-
extracted text
-
FLORA ZIENKIEWICZCWA.
PROJEKT I UZASADNIENIE SKOROWIDZÓW DO
WYDAWNICTW ETNOGRAFICZNYCH AKADEMJI
UMIEJĘTNOŚCI.
TREŚĆ: 1. Analiza układów stosowanych w skorowidzach do prac z etnografji i etnologji str. 1. — 2. Analiza materjału zawartego w 36
tomach wydanych przez Komisję Antropologiczną Ak. Urn. w Kra
kowie str. 12. — 3. Wnioski, dotyczące układu projektowanego
„Przeglądu treści“ str. 13.
I. Analiza układów stosowanych w skorowidzach do prac z etnografji i etnologji.
Praktyczne znaczenie skorowidzów do czasopism etnogra
ficznych było u nas oddawna oceniane należycie. W roku 1904
Erazm Majewski, dając „Systematyczny przegląd treści Wisły“
z lat 1899—1904, nawołuje współpracowników zbieraczy do
uprzedniego zaznajamiania się z treścią materjałów, ogłaszanych
w czasopismach polskich, dla uniknięcia niepotrzebnej straty czasu,
przez powtarzanie rzeczy powszechnie już znanych. W roku
1906 Mieczysław Treter we wstępie do „Przeglądu treści dzie
sięciu roczników czasopisma etnograficznego p. t. Lud“ rów
nież zaznacza, że pracę podjął dla ułatwienia badaczom etnografji zorjentowania się wśród ogromnego materjału, nagroma
dzonego w „Ludzie“ przez lat dziesięć, oraz by zapobiec mo
żliwości ponownych przedruków.
Podobne myśli wyraża Fr. Gawełek we wstępie do swojej
Bibljografji Ludoznawstwa Polskiego, wyd. w 1914 r.
Do rzędu pism, nie posiadaiących skorowidza należą rocz
niki Komisji Antropologicznej Akadem1,' Umiejętności w f rakowie. Wydawnictwo zmieniło parokrotnie tytuł. Od r. 1877
do r. 1895 wyszło 18 tomów p. t. „Zbiór wiadomości do antro
pologii krajowej“ od r. 1895 do 1919 — 14 tomów p. t. „Ma1
Lud. T. XXVÜT.
2
terjały antropologiczno-archeologiczne i etnograficzne, od 1920—
1925 4 tomy p. t. „Prace i materjały antropologiczno-archeolo
giczne i etnograficzne“.
Utworzenie samodzielnej Komisji Etnograficznej i wynika
jąca stąd ponowna zmiana tytułu wydawnictwa, które od 1927 r.
nosi nazwę „Prace Komisji Etnograficznej Polskiej Akademji Umie
jętności w Krakowie“ pozwala wyżej wspomniane 36 tomów trakto
wać jako pewną całość, wymagającą opatrzenia jej skorowidzem.
Analiza skorowidzów umieszczanych przy wydawnictwach
z dziedziny etnografji pozwoli nam zorjentować się, jakie wymaga
nia można stawiać w podobnych wypadkach i jakie wyniki dają
się przy tern osiągnąć.
Na załączonej tablicy I-ej podane jest zestawienie układu
skorowidzów. Cztery z nich (N. 1—4) ułożone są metodą syste
matyczną; podana treść jest zgrupowana w działach odpowia
dających rozwojowi pojęć. Inne skorowidze mają układ przed
miotowy, szeregują zagadnienia w porządku alfabetycznym (N.
6—12). Z czterech podanych skorowidzów w układzie systema
tycznym, 3 przypadają na Polskę, czwarty jest pochodzenia
amerykańskiego.
Rozpoczynając analizę od skorowidzów wydawnictw pol
skich, na pierwszem miejscu postawimy Systematyczny przegląd
treści „Wisły“ z lat 1899—1904 Erazma Majewskiego.
Systematyczny przegląd treści ma wykazać: „w jakim kie
runku płynęła najsilniejsza fala pracy, w jakim zaś powinna być
wzmocniona“. Od wyniku tego przeglądu redaktor E. Majewski
uzależnia plany pracy na przyszłość.
Cel odbił się na układzie skorowidza. Cały sześcioletni
dorobek dzieli Majewski według poszczególnych nauk, specjalną
uwagę poświęca etnografji i folklorowi, dziedzinie najobficiej
zasilanej. Tu chodzi mu przedewszystkiem o ujęcie charakteru
prac. Wydziela więc prace, zmierzające do zbierania i porządko
wania materjałów ludoznawczych, oddzielnie podaje opracowa
nia. Materjały surowe dzieli na 2 grupy. Pierwsza obejmuje
materjały etnograf :zne ogólne i o treści mieszanej, druga — materjaiy szczegółowe, skupione w grupach, uwzględniających
główne zagadnienia etnografji. Taki układ jest powodem, że
jedne i te same zagadn-enia spotykają się w rozmaitych działach.
3
Np. w dziale: „F.ace zmierzające do zbierania i porządko
wania materjaićw ludoznawczych“ znajdujemy odezwę w spra
wie ubiorów ludu polskiego. W dziale : Opracowania meto
dyczne materjałów Malewskiego B. Próba charakterystyki ubio
rów ludu polskiego, w dziale „Materjały szczegółowe“ jest pod
dział specjalny, grupujący materjały, dotyczące ubioru i pod
dział „zdobnictwo“, gdzie widzimy szereg prac, omawiających
hafty ludowe w zastosowaniu do ubioru. Dział : „Materjały
ogólne“ zawiera też dużo wiadomości, dotyczących ubioru, niewyszczególnionych jednak zupełnie z ogólnej masy.
W dziale D „Miscellanea“ umieszcza autor wszystkie prace,
co do których nasuwają mu się wątpliwości raczej co do formy
niż co do treści. Np. Sprawozdania ze zjazdów Antropologów,
„Matlakowski z letniej wycieczki do Bieniszewa“ i t. p. Majew
ski nie używa zupełnie odsyłacz}', utrudnia to niesłychanie wy
szukiwanie poszczególnych zagadnień.
„Przegląd treści“ 10 roczników „Ludu“, czasopisma, wy
chodzącego we Lwowie, opracowany został przez M. Tretera
w roku 19Q6 (tab. I N. 2). W pracy swojej Treter wzoruje się
na Systematycznym Przeglądzie treść Wisły E. Majewskiego.
W „Spisie rozpraw, materjałów i przyczynków według
treści * widzimy działy, odpowiadające poszczególnym naukom.
W dziale C Ludoznawstwo (Folklor) Treter daje, podob
nie jak Majewski, poddziały szczegółowe.
Charakter prac Treter rozróżn a tylko zapomocą znaków
specjalnych. R — oznacza rozprawy dłuższe opracowania.
m — materjały bez opracowań krytycznych.
n — drobne notatki i przyczynki.
Zdając sobie sprawę, że taki podział nie zawsze może być
zupełnie ścisły, autor w każdym dziale daje odsyłacze uzupeł
niające.
Dział D Varia zawiera poddziały: Polemika, Wspomnienia
pośmiertne, Bibljografja i Sprawy Towarzystwa, materjał niezawsze nadaiący się do umieszczenia w działach specjalnych
o treści ściśle związanej z istnieniem czasopisma.
Franciszek Gawełelf w Bibljografji Ludozna wstwa Polskiego
(tab. I N. 3) odmienne ma zadania, inną więc nieco formę przy
biera jego praca. Zakres jej jest dużo szerszy : cnodzi o możliwie
ścisłe ujęcie całego dorobku nauki polskiej na polu ludoznaw1*
4
stwa. Ma do czynienia z bardziej obszernym, przeważnie etno
graficznym materiałem.
Daje „Spis przedmiotów ogólnych“, rozpadający si“ na
poszczególne działy. W pierwszych dwu działach znajdujemy
materjał, mający związek z geografją, antropologią » statystyką,
w działach od III do XIII włącznie zagadnienia ściśle etnograficzne,
w dziale XIII „Literatura ludoznawcza“ Gawełek skupia opra
cowania metodyczne, rozbiory, kwestjonarjusze, odezwy i prze
kłady, jak również w dziale XV „Ogóine“ materjały etnogra
ficzne mieszane, bez wyszczególnienia treści.
Gawełek zdaje sobie sprawą, że niezawsie dokładnie może
być przeprowadzony podział według treści, c odaje więc dla
ułatwienia orjentacji oddzielnie: „Indeks rzeczy“ (szczegółowe
zagadnienia). Znajdujemy tam zagadnienia, których odszukanie
w działach specjalnych nastręcza pewne trudności: Np. Archeologja, numizmatyka, fotografja. „Indeks rzeczy“ zastępuje odsy
łacze, nie grupuje jednak materjału, dotyczącego poszczególnych
zagadnień. Np : pod wyazem „garncarstwo“ w „Indeksie“ wska
zana jest tylko jedna praca Kieťicza: „Przyczynek dc termino
logii garncarskiej“, figurująca w dziale „język“ gdy reszta prac
z tej dziedziny jest zgrupowana w poddziale „pizemysł“ działu
V „Charakterystyka zajęć i gospodarstwa“. To samo powtarza
się przy wyrazie „tkactwo“.
Odsyłacze spotykamy b. rzadko. W dzia.e XI : „Wierzenia
przesądy, praktyki“ w poddziale 3 „Istoty nadprzyrodzone“ (bo
ginki, rusałki, topielce, upiory, duchy i t. p.) widzimy odsyłacz:
Zob. Indeks rzeczy „djabeł“ jednocześnie spotykamy jednak
w „Indeksie“ wyszczególnione nazwy: „Chowaniec“, „Farmazoń“,
„Płanetnik“, mające bezpośredni związek z grupą istot nadprzy
rodzonych, do których jednak odsyłaczy nie znajdujemy.
Gawełek umieszcza nazwy miejscowości w „Indeksie rzeczy“
obok zagadnień szczegółowych. Treter daje oddzielry wykaz
miejscowości. Wszystkie trzy prace posiadają alfabetyczny wykaz
autorów. Systematyzując materjał według treści, autcrcwie opie
rali się wyłącznie na tytułach prac.
Metodę systematyczną stosuje również Kraeber w skoro
widzach do dz'eïa Handbook of the Indians of California. Wa
si ngton 1925 (Tab. I N. 4). Autor daje na pierwszem miejscu
bibljografję, dotyczącą przedmiotu, przyczem wykaz alfabetyczny
S
autorów,, zatytuiowauy „Bibliography“ jest uzupełniony skoro
widzem w układzie systematycznym : ,,Classification of tities by
Subject“. Skorowidz właściwy do treści dzieła, noszący tytuł
Classified Subject index jest również podany w układzie systema
tycznym. Ostatni skorow'dz „General-index“ zawiera wykaz nazw
plemion i miejscowości w układzie alfabetycznym. Książka ma
dać wyczerpujące wiadomości o kulturze Indjan kalifornijskich.
Systematyczny układ sko~owidza pozwala odraza stwierdzić, że
wszystkie zjawiska życ:a są uwzględnione w pracy Kraebera.
Tablice analityczne, opracowywane w formie kwestjonarjuszów, są wielką pomocą przy badaniach etnograficznych.
Louis Mar:n, przewodniczący T-wa Société d’Ethnographie de
Paris, w pracy swej „Qu es ti on na ireď Ethnographie“ pod
kreśla ich doniosłe znaczenie. Uważa ort, że dzięki tablicom
analitycznym praca może być szybką, ścisłą i dokładną. Kwestjonarjusz ułatwia zadanie, pomaga w doszukiwaniu się przy
czyn i skutków, oraz pozwala ująć całokształt badanej kultury.
Układ systematyczny jednak nie jest pozbawiony pewnych
niedogodności. Zestawienie rozpatrywanych prac o układzie
systematycznym z drobiazgowo opracowanym kwestjonarjuszem
Marin’a, wykazuje, że trudne byłoby uzgodnienie poglądów,
czy też wysnucie jakiegoś systemu jednolitego z prac powyż
szych. Kwestjonarjusz uczonego francuskiego dzieli wszystkie
zjawiska na 3 grupy, obejmujące: życie materjalne, życie umy
słowe, oraz ż cie społeczne. Amerykanin Kraeber w swoim
indeksie rozpatruje życie W stosunku do kultury w trzech jej
przejawach; jako kulturę techniczną, kulturę społeczną, este
tyczną i umysłową, oraz kulturę religijną. W grupie I Zycie ma
terjalne u Marin’a znajdujemy poddz:ał „zwyczaje przy pracy“,
powstające najczęściej na gruncie współżycia ludzkiego lub
wierzeń religijnych.
grupie „kultura religijna“ u Kraebera spotykamy zagad
nienia, które Marin umieścił w grupie „Życie umysłowe".
Podobne różnice w ujmowaniu zjawisk dadzą się podkre
ślić również w innych punktach zestawionych skorowidzów.
Polscy autorowie grupują posiadany materjał w działach
odpowiadających zagadnieniom Etnogra'jji, bez tworzenia jednak
syntezy filozoficzneL Daje się to odrazu zauważyć przy zesta
wieniu wzorów cudzoziemskich z najobszerniejszą Bibljografją
6
Ludoznawstwa Polskiego Gawełka, (tab. II N. 3). Przy zesta
wianiu skorowidzów polskich (mb. II N. 3—5) można stwier
dzić pewne podobieństwo w układzie. Jest tó naturalny wynik
warunków pracy polskich uczouych.
Skupieni w Krakowie koło Akademji Umiejętności, w War
szawie koło „Wisły“ i we Lwowie koło „Ludu" polscy uczeni
Całą uwagę i wysiłek kierowali głównie na zbieranie materjałów. Aby umożliwić jak najściślejsze ujęcie całokształtu kultury
rodzimej, drukują odpowiednie wskazówki i kwestjonarjusze.
Akademja Umiejętności wydaje wskazówki p. t. „Instrukcja do
badania właściwości ludowych, jako wskazówka ku pomocy
w poszukiwaniach przedsięwziętych przez sekcję etnologiczną
akademicką komisji antropologicznej Kraków 1874“. Roman Zawiliński opracowuje w 1886 wskazówki do zbierania właści
wości ludowych (Kraków 1886) w roku zaś 1894 z polecenia
Komisji Antropologicznej Ak. Urn. „Program badań Etnolo
gicznych“ (Kraków i 894).
Z przedmów do rozpatrzonych prac Tretera
Gawełka
dowiadujemy się, że te same kwestjonarjusze dały podstawę do
omawianych skorowidzów, przyczem i Treter i Gawełek wzo
rowali się na systematycznym przeglądzie „Wisły“ E. Majew
skiego. Jednak pomimo podobieństwa i tu panuje pewna do
wolność w segregowaniu materjału etnograficznego.
Jak widzimy, układ systematyczny zależy całkowicie od
indywidualnych poglądów autora, co nietylko nie ułatwia sprawy,
lecz ją raczej komplikuje. Przy posiłkowaniu się skorowidzami
o układzie systematycznym, trzeba przedewszystkiem poznać
gruntownie system każdego autora ujmujący zagadnienia
w związkach myśli właściwych danemu autorowi. Czytelnikowi
zawsze nasuwać się mogą wątpliwości co do miejsca, jakie
dany autor w swoim układzie przeznaczył poszczególnym za
gadnieniom. Wiele zagadnień można jednocześnie umieścić w roz
maitych grupach i rzeczą niemożliwą jest ścisłe rozgraniczanie
zjawisk życiowych. Sprawą pierwszorzędnej wagi byłoby jednak
ujednostajnienie typu skorowidzów. Widzimy te? usiłowania
stworzenia powszechnego systemu bibliograficznego.
Najwięcej danych ku temu ma sysřem dziesiętny Devey’a.
Zastąpienie opisu cyfrą uniezależnia system dziesiętny od
języka i jest jedną z głównych cech, umożliwiających jego po-
7
wszech, .ość. Jest on przytem prosty, Logiczny i konsekwentny.
Jćst też giętki i plastyczny, dzięki wprowadzeniu podziałów wspól
nych, pozwalających najściślej określić treść pracy pod wzglę
dem metody ujęcia, czasu do którego się odnosi, stosunku do
innych działów i t. p. Przyjęcie systemu dziesiętnego przez
międzynarodowy Instytut Bibfjograficzny w Brukseli daje do
pewnego stopnia rękojmię jego rozwoju. Uchwała II Zjazdu Bibljofilów Polskich z dn. 3 .X., 1. i 2. XI. 1926 r., zmierza do jak
najszerszej propagandy systemu dziesiętnego w Polsce. Etnografja
i etnologja posiadały w nim dotąd miejsce nie odpowiadające
ich dzisiejszemu stanowisku w całokształcie wiedzy.
Umieszczenie etnografji i etnologji wraz z antropologią
pod wspólnym znakiem klasyfikacyjnym 572, w dziale nauk
przyrodniczych, byio wynikiem poglądów do niedawna panu
jących w dziedzinie tych nauk. Zgrupowanie równoczesne w dziale
nauk społecznych najistotniejszych zagadnień etnografji pod po
jęciem ogólnem „folklore“ rozbijało logiczną jedność tej nauki.
(Sam termir „folklore“ pochodzèr ia angielskiego, oznaczający
„wiedzę ludu“ wywoływał w swoim czasie gorącą polemikę na
łamach „Wisły“, ze względu na jego stosowanie) Przy doko
nanej ostatnio przeróbce tablic klasyfikacyjnych, braki te czę
ściowo zostały uwzględnione. Etnografja zajęła przynależne jej
miejsce w dziale nauk społecznych, przyczem termin „folklore“,
pojęciowo ściśle już związany z etnografją, nabrał obecnie zna
czenia specjalnego. Ma on oznaczać tylko przeżytki kulturowe,
w przeciwieństwie do pojęcia „hyghlores“, użytego dla porów
nania jako określenia najnowszych prądów myśli w każdej dzie
dzinie *ycia. Należy spodziewać się, że tak-e określenie folkloru
wywoła również sprzeciwy wśród specjalistów etnografów.
W wydaniu przerobionem spotykamy wyjaśnienia, doty
czące użycia znaku stosunku : i łączności +. Usuwają one obawy
przed niewystarczalnością symbolów, zawartych w działach,
specjalnie przeznaczonych dla etnografji. Wychodząc z założenia,
że wszystkie przejawy życia ludzkiego mogą dostarczać materjału dla badań etnografji, użycie symbolu 398 ze znakiem
stosunku nada specjalne znaczenie każdemu symbolowi klasyfi
kacyjnemu, przystosowując go do wymagań etnografji. Szere
gowanie 'takich symbolów odbywa się w porządku systemu
dziesiętnego, przyjmując pod uwagę symbole dodane. System
s
dziesiętny lie jest jednak układem łatwym. Wymaga on do
kładnego obznajomienia się z całością i wprawy. Dotąd nie
znalazł on zastosowania w dziedzinie etnografii. To też użycie
systemu dziesiętnego przy opracowaniu skorowidza do. wydaw
nictw etnograficznych miałoby raczę; charakter propagandowy,
racjonalne byłoby zaś o tyle, o ile nie pozostałoby wysiłkiem odo
sobnionym, Układ dziesiętny może być zastosowany i w bibljografji i w katalogach bibljotecznych. Nie można tego jednak
powiedzieć o wszystkich układach systematycznych.
Bibljoteka Kongresu w Waszyngtonie posługuje się w swo
ich katalogach własnym układem systematycznym. Tablice kla
syfikacyjne w działach GR „folklore“ ; GT „zwyczaje i obyczaje“,
uzupełniających dział G „geografja, antropologja, sporty i gry"
zostały wykończone przez Dr. Churchill w i19i5 r. (Classifica
tion GR Folk-lore GT Manners and customs. Completing Class
G geography, anthropology, sports and games- Library of Congress. Washington 1915). W dziale „folklor“ widzimy poddziały
zatytułowane Wydawnictwa perjodyczne, Stowarzyszenia ; Kon
gresy; Zbiory; Zebrane prace dwu lub więcej autorów; Ze
brane prace poszczególnych autorów; Zbiory opowiadań ludo
wych; Dzieła ogólne wczesne do 1800 r., późniejsze od 1800 r
1 Jistorja: ogólna, starożytna, średniowieczna i nowożytna. Różne
rasy. Różne kraje i t. d. W ostatnim poddziale „folklor w sto
sunku do poszczególnych przedmiotów“ są zgrupowane zagad
nienia szczegółowe z dziedziny etnografji. W dziale „zwyczaje
i obyczaje“ znowu widzimy przedewszystkiem poddziały o treści
ogólnej: Słowniki;. Eneyklopedje ; Historja; Biografje; Teorja;
Metoda; Dzieła ogólne i t. d. Zagadnienia szczegółowe jak:
Domy i mieszkania; Ubiory i stroje i t. p. są podane z wy
szczególnieniem krajów w obrębie wszystkich części świata.
W związku z każdem zagadnieniem wskazane są również stu
lecia, epoki historyczne i klasy społeczne.' Ukiad ten bardzo
użyteczny przy posiłkowaniu s>ą księgozbiorem, iest jednak zbyt
szczegółowy skomplikowany, by mógł być zastosowany do
proiektowanego „Przeglądu treści“.
Z kolei przechodzimy do analizy skorowidzów o układzie
przedmiotowym (tale, I N. 5—10).
Pod N. 5 i 6 figuruje skorowidz „Ger.eraIregis1 er zur
I—XX Band der Zeitschrift der Ethnologie", opracowany przez
9
Rudolfa Virchowa do tonów 1—XX oraz ciąg dalszy cd XXI—
XXXIV tomów przez A. Lisauera do n‘endeckiego czasopisma
„Zeitschrift für Ethnologie“. .
Pismo to, jako oficjalny organ berlińskiego T-wa, poświę
conego antropolog;:,, etnologji i prehistorji oprócz prac z etno
grafů i etnolog;’, drukuje referaty i sprawozdania, wygłaszane
na posiedzeniach T-wa. Stąd wynika, że oddzielnie podany jest
wykaz autorów i prac, umieszczanych w czasopiśmie, oddzielnie
wykaz referentów i treść referatów, prac i sprawozdań T-wa.
W pierwszym wypadku „Inhaltsverzeichnis * ułożony jest
alfabetycznie według wyrazów naczelnych, wybranych z tytu
łów dzieh Np. Bartels Max. Culturelle und Rassenunter
schiede in Bezug auf die Wundkrankheiten t XX 169. W „In
halts' rerzeichris ‘ tytuł brzmi : „Wundkrankheiten, culturelle und
Rassenunterschiede“.
„Sachregister“ w drugim wykazie daje alfabetycznie uło
żone zagadr ,’enia. przyczem wyrazy naczelne są czerpane
z treści dzieł.
W „Inhaltsverzeichnis“ zarówno jak w „Sachregister“ wi
dzimy nazwy miejscowości, przy nazwach krajów odsyłacze
uzupełniające np. Polen s : Bilcz, Czekanów, Niewiadoma,
Zagadnienia zgrupowane pod wyrazami Ethnographie i Ethno
logie skupiają cały materjał z tej dziedziny.
Rudolf Virchow, autor „Generalreg’ster zu Band I—XX
der Zeitschrift der Ethnologie“ we wstępie podkreśla trudności
które nasuwały się przy dobieraniu wyrazów naczelnych, przy
który ch należało grupować materjał, rozrzucony w licznych pra
cach i sprawozdaniach T-wa. Wysuwały się przytem najrozma
itsze potrzeby: podawanie miejscowości, ze względu na ułat
wienie dalszych badań na danym terenie, wyodrębnienie waż
niejszych zagadnień, związanych z historją kultury jako to.
ceramika, obrabianie metali, wiek żelazny, zwyczaje pogrzebowe
i t. p. Sachregistei opracowany jest bardzo szczegółowo.
Kulikowski w skorowidzu swoim daje : 1) Skorowidz na
zwisk autorów, 2) Skorowidz przedmiotów, 3). Skorowidz Bibljograficzny, (Kulikowskij G. I, Ukazatiel k Etnograficzeskomu Obozreniju Kniga XII—XXXI 1893-1S9G Moskwa 1898. Tab. I N 7).
Autor przy wyborze wyrazów naczelnych w skorowidzu przed
miotowym opiera się na treści dzieł.
10
Widzimy tam nazwy miejscowości; pizy zagadnieniach
szczegółowych wykazane sa również miejscowości np. Przemysł
domowy XXIII204, XXV 175 (Wołc godska g.) XXVIII .64 (Ołoniecka gub.) i t. p: —
Odsyłacze spotykają się barazo rzadko. Np.: „Warkocz
dziewiczy ' obacz „włosy“ i t. p. Odsyłaczy uzupełniających
nie spotykamy zupełnie.
Te same zagadnienia powtarzają się parokrotnie, przy
różnych wyrazach naczelnych.
Miejsce 8 na tablicy I-ej zajmuje Skorowidz do Wykła
dów z Etnografji Charuzina, opracowany przez Wierę i A:eksieja Charuzinych.
(Charuzin Nikołaj. Ftnografija. Lekcji czytannyja w Imperatorskom Moskowskom Uniwersitietie. Izdanje posmiertnoje Pietierburg T. I. v. 8. Ałfawitnyj ukazatiel. S. Pietierburg 1905 T. I. N. 8).
Zarówno w tomie I-szym, wydanym w 1901 roku pod
redakcją Wiery i Aleksieja Charuzina, jak i w tomie Il-im, wy
danym w 1905 r. pod redakcją Wiery Charuzinej, skorowidze
zawierają ugrupowane alfabetycznie nazwisk? autorów, na których powołuje się Charuzin w wykładach, nazwy miejscowości,
przy których zebrane są zagadnienia lokalne i odsyłacze uzu
pełniające, oraz zagadnienia skupione koło wyrazu naczelnego
pojęciowo je wiążącego.
W skorowidzu „Table générale des matières“ do francu
skiego Czasopisma „L’Anthropologie (L’Anthropologie. Matériaux
pour T histoire de l’homme. Table générale des matières I—XX
Paris 1909 Tab. I. N. 9“) widzimy dwa wykazy: „Table des
auteurs“ i „Table des matières“. Ostatni zawiera zagadnienia
szczegółowe oraz nazwy ludów i miejscowości przyczem wyrazy
naczelne są wybrane z treści dzieł. Specjalna uWags jest zwró
cona na zachowanie stałego porządku, przy wymienianiu nazw
miejscowości. Na czele zawsze umieszczona jest Francja, na
stępnie inne kraje Europy. Za niemi Azja, Ameryka Północna,
Południowa, Oceanja z Indonezją na czele. Dopiero w obrębie
poszczególnych krajów, zachowany jest porządek alfabetyczny.
Dla odróżnienia nazw przedmiotów, nazw ludów i nazw miej
scowości użyte są rozmaite typy czcionek. Odsyłacze spotykamy
bardzo rzadko: „Epoque néolitique voy. Néolitique“. „Fibulesvoy. Bronze et Fer“.
1
Il
Przy nazwach miejscowości widzimy zgrupowane wszystkie
zagadnienia lokalne.
J. G. F-azer do 12 tomowego dzieła „The Golden Bough“
London 1911—1915 daje skorowidze przedmiotowe (Tab. I
N. 10. tłum. francuskie I e Rameau d’or Paris 1924).
W jednym wykazie zatytułowanym „Index alphabétique“,
widzimy tam nazwy osób, miejscowości i zagadnienia szczegółowe.
Koło nazw miejscowości Frazer skupia zagadnienia, ma
jące znaczenie lokalne, odsyłaćze spotykamy b. rzadko.
Np. Mystères d’Eleusis-voir Eleusis.
Te same zagadnienia powtarzają się w rozmaitych ugru
powaniach. Przy jednem słowie, występującem jako wyraz na
czelny (Schlagwort, mot d’ordre) skupione są rozmaite zagad
nienia, pojęciowo związane ze sobą. Nie widzimy tu sztucznego
szeregowania zjawisk, jak ma to miejsce w układzie systema
tycznym, dają się jednak uwidocznić naturalne związki myślowe,
'/dysuwają się też zagadnienia, wkraczające w najrozmaitsze
dziedziny życia. Badanie poszczególnych zagadnień wymaga
często skrupulatnego wydzielania ich z rozmaitych całości,
Np. „Sang“-krew. Związek sympatyczny między osobą
ranną i krwią jej wylaną, 41—ludzka w ceremonjach sprowadza
jących deszcz, 61 — jako środek sprowadzający stan natchniony,
89 — wylana na drzewo, w domu, 109—110 — wylana na osoby
jako środek oczyszczający, 207 — tabu, 213—16 — królewska,
zakaz wylewania jei na ziemię, 214 — odraza przy wylewaniu
krwi, 215 — krew otrzymana z ciała rodziców, 216 — kapłanifetyszerzy mają prawo pić krew, 223 — rozgrzeszenie otrzymane
przy wylaniu krwi, 337 — krew wylana ma ziarno i pole, 410,
412 — i t. d... krew... pobratymstwo, 106 — umowa krwi, 10C.
Krew występuje tu w rozmaitych zagadnieniach ; Zestawienie
rzuca światło na wierzenia związane z krwią, tłumacząc jej znacze
nie w obrzędach, życiu indywidualnem i społecznem człowieka.
Podręcznik Hodge Webb Frederick Handbook of Ame
rican Indians north of Mexico (Smithsonian Institution) Washing
ton 1912 (Tab. I N. 11) opracowany jest jako ehcyklopedja.
Z łatwością można tam wyszukać najbardziej szczegółowe za
gadnienia. Po każdem zagadnieniu podaje autor aibljografję,
dotyczącą przedmiotu. Jest to wydawnictwo „Smithsonian Insti
tution“. Inne wydawnictwa tegoż mstytutu „Publications of the
12
Bureau of American F.thnoiogy“ jak „Annual Reports“, (tab,
I N. 12) wychodzące stale od 1881 w Waszyngtonie, opatrzone
są przeważnie skorowidzami o układzie słownikov'ym.
Wykaz „Index“ zawiera nazwy osób, ludów, miejscowości
i przedmiotów. Zastosowanie tego układu ułatwić bardzo dro
biazgowe ujecie ireści niejednolitego materiału, rozrzuconego
w sprawozdaniach.
Przeprowadzona analiza wykazuje, że układ skorowidzów
jest zawsze uzależniony od materjału, niemniejsze znaczenie
w każdym poszczególnym wypadku mają cel i zadanie, jakie
stawia sobie autor przystępując do pracy.
Układ alfabetyczny spotykamy wyłączr.ie niemal w skorovůdzach dodatkowych, dających nazwiska osób lub nazwy
n liejscewftści.
Układ systematyczny (naukowo-fachowy) występuje w tych
wypadkach, gdy chodzi o ujęcie treści z punktu widzenia badacza,
natomiast b.erze górę system przedmiotowy; gdy chodzi o względy
praktyczne, w pierwszym rzędzie o ułatwienie pracy czytelnikowi.
Specjalną wartość nadają układów" przedmiotowemu odsy
łacze. Umiejętne tworzenie odsyłaczów zbliża układ przedmio
towy do systematycznego, skorowidz nie zatraca przytem cen
nej zalety, jaką jest alfabetyczny porządek, ułatwiający wyszu
kiwanie zagadnień.
II. Analiza materjału zawartego w 36 tomach komisji antro
pologicznej Akademji Umiejętności.
Przejdźmy teraz do rozpatrzenia materjału etnograficznego,
zawartego w 36 rocznikach komisji antropologicznej Ak. Urn.
Z 153 prac 90 autorów, drukowanych w okresie lat 1877—
1925 mamy,
38% — prace zawierające materjały ogólne, wymagające
bardzo szczegółowego rozróż nienia (58 tytułów).
20% — prace z literatury ludowej, w skład których wcho
dzą najrozmaitsze przejawy twórczości ludu, zaczynając od opo
wieści, bajek i t. p., kończąc na drobnych zagadkach, aforyz
mach i t. p. (30 tytułów).
12% — prace zawierające pieśń7 ludowe o najrozmaitsze;
treści> wymagającej skrupulatnego rozróżnieira, (pieśr.i obrzę
dowe, cbyczujcwe i t. p.) (19 tytułów).
13
10%
prace dotyczące obrządów rodzinnych ludu pol
skiego (15 tytułów).
10% — prace dotyczące wierzeń, wymagających również
szczegółowego rozpatrzenia (15 tytułów).
5% — prace dotyczące mowy (8 tytułów).
0 7% — praca dotycząca pisma (1 tytuł).
3% — prace dotyczące obrządów dorocznych, o bogatej
i różnorodnej treści (5 tytułów).
1-3% — prace dotyczące stosunków społecznych (2 tytuły).
Większa część prac, to materjały ogólne, monografje po
szczególnych miejscowości, lub charakterystyki grup ludnościo
wych, zamieszkujących Polskę, lub z nią sąsiadujących. Zawie
rają one materjał bardzo bogaty i rozmaity.
Od układu skorowidza zależeć będzie jego użyteczność.
Ï1Ï. Wnioski dotyczące układu projektowanego „Przeglądu treści".
Układ powinien być przedewszystkiem przejrzysty, prosty,
by nawet dla czytelników, nie Dosiadających fachowego przy
gotowania, mógł być zrozumiały. Teń punkt widzenia usuwa
możliwość zastosowania układu systematycznego.
Układem łatwym w użyciu, umożliwiającym równocześnie
najbardziej szczegółowe ujęcie treści, jest układ sło wnikowykrzyżowy ( ^ross-reference, Kreuzanordnung, Mischancrdnung).
Pozwala on szeregować w porządku alfabetycznym nazwiska
osób, nazwy miejscowości i rzeczy, wszystko co dotyczy autora:
nazwisko, tytuły jego dzieł, nazwiska krytyków i t. p. Treść
daje się ująć szczegółowo przez umiejętne dobranie wyrazów
naczelnych. Tworzenie grup zbiorowych i posiłkowanie się odsy
łaczami daje możność ujęcia rozmaitych związków myślowych.
Istnieją jednak pewne trudności w zastosowaniu go do
przeglądu treści czasopisma, mianowicie gdy chodzi o wyodręb
nienie z całej masy pewnych zagadnień zasadniczych.
W rozpatrzonych przeglądach treści i skorowidzach, opra
cowanych do czasopism, rozmaite wykazy dodatkowe tłumaczą
zamiary autorów i uzupełniają właściwe zadanie skorowidza.
W stosunku do Komisji antropologicznej Akaderr.ji Umiejęt
ności specjalne zadar.je polegałoby na wyodrębnieniu materjałów,
dotyczących działalności tej instytucji w dziedzinie etnografji
i etnologji, jak również grupy etnografów i etnologów, skupio
nych przy niej.
14
Wykaz treści 36 roczników w porządku chronologicznym
według tomów da nam rzut oka na drogą rozwojową działal
ności naukowej i wydawniczej instytucji w zakresie etnografji
i etnologji.
Wykaz alfabetyczny autorów z podaniem prac drukowa
nych w wydawnictwach Komisji antropolog1’oznej podsumuje
wysiłek naukowy wspólny, jak niemniej indywidualny.
W skorowidzach rozpatrzonych widzimy przewďžnie wy
kazy miejscowości, podane wspólnie z innemi zagadnieniami.
Jest to bezwzględnie najłatwiejszy sposób wyszukania poszcze
gólnych nazw, zastosowanie jednak tego w danym wypadku
nie będzie wystarczające.
Jednem z wymagań specjalnych w stosunku do materjałów zawartych w wydawnictwach Komisji Antropologicznej,
będzie również zestawienie ich według terenów zbadanych.
Temu odpowie wykaz miejscowości, sporządzony według woje
wództw i powiatów.
Za układem przedmiotowym dla głównego skorowidza
przemawiają przedewszystkiem względy praktyczne.
Niezbędnym warunkiem powinno stać się przy tem jak
najszersze posługiwanie się odsyłaczami. Stosunek procentowy
liczby odsyłaczów do ogólnej liczby pozycyj bibljograficznych
stanowić może miarę wartości naukowej i praktycznej biblio
grafji. Uwzględnianie zagadnień ogólnych, grupowanie zagad
nień szczegółowych i odsyłacze uzupełniające dadzą możność
systematyzowania pojęć.
Rozpatrzymy parę przykładów:
Wyraz naczelny „kalendarz“ miałby szereg odsyłaczów do
świąt dorocznych, wyszczególnionych przy odpowiednich wy
razach naczelnych, obacz: Adwent, Boże Narodzenie, Nowy
Rok, Trzech Króli, Wielkanoc i t. p. Świętych Pańskich, poda
nych przy wyrazie naczelnym Święci, oraz do różnych nazw
obrzędowych: sad, gwiazda, szopka, turoń, koza, gaik. maik,
marzanka, ćm.gust i t. p.
Przy wyrazie naczelnym „Lecznictwo“, występującym jako
zagadnienie ogólne, mielibyśmy odsyłacze do wyrazów wystę
pujących jako zagadnienia szczegółowe obacz: modlitwy, ro
śliny lecznicze, zamawiania, zażegnywania, zielnik czarodziejski
i t. p. Obrzędy rodzinne obacz : chrzest, wesele, pogrzeb i t. p.
15
- Odęyłacze są pojtrzebne rówr.ież dla ominięcia trudności,
nasuwających się przy różnorodnych /azwach lokalnych. Jeden
i teri' sám zwyczaj nosi nazwę dożynek, wieńca, wieńcowin,
pępka, ,w zależności od okolicy, w której występuje. Wynikają
też trudności przy grupowaniu zagadnień jednakowych, wystę
pujących pod różnemi nazwami : wierzenia, przesądy, zabobony,
niezupełnie ściśle rozgraniczonemu pojęciowo Użycie odsyłaczy
pozwoli opanować te trudności.
W myśl wywodów powyższych na całość projektowanego
„Przeglądu treści“ złożyłoby się kilka skorowidzów.
1) Wykaz treści według tomów w porządku chronologicznym.
2) Skorowidz alfabetyczny autorów i ich dzieł.
3) Skorowidz miejscowości.
4) Skorowidz przed miotowy.
Wykaz i skorowidze powinny być poprzedzone wskazów
kami co do skrótów i t. p. uwagami informacyjnemi, w końcu
powinien być umieszczony spis treści
Bibljografji.
Prace ogólne.
Godet Marcel Index bibliog/aphicus. International Cata
logue of sources of current bibliographical information. Ge
newa 1925.
Hahn Wiktor. Bibljografja bibljografji polskiej. Lwów 1921.
Muszkowski Jan Przegląd bibljografji polskiej 1900—1918.
Warszawa 1919.
Schneider Georg. Handbuch der Bibliographie. Leipzig 1924.
Vrtěl-Wierczyński Stefan. Bibljografja, jej istota, przed
miot i początki- Lwów 1923.
Prace szczegółowe.
Bornsteinowa Jadwiga. Zasady klasyfikacji dziesiętnej. War
szawa 1925.
Borowy Wacław. Prolegomena dc wszelkiej przyszłej in
strukcji katalogowej. Warszawa 1926.
Classification. GR Folklore, GT Manners and customs.
Completing dass G. Geography, anthropology, sport and games. L’brary of Congress Washington 1915.
Cutter L. A. Two-Figure Author table. Bibljoteka „Studjum“.
Grycz J. Porównanie polskich przepisów katalogowania.
Kraków 1926.
Handbook of Card distribution. Library of Congress Card
Division. Washington 1925.
16
Kotula Rudolf Instrukcja o katalogach alfabetycznych bibljotek naukowych. Lwów 1924.
Manuel du répertoire bibliographique universel internatio
nal de bibliographie. Bruxelles 1907. oraz nowe wydanie 1927.
Odbitki otrzymane, przed wyjścLrr tomu (str. ź71—275).
Przepisy katalogowania alfabetycznego w bibliotekach pol
skich. Projekt. Warszawa 1923.
Sayers, Berwick W. C. A manuał of classification for Li
braries of bibliographers. London 1&26.
RÉSUMÉ.
Ce travail a pour but, de motiver le projet d’une table des
matières, des publierons de la Section Anthropologique de l’Aca
démie de Cracovie. On a analysé dans ce but 12 index des plus
importantes publications ethnographiques.
La I table permet de s’orienter dans les moyens techniques
et dans les résultats des travaux.
La II table nous présente les différences qui existent entre
la disposition systématique-philosophique, et la disposition scien
tifique-spécialiste. Elle fait voir en outre, certaines difficultés qu’on
rencontre, en se servant des index à disposition systématique.
On a attribué une place à part au système décimal de Devey,
à cause de ses tendances à l’universalité.
Tout en soulignant les qualités incontestables du système dé
cimal, on arrive à la conviction, que son emploi dans 1 ethnographie
présente certaines difficultés. L’analyse des index de matières fait
ressortir les qualités notoires ■ de ce système. Nous n’y voyons pas
la coordination artificielle des phénomènes, les relations naturelles
de la pensée peuvent être mises en valeur.
Les renvois donnent au système de la disposition matérielle
une valeur speciále.
Un arrangement habile des renvois rapproche la disposition
systématique, pans faire perdre pour cela à l’index la qualité
précieuse de l’ordre alphabétique, qualité qui facilite la recher
che de problèmes.
Après avoir passé en revue les matériaux ethnographiques
contenus dans les 36 annuaires de la Section anthropologique de
l’Académie de Cracovie, et après avoir discuté les questions fon
damentales, et leur élaboration technique, notre travail p~£sente le pro
jet d'une table des matières, qui serait composée de plusieurs index
réunis. A savoir:
1) L’index des matières d’après les différents volumes, en
ordre chronologique.
2) L’index alphabétique des auteurs et de leur oeuvres.
3) L’index des localités,
4) La Table des matières.
TABLICA I. ZESTAWIANIE 12 UKŁADÓW SKOROWIDZÓW DO WYDAWNICTW ETNOGRAFICZNYCH.
8
9
10
11
12
Table générale des ma
tières Anthropologie
Frazer, James George.
(1893-1866).
MccKBa 1898
Xapy3HHbi Bl.pa Hukojí.
AjKjjaBHTHbifi yicataniJib
kb r.ocmepTHOMy i-isaahíw Xapy3HHa HiiKOJiaa.
STHOrpatjjia-JleKitiH.
C OeTepöypr 1905
Hodge Webb Frederick.
Handbook of American
Indians north of Mexico.
Smithsonian - Institution.
Washington 1912.
Publications of the Bu
reau of American Ethnology Annual Reports.
Smithsonian- Institution.
V achington 1881.
YKa3aTej]b HivieHb aBTo-
AatjjaBHTHbiü yKa3aTejib
Table des auteurs
POBB.
HMCHB H npefllVieTOBB.
Podręcznik ułożony iak
encyklopedja pod każdą
pozycją bibljografja, do
tycząca przedmiotu.
Index.
1
Majewski Erazm.
Nasze sześciolecie.
Systematyczny Przegląd
treści Wisły z lat 1899—
1904. Wisła T XVIII
Warszawa 1904.
A Antropologia, Etnologja, Prehistorja.
B. Geografja, Historja.
C. Etnografja i folklor.
1. Prace zmierzające
do zbierania.
2. Opracowania me
todyczne materia
łów już zebranych.
3. Materjały etnogr.
ogólne.
4. Materjały szczegó
łowe
D. Miscelanea
Wykaz abecadłowy
autorów.
Kraeber A. L
Handbook of the Indians
of California Smithsonian Institution.
Washington 1925
Treter Mieczysław
Przegląd treści dziesię
ciu roczników czasopi
sma etnograficznego p t.
„Lud“ 1895—1904.
wów 1906.
Gawełek Franciszek.
I. Spis rozpraw, mate
riałów ■ przyczynków
wzgl. treści.
Czasopisma.
Skrócenia.
Bibliography.
C-assificatiun of titles
by subject.
A. Antropologja, dzieje
pierwotne.
B. Historja, Geografja,
Statystyka, Monografje ogólne.
C. Ludoznawstwo.
1. Teorja i metodyka:
kwestjonarjusze i
odezwy.
2. Zwyczaje, uroczy
stości, charakter
3. Ubiory.
4 Budowró ctwo,
sprzęty, zdobnic
two (pisanki)
5. Język (gwary, na
zwy, styl).
6. Naśladowanie gło
su ptaków lub
zwierząt.
7. Zabawy i gry.
8. Przysłowia, za
gadki- żarty.
9 Baśnie, opowiada
nia, legendy i po
dania
10. Pieśni, utwory wier
szowane, muzyka.
11. Wierzenia, zabo
bony, wróżby.
12. Lecznictwo.
D. Varia.
Synonimy.
Archeology,
Etnnology-topicai
Ethnology-tribal.
Languages.
Physical-types.
Bibljografja ludoznawstwa polskiego.
Kraków 1914
Spis yrzeiiriotów ogól
nych.
1. Opisy
i przewod
niki.
2. Człowiek.
3 Język.
4. Życie -ludu zewnę
trzne.
5. Charakterystyka za
jęć i gospodarstwa.
6. Stosunki społeczne
i rodzinne
7. Życie religijne.
8. Zwyczaje, obyczaje
i obrzędy.
9. Gry i zabawy doro
słych i dzieci.
10. Twórczość umysło
wa.
11. Wierzenia, przesądy,
praktyki.
12. Wiedza.
13. Monografje.
14. Literatura.
15. Ogólne.
16 Ludoznawcy polscy.
II. Spis omówionych dzieł
i wydawnictw*).
III. Wykaz miejscowości.
Ir.ćcks osób i autorów.
IV. Wykaz autorów.
Indeks rzeczy.
I Sp s omówionych dzieł
i wydawnictw.
Virchow R. General-Register zu Band I—XX
1869-1888. Berlin 1894.
Lisauer A
zu Band XXI—XXXIV
1889 — 1602. Berlin 1906.
Der Zeitschrift für Etno
logie.
Verhandlungen der Ber
liner Gesellschaft für
Antr. Ethn. u. Urgesch
A. Verzeichnis der Ver
fasser und ihrer Ab
handlungen
B. Inhalts - Verzeichnis
der Original-Abhand
C. Verzeichnis beson
ders besprochener
Schriften
A. Verzeichnis der Vor
tragenden und der
Verfasser.
B Sachregister.
KyjiHKOBCKiii F. M.
yi<a3aTe.nb io> ,..9tho-
rpaiJiMwccKOMy 06 sphHito“. Kh. XII-XXXI
I XX.
Le rameau d’or.
Paris 1924.
Paris 1909.
Classified subject index.
A. Tangible culture.
B. Social, aestetic, intellectual culture.
C. Religions culture.
General index.
yKa3aTeJib npenMeTOBb.
y«a3aTejib nepioflimeckhxb, yLieiiHX'b. cran -
cnmecKHX-b u cnpaBorHbix-b HSflaniíí npoTMa
TpHBaBtilHXCH tua OnÓJiiorpafJiHyecKaro otaKjiH 3™orpa(J)H>iccKaro
06o3pbIHÍí'
Table des matières
Index alphabétique.
TABLICA II. ZESTAWIENIE SKOROWIDZÓW O UKŁADZIE SYSTEMATYCZNYM.
1
5
i------------------------------------------Louis Marin
Questionnaire d’Ethnographie
I. Vie matérielle.
1. Besoins: alimentation, soins
personnels, vêtement, habita
tion, mobilier et outillage.
2. Coutumes de travail matériel:
agricoles, industrielles et com
merciales.
3. Distributions des éléments ma
tériels dans l’espace et dans
le temps.
II. Vie mentale.
1. Instruments de connaissance:
langage, écriture.
2. Connaissances spéculatives.
Connaissances concrètes.
Connaissances scientifiques
3. Connaissances pratiques :
arts de la matière inanimée,
arts de la vie,
arts liberaux,
arts sociaux.
4. Conceptions philosophiques ou
religieuses.
Croyances et rites particu
larisés au monde visible, mon
de surnaturel.
Cultes et faits religieux.
III. Vie sociale.
1. Faits sociaux.
D’ordre matériel.
D'ordre mental'.
A base matérielle
2. Eléments sociaux: éléments
permanents, éléments contin
gents, éléments individuels
3. Sociétés :
a) sociétés d’origine ou d’hi
stoire commune : famille,
sociétés nationales.
b) sociétés fondées sur les
relations personnels, rela
tions de civilité, sociétés
électives.
c) sociétés déterminées par
leur but : sociétés profession
nelles, sociétés civiques.
Kraeber, A. L
Handbook of the Indians of California
Classified Subject index
Gawełek F.
Bibljografja Iudoznawstwa polskiego
Spis przedmiotów ogólnych
Majewski Erazm.
Systematyczny przegląd treści Wisły.
Materjały szczegółowe.
Treter M
Przegląd treści dziesięciu roczników
czasop. etnogr. p. t. Lud.
C. Ludoznawstwo *).
I. A. Tangible culture.
1. A. Opis wsi, miasteczek i okolic
pod wzglądem geogr , topogr.
i klim.
B. Przewodniki Krajoznawstwo.
2 Człowiek : wzrost, barwa oczu, wło
sów, ogólny ustrój ciała, statysty
ka, charakterystyka. Typy i obrazy.
3. Jązyk: właściwości mowy, próby
L Mowa, gwaroznawstwo.
jązyka, przezwiska, imiona, etymologja, słowniki.
2. Ubiór.
4 Zycie ludu zewnątrzne: 1) odzież,
1) ogólny widok wsi. zagrody, 3)
3. Mieszkanie, budownictwo, sprząty.
Chata, zob Budownictwo wiej
skie, 4) Pokarmy i napoje, 5) No
szenie zarostu, 6) Oświetlenie, 7)
Palenie tytoniu, używanie tabaki,
8) Hygjena, lecznictwo, choroby.
4 Zatrudnienia.
5) Charakterystyka zająć i gospo
5. Lecznictwo (medycyna i weter.)
darstwa: 1) Gospodarstwo, na
6. Różne umiejątności i zatrudnie
rzędzia gospodarskie. 2) Chów by
nia, będące przeżytkiem daw
dła, drobiu 3) Przemysł domowy
nych czasów.
4) Budownictwo. 5) Zmysł este
7. Zdobnictwo.
tyczny
6 Stosunki społeczne i rodzinne:
1 ) Życie wiejskie wogóle. 2) Zy
cie według zająć.
7. Zycie religijne.
8 Zwyczaje, obyczaje i obrządy.
8. Zwyczaje, obyczaje i obrządy.
9. Gry i zabawy.
9. Gry i zabawy dorosłych i dzieci.
10
Pojącia, wierzenia i praktyki
10. Twórczość umysłowa: 1) Poda
nia, legendy, opowiadan'a, baśnie,
11. Baśnie, podania, opowieści, drwinanegdoty. 2) Pieśni. 3) Listy. 4)
kowania.
Chłopi poeci. 5) Pismo obrazowe.
12. Pieśni, utwory poetyckie.
6) Zagadki. 7) Humor i żarty.
1. Teorja i metodyka, kwestjonarjusze i odezwy.
1) Body and dress.
2) Subsistence.
3) Transportation
4) Weapons.
5) Tools.
6) Pire.
7) Textiles.
8) Réceptacles.
9) Tabacco.
10) Domestic animais.
11) Musical instruments.
12) Money.
II. U. Social, aesthetic, in-ellectuai
culture.
1) Population.
2) Political status
3) Society.
4) Kinship and marriage.
5) The cycle of life.
6) Play.
7) War
8) Contacts and relation
9) Aestetics.
10) Knowledge
III. C. Religions culture.
Shamanism
Customary observances.
Cuits and rituals.
Beliefs.
Mythology. Divinities.
11. Wierzenia, przesądy, praktyki :
1) Wierzenia ogólne (Mitologja
i wróżby) 2) Czary, czarownice
i t. p. 3) Istoty nadprzyrodzone.
12. Wiedza : 1) Pojącia ludu o przy
rodzie. 2) Liczenie czasu i t. p.
13) Monografje.
14. Literatura.
15) Ogólne materjały etnograficzne.
Ogólna charakterystyka ludności
pewnych okolic.
16. Ludoznawcy polscy.
13. Przysłowia, przypowieści, porów
nania.
14. Zagadki, łamigłówki, żarty
5. Jązyk (gwary, nazwy, styl).
6. Naśladowanie głosu ptaków
i zwierząt.
3 Ubiory.
4. Budownictwo, sprząty, zdobnic
two (pisanki1.
12. Lecznictwo.
2. Zwyczaje, obyczaje, uroczystości,
charakter.
7. Żaba y i gry.
11. Wierzenia, zabobony, wróżby.
9. Baśnie, opowiadania, legendy
i podania.
10 Pieśni, utwory wierszowane, mu
zyka
8. Przysłowia, zagadki, żarty.
*) W skorowidzu działy są umiesz
czone w porządku podanych liczb.
