d2e0f38957937dbe706c98086dc75259.pdf
Media
Part of Leki używane przez lud polski we wsi Wesołej w pow. Brzozowskim / Lud, 1896, t.2,
- extracted text
-
-
155 —
Leki używane przez lud polski
w e w si W e s o łe j w p o w . B rz o z o w s k im .
B ę d ą c dłuższy czas n auczycielem w W eso łej, p rz y pom ocy
dzieci szkolnych, zeb rałem niżej p o d an e leki, k tó re lud tam tejszy ,
b ę d ą c z n a tu ry o b d arzo n y zm ysłem sp o strzeg aw czy m , w y n alazł,
p ra k ty c z n ie w y p ró b o w ał, ręcząc dziś za ich skuteczność.
Ze w zględu n a jak o ść po d zieliłem je n a trz y działy, a) roro ślin n e. b) zw ierzęce i c) m ineralne.
A. R o ś l i n n e .
1. B o ż e d r z e w k o , (A rtem isia ab ro ta n u m , die S tabw urz).
L iści tej roślin y , zm ieszanych ze sadłem , u ży w ają n a ran y .
2. C e n t o r i a , zw ana tu „cy n to ry ją", (E ry th ra e a , das T au se n d
g ü ld e n k ra u t). O d w aru z liści używ ają n a b oleści lu b przeczyszczenie
żo łąd k a .
3. G ł ó g , (C rataeg u s o x y ac an th a, d er H a g ed o rn ). S k ro b an ej
sk ó rk i jeg o ow ocu u ży w ają p rzeciw róży.
4. K a l i n a , (V iburnum , d er S c h n e e b a llstra u c h ). O d w a r z j a
gó d , sło d zo n y cukrem , p iją od kaszlu.
5. K w i a t l i p o w y . J a k p o d 1. 4.
6. L i ś c i o l c h o w y c h ,
chlinę.
suszonych, używ ają n a ra n y i p u
7. L u l e k , (H y o scy am u s L inn. das B ilse n k ra u t). Z iarn e k tej
ro ślin y u ży w ają p rzeciw bólow i zębów . — S posób : Z iarn k a rzu
cają n a o g ień, p rz y k ry w a ją c rów nocześnie m iską a n a stę p n ie o d
w róciw szy. n alew ają do niej w ody i p rz y k ry w a ją się p łach tą ,
trzy m ając tw arz n ad p a rą z tej strony, z k tó rej zęby bolą. S k u tk ie m
te g o m ają w y p a d a ć n a w odę „ r o b a k i“ p ow odujące ból.
8. M a r u n a p r a w d z i w a , zw ana .„ m a ru n k ą “, (M atricaria,
d as M u tterk ra ü t). L iśćm i tej ro ślin y n a c ie ra ją ręce n atężo n e p ra c ą
aż do w c iśn ien ia w ciało.
9. O l e j l n i a n y , zm ieszany z k o cią sierścią słu ży ja k o śro
d ek p rzeciw o p arzeniu.
10. P i o ł u n , ludow e „ p io łu n e k “ (A rtem isia ab sy n th iu m ,
d er W e rm u th ). M oczony w w ódce siu ty p rzeciw czerw once lub
boleścio m żołądka.
— 156
-
11. Ś l a z l e k a r s k i (A lth aea, die M alve). O d w aru z k o rz en i
uży w ają od kaszlu , liści przeciw p u ch lin ie, a skrobaneg'o k orzenia
p rzeciw bó lo w i zębów .
12. S z y s z k i ś w i e r k o w e (sm erekow e). W odw arze z sz y
szek m oczą n o g i lu b ręce, k tó re zo stały potłuczone.
13. T a r n i n a , [tarki], (P ru n u s sp in o sa, die S chlehenpflaum e).
W o d w arze k o rz en i m oczą stłuczone n o g i i p iją p rz eciw czer
w once.
Uwaga. W s z y s tk ie ro ślin y
zb ierają.
w yżej w y m ien io n e, ludzie sam i
B. Z w i e r z ę c e .
1. M i o d u t r z m i e l e g o u ży w ają n a o p ry sz c z e n ie w a rg i lub
b o lące oczne po w ieki, sm aru jąc je nim .
2. P a j ą k a z w y k ł e g o , z o d d a rtą g łó w k ą , ro zcierają i sm a
ru ją g u zy p rzed o braniem .
3. P u c h g ę s i p rz y k ła d a ją n a
m atery i, w k tó re j ona w siąka.
„b o leśn ic ę“ dla
śc ią g a n ia
4. S a d ł o p sie lub borsucze, topione, piją od k aszlu , „d y ch a
w ic y “.
5. S i e r ś c i
kociej,
k tó ra p o w in n a b y ć b iała, używ ają ja k
1. 9 A.
6. S m a l c u z a j ę c z e g o
ja k i n a o p arzen ie,
u ży w ają n a gu zy p rz e d o b ran iem
7. S z p i k u k o ń s k i e g o , z ko ści nożnych, u ży w ają p rzeciw
re u m a ty zm o w i zw. „ g o śc e m “.
C. M i n e r a l n e .
1. A ł u n u , „ h a łu n u “ u ży w ają p rzez p o cieran ie p rz eciw
low i zębowe
bó
2. W i t r y o l u m iedzi, zw. „siw ym k a m ie n ie m “, k tó re g o p o
m im o że piecze, i ja k m i m ów iono, że je d e n w ło ścian in „z bo lu
la ta ł po za o k n a “, używ ają n a o p ryszczone w a rg i. U ż y w ają go
ta k ż e p rzeciw „k u rd zielo w i“ u b y d ła.
U ż y w ają tam tak że cz arn e g o p a p ie ru
g o sza rą s tro n ą n a różę lub inne rany.
z cukru, p rz y k ła d a ją c
L . Magierowski.