Kronika VII—XII 1978 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1

Dublin Core

Tytuł

Kronika VII—XII 1978 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1

Opis

Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1, s.58-63

Wydawca

Instytut Sztuki PAN

Data

1979

Relacja

oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:3496

Format

application/pdf

Język

pol.

Identyfikator

oai:cyfrowaetnografia.pl:3277

PDF Text

Text

wet w (najtrudniejszych
fragmentach
nie d ą ż ą c y do
sztucznego „ s t e c h n i c y z o w a n i a " , a mimo to, a m o ż e dla­
tego, nie tracący nic z w a l o r ó w języka naukowego.
Ż e b y jednak nie m n o ż y ć k o m p l e m e n t ó w pod adre­
sem pracy, k t ó r ą — jak przypuszczam — k a ż d y czytel­
nik w pełni doceni, trzeba z a p r a w i ć recenzję k r o p l ą go­

„ D E M O S " Internationale

Elhnographische

und

ryczy. Niestety, całość fatalnie obniża koszmarny po­
ziom reprodukcji. Znaczna ilość ilustracji zamieszczo­
nych w pracy w ogóle jest nieczytelna. Pod t y m wzglę­
dem w poprzednich zeszytach Atlasu nie było zbyt do­
brze, ale o wiele lepiej n i ż w prezentowanym.
Ryszard
Kantor

Folklorislische

R o z w ó j nauk, w t y m i etnologicznych, sprawia że
coraz t r u d n i e j jest śledzić w y d a w n i c t w a k s i ą ż k o w e oraz
a r t y k u ł y zamieszczane w czasopismach u k a z u j ą c y c h się
z a g r a n i c ą . T r u d n o ś ć pogłębia fakt, że w i e l e pozycji,
k t ó r e m o g ą być przydatne, -ukazuje się w j ę z y k a c h ob­
cych, nie znanych zainteresowanym. Z r o z u m i a ł e więc,
że problem informacji naukowej staje się coraz w a ż ­
niejszy.
Nawet ś l e d z e n i e d z i a ł ó w receinzyjno-infcrmacyjnych
czasopism u k a z u j ą c y c h się u nas i w krajach obozu
demokratycznego nie wyczerpuje zagadnienia. W i a d o m ą
jest rzeczą, że d z i a ł y te nie n a l e ż ą do najlepszych, że
redakcje o d c z u w a j ą duże t r u d n o ś c i z uzyskaniem re­
cenzji. W takiej sytuacji szczególnej
wagi
nabiera
istnienie .czasopisma, k t ó r e regularnie omawia wszyst­
kie istotniejsze p u b l i k a c j e z zakresu k u l t u r y ludowej
w zasięgu europejskich k r a j ó w socjalistycznych. Czaso­
pismem t y m jest k w a r t a l n i k „ D e m o s " w y d a w a n y od
I960 r. w stolicy N R D — Berlinie. U k a z u j ą się w n i m
n a d e s ł a n e przez poszczególne redakcje krajowe noty i n ­
formacyjne w języku niemieckim.
Recenzowane prace dotyczą
zagadnień
ogólnych,
jak r ó w n i e ż dociekań szczegółowych z zakresu k u l t u r y
ludowej, s t r u k t u r y s p o ł e c z n e j , historii k u l t u r y m a t e r i a l ­
nej, historii k u l t u r y robotniczej i f o l k l o r y s t y k i . Recen­
zje, oprócz podania noty bibliograficznej r e f e r u j ą k r ó t ­
ko t r e ś ć omawianych publikacji, o k r e ś l a j ą ich cel ba­

Injormationem.

dawczy, p o d a j ą d o k ł a d n ą
sową, o k r e ś l a j ą metody
autora, wreszcie w y n i k i
cza r ó ż n e informacje .o
folklorystycznego ruchu
stycznych.

Akademie-Verla.

l o k a l i z a c j ę geograficzną i cza­
badań,
założenia w y j ś c i o w e
k o ń c o w e . Czasopismo zamiesz­
przejawach etnograficznego i
naukowego w krajach socjali­

Poziom opracowania poszczególnych not
informa­
cyjnych jest niejednolity. Jest to w tego typu w y d a w ­
nictwie nieuniknione. R ó ż n y jest poziom szczegółowości
informacji o k s i ą ż c e czy artykule, niemniej noty dają
w sumie r z e t e l n ą i b o g a t ą d o k u m e n t a c j ę .
Redakcja polska mieści się w O ś r o d k u Dokumen­
tacji i Informacji Etnograficznej przy katedrze Etno­
grafii
Uniwersytetu
Łódzkiego, a o jej s p r a w n o ś c i
świadczy duża liczba dobrze i n f o r m u j ą c y c h not o p u ­
blikacjach polskich. Tak np. a r t y k u ł y u k a z u j ą c e się w
„Polskiej Sztuce L u d o w e j " omawiane są w „ D e m o s i e "
w 5—9 miesięcy po ich ukazaniu się.
W 1979 r. redakcja „ D E M O S U " planuje wydanie
zeszytu specjalnego poświęconego muzealnictwu etno­
graficznemu, a w r o k u 1980 zeszytu z informacjami o
instytucjach etnograficznych i folklorystycznych zajmu­
jących się badaniem k u l t u r y ludowej.
Kwartalnik
pośrednictwem
wvnosi 430 zł.

„ D E M O S " m o ż n a z a p r e n u m e r o w a ć za
„ R u c h u " , cena
rocznego
abonamentu

A

N

O

Berlin

VII—XII 1978
Jubileusz 50-lecia pracy prof, dr Marii Znamierowskiej-Prufferowej
We w r z e ś n i u minęło 50 lat pracy naukowej prof,
dr M a r i i Znamierowskiej-Prufferowej. Uroczysty j u b i ­
leusz obchodzono podczas obrad 53 Zjazdu Polskiego
Towarzystwa Ludoznawczego w Toruniu. Rada P a ń ­
stwa n a d a ł a prof. Prufferowej K r z y ż K o m a n d o r s k i Or­
deru Odrodzenia Polski w uznaniu Jej zasług dla n a u ­
k i .polskiej.
S t u d i o w a ł a h i s t o r i ę sztuki i k u l t u r y w Warszawie,
n a u k i humanistyczne i matematyczno-przyrodnicze na
Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, potem etno­
grafię i etnologię. Jeszcze w cza.sie s t u d i ó w , w 1927 г.,
została a s y s t e n t k ą profesora Cezarii Baudoin de Courtenay-Ehrenkreutzowej w Muzeum Etno graficznym w
Wilnie. W 1939 r. została doktorem etnografii i etno­
logii, wtedy działała t a k ż e w Towarzystwie Ludoznaw­
czym, w y d a w a ł a pismo „ E t n o g r a p h i e a " .
Po wojnie, w latach 1945—1949, jest a d i u n k t e m ka­
tedry Etnologii i Etnografii U M K , przez 9 lat pracuje
jako kustosz Muzeum Miejskiego w T o r u n i u , oraz- or­

ganizuje t a m ż e samodzielne Muzeum Etnograficzne. W
t y m też czasie uzyskuje t y t u ł profesora nadzwyczajne­
go, kieruje K a t e d r ą Etnografii U M K . Podejmuje dzie­
s i ą t k i z a d a ń i prac naukowych jako prezes .oddziału
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, wiceprezes Za­
r z ą d u G ł ó w n e g o P T L , honorowy k i e r o w n i k Zespołu Et­
nograficznego I H K M Polskiej A k a d e m i i Nauk. Muzeum
Etnograficzne w Toruniu, zorganizowane od podstaw,
stało się szybko j e d n ą z n a j w a ż n i e j s z y c h p l a c ó w e k tego
typu w k r a j u . Przez 13 lat kierowania Muzeum prof.
Prufferowa pracuje naukowo, p u b l i k u j ą c w y n i k i swych
pionierskich .badań nad r y b a c k i m i n a r z ę d z i a m i k o l n y m i .
Od 1972 r o k u prof, dr Mairia Znamierowska-Pruff er owa przeszła na e m e r y t u r ę , jednak nadal prowadzi
w y k ł a d y .na Podyplomowym Studium Etnografii U M K ,
działa w P T L , intensywnie pracuje naukowo.
Ż y c i o r y s naukowy i .bibliografię prac prof. Pruf­
ferowej zamieścił Rocznik Muzeum Etnograficznego w
Toruniu, Т. I , T o r u ń 1978.

57
7

Imprezy folklorystyczne i
regionalne

w y s t ę p y zespołów i j a r m a r k
k i ludowej.

12—15.VII — w Piwnicznej nad
Popradem z okazji 630-lecia m i e j ­
scowości zorganizowano m.in.: w y ­
stawę
rzeźb
Eugeniusza K u r y ł y ,
Józefa Gruceli, Krzysztofa K u l i g a
i S t a n i s ł a w a Lebdowicza z P i w ­
nicznej, Nikodema Bołoza z Ł o m ­
nicy i Tadeusza K u l i g a ,z Miodo­
wa. Odbył s i ę t a k ż e kiermasz w y ­
r o b ó w Cepelii, oraz w y s t ę p y zespo­
łów „ L a c h y " i „Dolina Popradu".

V I I — odbył się I ogólnopol­
ski P r z e g l ą d Twórczości K u l t u r a l ­
nej Wsi w Przytocznej, podczas
k t ó r e g o w y s t ą p i ł y 34 zespoły i ka­
pele. „ Z ł o t y m p ł u g i e m " nagrodzo­
no „Wisieloki" z Szymanowa, w o j .
leszczyńskie, „ S r e b r n y m P ł u g i e m "
— k a p e l ę dudziarzy z PGR Czem­
piń w Poiznańskiem,
„Brązowym
P ł u g i e m " — zespół „ T u r s k o " z Taczanowa w Kaliskiem.
W czasie przeglądu pokazano
wiele mniej lub bardziej stylizo­
wanych widowisk,
przedstawiają­
cych o b r z ę d y i zwyczaje z r ó ż n y c h
okolic

wesela,
zrękowiny,
„ p r z ą d k i " , ś m i g u s - d y n g u s i inne. W
p a r k u znalazły się stoiska t w ó r c ó w
ludowych, otwarto w y s t a w ę r z e ź b y
ludowej.

6—9.VII — w Bukowinie T a t r z a ń ­
skiej odbył się po raz dwudziesty
konkurs g a w ę d z i a r z y , instrumenta­
listów i ś p i e w a k ó w ludowych ziem
górskich
pn.
Sabałowe
Bajania.
Wzięło w n i m u d z i a ł ok. 80 uczest­
n i k ó w . J u r y pod przewodnictwem
Tadeusza Staicha p r z y z n a ł o nagro­
dy i w y r ó ż n i e n i a .
R ó w n o r z ę d n e nagrody I otrzy­
m a l i : Maria K u ł a k i Helena Ple­
wa z L u d ź m i e r z a za śpiew w due­
cie, L u d w i k M ł y n a r c z y k z L i p n i c y
Wielkiej na Orawie za g r ę na l i s t ­
k u , Andrzej O b r o e h t a - B a r t u ś z K o ś ­
cielisk za g r ę na skrzypcach, Jan
Stoch za g r ę na złóbcokach, Jan
Szewczyk z L i m a n o w e j za g r ę ha
fujarce. R ó w n o r z ę d n e nagrody I I
przyznano: Franciszkowi Cahro z
Białego Dunajca za śpiew, F r a n ­
ciszkowi Hodorowiczowi
z Buko­
w i n y za g a w ę d ę , Janowi J ę d r o l o w i z Poronina za śpiew, Francisz­
k o w i J u r k o w s k i e m u ze Szczawy za
g r ę na fujarce, S t a n i s ł a w o w i K l i m ­
k o w i z Z a b r z e ż y za g a w ę d ę , L u d ­
w i k o w i ŁoJasowi z Ł o p u s z n e j za g r ę
na skrzypcach, Janowi i Tadeuszo­
wi Krzeptowskim-Sabałom z Koś­
cieliska za śpiew, Stanisławowa Sasakowi z J o d ł ó w k i za g r ę na skrzyp­
cach, M i e c z y s ł a w o w i Sojce z K r a u szowa za śpiew, S t a n i s ł a w o w i Su­
checkiemu z Nowego Targu za g r ę
na skrzypcach, Stefanii T y r a ń s k i e j
.ze Skrzydlanej za g a w ę d ę , Stani­
s ł a w o w i Trebuni z Poronina za
grę na
skrzypcach,
Bolesławowi
T r z m i e l o w i z Zakopanego za g r ę
na r ó ż n y c h
instrumentach
ludo­
wych, Helenie Z a p a ł o w e j z Buko­
w i n y za śpiew. W kategorii m ł o ­
dzieżowej
wyróżniono
nagrodami
( r ó w n o r z ę d n y m i ) R e n a t ę Bandy к z
Łomnicy Wielkiej, kwartet wokal­
ny: Zofia Bieniek, S t a n i s ł a w a Czer­
n i k , Genowefa Florek i M a r i a Sta­
siak z Brzegów, Andrzeja i Macie­
ja Chotarskich z Kościelisk i ma­
łą M a r y s i ę z L i p n i c y Wielkiej na
Orawie.
*

V I I — w Ż y w c u odbył się Fe­
stiwal F o l k l o r u
Górali
Polskich.
W y s t ą p i ł o 21 zespołów, k t ó r e oce­
niało j u r y
pod
przewodnictwem
prof. Romana Reinfussa. Przyzna­
no t r z y I nagrody — „Złote T r o m ­
bity Pasterskie" —• zespołom: „Sądecczanie" i „Dolina Dunajca" z
Nowego Sącza
oraz „ B e s k i d y " z
Żywca. Konkursowi
towarzyszyły

58

I

sztu­

*
V I I — w ramach
gdyńskiej
Cepeliady zorganizowano j a r m a r k
ludowy, w y s t a w y sztuki i r ę k o ­
dzieła regionalnego, w y s t ę p y zespo­
łów, r e w i ę mody w y k o r z y s t u j ą c e j
tradycyjne m o t y w y stroju ludowe­
go, p r z y g o t o w a n ą przez warszaw­
s k ą spółdzielnię „Moda i styl".

dzielni p r e z e n t o w a ł o swoje wyroby,
„Moda i S t y l " p o k a z a ł a kolekcję
u b i o r ó w . W y s t ą p i ł y zespoły pieśni
i t a ń c a — „Ondrasizek" ze Szczyr­
ku, „ P i l s k o " z Ż y w c a ,
„Przepió­
reczka" z Bodzentyna, „ K a p e l a " z
J ę d r z e j o w a , „ K o r o n k a " z Bobowej.

26,27.VIII — w
Sieradzkiem
święto „ T r y b u n y Ludu", w ramach
k t ó r e g o odbył się Festyn Sztuki
Ludowej i F o l k l o r u w o j . sieradz­
kiego, Cepeliada i k o r o w ó d zespo­
łów. Otwarto w y s t a w ę pokonkur­
sową „ S z t u k a ludowa w o j . sieradz­
kiego", na k t ó r e j znalazły się r z e ź ­
by, stroje, wyroby z w i k l i n y , za­
b a w k i . Eksponowano r ó w n i e ż pra­
ce laureata konkursu, rzeźbiarza —
Szczepana Muchy.

*
•1.IX — w G n i e ź n i e m i a ł y m i e j ­
sce tradycyjne spotkania z h i s t o r i ą .
Pokazano wielkie widowisko ple­
nerowe nad jeziorem będące i l u ­
stracją
legend g n i e ź n i e ń s k i c h ,
a
ulicami miasta przeszedł b a r w n y
k o r o w ó d ś r e d n i o w i e c z n y c h miesz­
czan. O d b y ł y się w y z w o l i n y cechu
malarzy, a potem J a r m a r k B a r t ł o miejski. W pokazach b r a ł o udział
1000 u c z n i ó w szkół g n i e ź n i e ń s k i c h .

*
*
1—3.VIII — w G d a ń s k u t r w a ł
J a r m a r k D o m i n i k a ń s k i . W ramach
j a r m a r k u odbyły sdę różne impre­
zy, m.in. kiermasz t w ó r c ó w ludo­
wych, I V Festiwal Zespołów F o l ­
klorystycznych
Polski
Północnej,
pokazano wj"stawę sztuki ludowej
Kaszub i Kociewia. I m p r e z ę uroz­
m a i c i ł y wielkie widowiska na u l i ­
cach miasta — wjazd k r ó l ó w p o l ­
skich w asyście 17 p o c z t ó w sztan­
darowych r z e m i e ś l n i k ó w g d a ń s k i c h ,
chrzest drukarzy, wesele g d a ń s k i e
i corso k w i a t o w e .

*
5,6.VIII — w W ę g o r z e w i e przy­
gotowano I Suwalski Jarmark F o l ­
klorystyczny, k t ó r y rozpoczął się
korowodem kapel i zespołów. Ot w a r t o w y s t a w ę sztuki ludowej pn.
„Węgorzewo—Giżycko 78" a t a k ż e
kiermasz sztuki ludowej i pamią/tek.
*

8 . V I I I — rozpoczął się X V T y ­
dzień K u l t u r y Beskidzkiej. W y s t ę ­
py
zespołów
folklorystycznych,
kiermasze i wystawy
spółdzielni
cepeliowskich
odbywały
się
w
Szczyrku, Ż y w c u , Wiśle i Makowie
P o d h a l a ń s k i m . W Szczyrku poka­
zano widowisko „Złote Gody", w
Wiśle odbył się przegląd pieśni i
t a ń c ó w Tatr i B e s k i d ó w , w Ż y w c u
prezentowano n u t y i g ó r a l s k i e i n ­
strumenty muzyczne.

1—4.IX — w K r a k o w i e o d b y ł y
sdę V I Ogólnopolskie, I I I M i ę d z y - '
narodowe Targi Sztuki
Ludowej.
Udział wzięło 21 spółdzielni cepe­
liowskich, 85 t w ó r c ó w
ludowych,
oraz — po raz pierwszy — f i r m y
zagraniczne. Salon „ C o o p e x i m — C e ­
pelia 78" p r e z e n t o w a ł oferty Jugo­
sławii i Tajlandii. Zorganizowano
szereg: wystaw, m.in. r z e m i o s ł a ar­
tystycznego, w y s t a w ę pokonkurso­
w ą „ M o t y w y sakralne we w s p ó ł ­
czesnej sztuce ludowej" w galerii
P A X - u , prac t w ó r c ó w — członków
STL-u.
O d b y ł y się kiermasze — Cepe­
l i i , S T L - u , fajansu w ł o c ł a w s k i e g o ,
rękodzieła (z pokazem technik w y ­
twarzania) oraz szereg imprez ar­
tystycznych, w t y m „ W i a n e k k r a ­
k o w s k i " w wykonaniu dzieci k r a ­
kowskich, pokazy mody sięgającej
do w z o r ó w ludowych, w y s t ę p y ze­
społów „ H o r n y " z Zakopanego, „ K o ­
r o n k a " z Bobowej, „ K o n i a k ó w " z
Koniakowa, „ W i t k o w i a n i e " z W i t ­
kowa. Uczestnicy T a r g ó w
mogli
r ó w n i e ż obejrzeć widowisko „ W e ­
sele krakowskie" oraz w y s t ę p y ze­
społów z Norwegii i T a d ż y k i s t a n u .
Targam t o w a r z y s z y ł o
sympo­
zjum naukowe na temat „ w s p ó ł ­
czesne f o r m y mecenatu nad s z t u k ą
l u d o w ą " , na k t ó r y m referaty w y ­
głosili: W ł a d y s ł a w Sandecki, A l e k ­
sander Jackowski, Tadeusz W i ę c ­
k o w s k i i B r o n i s ł a w Cukier.

*
22—27.VIII — w Częstochowie
J a r m a r k Jurajski,
zorganizowany
pod patronatem Cepelii. 13 spół­

3—10.IX — w Zakopanem, ob­
c h o d z ą c y m 400 lat istnienia miasta,
zorganizowano szereg imprez pn.
Tatrzańska Jesień. Otwarto kilka

wystaw, m.in. „400 prac na 400-lecie", p o k a z u j ą c ą malarstwo, rzeźbę,
grafikę i t k a n i n ę p o w s t a ł ą z inspi­
racji T a t r a m i i Podhalem oraz w y ­
s t a w ę sztuki ludowej.

*
7.IX — w N o w y m Targu odbył
się J a r m a r k P o d h a l a ń s k i n a w i ą z u ­
j ą c y do tradycyjnych, od X I V w .
poczynając, targów.
*

5—10.IX — zorganizowano X I
Międzynarodowy
Festiwal
Ziem
G ó r s k i c h , na k t ó r y p r z y j e c h a ł y ze­
społy z 16 k r a j ó w , r e p r e z e n t u j ą c e
folklor A l p , B a ł k a n ó w , Kaukazu,
A p e n i n ó w , P i r e n e j ó w i gór Skan­
dynawii.
M i ę d z y n a r o d o w e j u r y oceniało
w y k o n a w c ó w w k i l k u kategoriach.
W kategorii
zespołów
autentycz­
nych „Złote Ciupagi"
otrzymały:
„Cunana" z Rumunii i „Poloniorze"
z Kościelisk, „ S r e b r n e Ciupagi" —
„ L i p n ł c z a n i e " z Lipnicy. W kate­
gorii zespołów artystycznie opra­
cowanych „Złotą C i u p a g ę " przy­
znano „ C z a s z m i e " z ZSRR. „ S r e b r ­
ne Ciupagi" zdobyły „ B e s k i d y " z
Ż y w c a i „ S ą d e c c z a n i e " z Nowego
Sącza.
W konkursie kapel ludowych
r ó w n o r z ę d n e I nagrody u z y s k a ł y
zespoły: „Milliyet" (Turcja), „Doli­
na Dunajca" (Polska) i „ C z a s z m a "
(ZSRR).

9Д0.1Х — w Słupi Nowej, na
skraju
Puszczy J o d ł o w e j
można
było zobaczyć, jak w y g l ą d a ł w y t o p
żelaza w piecach ziemnych. T r a ­
dycyjne już D y m a r k i Ś w i ę t o k r z y s ­
kie to r ó w n i e ż szereg imprez o
sportowo-historycznym charakterze
(strzelanie z ł u k u , rzucanie do ce­
lu podkowami, wchodzenie na słup).
G r o m i zabawom t o w a r z y s z y ł y w y ­
stępy zespołu folklorystycznego.

*
12—16.IX — o d b y ł y się D n i W i ­
nobrania i V I I I M i ę d z y n a r o d o w y
Festiwal Zeispolów Pieśni i T a ń c a
w Zielonej Górze. Udział wzięło 12
zespołów z 11 k r a j ó w (2 zespoły z
Polski). Oceniała komisja pod prze­
wodnictwem prof. Józefa Burszty.
Impreza nie m i a ł a charakteru k o n ­
kursu, wszyscy uczestnicy otrzy­
m a l i p a m i ą t k o w e puchary i me­
dale.

15— 17.IX — Krasnystaw zapra­
szał na Chmielaki Krasnystawskie,
organizowane od 1971 roku. Można
było obejrzeć widowisko plenero­
we, w y s t a w ę chmielarstwa i p i w o warstwa, kiermasze w y r o b ó w l u ­
dowych .

16— 17.IX — w Skierniewicach
Ś w i ę t o O w o c ó w , K w i a t ó w i Wa­
rzyw, k t ó r e m u t o w a r z y s z y ł a wysta­
wa spółdzielni „ S z t u k a Ł o w i c k a "
oraz w y s t ę p y zespołów f o l k l o r y ­
stycznych.

*
17.IX — w Sannikach
miała
miejsce
Niedziela
Sannicka.
Na
kiermaszu sztuki ludowej m o ż n a
było kupić p i ę k n e bukiety z b i b u ­
ły i m a t e r i a ł u , p a j ą k i i inne ozdo­
by. W y s t a w i l i swoje prace r z e ź b i a ­
rze z Sierpeckiego i kowale z Ł ę ­
czycy.

17.IX — w Zawodziu kolo M y ­
szyńca W D K z Ostrołęki zorgani­
zował „Miiodobranie Kurpiowskie".
Na leśnej polanie odbyło się w i d o ­
wisko plenerowe, podczas k t ó r e g o
pasowano m ł o d y c h b a r t n i k ó w . W
w i d o w i s k u b r a ł y udział zespoły z
Ostrołęki, M y s z y ń c a , D ę b ó w i O l ­
szyn. Czynne b y ł y stoiska z regio­
n a l n y m i potrawami i miodem.
*
I X — w wielu miastach odby­
w a ł y się uroczyste Dożynki, k t ó r y m
t o w a r z y s z y ł y kiermasze sztuki l u ­
dowej, festyny i zabawy ludowe.

I X — w Żninie, w ramach D n i
K u l t u r y P a ł u c k i e j , odbył się zjazd
180 t w ó r c ó w
ludowych z P a ł u k ,
K u j a w i Kaszub. Najaktywniejszym
przyznano stypendia i nagrody.
*

Łęczycy, gdzie przedstawiono rzeź­
by i tkaniny; w Krakowie, z oka­
zji D n i P o d g ó r z a , w czasie k t ó r y c h
ovwarto r ó w n i e ż w y s t a w ę „Artyści
ludowi na P o d g ó r z u " .
Konkursy i wystawy
1.VII — w Starej Kordegar­
dzie w warszawskich „ Ł a z i e n k a c h "
wystawiano prace tegorocznych l a ­
u r e a t ó w nagrody i m . Oskara K o l ­
berga. W y s t a w ę wzbogaciły zdjęcia
oraz życiorysy t w ó r c ó w i działaczy
ludowych.
*

5.VII — w Muzeum Etnogra­
ficznym w K r a k o w i e otwarto po­
konkursowa, w y s t a w ę „Rolnik i je­
go praca w twórczości ludowej".

14. V I I — z okazji otwarcia w
Łowiczu w y s t a w y rękodzieła ludowegO' spółdzielni „ S z t u k a Ł o w i c k a " ,
która
obchodizdła 30 lat istnienia
z a s ł u ż o n y m t w ó r c o m l u d o w y m zo­
s t a ł y w r ę c z o n e odznaki Działacza
Kultury.
Otrzymali
je:
Justyna
Grzegory ze Z ł a k o w a
Borowego,
Agnieszka Majer ze Z ł a k o w a Boro­
wego, S t a n i s ł a w a Bogusz c. A n t o ­
niego z Łowicza, Julian Brzozowski
ze Sromowa, Emilia P u d ł o w s k a z
Łowicza, Helena Niedzielska z M a ł szyc, Regina D ą b r o w s k a z R ó ż y c -Błota, Helena G r u s z c z y ń s k a z Ł o ­
wicza.
*

I X / X — na p r z e ł o m i e w r z e ś ­
nia i p a ź d z i e r n i k a odbyła się Ba­
b i o g ó r s k a J e s i e ń . Na terenie parku
etnograficznego w Zubrzycy G ó r ­
nej w y s t ą p i l i góralscy g a w ę d z i a r z e ,
przedstawiono tradycyjne
obrzędy
pasterskie.
*

8.X — w Czempinie koło Poz­
nania odbył się I X T u r n i e j D u ­
dziarzy Wielkopolskich. Wzięły w
n i m udział 23 kapele oraz muzycy
indywidualni. Obecni b y l i muzyko­
lodzy z Poznania, Warszawy i K r a ­
kowa.
20—22.X do Zabrza przyjechało
ponad 40 t w ó r c ó w z kraju i Za­
olzia na Ogólnopolski P r z e g l ą d Ga­
w ę d z i a r z y Regionalnych.
N a g r o d ę g ł ó w n ą przyznano gru­
pie g a w ę d z i a r z y z Czeskiego Cie­
szyna. Indywidualne w y r ó ż n i e n i e I
stopnia o t r z y m a ł W ł a d y s ł a w M ł y ­
nek, a r ó w n o r z ę d n e I I stopnia A n ­
na F i l i p i a k (Czeski Cieszyn) i J ó ­
zef Wójcik (Żywiec). W t y m samym
czasie odbyła się sesja f o l k l o r y ­
styczna.
*

W m i e s i ą c a c h letnich, od maja
do p a ź d z i e r n i k a , w całym k r a j u or­
ganizowano „ D n i " miast, festyny i
festiwale.
Zazwyczaj
jednym
z
g ł ó w n y c h p u n k t ó w programu były
targi sztuki ludowej, nie zawsze
dostateс znie przygotowane.
Do ciekawszych n a l e ż a ł y k i e r ­
masze: w Warszawie, podczas ś w i ę ­
ta „ T r y b u n y L u d u " w dniach 2 i 3
I X (organizowany przez Cepelię);
w I n o w r o c ł a w i u (w ramach Jar­
m a r k u Kujawskiego — 23 I X ) ; w
Gorzowie; w Bydgoszczy (gdzie 12
V I I p r e z e n t o w a ł y się P a ł u k i ) ; w

15. V I I — w Olsztynku, w ga­
l e r i i sztuki otwarto w y s t a w ę „Sztu­
ka ludowa. W a r m i i i Mazur". Po­
kazano na niej modele i fragmenty
c h a ł u p , s p r z ę t y domowe i meble.
Osobno eksponowano t k a n i n y w y ­
konane na krosnach, ręczniki, ob­
rusy, narzuty i szmaciaki, a także
rzadko spotykane kobierce strzy­
żone i tkaniny dwuosnowowe. Na­
czynia i kafle mazurskie oraz daw­
ne rzeźby z kapliczek i k r z y ż y i
rzeźby w s p ó ł c z e s n e d o p e ł n i ł y ob­
razu twórczości W a r m i i i Mazur.
We w r z e ś n i u wystawa została prze­
niesiona do N R D (Weimar i Lipsk).
*

15.VII — w Muzeum Ziemi K u ­
jawskiej i D o b r z y ń s k i e j we W ł o c ­
ł a w k u m i a ł miejsce konkurs na
współczesną siztukę l u d o w ą obu re­
g i o n ó w z a k o ń c z o n y ekspozycją prac
w salach Muzeum. K o n k u r s y od­
b y w a j ą się co 2 lata, w tegorocz­
nym
udział
wzięło 64 t w ó r c ó w .
Przyznano szereg n a g r ó d I I i I I I
stopnia; w dziedzinie haftu otrzy­
m a ł y je hafciarki z 2 o ś r o d k ó w :
radziejowskiego
(Kazimiera
Kęp­
ska, Leokadia M a c h t y l , S t a n i s ł a w a
Ignasiak) oraz w ł o c ł a w s k i e g o (Ire­
na Najdek, M a r i a Szewczyk, Zofia
Bielecka).
W
dziedzinie
rzeźby
z w r ó c o n o u w a g ę na p o c z ą t k u j ą c y c h
t w ó r c ó w ( S t a n i s ł a w Jamrozik, J ó ­
zef Brzeziński, K a l i k s t G ó r e c k i ) . W
dziedzinie
malarstwa
nagrodzono
Władysławę Włodarzewską,
Marię
Żołnowską i Eleonorę Adamską. W
dziedzinie zdobnictwa w y r ó ż n i o n o
L e o k a d i ę Wolską (pająki słomiane)
L e o k a d i ę Gontarek i M a r i ę Szew­
czyk (bukiety b i b u ł k o w e ) .

59
I

V I I — w Tomaszowskim M u ­
zeum Regionalnym odbyła się w y ­
stawa s t r o j ó w ludowych w o j e w ó d z ­
twa zamojskiego.
*

VII
w Klubie Slow. P A X
w Kielcach czynna b y ł a pokonkur­
sowa wystawa współczesnej ludo­
wej sztuki sakralnej. Eksponowano
prace 40 t w ó r c ó w z w o j . kieleckie­
go, rzeźby w drewnie, obrazy i ce­
ramik ę.
*

V I I — w „Belwederze" pmczowskim
można
było
zobaczyć
diwie wystawy pokonkursowe ple­
cionkarstwa Kielecczyzny. Najcie­
kawsze prace n a d e s ł a n o z gminy
K i j e , a przede wszystkim ze wsi:
Umianowice (wikliniarstwo), G o ł u ­
chów (prace z korzenia), Remby,
K o k o t y i Kliszów (wyroby ze sło­
my). Konkurs i wystawy zorgani­
zowało Muzeum Regionalne w P i ń ­
czowie przy
udziale
Spółdzielni
Zrzesz. T w ó r c ó w Ludowych „Mile­
nium" w Krakowie.

V I I — w Wieluniu otwarto w y ­
s t a w ę „Współczesna ceramika l u ­
dowa z obszaru Polski Ś r o d k o w e j " .
Pokazano wyroby garncarskie z 31
warsztatów, ceramikę bolimowską,
s i e r a d z k ą i w i e l u ń s k ą . Obok garn­
ków, misek, d w o j a k ó w i doniczek
z n a l a z ł y się na wystawie m i n i a t u ­
r y n a c z y ń i ceramika dekoracyjna.
Eksponaty pochodzą ze z b i o r ó w
Muzeum w Wieluniu, Sieradzu, Ł o ­
wiczu, Łodzi, Piotrkowie T r y b u n a l ­
skim i Radomsku.
*

V I I — w Żywcu rozstrzygnięto
konkurs na k w i a t y b i b u ł k o w e . 30
żywieckich
kwiaciarek
nadesłało
blisko 300 prac. Przyznano 3 na­
grody zespołowe: I — rodzinie
D r e w n i a k ó w z Międzybrodzia B i a l ­
skiego, I I I — rodzinie G r u s z k ó w z
Sopot ni Małej i I V — rodzinie K o ­
sów z P o r ę b k i . 3 pierwsze nagro­
dy indywidualne o t r z y m a ł y : Roza­
lia Kastelik, Franciszka Ufland i
Maria W r ó b e l z Peweli W i e l k i e j .
*
V I I — w Klubie Morskim w
Gdyni czynna b y ł a wystawa t w ó r ­
czości
amatorskiej
ludzi
morza.
Wystawę
poprzedził
konkurs,
w
którym
wyróżniono
twórców: w
dziale malarstwa I n a g r o d ę otrzy­
mał
Maksymilian
Grajewski, I I
Marian Sarba, I I I Franciszek B i e l man i I V Marek Kosiba. W dziale
modelarstwa n a g r o d ę dostał Piotr
Pruszek, w technikach r ó ż n y c h A n ­
tonina G ó r s k a (za zestaw gobeli­
nów), w dziale r z e ź b y I nagrody
nie przvznano, I I uzvskal Kazimierz
U r b a n i a k , . I I I H . Hewelt.
V I I — pokonkursowa wystawa
amatorskiej twórczości plastycznej
woj. koszalińskiego w w o j . Domu
K u l t u r y w Koszalinie. Konkurs na
rękodzieło ludowe i twórczość pa­
m i ą t k a r s k ą zorganizowano po raz
16. Oceniono 112 prac 26 t w ó r c ó w .

60

N a g r o d ę g ł ó w n ą przyznano Ryszar­
dowi
Rabiedze za zestaw rzeźb.
Nagrody otrzymali
t a k ż e : Michał
Gilewicz, Adam T y l i m o n i u k (rzeź­
by), Katarzyna Janicz (pająki), Bo­
żena G ł o w i ń s k a (haft) i Edmund
Rydzkowski
(modele
dawnego
s p r z ę t u tkackiego). W y r ó ż n i e n i a I
stopnia otrzymali: Roman Kona­
rzewski, W ł a d y s ł a w Godyla i Jan
Brzeski. Przyznano 9 w y r ó ż n i e ń I I
stopnia.
V I I — w Domu Sztuki w Rze­
szowie m o ż n a było obejrzeć wysta­
w ę plastyki nieprofesjonalnej i r ę ­
kodzieła
artystycznego zorganizo­
waną
w
ramach
Rzeszowskiego
P r z e g l ą d u Dorobku
Artyst.ycznego
Ruchu Amatorskiego „A;rtama-78".
Jury, k t ó r e m u p r z e w o d n i c z y ł
Je­
rzy Majewski p r z y z n a ł o trzy r ó w ­
norzędne
nagrody,
otrzymali je.
Franciszek
Franus za
rzeźbę w
drewnie, W ł a d y s ł a w a Prucnal za
zestaw r z e ź b ceramicznych,
Zyg­
munt
Zabłyseez
za
malarstwo.
Przyznano 12 w y r ó ż n i e ń .

V I I — w Muzeum Regional­
n y m P T T K w Gorlicach czynna
wystawa „Świat N i k i f o r a " .

*
V I I / V I I I — na p r z e ł o m i e lipca
i sierpnia w Muzeum
Pomorza
Środkowego w S ł u p s k u
otwarto
w y s t a w ę plecionkarstwa ze zbio­
r ó w m u z e ó w w G d a ń s k u , Szczeci­
nie, Kartuzach, Toruniu, Bytowie,
Lęborku, Słupsku.
*

2 . V I I I — w W o j e w ó d z k i m Oś r o d k u K u l t u r y w G d a ń s k u otwar­
to w y s t a w ę pn. Sztuka ludowa Po­
morza G d a ń s k i e g o .

10.VIII — w
Bielsku
Białej
zorganizowano I p o k a z o w ą wysta­
w ę tkanin dawnych i współczes­
nych (inspirowanych wzorami l u ­
dowymi).
*

5—18.VIII — w Szczecinku za­
kończył
się doroczny, 7 z kolei,
konkurs pn. Las w sztuce ludowej
i amatorskiej, organizowany przez
Muzeum Regionalne.
N a d e s ł a n o 65 prac, spośród nich
nagrodzono 3: grafikę
Zbigniewa
Tracza z Laska, gobelin Barbary
Bandrowskiej z Białego Boru i
świecznik
oraz broszki z poroża
autorstwa Piotra Iwanowskiego ze
Szczecinka. Przyznano r ó w n i e ż 5
wyróżnień.
21.VIII — odbył się V Sejmik
Łęczyckich
Twórców
Ludowych.
Referat wygłosiła prof, dr Anna
K u l r zeb a -Po jn ar owa.
Ogłoś zon o
w y n i k i konkursu pn. Współczesna
łęczycka sztuka ludowa. Przyzna­
no trzy I nagrody, otrzymali je:
Maria S ł o m c z y ń s k a z Gołocie za
pająki, Helena Jackiewicz za re­
k o n s t r u k c j ę chust karnetowych, A n ­
drzej Wojtczak z K u t n a za rzeźby.

Nagrody I I otrzymali: Andrzej Dębowski z P i ą t k u
za
drewniane
ptaszki,
Wojciech
Drążczyk
ze
Zdun za plecionki, B o l e s ł a w Grab­
ski z L e ś m i e r z a i S t a n i s ł a w Kopka
z D z i e r z b i ę j o w a za rzeźby. Przy­
znano 9 trzecich n a g r ó d i w y r ó ż ­
nień.
26.VIII — zaczął się trzytygod­
niowy I G d y ń s k i
Przegląd
Pla­
styki Amatorskiej. Jury pod prze­
wodnictwem artysty plastyka Ro­
mualda Bukowskiego p r z y z n a ł o 10
r ó w n o r z ę d n y c h w y r ó ż n i e ń . Otrzy­
mali je: Czesław Adamkiewicz za
miedzioryty,
Jerzy
Duklamd
za
drzeworyty oraz Zygmunt Dziecichowicz, Maksymilian
Grajewski,
Jerzy Haponiuk, Józef
Kawecki,
Cezary Sieracki, M i e c z y s ł a w Sko­
w r o ń s k i , Marian S o k o ł o w s k i i Ed­
mund Walentynowicz.
*
V I I I — w Muzeum O k r ę g o w y m
w Ostrołęce pokazano w y s t a w ę pn.
K u r p i o w s k a rzeźba ludowa, na k t ó ­
rej znalazły się dawne rzeźby z
kapliczek i k r z y ż y p r z y d r o ż n y c h i
prace współczesne.

V I I I — w Galerii Plakatu „ R u ­
chu" na Starym Mieście w War­
szawie a n a s t ę p n i e w o l s z t y ń s k i m
klubie M P I K - u czynna b y ł a w y ­
stawa prac malarskich E w y Siekierskiej-Floryan, ehemiczki
pol­
skiej p r a c u j ą c e j i z a m i e s z k a ł e j w
Danii. Jako malarka może się ona
poszczycić
wieloma sukcesami w
Danii.
V I I I — Muzeum w Gliwicacn
p r z e d s t a w i ł o ekspozycję pn. Plasty­
ka nieprofesjonalna na Ś l ą s k u ze
zbiorów Muz. Ś l ą s k a Opolskiego w
Opolu, Muz. G ó r n o ś l ą s k i e g o w B y ­
tomiu i Muzeum w Zabrzu. Na
wystawie
znalazły
się
prace T.
Ociepki, Eug. Marca, M . Kurdziela.
*
(5.IX — w gmachu Politechniki
Warszawskiej
otwarto
wystawę
malarstwa z o r g a n i z o w a n ą z okazji
20-lecia
istnienia
Warszawskiego
Stow.
Plastyków
Nieprofesjonal­
nych.
Stowarzyszenie
liczy
230
członków. W ciągu 20 lat działal­
ności
zorganizowało
600 wystaw
zbiorowych i indywidualnych.

12.IX — z okazji D n i Zielonej
G ó r y otwarto w y s t a w ę pn. Lubus­
ka Folklor Muzyczny, na k t ó r e j po­
kazano oryginalne instrumenty l u ­
dowe oraz dokumenty d o t y c z ą c e
działalności zespołów muzycznych.

16.IX — w ramach Dożynek
Wojewódzkich otwarto w K a r t u ­
zach w y s t a w ę „ S z t u k a ludowa Z i e ­
m i G d a ń s k i e j " , na k t ó r e j pokaza­
no m.in. hafty z Kaszub i Kocie wia, c e r a m i k ę z K a r t u z i Chmiel­
na.

I X — W y s t a w ę p o k o n k u r s o w ą am a t o r ó w otwarto w Rudzie Ś l ą s ­
k i e j . W konkursie „ R u d z k a j e s i e ń "
wzięło udział 27 p r a c o w n i k ó w k o ­
p a l ń i huty „ P o k ó j " . Przedstawio­
no
prace z zakresu
malarstwa,
rzeźby, metaloplastyki i grafika.

I X — w Skoczowie odbył się
V P r z e g l ą d Prac P l a s t y k ó w A m a ­
t o r ó w Podbeskidzia. W dziale sztu­
k i ludowej (!) I n a g r o d ę u z y s k a ł
Józef Mentel z Koszarawy, w g r u ­
pie malarzy a m a t o r ó w K . Namys­
łowski z B i e l s k a - B i a ł e j .

skie swego k r a j u . Wykonywane są
w różnych technikach - - papiero­
we greckie, drewniane z Tajlandii,
w ł ó c z k o w e z R u m u n i i . Wiele w y ­
posażono w r ó ż n o r o d n e rekwizyty,
maski, pióropusze, instrumenty, na­
czynia.
15.X — w Muzeum Etnogra­
ficznym w Warszawie czynna była
wystawa
„Zwyczaje
rodzinne w
kulturze ludowej — miłość i m a ł ­
ż e ń s t w o " . Zgromadzono na tej w y ­
stawie wiele zdjęć, listy i p a m i ę t n i ­
k i m a ł ż o n k ó w i narzeczonych, nie­
k t ó r e r e k w i z y t y weselne (skrzynia
posażna, wianka, korale itd.).
*

I X — w Poznaniu czynna była
Regionalna
Wystawa
Twórczości
Artystów
Amatorów,
na
której
przedstawiono prace t w ó r c ó w zrze­
szonych w spółdzielniach i n w a l i ­
dów.
I n a g r o d ę w dziale malarstwa
i rzeźby u z y s k a ł Ryszard Anus, w
grupie tkanin i haftu — Elżbieta
W a r c z y ń s k a za t k a n i n ę i K r y s t y n a
P ę c z k o w s k a za haft.

I X — Centralny Z w i ą z e k Rze­
miosła w Warszawie i Izba Rze­
mieślnicza w S ł u p s k u zorganizowa­
ły w Muzeum Pomorza Ś r o d k o w e ­
go „Ogólnopolską w y s t a w ę plasty­
k i amatorskiej rzemiosła cechowe­
go". Eksponowano ok. 350 obrazów,
rzeźb, grafik i l i n o r y t ó w , wyroby
z metalu, bursztynu, hafty i ple­
cionki.

5.X — w Starej Kordegardzie
w „ Ł a z i e n k a c h " warszawskich od­
była się wystawa kowalstwa ludo­
wego Ziemi Radomskiej zorganizo­
wana przez Muzeum Wsi Radom­
skiej i Z w i ą z e k ..Cepelia"
1

15X—8.XI — w K r a k o w i e odby­
ło się M i ę d z y n a r o d o w e
Biennale
Lalek Regionalnych. Zgłoszono ok.
800 lalek z 24 k r a j ó w obu A m e ­
r y k , A z j i , Europy i A f r y k i . J u r y
pod przewodnictwem prezesa „Ce­
pelii"
Tadeusza
Więckowskiego
p r z y z n a ł o w grupie
oryginalnych
lalek regionalnych trzy r ó w n o r z ę d ­
ne
Złote
Pawie
P i ó r a — pani
Tongkorn Chandavimol z T a j l a n ­
dii, pani Kovacs Jozsefne z Węgier
i k r a k o w s k i e j spółdzielni i m . Sta­
nisława
W y s p i a ń s k i e g o (za p r a c ę
zbiorową
wg
projektu
Jadwigi
Chojnowskiej i Magdaleny
Zięby
pt. Chleb). 5 Srebrnych Pawich P i ó r
otrzymali: Muzeum Greckiej Sztu­
ka Ludowej w Atenach, Papp Fe­
renc z Węgier, przedstawiciele I n ­
donezji!, I r a k u i Nepalu. W grupie
adaptacji I I miejsce zajął Z w i ą z e k
M i s t r z ó w Sztuki Ludowej z B u ł ­
garii,
I I I Czechosłowacja i pani
Augustina Sawiz Blanco iz Hiszpa­
n i i . Przedstawiciele Tajlandii, I r a k u
i Szwecji przekazali swoje l a l k i M u ­
zeum Lalek, k t ó r e powstanie w
Częstochowie. L a l k i p o k a z u j ą stro­
je, ale nie
tylko.
Ustawione w
grupach
przedstawiają
obrzędy,
t a ń c e rytualne, czynności gospodar­

18.X — w Opocznie rozstrzyg­
n i ę t o konkurs na k r a j k i opoczyń­
skie, zorganizowany przez Spół­
dzielnię „ O p o c z n i a n k a " dla tkaczek
współpracujących
ze
Spółdzielnią.
Pierwsze nagrody o t r z y m a ł y : Regi­
na Koska z Libiszowa, Teresa Białos i Teresa Chmal
z
Sobawin,
Aniela Jurek i Zofia Pecyna z M i ę ­
dzyborza. Przyznano 5 n a g r ó d I I
i 2 I I I oraz 11 w y r ó ż n i e ń .

X — w Muzeum Regionalnym
w Ł u k o w i e czynna była wystawa
pokonkursowa pn. Twórczość ludo­
wa — k r o n i k ą polskiej wsi. Na
konkurs, ogłoszony przez Muz. Ok r ę g o w e w Siedlcach i Centrum
K u l t u r y i Sztuka w o j . siedleckie­
go, n a d e s z ł o 71 prac t w ó r c ó w l u ­
dowych. Poziom konkursu wysoki.
Jiury, k t ó r e m u p r z e w o d n i c z y ł a A n ­
na Bełz z Z a r z ą d u G ł ó w n e g o S T L
•nagrody I nie p r z y z n a ł o , nagrody I I
otrzymały
Leokadia
Kryczka
z
Gózd, Helena Zdun z J a r c z ó w k a i
Marianna Kubajek z Rudna. I na­
grodą za r zeźbę w y r ó ż n i o n o M a r i a ­
na Ł u b i a n k ę z B a ć a i s k , I I — Ta­
deusza Lemieszka z Budzisk oraz
Jakuba C ą k a ł ę z Sobisk. I I I nagro­
dy otrzymali Tadeusz Adamski z
Sobisk, Ryszard Sęk z Budzisk. Za
w y c i n a n k i nagrody I nie przyzna­
no, I I o t r z y m a ł y Marianna Ż u r a w ­
ska z Rudzienka i Maria Zgutka
z Kołbieli. W dziedzinie instrumen­
t ó w ludowych
nagrodę
otrzymał
Jan
Trapił z Mierżączki,
jedyny
reprezentant tej dziedziny, k t ó r y
n a d e s ł a ł 16 i n s t r u m e n t ó w .

X — w ramach D n i Inowroc­
ławia zorganizowano pokonkurso­

wystawę
Kujawskiej
Sztuki
Ludowej. Nagrody o t r z y m a ł y : Te­
resa D ą b r o w s k a , Halina Faligowska, Elżbieta Pastuch, Maria
Pa­
tyk, Cecylia Turkowska (ze S ł a w ­
ska Wl.), M a ł g o r z a t a Kowalska i
Stefania Wypijewska z Pieck oraz
Teresa Radzikowska z Bydgoszczy
(za fartuszki); Halina Faligowska,
Barbara Kawalerska i Maria Patyk
ze S ł a w s k a oraz A l i n a Witek z
Kruszwicy (za czepce).

17.XI — r o z s t r z y g n i ę t o konkurs
pn. Ś w i a t mojej w y o b r a ź n i , ogłoSizony przez Muzeum Etnograficz­
ne we W r o c ł a w i u dla malarzy i
r z e ź b i a r z y ludowych
oraz amato­
r ó w z a m i e s z k a ł y c h na terenie Ś l ą s ­

ka, a więc
w
granicach
woje­
wództw: w r o c ł a w s k i e g o , j e l e n i o g ó r ­
skiego, w a ł b r z y s k i e g o , legnickiego,
opolskiego,
katowickiego,
często­
chowskiego, a t a k ż e leszczyńskiego
i zielonogórskiego'. Celem k o n k u r ­
su było danie t w ó r c o m możliwości
„swobodnego wypowiedzenia się w
bliskiej i m dziedzinie
twórczości,
nie ograniczając ich ż a d n ą tema­
t y k ą " . Chodziło r ó w n i e ż o to, aby
„sięgnęli po tematy n o z a z m y s ł o w e ,
arealistyczne". W konkursie wzięło
udział 95 osób zgłaszając 11 rzeźb
i 241 o b r a z ó w . Hasło konkursu nie
w p ł y n ę ł o na t e m a t y k ę większości
prac, ale też nie ograniczało swo­
body wypowiedzi. Nowe nazwiska
warte z a p a m i ę t a n i a , to w rzeźbie
W ł a d y s ł a w Sikora z Częstochowy,
a w malarstwie Krzysztof Szatny
z Zabrza. J u r y p r z e w o d n i c z y ł A l e k ­
sander Jackowski.
W dziale
rzeźby
nagrodę I
(5000 zł) o t r z y m a ł Jan G'ejson z
Barda Śl.; I I Józef L u r k a z B y ­
strzycy G ó r n e j oraz W. Sikora; I I I
— Tadeusz Borkowski z Wiechlic,
J a r o s ł a w F u r g a ł a z Polwicy oraz
W ł a d y s ł a w Migacz z Koźla. W y r ó ż ­
niono 5 osób.
W dziale malarstwa n a g r o d ę I
otrzymał
Eugeniusz K r a w c z u k z
G l i w i c ; I I — Janina Motyka z Za­
brza, M i c h a ł Rusewicz z Jerzmanic oraz K . Szatny; I I I — B r o n i ­
sław K r a w c z u k z Gliwic (ojciec
Eugeniusza), W ł a d y s ł a w L u c i ń s k i z
Halemby. Przyznano 6 w y r ó ż n i e ń .

13.XI—i27.XII—'W warszawskiej
Zachęcie
otwarta
była
wystawa
„ K u l t u r a Ludowa — K u l t u r a Na­
rodowa". Założenia programowe op r a c o w a ł komisarz w y s t a w y A l e k ­
sander
Błachowski.
Scenografię
przygotowali: Jan K o s i ń s k i i W i ­
told Janowski.
Zgromadzono ok. 1000 ekspo­
n a t ó w z 40 instytucji i od wielu
prywatnych
właścicieli.
Wystawa
objęła okres od k o ń c a X V I I I w.
po dzisiaj.
W pierwszej sali znalazły się
dokumenty historyczne, literackie i
in. p r z y p o m i n a j ą c e udział chłopów
w powstaniach oraz h i s t o r i ę r u c h ó w
chłopskich. W salach drugiej i trze­
ciej pokazano inspiracje ludowe w
literaturze i muzyce, a t a k ż e ory­
ginalne instrumenty ludowe. W na­
s t ę p n e j sali znalazły się nieliczne
zresztą r e k w i z y t y i kostiumy (m.
in. Wyspiańskiego, Stopki, Kiliana).
W sali p i ą t e j ukazano (posługując
się m.in.
przezroczami)
plastykę
obrzędową, a więc m.in
Lajkonika,
wieniec d o ż y n k o w y , maski zapust­
ne. Podobne zestawienia — auten­
t y k u ludowego z i n s p i r a c j ą — zna­
lazły się w d w ó c h kolejnych
sa­
lach, p o ś w i ę c o n y c h
drzeworytowi,
rzeźbie, malarstwu, tkaninie, cera­
mice. Z n a l a z ł y się tu obok siebie
prace Kulisiewicza,
Makowskiego,
Gierymskiego,
Dwurnika,
Rząsy.
Dudy-Gracza, Kulona, Hasiora, obrazy na szkle, wycinanki, dywa­
ny, k r z y ż e z kapliczek p r z y d r o ż ­
nych. Brak komentarza u t r u d n i a ł
jednak zrozumienie przyczyn, dla
k t ó r y c h znaleźli
się
obok siebie
Malczewski, Duda-Gracz, G i e r y m ­
ski, Waliszewski, Bereś i Hasior.
W aneksie — salach na parterze
pokazano dawne w n ę t r z a i stroje

61

oraz współczesne p r z y k ł a d y inspi­
racji w sztuce u ż y t k o w e j (nie za­
wsze p r z e k o n y w u j ą c e ) .

*
17.XI — w Bydgoszczy otwar­
to I I Ogólnopolską w y s t a w ą ama­
torskiej twórczości plastycznej i fo­
tograficznej e n e r g e t y k ó w . Zgroma­
dzono blisko 500 prac, na wystawie
znalazło się 180. I n a g r o d ę przy­
znano malarzowi Jerzemu Kozioł­
kowi z Gliwic, I I — rzeźbiarzowi
Stefanowi Palce z Jaworzna.

*
21—24.XI — na Targach Haftu
Ludowego Muzeum Ś l ą s k a
Opol­
skiego oferowano stroje i n i e k t ó r e
elementy ubioru górali szczawnic­
kich, sądeckich, limanowskich, spis­
kich, koronki z Ż y w c a , koszule i
bluzki z Opoczna.

*
X I — w Hrubieszowie zorga­
nizowano I I I w o j . przegląd plasty­
k i amatorskiej pn. Człowiek i jego
praca. Wystawie t o w a r z y s z y ł o se­
m i n a r i u m dla p l a s t y k ó w a m a t o r ó w
na temat: „ F o r m a i t r e ś ć jako ele­
menty warsztatu malarskiego ama­
t o r ó w " (!!!).

*
X I — w Sieradzu otwarto po­
k o n k u r s o w ą w y s t a w ę „Człowiek i
krajobrazy". Przyznano' nagrody za
malarstwo i g r a f i k ę : M a r k o w i K u ­
bickiemu ze Z d u ń s k i e j W o l i , I I —
Janinie Walczakowskiej z Wieluni
i K . Banat ze Z d u ń s k i e j W o l i , I I I
—-Aleksemu Nowakowi i B r o n i s ł a ­
w o w i Tomaszewskiemu. W dziedzi­
nie g r a f i k i przyznano 3 r ó w n o r z ę d ­
ne I I nagrody za l i n o r y t y , otrzy­
m a l i je: K . Banat, S. Pokornowski
i P. Staszewski ze Z d u ń s k i e j W o l i .
*
X I — r o z s t r z y g n i ę t y został I I I
konkurs plastyki nieprofesjonalnej
„ B a r w y przyjaźni", zorganizowany
przez K l u b TPPR w Zabrzu. Za
najciekawsze uznano prace E r w i n a
S ó w k i ( I nagr.), B r o n i s ł a w a K r a w ­
czuka i Czesława Boguckiego ( I I
nagr.), M i r o s ł a w a Kujawskiego ( I I I
nagr.). W dziale r z e ź b y I nagr. ot r z y m a ł Benedykt Mart, I I — H e n ­
r y k Foks.

X I — w Radomiu zorganizowa­
no I V w y s t a w ę
Klubu
Plastyka
A m a t o r a . Prace wystawiali
m.in.
Urszula Baranowska-Tkaczyk, W o j ­
ciech G ł o w i a k , Maria K ą d z i e l o w a .

tej kategorii: w grupie szopek du­
żych I nagr. o t r z y m a l i : S t a n i s ł a w
P a c z y ń s k i , Eugeniusz W o ł k o w i c z ; I I
nagr. — Zygmunt Grabarski, W i ­
told Głuch, B r o n i s ł a w Piącik, Ta­
deusz
Gillert;
I I I — Kazimierz
Gadek; przyznano t a k ż e 3 nagr.
I V . W grupie szopek ś r e d n i c h I
nagr. uzyskali: A n t o n i Wołek, N .
M a r k o w s k i , Maciej Moseew; I I —•
W ł o d z i m i e r z Ł e s y k , Witold Głuch,
Janusz Rozpędzik; przyznano pięć
I I I a cztery I V nagrody. W grupie
szopek m a ł y c h I n a g r o d ę zdobył
A n t o n i Wołek, I I — Jan M a l i k ,
Andrzej N o w i c k i i Grzegorz Piech,
przyznano 3 nagrody I I I i 7 czwar­
tych. Specjalny puchar ufundowa­
no dla Z d z i s ł a w a Dudzika.

9 . X I I — w Muzeum O k r ę g o ­
w y m w L u b l i n i e otwarto w y s t a w ę
„ Ł u k o w s k i ośrodek r z e ź b y
ludo­
wej". Z n a l a z ł y się na niej prace
Adama
Adamskiego,
nieżyjącego
już Tadeusza C ą k a ł y , B o l e s ł a w a i
Wacława
Suski, Ryszarda
Sęka,
B r o n i s ł a w a Chojęty, Tadeusza Lemieszka, Zenona i Tadeusza A d a m ­
skich, Adama W y d r y
i
Mariana
Łubianki.
Polska sztuka ludowa za granicą
V I I — wystawa „Mikołaj K o ­
pernik w polskiej sztuce ludowej"
eksponowana była w Budapeszcie
a n a s t ę p n i e w Warnie na kongre­
sie e s p e r a n t y s t ó w , wydano katalog
w języku esperanto.

*
7 . X I I — po raz 36 zorganizo­
wano w K r a k o w i e konkurs szopek
połączony z pokazem pod pomni­
k i e m Mickiewicza. Szopki oceniano
w
dwóch
kategoriach w i e k u —
młodzieży do lat 14 i dorosłych. W

62

I

Sztuka ludowa innych narodów
V I — w połowie lipca w ta­
t r z a ń s k i e j wsi Wychodna odbył się
X X V Festiwal F o l k l o r u . Uczestni­
czyły 42 zespoły z całej Słowacji,
a t a k ż e grupy folklorystyczne z
ZSRR, B u ł g a r i i , Francji, Hiszpanii.

5.IX — w O ś r o d k u
Kultury
Czechosłowacji pokazano w y s t a w ę
sztuki ludowej, a na niej r ę c z n i e
m a l o w a n ą c e r a m i k ę pol. Czech i
Moraw, drewniane zabawki, l a l k i ,
stroje
ludowe z k i l k u
regionów.
O d b y ł się r ó w n i e ż koncert kapeli
„ D y n d a k " z Telcza.

*
21 . I X — w Muzeum Historycz­
n y m w K r a k o w i e otwarto w y s t a w ę
m e k s y k a ń s k i e j sztuki ludowej i r ę ­
kodzieła.
I X — w hotelu Forum w W a r ­
szawie czynna b y ł a wystawa kore­
a ń s k i e g o haftu artystycznego, zor­
ganizowana z okazji
30 rocznicy
powstania K o r e a ń s k i e j
Republiki
L u dow o - D e m ok r a tус z n e j .
*

Dni

29.Х — w Polsce obchodzono
Kultury Słowackiej.

*

•+

V I I / V I I I — w Instytucie Pol­
skim w Sztokholmie m i a ł a miejsce
wystawa polskiej sztuki nieprofe­
sjonalnej,
zorganizowana
przez
Centralny O ś r o d e k Metodyki Upo­
wszechniania K u l t u r y . Komisarzem
wystawy b y ł a Zofia Bisiakowa.

2 7 . X I — 2 . X I I — w Tarnowie ob­
chodzono D n i K u l t u r y W ę g i e r s k i e j .

1 L V I I I — podczas M i ę d z y n a r o ­
dowego Festiwalu F o l k l o r u w Confolens we Francji eksponowana by­
ła wystawa z Muiz. Etnograficznego
w Toruniu pn. Dziecko w polskiej
sztuce ludowej. Wydano
katalog
w j ę z y k u francuskim.

*
18—30.IX — w O ś r o d k u I n f o r ­
macji i K u l t u r y Polskiej w Buda­
peszcie czynna była wystawa pn.
Polska sztuka ludowa w fotogra­
fiach J. Swiderskiego.
Zorganizo­
wano spotkanie z autorem, k t ó r y
ofiarował O ś r o d k o w i 25 fotogra­
mów.

*
X I — Muzeum O k r ę g o w e
w
Siedlcach z o r g a n i z o w a ł o
wystawę
„Tradycyjna
k u l t u r a ludowa
za­
chodniego Podlasia".

p o w a ł y zespoły polonijne, zorgani­
zowano w y s t a w ę polskiej sztuki l u ­
dowej.

18—21.IX —- w M e l n i k u (Cze­
chosłowacja) obchodzono D n i K u ' t u r y Polskiej. Wystąpił zespół p i e ś ­
ni i t a ń c a „ B a z u n y " z Leszna, po­
kazano w y s t a w ę
sztuki
ludowej
Kaszub i Kocicwia.

X I — w Sztokholmie z okazji
60-lecia niepodległości Polski ośro­
dek polonijny „ O g n i w o " zorganizo­
w a ł D n i K u l t u r y Polskiej. W y s t ę ­

X I I — w Muzeum Etnograficz­
n y m w Warszawie
eksponowano
w y j ą t k o w o p i ę k n ą i doskonale po­
k a z a n ą g r e c k ą s z t u k ę l u d o w ą . Na
wystawie z n a l a z ł y się stroje, haft
i w y r o b y ze srebra (biżuteria i
przedmioty k u l t u ) .

X I I — w Muzeum Etnograficz­
n y m w Toruniu pokazano wysta­
w ę ze zbiorów Muzeum Sztuki L u ­
dowej w D r e ź n i e pn. Sztuka l u ­
dowa Rudaw, na k t ó r e j pokazano
m . i n . p i ę k n e koronki klockowe i
zabawki drewniane oraz cynowe.
Inne
Opolskie Stowarzyszenie T w ó r ­
ców
Ludowych
obchodziło 5 lat
swego istnienia. W ciągu tego cza­
su o d b y w a ł y się spotkania z t w ó r ­
cami z całego k r a j u , p o w s t a ł klub
kroszonkarzy, zespół Wessla Ś l ą s ­
kiego i wiele innych.

26—29.VIII — w Sieradzu od­
było się I I F o r u m Folklorystyczne
na temat dokumentacji f o l k l o r u i
sztuki ludowej, k o n k u r s ó w i festi­
w a l i folklorystycznych oraz przygo­
towania
kadry
specjalistów
do
spraw f o l k l o r u .

do spraw m u z e ó w i s k a n s e n ó w w
Polsce pod przewodnictwem dr Fr.
M i d u r y . Udział wzięło k i l k u n a s t u
dyrektorów skansenów, etnografów
i h i s t o r y k ó w sztuki.

25.IX—15.X — w Szczecinie, na
zamku Książąt Pomorskich otwar­
to I Biennale Plastyki Amatorskiej
Krajów
Nadbałtyckich.
Pokazano
ok. 1000 prac a u t o r ó w z Ł o t w y ,
L i t w y , Estonii, NRD, Szwecji i Pol­
ski.

14—16.XI — w B i a ł o w i e ż y od­
było się I V Ogólnopolskie semina­
r i u m z cyklu „ K u l t u r a w gminie"
na temat w s p ó ł c z e s n e j twórczości
artystycznej wsi. Referat3 wygłosi­

7,8.XI — w Muzeum Wsi L u ­
belskiej o b r a d o w a ł zespół badawczy

S

U

M

M

A

R

r

I

E S



l i doe. dr B r o n i s ł a w G o ł ę b i o w s k i ,
prof. Józef Burszta i dr Roch Su­
lima.

*
W m i e s i ą c a c h letnich w całej
Polsce organizowano plenery dla
twórców
ludowych i
amatorów.
Prace plenerowe prezentowano na­
s t ę p n i e na wystawach, część z nich
p r z e k a z u j ą c na d e k o r a c j ę i n s t y t u cji-gospodarzy.

Р

Е

З

Ю

М

Е

SUMMARY O F A R T I C L E S
A l e k s a n d e r J a c k o w s k i — F O L K A R T I N PO­
L I S H CONTEMPORARY ARTISTIC CULTURE

Irena
LING

Domańska-Kubłak

— GOING

CAROL­

The author draws attention to the fact that people
have looked for different things i n folk art at different
times and that its position i n the general model of c u l ­
t u r e has changed as w e l l . The romantics saw different
values i n i t , still others were noted by the ideologists
of the national style. For them the style, the ornamen­
tation was i m p o r t a n t . B u t as early as 1901 young ar­
tists oaf the applied art school saw i n folk art a logic
i n construction, composition, ornament, a respect for
materials, tools and technique. The experience of the
folk artists became for them a school of functional
t h i n k i n g . Ten years later Skoczylas and the formists
discovered the logic and expression of the sculpture,
the wood out, the painting. Folk art became i n Poland
what African sculpture and masks were to the european avant garde. I t accompanied the breakthrough
away from academic convention towards new artistic
discoveries.
Folk art becomes — up to the fifties — one of the
most important sources of inspiration for our artistic
culture. Simultaneously the experiences of cooperation
between the artist animator and the w o r k i n g class or
r u r a l creator brings interesting results.
After the fifties the place of folk art clearly chan­
ges i n our culture. I t ceases to inspire contemporary
artists and instead becomes a very important part of
mass culture. The artistic rank of folk sculpture or
paintings on glass is lowered but they become u n i v e r ­
sally k n o w n , popularised by many exhibitions, compe­
titions, festivals, television programmes and i n the i l l u ­
strated press as w e l l as i n books and albums.
Folk motifs now come up i n songs, i n rock music,
i n advertising posters and graphics i n general as w e l l
as i n large scale spectator events and especially i n the
tourist industry, i n gastronomies and i n the souvenir
business.
Folk art no longer accompanies the avant garde.
Contemporary artists have today gone their separate
way. The situation has changed a 180 degrees. Against
the background of modern day fashion and changes in
art folk art has become a bastion of t r a d i t i o n and an
invocation of the past. I t is no longer a place where
one seeks new truths but rather easily recognizable
native patterns. I t is to the external aspect that one
turns first and foremost, to the style, the folk motifs.
References to folk traditions today are rather more
conscious than i n the past when they were sponta­
neous. But i n the past artits were surrounded by a
l i v i n g folk art and now they refer to w o r k k n o w n
from exhibitions, books, museums. I n the past they
were struck by the authenticity of r u r a l art, today
they see around them patiche and adaptations.
I n the last part of the article the author discusses
contemporary artistic handicrafts i n Poland. He points
also to the experience of Finnish and Japaneses art
and of the Soviet Baltic Republics which shows that
native values cam be l i n k e d i n the crafts to modernity.
A n d native qualities do not morely derive from folk
art but come f r o m the artists experiences i n the h i ­
story of a country.

R u r a l Christmas customs were closely tied to ve­
getative and agrarian symbolism as w e l l as to the sym­
bolism associated w i t h A l l Soul's Day. This at first
glance strange j u x t a p o s i t i o n does have a certain logic
behing i t . The souls of ouir forefathers have come back
to earth to become the protectors of the crops and the
bringers of good harvests. The custom of going carol­
ling from house to house w i t h an old man, a goat,
stork, a giant or other figures also has a sense con­
nected w i t h the vegetation and A l l Soul's Day. The
rounds were made between 2 4 . X I I . and 6.1 (chrismas
eve and the feast of the three kings) wishing the head
of the house and the inhabitants a l l of the best.
T h e goat, the bear, the stork, auroch or the cock
were a l l linked i n popular belief w i t h f e r t i l i t y . These
same figures also come up i n Easter customs that is
at a period w h e n everything is coming to life, spring.
The author has analised many folklore documents
and draws attention to the role straw plays, both i n
the dress of the carollers as w e l l as i n the Christmas
customs. Straw as w e l l as the other requisites and ac­
tions performed by the carollers are a l l closely connec­
ted w i t h steps to ensure f e r t i l i t y .
On one of t h e days i n the period between the 26
X I I and 2.H t h e „ H e r o d s " are enacted, a folk version
of the medieval mysteries. I n these there is also an
element of this agrarian symbolism. A j e w wishes a
good harvest and f e r t i l i t y . I t was also typical for this
symboilisim to have devils p l a y i n g pranks etc. Here also
we come across death and a conning to life, i n sum
analogical figures and requisites to those of the carol­
lers. The j e w plays a role similar to t h a t of t h e old
man. Both wear a sheepskin coat t u r n e d inside out
(like straw). The death of herod and t h e b i r t h of Christ
have the same sense as the death and the coming to
life of the goat i n t h e carolling custom. The author
albo sees t h e appearance of the same elements of vegetatational magic both among the herods as the ca­
rollers.

J a n K u r e k — T H E TREE O F L I F E - T H E A L T A R
OF T H E A S S U M P T I O N OF T H E F A M I L Y - B Y S T A ­
NISŁAW MAJEWSKI.
The author discusses S. Majewski's altar w h i c h was
done in 1978. H e analyses the scenes on the altar i n
the context of t h e artist's belifes. T h e altar is a sum­
ming up and at the same t i m e a development of the
sculpture's viwes w h i c h the author has already w r i t t e n
about i n Folk A r t (4—1977). K u r e k ' s analyisies of the
ideological 'content of the altar is based on conversa­
tions w i t h the sculptur. H e distinguishes t w o sets of
scenes out of the 24 i n the altar: one represents the
„open w o r l d " and the second the „closed w o r l d " w h i c h
aims at getting t h e viewer to reflect on the nature of
this w o r l d . Majewski's interpretation of various biblical
themes is peculiar to h i m and is a far cry f r o m theo­
logical rectitude.

63

Cytat

“Kronika VII—XII 1978 / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1979 t.33 z.1,” Cyfrowa Etnografia, Dostęp 1 lipca 2022, https://cyfrowaetnografia.pl/items/show/5944.

Formaty wyjściowe