Otwarcie obrad / ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2

Dublin Core

Tytuł

Otwarcie obrad / ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2

Opis

ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2, s.31-34

Twórca

Burszta, Józef

Wydawca

Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Historii Kultury Materialnej PAN

Data

1981

Relacja

oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1110

Format

application/pdf
application/pdf

Język

pol.

Identyfikator

oai:cyfrowaetnografia.pl:1020

PDF Text

Text

/

„Etnografia P o l s k a " , t. X X V , z. 2
P L I S S N 0071-1861

JÓZEF

BURSZTA

OTWARCIE OBRAD
Z obowiązku reprezentowania naczelnej organizacji polskiej etno­
g r a f i i , a zarazem współorganizatora dzisiejszego spotkania K o m i t e t u
N a u k Etnologicznych Polskiej A k a d e m i i N a u k , przypadła m i w udziale
miła i zaszczytna f u n k c j a o t w a r c i a obrad Jubileuszowej K o n f e r e n c j i
Międzynarodowej K o m i s j i do Badań K u l t u r y L u d o w e j w K a r p a t a c h i na
Bałkanach. O b r a d y nasze odbywają się — p r z y t a k pięknej pogodzie —
w D o m u P r a c y Twórczej Polskiej A k a d e m i i N a u k , w d a w n y m d w o r k u ,
z którym związane są także dzieje naszej n a u k i . D w o r e k t e n był w 2 p o ­
łowie X I X w . własnością zasłużonej d l a p o l s k i e j k u l t u r y r o d z i n y K o n o p ­
ków i właśnie w t y m d w o r k u przebywał przez szereg l a t (1871-1875 i i n ­
ne) w gościnie u Konopków twórca podstaw polskiej e t n o g r a f i i — Oskar
K o l b e r g i stąd czynił w y p r a w y badawcze w k r a j .
Wspomniałem, że nasza K o n f e r e n c j a m a c h a r a k t e r j u b i l e u s z o w y . Właś­
nie w r o k u bieżącym minęło 20 l a t od u t w o r z e n i a K o m i s j i K a r p a c k i e j ,
jednej z n i e l i c z n y c h f o r m międzynarodowej współpracy w zakresie etno­
g r a f i i . K o m i s j a t a zdołała połączyć do wspólnych celów badawczych t a k
liczne zespoły pracowników z ośrodków badawczych sześciu krajów k a r ­
p a c k i c h i bałkańskich.
Do u t w o r z e n i a K o m i s j i K a r p a c k i e j doszło w sposób niejako n a t u r a l ­
n y . Było to odpowiedzią n a wspólne p o t r z e b y badawcze k i l k u ośrodków
n a u k o w y c h , które już prowadziły badania k u l t u r y l u d o w e j w K a r p a t a c h .
W t a k i m też kontekście w 1958 r. p r o f . W i t o l d D y n o w s k i , k i e r o w n i k ów­
czesnego Działu I V I n s t y t u t u H i s t o r i i K u l t u r y M a t e r i a l n e j P A N , odbył
wstępne a wiążące r o z m o w y w i n s t y t u t a c h etnograficznych w Pradze
i Bratysławie w sprawie właśnie uzgodnienia wspólnych czy z i n t e g r o ­
w a n y c h i wzajemnie z o r i e n t o w a n y c h badań. Ze s t r o n y polskiej badania
k a r p a c k i e przeprowadzono w k i l k u ośrodkach (Kraków, Warszawa, Łódź),
najbardziej j e d n a k akcją tą zainteresowany był k r a k o w s k i Zakład E t n o ­
g r a f i i I H K M P Á N pod k i e r u n k i e m p r o f . Mieczysława Gładysza. J a k to w y ­
n i k a z d o k u m e n t a c j i z a w a r t y c h zwłaszcza w k o l e j n y c h n u m e r a c h „Etno­
g r a f i i P o l s k i e j " , dzięki i n i c j a t y w i e p r o f . Gładysza doszło do zorganizowania
w K r a k o w i e w l u t y m 1959 r . pierwszej K o n f e r e n c j i p l a n u j ąco-organiza-

32

JOZEF BURSZTA

c y j n e j , na której omówiono dotychczasowe osiągnięcia badawcze i zaryso­
wano wstępne p l a n y . W ślad za tą Konferencją odbyło się ( w czerwcu
1959 r.) spotkanie w Bratysławie, n a którym ustalono w y t y c z n e działal­
ności organizacyjnej i n a u k o w e j . A znów następna, trzecia Konferencja
naukowo-planująca miała miejsce już w l i p c u tegoż 1959 r . w Warszawie.
Skupiła ona pracowników n a u k o w y c h z Czechosłowacji i Polski. W n i o s ­
ła dalsze ustalenia p l a n u wspólnych badań k o m p l e k s o w y c h . E f e k t e m
w s z y s t k i c h t y c h K o n f e r e n c j i było uzyskanie rozeznania w dotychczaso­
w y c h osiągnięciach badawczych, uświadomienie wspólnych celów poznaw­
czych oraz ustalenie konkretnego już p l a n u p r a c y i zasad międzynaro­
dowej współpracy.
Podjęcie obszaru K a r p a t i Bałkanów j a k o p o l a międzynarodowych
badań nad kulturą ludową oraz badań i n t e r d y s c y p l i n a r n y c h jest bez
wątpienia jedną z najbardziej p o t r z e b n y c h i n i c j a t y w n a u k o w y c h . Są to
przecież obszary i r e g i o n y o charakterze nieograniczonego wręcz l a b o r a ­
t o r i u m d l a w i e l u n a u k , szczególnie zaś d l a e t n o g r a f i i . Są t o przecież
r e g i o n y s t y k u i współżycia w i e l u g r u p etnicznych; obszary swoistej w ę ­
drówki ludów i w i e l o k i e r u n k o w y c h d y f u z j i k u l t u r o w y c h ; t e r e n y w y ­
kształcania się w i e l u r e g i o n a l n y c h postaci k u l t u r y ; t o l a b o r a t o r i u m
związków i współzależności między gospodarującymi g r u p a m i l u d z k i m i
a środowiskiem geograficznym, z czego w y n i k a w i e l e analogii i zbieżności
a zarazem specyfki w postaciach o w y c h k u l t u r r e g i o n a l n y c h — i wiele,
wiele jeszcze i n n y c h zjawisk i procesów k u l t u r o w y c h . Wszystko t o s t a ­
n o w i kapitalną wręcz bazę d l a wspólnych, międzynarodowych, k i e r o w a ­
n y c h j e d n o l i t y m i założeniami, c e l a m i i m e t o d a m i badań etnograficznych.
Dobrze się więc stało, że przed 20 l a t y — dzięki e f e k t y w n e j współ­
p r a c y czołowych etnografów z P o l s k i i Czechosłowacji (z których w i e l u
uczestniczy w dzisiejszej K o n f e r e n c j i ) — doszło do zawiązania K o m i t e t u .
Najbliższe lata przyniosły — j a k w i a d o m o — znaczne natężenie prac.
Od s t r o n y organizacyjnej doszło do sformalizowania współpracy w p o ­
staci u m o w y między stroną czechosłowacką a polską (marzec 1960),
zorganizowania s e k r e t a r i a t u , opracowania s t a t u t u f o r m a l n e j już o r g a n i ­
zacji pod nazwą Międzynarodowej K o m i s j i do Badań K u l t u r y L u d o w e j
w K a r p a t a c h i na Bałkanach, przystąpienia do współpracy naukowców
z czterech państw oraz do założenia czasopisma międzynarodowego „Carp a t i c a " . O d s t r o n y n a u k o w e j nastąpiło uzewnętrznienie dotychczasowych
osiągnięć badawczych. T y m ze s t r o n y polskiej zostały m . i n . poświęcone
dwa kolejne t o m y „Etnografii P o l s k i e j " (V 1961, V I 1962). Przeglądem
k o n k r e t n e j realizacji p r o g r a m u badawczego była K o n f e r e n c j a M K K K
w Smolenicach na Słowacji w październiku 1962 r . Dużym w y d a r z e n i e m
była w m a j u 1964 r . w K r a k o w i e , a zorganizowana przez Zakład E t n o ­
g r a f i i I H K M , pierwsza Międzynarodowa K o n f e r e n c j a Badań K u l t u r y
L u d o w e j w K a r p a t a c h , p r z y udziale 135 uczestników z P o l s k i oraz 17
z zagranicy, na której wygłoszono 47 referatów w r a m a c h czterech d z i a -

OTWARCIE OBKAD

33

łających sekcji: pasterstwa i r o l n i c t w a , f o l k l o r u , rzemiosła oraz b u d o w ­
n i c t w a . K o n f e r e n c j a była r z e t e l n y m wkładem w poznanie obszaru K a r ­
pat i i s t o t n y m przeglądem p r o b l e m a t y k i badawczej. W t r z y l a t a później
(1967) odbyła się w Smolenicach I I Międzynarodowa K o n f e r e n c j a M K K K
z udziałem 82 uczestników ze w s z y s t k i c h sześciu zainteresowanych
i współpracujących krajów, łącznie z p r z e d s t a w i c i e l a m i ZSRR, którzy
przystąpili do współpracy. Działało wówczas już pięć sekcji — doszła
sekcja s z t u k i l u d o w e j .
Konferencja w Smolenicach była niejako szczytowym osiągnięciem
organizacyjno-badawczym.
Szkoda, że nastąpił p o t e m okres zastoju
w spotkaniach międzynarodowych K o m i s j i . Spowodowany był on róż­
n y m i c z y n n i k a m i leżącymi głównie poza naszą nauką.
Dzisiejsza K o n f e r e n c j a jest zatem trzecią z k o l e i Międzynarodową
Konferencją M K K K . Zorganizowała ją u t w o r z o n a przed t r z e m a l a t y
w r a m a c h istniejącego od 1975 r. K o m i t e t u N a u k Etnologicznych P A N
K o m i s j a do Badań K u l t u r y L u d o w e j w K a r p a t a c h . Członkom t e j K o m i ­
sji, k i e r o w a n e j przez p r o f . M . Gładysza, jednego z głównych inicjatorów
całego przedsięwzięcia, chciałbym na t y m miejscu wyrazić serdeczne
podziękowanie za poniesiony t r u d organizacyjny K o n f e r e n c j i .
W naszej K o n f e r e n c j i biorą udział przedstawiciele s i e d m i u krajów:
Bułgarii, Czechosłowacji, F r a n c j i , P o l s k i , R u m u n i i , Węgier i Związku
Radzieckiego z a k a d e m i k i e m prof. J u l i a n e m B r o m l e j e m na czele. W i m i e ­
n i u organizatorów w i t a m serdecznie wszystkie po k o l e i delegacje k r a j o w e
z i c h przewodniczącymi. Szkoda, że z różnych powodów n i e m o g l i przybyć
na naszą Konferencję tacy zasłużeni d l a r e a l i z a c j i p r o g r a m u badań K o ­
m i s j i badacze, j a k p r o f . Milován Gavazzi, p r o f . Béla Gunda, p r o f . Ján
M j a r t a n , doc. Ján Podolák i p r o f . Christo V a k a r e l s k i . Szkoda też, że ze
s t r o n y polskiej n i e m a na K o n f e r e n c j i pierwszego przewodniczącego K o ­
m i s j i —• p r o f . K a z i m i e r z a Dobrowolskiego. N i e m a też znakomitego z n a w ­
cy k u l t u r y k a r p a c k i e j prof. Romana Reinfussa.
W s z y s t k i m przybyłym na naszą Konferencję serdecznie dziękuję za
- udział i życzę o w o c n y c h obrad w e f e k t y w n e j realizacji t a k pięknego
p r o g r a m u międzynarodowej współpracy badawczej. Wszyscy jesteśmy
przekonani, że o b r a d y nasze, zarówno plenarne, j a k i odbywane w trzech
sekcjach — f o l k l o r u , pasterstwa i b u d o w n i c t w a — przyniosą cenne osiąg­
nięcia badawcze i staną się ważnym etapem w d a l s z y m r o z w o j u działal­
ności K o m i s j i K a r p a c k i e j .

л — Etnografia Polska XXV/2

Cytat

Burszta, Józef, “Otwarcie obrad / ETNOGRAFIA POLSKA 1981 t.25 z.2,” Cyfrowa Etnografia, Dostęp 6 października 2022, https://cyfrowaetnografia.pl/items/show/11482.

Formaty wyjściowe