sacrario z a c h o w a n e między p r a w a m i kościelnymi a d
f u t u r a m r e i m e m o r i a m et b e a t i S t a n i s l a i C a s i m i r i t a n i
canonici regularis lateranensis H o n o r e m
et G l o r i a m
sempiternam.
'
' . ; I *. !,,;
4 5

4 8

4 7

J . S t . B y s t r o ń , Dzieje
obyczajów
w dawnej
Polsce,
w wieku
XVI—XVIII,
t . I , W a r s z a w a 1932, s. 318 —
w s p o m i n a o i s t n i e n i u t y c h b r a c t w podobnie j a k A . Bła­
c h u t , Nieznany
czciciel...,
w y d . c y t . , s. 1.
4 8

O l . pł. n a desce, w y m . 54 X 54 c m . N a p i s n a o b r a z ­
k u b r z m i : R o k u P a ń s k i e g o 1623 z a r a z p o p o w i e t r z u
k t ó r e w K r a k o w i e . W p o n i e d z i a ł e k W i e l k a n o c n y stało
się w i e l k i e z a p a l e n i e m i a s t a ż y d o w s k i e g o w K a z i m i e r z u
p r z y K r a k o w i e t a k d a l e c e , że ogień się paląc w s z y t e k
K r a k ó w o ś w i e c i ł iż opuł n o c y patrząc n a K r a k ó w w i ­
dać b y ł o l u d z i w s z ę d z i e n a s w y c h d o m a c h siedzących
у o d o g n i a broniących. P o w s t a ł у t a k i w i a t r że g ł o w n i e
o p a l o n e z m i a s t a ż y d o w s k i e g o aż n a Z w i e r z y n i e c l e ­
ciały. N a t e n czas będąc w w i e l k i m n i e b e s p i e c z e ń s t w i e
k l a s z t o r у kościół B o ż e g o Ciała k t ó r y k l a s z t o r ieszcze
4 9

26

П. 26. Obrazek
Kośc. św. Anny,
Swiątosława
ze
(wg Ubiszewskiego).
chała Gedroycia,
Kraków.

50

wotywny,
ol. deska,
2. pol. XVIII
w.
Kraków,
II. 27. Sceny
z życia i cudów
Sławkowa,
drzeworyt,
1. pol. XVII
w.
II. 28. Sceny
z życia i cudów
Mi­
ol. pł., 1. pol. XVII
w. Kośc. św.
Marka,

28

wiele. Miał b u d y n k u drewnianego,
a wiatr
wszytek
ogień n a kościół у k l a s z t o r obracał p r z e s t r a s z e n i t a k i m
p r z y p a d k i e m z a k o n n i c y w i d z ą c że bronić t r u d n o : i e d n i
b r o n i l i dachów d r u d z y p o b i e g l i do g r o b u Błogosławio­
n e g o O y c a S t a n i s ł a w a prosząc P a n a B o g a p r z e z zasługi
l e g o a b y i c h o d t e g o pożaru o g n i o w e g o z a c h o w a ł . D z i w ­
n a r z e c z , z a r a z w s z y t e k w i a t r , k t ó r y niósł ogień n a
k l a s z t o r у kościół obrócił się z n o w u n a m i a s t o ż y d o w ­
s k i e у n a W i s ł ę у t a k za p o m o c ą Bożą w o l n y kościół
у k l a s z t o r został. Z a co p o t e m d r u g i e g o d n i a z a k o n n i c y
у m i a s t e m w s z y t k i m u c z y n i l i dzięki P a n u B o g u w o t y w ę solenną z g r o d e m
odprawiwszy.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s.
107—108.
S. S w i s z c z o w s k i , o p . c i t . , s. 4 1 , 45.
Z e s t a w I I b, o l . deska, w y m . 2 0 , 5 X 1 3 , 5 c m .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s.
7 1 , 95.
Z e s t a w I I c, o l . d e s k a , 20,5 X 13 c m .
Z e s t a w I V c, o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 37 X 23,5 c m .
Napis na obrazku b r z m i : Oranti B. Virgo M a r i a c u m
S. S t a n i s l a o a p p a r v i t .
5 0

5 1

5 2

T a m ż e , i l . 47, s. 44.
M . G u t k o w s k a , Historia
ubiorów,
Warszawa-Lwów
1932, s. 79—82. K o ł p a k , k t ó r y n o s i żona A d a m a B o s o w s k i e g o , w s z e d ł w m o d ę o k . 1620 r .
T . D o b r o w o l s k i , o p . c i t . , s. 436.
N r i n w . R. 3846, R. 3855.
M . M a c h a r s k a , Kolońska
seria
rycin
świętych
pol­
skich
z lat 1605—1606 j a k o wzór d l a s z t u k i
cechowej
XVII
w., o d b . ze „ S p r a w o z d a ń z P o s i e d z e ń K o m i s j i O d ­
działu P A N " w K r a k o w i e , l i p i e c - g r u d z i e ń 1964, s. 4 3 2 —
435.
Katalog
Zabytków
Sztuki
w Polsce,
t . V . z. 4,
i l . 96, s. 28, t . I , z. 7, i l . 26, s. 18, t . I , z. 10, s. 40.
Historia
sztuki
polskiej,
t . I I , K r a k ó w 1962, s. 257.
E . R a s t a w i e c k i , Słownik
rytowników
polskich,
Poz­
nań 1886, s. 120.
6 5

6 0

6 7
68

6 9

70

71

7 2

Z e s t a w I V b , o l . pł. n a d y k c i e , w y m . 38,5 X 25 c m .
N a p i s n a o b r a z k u b r z m i : I n dies c r e b r i s f l a g e l l i s r e t r o a c tae v i t a e maculas A.B.stergit.

S. T o m k o w i c z , Domy
i mieszkania
w
Krakowie
w 1 poł. XVII
w., L w ó w 1922, s. 37, 42—43, 6 1 , 62, 6 6 ;
J . Ptaśnik, Miasta
i mieszczaństwo
w dawnej
Polsce,
W a r s z a w a 1949, w y d . 2, s. 403; A . K e c k , Wnętrza
domu
zamożnego
mieszczaństwa
na przełomie
XVII XVII
w.,
„ S t o l i c a " R. V I I I , 1953, n r 4, s. 1 1 ; S. S i e n i c k i ,
Historia
architektury
wnętrz mieszkalnych,
W a r s z a w a 1954, s. 113,
118, 119; J . B i e n i a r z ó w n a , o p . c i t , s. 106, 109; M . G u t ­
k o w s k a , o p . c i t . , s. 7 9 — 8 2 .

Obrazki wotywne
o m a w i a j ą : R. A n d r e e ,
Votive
und
Weihegaben,
Braunschweig
1904; A . C i a r r o c c h i ,
E. M o r i , Les petits
tableaux
votifs
italiens,
U d i n e 1960;
L. Kriss-Rettenbeck,
Das Votivbild,
M u n c h e n 1961;
tenże, Bilder
und Zeichen
religiósen
Volksglaubens,
M u n c h e n 1963.
L . K r i s s - R e t t e n b e c k , Das Votivbild,
w y d . c y t . , s. 82.
T a m ż e , i l . 65, p o r ó w n a j o b r a z e k w kościele ś w .
M i k o ł a j a w T o l e n t i n o (1511 г.).
T a m ż e , i l . 70, p o r ó w n a j o b r a z e k w W e i h e n l i n d e n
(1640 г . ) .
T a m ż e , i l . 75, p o r ó w n a j o b r a z e k z S a n t a M a r i a
d e l M o n t e , E m i l i a ( o k . 1470 г . ) .
T a m ż e , i l . 7, p o r ó w n a j o b r a z e k z N i e d e n b u r g u .
T a m ż e , i l . 8, p o r ó w n a j o b r a z e k z S a m m e r e i (1745 г.).
W . L . S c h r e i b e r , P. H e i t z , Die deutsche
„Accipies"
und Magister
cum Discipulis-Holzschnitte,
„Studien z u r
D e u t s c h e n K u n s t g e s c h i c h t e " , Strassburg 1908, s. 22.

S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 107.
J . L e p i a r c z y k , Architekt
Franciszek
Placidi,
„Rocz.
K r a k . " , X X X V I I , s. 119.
L. Kriss-Rettenbeck,
Das Votivbild,
w y d . cyt.,
s. 88.
R. A n d r e e , o p . c i t . , s. 168.
L. Kriss-Rettenbeck,
Das Votivbild,
w y d . cyt.,
s. 1 0 9 — 1 1 1 .
T a m ż e , s. 109; A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t . , s. 20.
P o r ó w n a j o b r a z e k z W i l t o n , 1490 L . K r i s s - R e t t e n ­
b e c k , Das Votivbild,
w y d . c y t . , i l . 145.
T a m ż e , s. 130.
T a m ż e , s. 135, 142; A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t ,
s. 2 1 .
L . K r i s s - R e t t e n b e c k , Das Votivbild,
w y d . c y t , s. 135.
A . C i a r r o c c h i , E . M o r i , o p . c i t . , s. 23.
W ł . Łuszczkiewicz,
„Sprawozdania
K o m . Hist.
S z t u k i " , V I I , 1906, s. X X X V I , Posiedzenie z d n . 23.111.

5 3

5 4
5 5

5 6

5 7

58

5 8

6 0

6 1

6 2

6 3
6 4

7 3

7 4
7 5

7 6

7 7

7 8

7 9

8 0

8 1

8 2

8 3

8 4

8 5

51

29

II.

29. 30. Obrazki

wotywne

z kaplicy

M. B. Bolesnej

1899; Katalog
Zabytków
Sztuki
w Polsce,
t . V I I I , z. 13,
s. 28.
J . A . W a d o w s k i , Kościoły
lubelskie
na
podstawie
źródeł archiwalnych,
K r a k ó w 1907, s. 254.
8 6

J . P ę c k o w s k i , Dzieje
miasta
Rzeszowa
do
w., R z e s z ó w 1913, s. 102.
J . A . Czerepińscy, Osiemnastowieczny
strój
biłgorajski
na obrazach
wotywnych
w Puszczy
skiej,
„ P o l . Szt. L u d . " , R. X V , 1961, s. 84.
8 7

końca

Katalog
s. 2 1 , i l . 62.
88

Zabytków

Sztuki

w

Polsce,

A . K u n c z y ń s k a - I r a c k a , Malarze
„ P o l . S z t . L u d . " , R. X I X , 1965, s. 89.
8 8

Katalog
ski, r k p . w
81

Т.

ludowi

V,
z

ludowy
Sokal-

(wg: Przeździecki,

Rastawiecki).

W ł . Ł u s z c z k i e w i c z , Kościół
ś. Katarzyny
z
klasz­
toru OO.Augustianów,
„ B i b l . K r a k . " , V I I I , K r a k ó w 1898,
s. 78.
M ( u z e u m ) N ( a r o d o w e ) K ( r a k ó w ) , n r i n w . 5685, o l .
d e s k a , w y m . 38 X 27 c m .
M N K , n r i n w . 5683, o l . d e s k a , w y m . 25 X 41 c m .
M N K , n r i n w . 5684, o l . pł. d e s k a , w y m . 38 X 25 c m .
M N K , n r i n w . 5686, o l . d e s k a , w y m . 34 X 41 c m .
M N K , n r i n w . 5682, o l . d e s k a , w y m . 30,5 X 45,5 c m .
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 92.
A . O p a t o w i u s z , Żywot
i cuda
wielebnego
Jana
Kantego,
K r a k ó w , d r u k . A . P i o t r o w c z y k 1632, s. 49, 52.
T a m ż e , s. 147.
T a m ż e , s. 140.
Katalog
Zabytków
Sztuki
w Polsce,
m.
Kraków,
maszynopis
w
Inst. Hist. Sztuki U.J. w
Krakowie,
s. 13—14.
C. B o g d a l s k i , Błogosławiony
Szymon
z
Lipnicy,
K r a k ó w 1909, s. 115..
W . S e r w a t o w s k i , Książka
do nabożeństw
zawiera­
jąca żywot i cuda bł. Szymona
z Lipnicy,
K r a k ó w 1864,
s. 73.
K . K a n t a k , J . Szabłowski, J . Żarnecki,
Kościół
i klasztor
OO.Bernardynów
w Krakowie,
„Bibl. K r a k . " ,
X C V I , K r a k ó w 1938, s. 137.
ino p P ę k a l s k i , o p . c i t . , s. 159.
G . W i w i j a n i , Żywot
pobożny...
bł. Michała
Giedroycia,
K r a k ó w w d r u k . Ł. K u p i s z a , 1655, s. 46, 47, 49.
T a m ż e , s. 46.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 59.
P. H . P r u s z c z , Morze
laski
bożej, K r a k ó w w d r u k .
S. L e n c z e w s k i e g o
1662; tenże, Klejnoty
stołecznego
miasta
Krakowa,
K r a k ó w 1861.
T e n ż e , Klejnoty...,
w y d . c y t . , s. 135.
. T e n ż e , s. 2 6 ; A . P r z e ź d z i e c k i , E .
Rastawiecki,
Wzory
sztuki
średniowiecznej,
S. 1, W a r s z a w a - P a r y ż
1853—1855.
P r a g n i e m y złożyć s e r d e c z n e p o d z i ę k o w a n i e za w i e ­
le cennych u w a g d r J a n o w i S a m k o w i .
9 6

9 7

9 9

1 8 8
1 8 1

1 8 2

z. 19,
Gidel,

Zabytków
Sztuki
w Polsce,
pow. przemy­
Inst. Hist. Sztuki U.J. w Krakowie.

M . B a r o n i u s z , o p . c i t . , s. 12; M .
Ubiszewski,
Żywot
bł. Stanisława
z Sławkowa,
K r a k ó w 1609; P. H .
P r u s z c z , Forteca
duchowna
Królestwa
Polskiego,
Kra­
k ó w w d r u k . S. L e n c z e w s k i e g o 1662, s. 147, 1 5 1 ; S. R a n o t n o w i c z , Ja*na
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 1 1 ; P. P ę k a l s k i ,
Żywoty
świętych
patronów
polskich,
K r a k ó w 1862, s. 25
p o d a j e l e g e n d ę o k o s z u z j a b ł k a m i , k t ó r y sześciu w y ­
m i e n i o n y c h świętycn przekazywało sobie po k o l e i w d o ­
w ó d w z a j e m n e j m i ł o ś c i ; A . Błachut, o p . c i t . , s. 7.
8 2

M . B a r o n i u s z , op. c i t . , s. 12; A . K u l s j u s z , Vita
et
miracula
beati
Esaiae,
Cracoviae iii ишсша N. L o b i i
1610; F . D r y j a c k i , Żywot
pobożny
sługi bożego b.
Iza­
jasza
Bonera,
K r a k ó w , d r u k . B . Ł u n i e c z k o w i c a 1670.
S. R a n o t h o w i c z , Jasna
pochodnia...,
w y d . c y t . , s. 78.
8 3

8 4

Wota: Krzysztofa
P r a w i ń s k i e g o 1607, A n n y N i e dzielanki,
Hieronima
Lazarowskiego
1607,
Szymona
m i e s z c z a n i n a k l e p a r s k i e g o 1607, W o j c i e c h a m i s t r z a r z e ­
miosła s z e w s k i e g o , A n n y S p e r c z y n y , A n n y
Czapikows k i e j , A u g u s t y n a Stokłosy, S t a n i s ł a w a S u ł k o w i c z a 1608,
Józefa T y r a ń s k i e g o 1609, K a t a r z y n y i J a n a Z l a h a n k a ,
W a w r z y ń c a Szafrańca 1621, A n n y K r z y ż a n o w s k i e j 1665
(F. D r y j a c k i , o p . c i t . , s. 78, 8"0, 8 1 , 8 2 — 8 5 , 87, 88, 90, 92).
9 5

Kraków

3 8

XVIII

8 8

30

w kośc. Franciszkanów,

1 8 3

1 8 4
1 8 5

186

1 0 7

1 8 8

1 0 9

1 1 1

1 1 2

1 1 3

1 1 4

1 1 5
116

Fot.:
Ewa Kozłowska-Tomczyk
—• il. 28; ks. St. Kruczek
— il. 19; Jerzy
Langda
— il. 3—6, 8, 26; Monika
Moraczewska
— il. 1; Łukasz
Schuster
— il 21—25;
Fr. Stolot
— il. 10; Jan Swiderski
— i l . 2, 7, 9, 11, 12, 17, 18.
II. 13 repr.
z: T'. Rasłanowski,
Mistrzowie
i scholarze,
Świat, XVI,
1966, Nr 17. II. 14 — r e p r . z: W. L.
Schreiber,
P. Heitz,
Die 'deutsche
„Accipies"
und Magister
cum Discipulis
— Holzschnitte,
Strassburg
1908. II. 16 —
repr.
z: A. M. Gorczyński,
Żywy
wzór, Kraków,
1702. II. 27 — repr.
z: M. Ubiszewski,
Żywot
bł.
Stanisława
ze Sławkowa,
Kraków
1662. II. 29, 30 — repr.
z: A. Przeździecki,
E. Rastawiecki,
Wzory
sztuki
średniowiecz­
nej,
S. 1, Paryż
— Warszawa
1853—1855.
II.
15 — rys.
Maria
Czarnecka.

Cytat

Krzysztofowicz, Stefania i Śnieżyńska-Stolot, Ewa, “Obrazki wotywne z kościoła Bożego Giała w Krakowie/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1967 t.21 z.1,” Cyfrowa Etnografia, Dostęp 1 lipca 2022, https://cyfrowaetnografia.pl/items/show/6000.

Formaty wyjściowe