2433c8b80936141a57c2110006fb224d.pdf
Media
Part of Działalność naukowa Ośrodka Etnologii Francuskiej w Paryżu / LUD 1980 t.64
- extracted text
-
Lud,
.iY~lj\Li\L~'iUSC' NAUKOWA
O~~HDi;'IL\
ET:'JOLOCll
t. 6-ł:,
laao
F:U\:'~CUSXIIjJ
W FAnY~i,u
Naj'pn;żniejsz[[
instyl,ucj<) nauk:;wq
pmweodz.ącą hadiania
etnograficzne il:l terenie Fran~'ji jest niewąLpliwie
Centre d'Ethnologie
fran(;~lis(' Cef (CLr:Jde.k Etnulugli
Francu':i,kicj)
utwo'r'wny
w 19·66 T. :pl'Z)' Musee
natic;nal
de's Ilrts et Tr'aditi;;ns
Populuires
ALp (Muzeum
N:.:ac:;dć)we Etnologii Fr:.:mcLlskiej) w Paryż.u. Jako tzv,'. Laboraloire
a:350c:6 No 5:?
(Laboratorium
stuwarzys7.,o:ne)
w Centroe N:abon:al d€ la H.Ex:he:rche Scientifique
(N"lrodowy
Ośrodek
Badań
Naukowych)
ściśle
'współdziała
z Atp \V h~ldaniach naukowych,
które sku;p:iajq się w,ukół pl"ohlemu
pov:stawalnia,
tra;ns:misjii
pneksztak:ania
spuścizny
ilmiltu.rowej
(patrimoine) we Francji. Ow~) wspóldzial'anie
prz:ebiega między tymi instytucjami w dwóch kierunki<łoch. Z jednej 's'[:1"o:nyAbp udostępnia
CdoOwi częśc
l)omies/C'zcil
IN bti'dynku
muz.calnym
wrn'z oz ich wy.posażeniem,
urządzenia dOKumentacyjne
i '~nne środki polmocni1cze, z drugiej
natomiast
bad:t<.:ze Cdu whlczają
się w znarczlniej:s'Z,e bada,ruia prowadz:one
pr:'.,ez Atp,
widz'lc w nich możliwości wykoI"zyslia:ni'a 'rezullatówS"vV'oichb:a,drań.
O śc.islym 1~'O'I\'ią%anju Cdu
i Atrp swiadc'zą
m. in. t.::liklie vVSipólne pl'a~e, jak
gaJc.rie wysLClwowe czy pl.lbtikacjc
("Ethnologie
Franc;aise",
L'ATchitecture J'urule Jnuu;aise,
wydavmlctwa
archiwalne,
przewodniki
nauko_
\\'e); w:;prJl.nie org<.:ninlj'i
kongresy,
kol'o.kw:iiu i semin;:l1"i'c\ yn'iędzynarodowc, szk;lle.nia
i s'taże dkl s:pecjall1stów
z rÓ'żmych dziedzin,
.JuŻ La 'pobieżnCl ch:araktcryS'tyk>a
wsk:ił'zu}e na wyj'1lkowe
znaczei1,ie
jakie cdgrywają
d LI r'ozwoj u muz'ealnidwai
,etnologiii francuskiej
obie
~;ciślc ?es.polr.'ne 'instytucje
1. Warto
wiqc ;przyjrzeć
!Się bliżej d'zi'ałalnoJ'ó3ci
naukuwu-ba::lawczej
Cefu i Atp, aby zdacsohiie
Siprrawę z pO'~ycji zajmowanej
przez ten sym!biotycz:ny
orga:niz:m. Chciehbyśmy
w 't-en spos6b
:a:pe!:ruić, choć (~Zt:ściowo, lukę IN inf.orm'ucjach
Ina temat
dz,i3łaln,o!śc; l<l-
l
Na pjon\'~zy
plan
wy~u.wa si<; pr.zedc
wszy.s;tkim. wiodąca
rola
Atp
w 5to-
do calt'g'o ('·lł1ogr'af':cl ..nCigo ·n1uzeal:ni'c!1r\iva 1lr8ncuslkieg1o.
U\<\'lidacrznia
'się to lTl.in.
;"'ply\viL' l·k~p()zycji
pary,;kiej
na ek1s'jJcny,cje otnog'raLicz'ne w muzeach
regio-
:';U!lku
',':l'
;]alnycl1, czy t(~i. [J'O'przl"L
udzi,(,j.anie pomocy
w wydawaniu
publikacji
muzealnych.
236
GRZEGORZ SKALSKI
gr,rnic:z.nych ośrodków
etnogra£ieznych
2. p.rzed!stawione
lu wi'adCiDlJSci
dGitycyć bę'dą ;pr:z:ede 'VviszysLkim pra'c Cen'lre d'Ethnolcrgie
fr~n<;aise ::;i'Owadz,onych w okf'esie 1'9'76 - 1977 3.
B. KIQ'Pczyńslka~JaWiorska wane!ks'ie
do swojego artykułu
o Atp Idmieściła
schemat
'oTlgan'iza-cyjny t,egoż muzeum.
W roku i976opnlcowanD nowyorganigram
{zob. aneks, s. :251), w kLórym wyodrębniul1o
z r'a:m muzealnych
zelspół eki'p badawc'Zych bez,pośred:niu podleglych Hadzi'e Cef'u. Baldani'a prowadzone
przez ekipy badawcze
z.grupowane
są
vvokół tematów
wiodących,
a ich rezu1ta,Ly przeznaczone
sq do publikacji. Ogniwo 'P'o'śn:id'nie pomiędzy Cefem :i Atp tworzą n'lcry
D6p::rtement:s (Działy),
w ramach
których
pf'owadzi się programy
b:ld"l\\cze
Sk'lltpi'ająee :pl'ohleimy naukowe
oalej instytucji.
Dz,i,aly te, to: Techniq ue
et -culture (TechI1!iikai
kultura),
Conium'es,
rites, symhales
(ZwyCLdje,
obrzędy, symbole), Arts visueis (SztU'ki wizualne),
Musique, parole (Muzyiim, słowo). W ,olbrębj,e Atp podstaWIowe jego fu.n:k'cje spełniają
ServiC€iS :sci'e.ntifirqur€S et
murseo}o'giques {Służby nau:k,o'\V'e i muzed1>;Ygiczne),
szczególnie
·zaś Unites 'c1e servicE'S s'Cienbfi.que UcdnOl.stki służb na'ukowych). Wsrpółdzli:ałają one bard7Jo śC'i.iśl'ez D 6pa rt'€Jmen ts, Z'wla:S'zcza jeśli
chodzi o Umte Son I{J,ednostk.a DzwięJk) i UI1J~telmalges (.JEdnGsL.ka Obrazy). Obok tych dWÓoCihUnites dziralają 'także Unite Objets (Jerdinustka
OhiJeikty Mu'Z,eaha) oraz Unite Do.cu-me:n/is (J'ednolSt1ka Dokumenty).
W'S'zyst:ki'e Unites 'ZJar'ządmją kategoIT1iJaJmizbiorów do nich przynaileżnymi. Do tych 'zhiorrów 'bardzo często Ddwrołu'ją Slię hadalC'ze, którzy niejednokn)truie poło,żyli duże zasługi w ItwoT'z,eniu pcdstaw
kdlekcji, zwlaszcm w 'zaikn:sie Unite Objetls. Pralc'e Unite DocUlments i pr'<1'c'Ownikonscrwatorskio-rest1auDa'torskilejmają
szcz:egó1lne znaczenie
dla r'Jzwoj u baijań
srpeocja'hS'tyez'nych w 'Zakres'le i'nfonmatyki,
:statystyki,
metodyik'iO;pn.l'cowywlćwia m'Uz,ealriówimetod
Jkonserwato'l~slkich. PO'ZIOstal,eC?ęśC'i pod/'.i<1łu
orga:niZla'cyjnego Atp: Services ardminirstratives
(Służby administracyjne)
i Comm.iJSlion rC'ons'U'1ta
bve ,des 'servloes (Kom.is.i'Cl k'clnsu!tacyjna
sl uż.b
2 Pnypom'ni€ć
tu 'trzeba st.O'suI1k'Ow,o nied,I\~m€ ar'tykLl!y związane z iranc::;i<ą
etnologią:
B. KO!pczyń-ska-J.<llwoI's'!<'a,Dokt~menlacja
ma:::ca!na.
Do.~wia:ici';lla
i osiągnięcia
parlJskiego
Ml~ze'ILm Etnograf,ii
Francuskiej,
.,Pr·ace i iVlat0f'ialy \oIuzeum
Aif.oheolag)iC'z:nagoi
-BtnograJiClzneg,o",
Seria Et'no.glr::l'ficzna,
Ud,' 197.3, :1' 17.
s. 13.1 - 145: J. B~d'!larski,
Etnologia
francuska.
Historia-stan-G~iqgni,;('i(L,
..Lu,r
1977, t. Gl, s. 47 - 74, oraiZ 2.ytykuł
S'prz·e.d ponad 25 lat: .T. '1uwanówna, Zar~ls ,..",][1ni:aC)l
muzeów
we Francji
ze specjalnym
uwzględnieniem
71l11:eów
l'tnogrCljit':::nych, "Lud"
1952, t. 39, s. 4ti7 - 483. Znajdzie w nkh c:zyk'1ni.k konirczne
uztJ;;dd~) nini.c}s'z:ego
nieni;{l
3 Op,'a00wano
Pclris,
l\I'E6e
~fltykuł-u.
na poidsrtawic: Rappor·t seientifilJuc
national
des
Arts
własnych poczyniony,ch
pend'i'u'm .nau'kowc,go.
,,>kze:'.cll
et
Traditio"s
suJ'
Pcpulaires,
w czaSiie pobytu
w Atp
?es
activit.c's <fe rct'ill' ,.,·iI c'.
H117. ~". 101.
oraz
"po-
w r. 1979 w ramach
sty-
V::ia!Cl!noś<', nCltLkowa
Ośrodka
Etno!ogii
Francuskiej
w Pary::u
237
naukowych),
~Ipełniajq funkcje
pon1ioeniez'e
zia'wier:ająoe 'Się w dzia1alnosciaidmil1listra'cyjl:1'eji
.kultur:a'ltnej mUZeUlITl. Tak w zarysie
pl"Z'ed.staw:a się slchemat orga'niz;a'cyjny
Cefu i Atp.
Prz,egl~!d dziakllnro'ś'ci Centred'EthndliOgie
il'a:ncaise
w lata,ch 1976- :9n przedsL'3\Vli,ony bęclJzi,e 'W trze'ch 'Z,alsaldn.i'C'zy!chdziałach. W .pi'erwszym wye'k!sponcywarne będą badiania iZ'grU!powane wokół toema1tów 'wiodących, :np. kultura
materialna,
działalność
jednostki
a instytucje
itd. W raID:lch 'każdeg.o tematu wiodącego
z:ostainą wy-odrębl1lio.ne i omówione
problemy bada'Wcz'e (opel-a'tions de .recherche)
wflaz z podani,em 'osoby IpT'(}wc.dzące j. W drugim dzirlile Z'O'S
taną lOll ów i'one ibada:ni'a nad zb i,oralmi ID uze,:1nymi, a trzecli ohejmowal;
będzi'c uW1agi o po!zosLałych fOrlma,ch dZiialaln<.ls'c;i Cefu łącznie
z bibliograJiq
wybnllny'ch
publik-acj:i prarco'w:ników
tej instytu'cji.
TEMATY
W10DĄCE
K u l t u r 'a ID a 't e r i a l n a. Badania
,nad ku1turą
matJer;,alną
d'O.ty..:'Zq zarówno
techni!kwytwórc'Zych
'i 'ich tY!P'oilO'giii,jak il'Oilti 'śl'O'do'WiJsk:a
\Yie,j;;.kiego w dz,ialailn<o<ś'C'i spoh~cznlQ.Jku1tura'lnej.
Wyko,rzystyw1ane
są
mat.'riaIy
piuchodz<lce nie tylko
z ;prmvadz:o:nych
'W'S'pókześ,nie badań
terenowych,
lecz również
wyniki opraeowat'J. wyikonywanych
przez Atp
w Gkresli·e 'ostatniego
trzydziesble-oia.
'vVz·a-kresi'e
·omawianego
tematu
·wydzi,el.ono ,dwa tpoiditema'ty: techniki
'WyJtwórcz:e a wspólnota
'wiejska
(technique-set
eommu:1.autes
rura'lcs) m-az przes'irzet'J. :mie:szlkalna (espaee
domestique).
Na pierwszy
'podtemat
składają
się następujące
problemy
b;;r>weze:
l) TCc'hn':ka uprawy
w1nor·ośli w Franche-Comte
i Jurze {Claude Royer}. Badania
te mają ukazać rolę warstw
społecznych
w podno~zeniu
j2ki)~ci tcchniD"i Llp~-awy wino'rośli.
Anaih?!ie :poddano dwa układy
SipOleu,ne () odmiennej
hisi:ori'i, które łączy S1tOSlO
wa nie -jl(lentycznych
'lcch:nik api'3w<)lwych. Pier\vS'zy, to wi:l1In~c.a 'W Gy,d:awl1'a
winni:cD -ar,cybi~)k;.l,pshva w BelS'a.nc;nn,ci'rugi
stanowi wie'l'ki ·obsZ!ar w:'l1Iodtajny .I Ll!ry.
2) Rzemiosło
i zawody wiejskie
w Limousin
(Maurice
:Rolbert). Zadanien tych sLu,diów
1,)o':;raniC7D eL1101oglii, $'ocj'ologi,i i analizy hi.storyczne. _ jest IN pierwszym
rzędZ'ie zlinweniaryznwanie'v\cS'zy,stki<ch
trra'dycyj'
nych zawodów
wieJskich,
w drugim
ześ 'oibs:eri,\',o'\var.:ie 'ich 'w ctbe:cnych
wa:'LlTllkach rozwoju
rzemiosła.
Na!Cisk połO'żOTho JYLa nkm:,an>ie zina,cze.nia
spclec7no-ekonomic7iThe~O
T'Z'€'m1osła 'W XVIII i XIX \V., :któr'2 skl.lipi'ato
~5 - :~;::o/IJ >o'gólnej liczby ludności 'pm'cująeej.
:1) Techniki
rybołówcze
(Aliet't-e Ge.iJstdoerfer).
Tematykę
hade:wczą
ustalono w tra~{cie ws'tGipnych ba do.ń spolec'Znoś'ci lok:l1,nych z przybrze7,
238
GRZEGORZ
SKALSKi
żny'ch
ceTel1ÓW :poludnio''vV'ej Bretanii,
l\Jzw'mif.:io
także
dokumentacji:;
l'yL'u'~ó\vst\v'a 'v\;:eIl"ran,cji.
V'.I z<-t"kre'sie Jrugi'eg0
-[YJdtel'"11at.u, z·'.,v,iq:D(~lnego z kullur"avlyłn
z.naczen:iem,',,'?e,<r:wni
rni,eszkalr.ej,
wyst(~p.ująd'W!a ;pr'ublemy:
L1) llsbit:at
(Henr'i .Ra ulin); dotycz,y frJDCUIsK'ieg:) ha biLa t u \'\"iej ,A"icgo, rU7,patry'Noneg'()
ja'komj.ejsce
Z<olm'iesz',hl'l"l:ia rudziny
i [)I'zc':;LrzCl'L
\\l której
'or'gan,izuJe
sit~ ży:ei-e d iJin10'\Ąre. Pod:) La \t\7 L1 tych ba'CłLl!1 S~! rnat2rialy z ,().bstI"v;c\'cji poczynionych
w terenie
pi'zed Li'7ycL;;es~Lll:.lly
na
temaL architektury
luclGwej, a które Iprzechowuje
się w ALp 4. PUCZ[!WDZy od rok.: 1kG9 dc'k'onuje
się aktuali:zacj:i
,tych doany'ch w ]'óżnych regionach
Francji.
Rezultaty
badań publikowane
Sq \V serii L'Architrc!urf'
rarale fmnc;aise (zoib, ibibliogr.,
poz, 2).
5) Życie do,mow,e (Suscmne
Tard'ieu) ,;. Za's'a1dniczym ,celcm ,badm't
jest ckreŚ'l-e.n~e 'i sy:stematyezne
'studia
nad dom'owym
wypo:saże'J1'iem
i czynnośoi<Hl1!i 'z z.a'kf'esa g-o'spoci:a'rst'wa dOill1oweg-n na tr-a:dycy jnej \-\'si
francuskiej
od XVIII - XX wieku, Równolegle
do b:adclll terennwych
,pr:)',vadzi s'ię hadani,a ,ar<Cl1iwalne w kslę·gach ;nciLarie.lnych. Studia,
sl~l~pniuwo z:hliżając'€ się -clio 'cza:sów 'ws:pół:c'zesnych,
po:z'w·ol,,! na przeci\V'stJwienie lub po,wiązanie
ze 'S'oibą .pl'ob:lematyki
tradycj!i ,i nmvcczesnosci,
\'.·si
i miv.sta, różny'oh :klas spolecz.nych.
Pl'z,eds'lę'W'zięto rcnvnież p,"ace nad
pcżyv'ier.iem
ludowym,
analizują'c
XIX-wi'oczną
l,iteraturc: 'pi<:;knc! i ludowc"!.
D z i a ł a l no ś ć j e d n o s t k l a i n s t y t u c je, P"JsL\\vowe
pybn'la badawcze
'()ibjęte tym tematem
dotycz[! za'gadnicń
działań jcdnost1<:.1 \v zinstytl.lcjoY'.aliw\vanych
gn1 ..pach SpOłCCllych,
ruli tradycji
w Lych
d7:akt'niach,
zagadniel't
transmisji
tra,dycj-i, a bkżc
fUltkcji spelniany<:!J
pL:CZ
rr',żne instytucj'e,
zwłaszcza
To!dzim;, kościół
i medycynq.
1);o;a
;,c:naty reaJiZ'Lljq ten program badań: grupa rodzinna
(.groupc Lnnilial)
0''':17, medycyna
i religijność
lud()w:a {medic1neet
devoti:m
r>';i:~d 1:\ i i't:
6) Rodzina a terytorium
(M. Salitot-Dioll,
M, Segalcn)
to (~!/.'wny prublem hadawczy
w obrębie pierwszego
!pocltematu,
ZClintu.f:'> JW.in!:: k;erują si(~ ku wyjaśruie<n:iu cizi'niań i stosunków
'Z:<'lchod/ących w ,'urnach
pcd;iny,
ja,k i 'związków
utrzymywanych
przez n>dzinq z insLyŁucj'lmi
zf:'WlnęLl"znymi. Badia:ni'a 'p1'o'WClid7'O'DiO'W d\vóc'h re!{'ić)C1:\ch: i'-)Inej
Bretan;,i i Jurze, 'vV pl~obj.ematy;cebr'etoń'skiej
kLt-dL:i'c siG n:lC'is:k xu pl'7emi3ny je-::k-lQIS,t ki ,i miałżeństv ..'a na tle rO'?wlQju społ0cz.n()-~k:).ll>~:imic'iTeg:)
~rn iny i regionu.
KoncenLnljclc
się na Jmaliz,ie cyklu rudzinneBo
(cycle farnik.d), rozlpa'truj-e 'się go ,dia- ,i synchf'oniczlll:i'e
wo-parociu 'O spisy ludnościowe.
Podobnie
jest w bada,ni.ach w Jurze, lecz odmienne
są ich cele,
i
J, B-ednairski, Etnologi.a.,.,
s. 5.'); J,
Por. J. Bednarski, Etnologia ... , s. 67.
4 PO'~,
i
1
TLLW<l'nÓ,wna.
Zarys ... ,
s,
47:1.
Ch;xi:ći '.ll b;lwiemo
o'okrycie
sLruktur <:yklów l'o,dz.Lnn.ych - ''1 n1e ich
].lrZL'111
ian, :1 z\\;!aS7.cza {) wyja~;niEi~ie wystę:pują,cych
sprzeczności
miq-dzy 1]~;·2mi"Jnarni cyklów
rodzi:nnyeh
a ogólnymi
t<endetrlicj-arml Lm'lan
" ~truktul"ze
spolec'll1lo-'ekcmomieznej
'~poleez'eń,stw'a
fflal1lcu:s:k.iego_
~) Medycyna
'lLicJ.uwa (F. Lo'llx) 6 w I'a'ma,ch drugiego
podteima'Lu grupuje szereg baduiJ n:l Lema t Wli'edzy () ciele. Badania
analityczne
tradycyjnych
t w'S'pr')!c?c,mych zablegów
higi€'nicznych
i sp0s:c1bów ;:apu'bi2ganićl chol'ob::m1 pr()'wad'i.'c:newśród
mah!k 'i ich d:zie'ci w departamencie
Seine-l\la'ri.time
wyka:'ary
silniejszą
zachow;awezość
tradycyjnych
:::posiJbów ;'~I,p;)bjeg;l\vc/ych
j povls7,echTIli'ejsze :po'wolywa.nie
siG na hadY'c,ię
\V
śrud'o\;visku miej::>ki'l1l i l'oh~)tJn'k,'zym niż wi·ejs'ki.m. Kontr:as·~uj.e to 7e
.:'twierdi.onym
pr'o'cesem
nawr'atu
-do pewnych
el'ementuwmedycyny
lu d·<w;ej w d-l'ialcl'l'l1!ClściU:1istytuCji medycznych
z:ajm ujących ::-:Iir::;dz,i'eckie:m.
Studi;t nad tra'c!ycyjlnymi
7ahi-egiami i wyobrażeniami
dotyczą'cymi
,d-ro\Via i chorób dzicc'1w Ipt"zled i po urold:zeniu wlsk!azaly na o'chronnycnarakLe!' sLosunku matki 'wzg'1ędem dZliedka, ściś1e z'N!iqz,any z wyobriJ.ż2niem !JwÓc;zechohecJlości
~'mief'oi. l'nne !badania z z.a'kr,eSlu 'm'edycyny
ludowej [J<Jnlszają te'maL sym'hO'liki 'Ciał'a, dolkonując analizy
'Poi'ównawnej
zesp:;)lu 7()()(J l'cg,j'<:I:"lalnych przysłów
f-fIa'l1'cu.Slkid1'z iJnnj~mi źródłami
prz,ekazu wiedzy (np. rc:;~pra wy () wychow.aniu,
abnana1chy,
m,edyczne
pod;·t;c7!1i!·,j popularyzatorskie).
8) Hehgijność
ludG'\.va (P. L'Hutman)
była 'roz/patrywan-a
dotychczas
\\' {:parciu II pp.ed'lni<)'.y
religijne
zlnaj:ci<ując'e :się Vol różnych
zbi,orach.
W podjt;tych
nowych bad:aniach,
uwzględniających
również religie mni'ejszo~;ciowe ('[)rote"t;llntyzlin
,i judaizm),
w większym
stopniu
zwrócone;
uwagę ,na pubhczne
'pra.ktyki
religijne
niż na domcwe,indywiclualne.
Tch dawne tre.~ci s"1 c'dnajdywane
podczas studiów
nad XIX-wiecznymi
misjami,
a ó,'I.0C7C',~:ólniew tekstach
kntechetycz,nych
i kazań.
Przeprowadzono
r(;ownież studia
\\7 70ko~óobch
:pa/ryskich ,i prowincjonalnych
nad szczególnym
a.~pt".kte;m reli.gijnośei
ludowej
dc,ty1czą-cym 'zwy,cza'ju
dfio:rowywaniaZ'a'Palani'a
świec iprz.e1d wizerunkamiswiętych
w k'ościele.
S y s te m y w y pll W jedz
i g lo s -o w'e.i
(SyS'Lem;es d"exprE:'S:Sliloln
nrale). P17edmioLem
zali':ltere90wań
'tej d7.iedziny
bad!ań }est wOik'a'l:na
i muzyczna
twórczość
czlaw'ieka
i towarzysząca
jej ICZęsto bogata symboJika. Hrwni,eż i ten telmat podizljel,ono na dwa po<citema'ty: 'etno:mUlzykologię i literaturę
'ustn"1.
9) Francuska
twór'Czo:ść muzyczna
poza Fflancją (CI. Mareel-Dubois,
?vI. Pichonnel-A:ndral).
Stuidoi'.1 nlad tradY~Y.iną
mu'zy.ką fI1aJIl cuską przeni'esiOlną na iln:ny l()ibsZ'<:I-r
kulturawy
'pI'ow8.:dzone są prz1e'z Laham toire już'
i
o PO!' •• J. 8L'dna-r~ki,
Etnologia
... , s. 66.
240
GRZEGORZ SKALSKI
od dłuższego
'Czasu. Obejmowały
one 'obszm'y Wysp Normandzkich,
Szwajcar~i Romań'skiej, Dohny Aoste (Włochy), K'anady Wschodniej, Antylów F'mnc., Lui:zjany (St. Zjedn.). W c:iągu lalt 1976 - 1977 J''Ozszerwuo
badania Ina nowe terytoriJa (Walonia, wyspy S. LuC'i,a i Haiti w Antylach)
i S'z,erzej wykoTzy:sba:no aina.lizę pOTównawiczą i ilnter;pr'eta'cję. Rezultaty
badań antyl'slkich podnolS'zą dużą trwałość języik,a francuskiego
w warunkach konfn:mta'cji 'z żywiołem afJ'ykańskim,
sz;czególnie jeśli chodzi 'O repertuar ,pieśni wykonywanych
pr:zez kobiety, muzykę dziecięcą, me'1ociie
taneczne,
pewne 'organiz'acje
społeezlno-<muzyczneczy
style wokalne.
Trzeba tu J'ówn1eż wspomnieć o baida:niach w Kana,dzie i Luizjanie nad
io!kreśleniem modelE ,muzyczinych or~ł'Z merchani,zmów transmisji
repertuar'u muzycznego
w obrębie autochtonicznych
.społeczności pochodzących z Frm1'Cji.
10) Zjawiska
w~półdzi'ałaJn~a między 'treścią muzyczną 'a użytkowani'em społecznym (CI. Marcel-Dubois,
M. P.Dchonnet-Andral) . .Jest to przedłużenie badań z lat poprzednich
zwalnych "Corpus des m Uisiques de
tradition
olrale", badań nad systematyką
i anabzą
treści muzyczlnycn.
Z tych materlilałów do!branood:poWlield!nią próbkę reIPrezlenta:tywną, którą
następnie poddano analizie; wykorzyst'ano
przy tym karty perforowane.
Opr'aoowa'n~e8ta'ty'styczne
IPozwoll.ilo na :pomiar współdziała,nia zmiennych
()chan~kterze
'Społiec'Ziny:m i 'z:miennych
o 'char'akteI"ze
,muzyc'Zllym.
W dalszym eta'pie badań poszukuje się struktury
przetwarzaj,-!cej
inforrnacje zaw'arte w powyższych zm'i'€llInych.
11) Tradycyjne
instrumenty
muzy;czlne i paramuzyczne
(CJ. Mareel-Duho~s). Badania
nad tradycyjnymi
in:strumelntami
muzycznymi
ZC!wsze odgryw--ały ważną rolę w hadani'Cl'ch etnomuzyko:log:icznych
Cefu.
Tym razem zaintereSlO'wania skierowano
Ina zaga'dnienlie~nstrum'entów
muzycznych
w i'ch .l"elacj:a'ch 'Z'eśr'OlQ,owiskiem wiejs'bm,
skupiając uwagę na mało zbadanej dotychczas kategorii instrumelntów,
tzw. przedmiotów aikusty;eznych. Pełnią one w życiu oodz~ennym okl"eś,loną funkcję,
stając się w pewnych ;przypadikach iJilstrUimentrem muzycznym.
Ohserwa'cja obrzędowej
roili tych prZJe,d!miotów stanQlw,i 'Podstawowy
zakres
studiów nad lP'aramuzyką. W toku ba,dań wyróż,niono dwie grupy obiektów wytwarzających
dźwiięk: 'Przedmioty aiku:styczne oderwane
n::1 wyko1nyw:ania :Slwlejwbściwej
funkcji w gos:poda'rstw:ie dOimowy:m czy rolnictwie omz instrumenty
mUizy'cznewspó'lnotyw~oskoW'ej,
które dzięki
swej formie, funkcji społecznej
i naturze
własności akustycznych
nadają się do stosowania według 'wyma'gml isymhc,,}jki cer'cmoniału.
12) Francuska
bajka ludowa {lVI. L. Teneze). Pierwszy
problem bada \\'czy Z 'z:akrHsu literatury
ustnej ,ma na celu 'SltwO'rzenie .l::ata'logu 1'0zumowanego
(catalogue
raiso,nne, roldzlaj tezaurusa)
fmllcusikiej
bajki
ludo'J\lej. Jest t,o prograirn dlug'otermino\.vy,
zIa,sadz'ający się na uznaniu
Dziululno!;,'
naukowa
Ośrodka
Etnologii
Francuskiej
w Paryżu
241
istnienia w ram ad] literatury
ustnej pewnej specyficznej
kategor'ii: bajki. Charakteryzuje
się ona posiada1niem e'l'ementów 10 'zIamk.11:iętejformie
m:rracji
(wqt;ki :i motywy).
Studia ha'z'ują .namaterioala'ch
zehr:a:nyc h,
publikowanych
lub nile, 'W toku blisko stu'le.tniej akcji badawez.ej. Praee
nad systema tyz:a'cją baj ki francuskiej
są prO'\vadz.one w myśl k~'a'syeznej
już idei 'lTliędzynarcdowej
'kl3Jsyf,ikacji wątkó\v
bajkowych
Aarnego
i Thnmpsiona.
1:3) Literatura
b1"eL)nska (D. Laurent).
Badani'a t'eren'Oiwe pl'owaldwne na obs7'arze t.l'z,eCh departamentów
bretonsbchmają
dać:nlOżliwie
pełny inwentarz
występujących
tu różnych gatunków
literatury
ludowej. Ciekawsze żródła znwlezione w ter'enie :stają się prz€dm~otem studiów szczegółowych, np. rękopi'śmienny
'zbiór pi'eśn.ikio.ntrneworriU'cyjnyeh
z konca XVIII w. piS1a'nyw języku fbre<tOll.skiim,ezy ró'wn>i<eżrękopiśmienny karnet pieśni i hajek regiolnu P,o;nbivy sprorzą!dzlony w latach 19D2- 19'03.
S Y s t e m y w y ;po w i e -ciz i 'o b r a z owej
(Systemes
d'·expressi'o:n
visuelle). Na1czlelnym 'pytJaniem sta1wia'l1ym w to:kuoaJegoz,espołu
badań
jest: ja:ką rolę pełni obraz !(ima.g,e) we fmn!c'u:s~m obsza,rze kultuDOwym?
Studia nad różnymi Ity;pam'i i a'S1pelktami obrazów - 'dwu- <czy trójwymiarowymi,
ruchomymi
'Czy też nie, tradycyjnymi
ezy wspóleztesnymi,
wykonanymi
dowolną techniiką w rękach arty;sty czy w zakładzie prz'emysławy.m dotykają
zawsze :zagadini;en sztuki lud:olwej i ,ma,ss mediów. Badainia ,nad systemami
wypowiechi
'obra'wwe'j Ikoncentrująsię
w dwóch podtemat'a'ch: przedstawienia
grabczne
i 'plalstyczne (figurations
grafiques et plasliques) oraz obra'zy o:żY'wione (ruchome).
14) Analiza obrazu (A. Ripert). Bald-ania związane z analizą obrazu
(image) prowadzone
są w kilku kierurikach
.i dOItyczą: r-o'Zumieruia fotograhi ,prasowej prz.ez czyteLników, oddziaływania
i z:naezen:i'a fotogm£ii,
plakatów i filmów poświęconych
tematowizcirowia
dzieoka ora'z zhioru
figurek r'el,igijnych z XIX w. !produkcji .przemys1:owej dla oikreś,leniałch
u wa l'u,nkowa n społeczno-e konomiezny'ch .
15) Działania 'Pf'otdu.kcyjnea
. WÓroOZlOŚĆ
(A. R,rpert). Problem
narodził się w wyn:i;ku 'prz,eanalizow'ani'a stu d:zieł-krera'cji (ouvrages-creabon)
povv'stałych w raimraiCh,studiów nad rch l3,utommi, łch 'charakt'eTystykami
społeczno~demograficz'l1ymi
li kh 'clddzliI31ywani'em kulturalnym
produkcyjrnymi
'konsumpcyjnym.
Cel'em ,tYich Ibadian jest ,dkreślenie 5tosun!ku aUltoI'a do dbra:zu w 'Czlais'i'ewłaściwych
d:z.i:alań twór'czych.
Poldjęto ró'wn'ież S'~~erobe 'badania inad rzemioslem
tkiackim, uwypuklając
zagadnienia naukizawO'du
i jego tmnsmi'sji, a także jego Syt'U3lCjęw stosunku do tradycji i pw,C'e.su tworzenia.
16) Film 'a 'antrOlpologia sztuki (A. Ripert) to pl'ob'l,etm ba'dawezy
z drugiego po dte'matu , ,problem mają'ey 00 celu pr~e!dlStawi€nie ·rezulta'16 "Lud"
-
tom 64
242
GRZEGORZ SKALSKI
tów ba1dJań na tema't wyk,orzysbania
filmu w badaniach
naukowych
oraz
opna'C'owaJni'e :proble'matytkii filmu naukowego
w 'amtrl()lpobgii sztuki (anthropolo.gie de 1':a1"'t).
Za'chowarni:a
'społeczno-'eiJ<'on'om'iczne.
Wiodącym
probIelmem tego tematu jest :przyszłość l!n;ieS'zk~ńców wsi i .miast w aspekcie lzmian przestrziennych
i(migralcje)i
zmian czasowych
(hans'mis}<l "'Puścizny kulturowej).
Przemiany
społecznoś'ci
wiejskiej
oraz pn:emi,my
przestrzeni
:miejskich to wyodrębnione
w tym 'temacie dwa podtematy.
17) Ruchliwość
i przyszłość
Tolników (G. Barbiichon). Studia nad społecznąprzys.z~Q;śeią
J"c1nil.ków są aktualiza1cją
badiall wykonanych
w roku
1·9712 ,l1Jad .grupą dia:wnychr:olników
z pięciu wsi, Iktórzy pJr'z:ucili s'vvoje
zajęoia ro'lnicz·e przeno'sząc
się do miasta.
Interesującym
tLI momentem
.poudanym
anailizie są motywy
i n3'stępst'wa
podjętych
decyzji
z.mian
społeczno-za wodowych
i przestrzenny,ch
(mieszJkalnych).
Inne badania
dotyczą
ruc'hltwoś!Ci ;mie:szkańców 'wsi i ich przystosowania
się do waru:nkówmiej.~i'Ch.
R€łaliz.owano joe na !P'rzykł'adzie lTIJi-g'racj'ilu:dino'ś'ci rolniczej 'z 'o.k'dhc hre'tońs·kj.ego miastecZJk'a Lorie.nt :do Paryża
i Le Ma.ns.
1-8) Se;mantJlczna
analiza ·dJlsk'usjri nad pr1O'ces'e.m'pO'wS'z,e.chneg.o opuszrc:zania Wisi (G. Barbichon).
Na materi~ły,
będące podsla'wą
analizy,
składają
się 'teksty debat par1.amelnoonny'ch, publiJk,acjoe 'ZWliązlkowe, rehgijne i po1li'tytClz:IJJe
'z Lat 1£120- 1:973. Badania o charakte rze met'OdologiC'zinymin:spiI'owane
były praeami
historyków
i pol'itologów
zmierzającymi ku 'Oipmoow3iuiu metody
semantyeznej
,przystosow3inej
do analizy
tego l'odz.aju 'tekstów.
19) Stooi'a naJd procesem
dzied~jczeIJJia (transmission
patrimoniale,
J. Lrautman) Iproiwa:diZrOnesą w raimalch ogÓ'JmOiuarodo'Wych hadań nad
problematyką
spadku (heritage).
Stud~a t,e składały się z dwóch zagadnień hada'W'c'zych. PierwsZJe 'zmier~a,lo idookreśilenia
częstotliwości
występow'ania
'W sipO'leezeń'st'Wie ch3irakterystyeznych
form 'dziedzicze'Hia:
daru i da:nowi:zny (Ie WOill et la donation).
Ba'danlia drug!iego 7,agadnienia
obejmm,v1Clły 600 s1padkobioerców
20.000
franlków.
w odniesieniu
'\."ycho'Wani'a,
Oec'hy
na przy'S'zł'()lść.
20)
:nad
Ba'dani,a
mO'Wlały badalni-a
j'Oln, PaTyż
zespół
nej
ter,snowei
uwa'nurikawań
prze/badanych
wadzo'Tho analIzę
ha'dania
były
oj motywów
·malżeń·stw.
slPoł'ecznym
nad
tere-nem
'W
powyżej
taki'ch, jak: wpływ
społeczno-za'Wo()do(.J. Lauuman)
dokumentami.
baidań,
decydujących
N:utomiast
kwotą
l L1dlTI>oŚC
i r'O'z:pa'it'ZlQno
psycho·-socjologicznyeh,
spad:ku, obra'z 'kariery
nozwarstwi'eniem
i j.eg,o oko'lice
obdarowanych
społeC'zno~delmograf,j,czne
do zmiennych
wyOlbrnż'eniao
wej, plany
i osób
które
l'v1-al;sylia, Di-
'próbowały
o ruchliwośDi
między
ustaJoić
geograLcz-
O'pal'ciu () dokLHnenty
porówJ1:a'w0Zą 'u:k!a'z;ują'cą 'związki
o'bej-
pTO-
pe'vv'nymi ele-
Działn[no,~('
naukowa
Ośrodka
Etnologii
Francuskiej
w Paryżu
243
meniami g;)~p{)darki ziemią i polityki l{)kalm·....
'ej a ich działa:niem na zachowa:ni<:ts:polecz.ne.
M e t o ci y a n a l i';.':y. Badanra
nad rożnymi
zihiorami złożonymi
z obiektów materi'alny1ch, 1iJ~lg'WiSltyeznych czy statystycznych
.prowadzą
do okr'eś.len:ia nowych metod a'11ahzy 'zeJ1eż,nych od ee'ch i'o:rm:alny'ch tych
zbi'urów. Bad<:tni<:tte z<Dl'iermją ,ku ;s'hv1Qf'zeniu nowy'ch, :specyficznych
narzędzi: jqzyków 'symbohcz:nych,
metodstatystyc'znych.
procedur
alnalizy fizy'ko-cheimicznej.
21) Opmoowanj'e
języków
sym'hO'hcznych
{Ph. Richard),
będących
podstawą do s'tworzenia 'pmgramówanailizy
a'U'uOImatyoz,nej, było wynikiem s,tudiów na'd muz'ea'lnym zbioI'e:m .przysłów .i hajek. Wykonane w
ich rama'ch badania
s'zczegółowe nad 'auto:m,atycznylmmdekso'waniem
krótiki:ch tytułów wlnoszą wielec'ennych
'Uwag w :spmwi,e budowy hanku
danych i jego wykorzystania
oraz prowadzą
do WYlpl1a'cowania ogólnyrch
pr'Ogra'mów przc1zinacZiOnych do opra'cowywania
tekstów.
22) Anahzy
sbatystycz.ne
(.T. F. Depelsenaire)
z'ostały opracowane
i za'stosowane do ,przetw:arzani:a danych w rama!ch IStiwmów nad ;procesem
dziedziczenia (zob. p. 19), rozwarstwienia
spolecznego miast (zob. p. 20),
treścią fotografii prasOlWych (wb. p. 14), frekwencją
w muzeum, analizy danych muzycznych 1zob. p. 10).
23) Anal'im j:akośoioawa ii ilośeioWla materiału etlltagroiiezne.go (G. Delcroix). P!"c1blemy, które 'Uwidoczniają się 'Podczas 'klejelni-a S'Zikła, czyszczenia srebra z domieszkami
miedzi, zabezpieczania
spróchniałego
drewna i konserwacji
skóry, 'były przyczyną
:podjęcia prziez Lab.oratorium
ko'nserwatol'skie
hadań nad wł,a's:nymi metodami ikonserwa'cji
Obserwacje
"Z mi a ns
p o ł !ec z n y c h
l k u '1 t u r 'Ow y 'C h
(J. LautmaiIl).
24) Cef podj'lł reoaliwwa:nie programu
hardawozega :pn. Obserwacje
zmian społecznych ,i kuli/urowych 'W5',pólnie :m. ']n. '2 GI'O'u,pe de f'echerches scciologiques
de Nanterre
(Grupa do badań socjologicznJ!ch 2 Nanterre). Obserwu!cji poddano tow:anys'kość,
która ja:lm element życia Slpołeezne:~a zwiqz.ana jest śeiś;le z zagad.nil.e:nia,mi układów przestrzennych
i S1połecz.nych. T()warzy~!kość stano:wi rodz:aj sW'oistego!zaijęcia,
zwłaszcza gdy rozpatrywać:
ją w !odnie:si,eniu do pokrewień!st'\,va, sąs1edztwa,
życia towarzyskiego,
'instytucji
czy k'OInfliktów. Obserwa'cjoe przebiegają
na obszarze siedmiu społeczności lolkalnych 'wsi lub miast o poldioibnym
ukladzif.: rl·zestrwnno~społecznym.
lecz 'znajdujących
się na różnym etapie rozwoju, Każde miejsce obserwacji
jest ,ponadto obiektem
studium
wewnętrznych
povviązań ekonomicznych,
demograficznych
i społeczno-politycz,nych
badanych
na podstawie
wspólnej
siatki tematycznej.
Po
pracach przygotowawczych
przeprowadzonych
w terenie, na prz-ełomie
lilt 1977119'78 przystąpiono d-o pierwszych badań.
16·
244
GRZEGORZ SKALSKI
25) Obserwacje
zmian społecznych
i ,ekonomicznych.
Stuldia nad trudnoŚJcialffitl wystę:pujący;mi
w str€fach
górskich
(.J. Cuisenier).
Bad,min
nad ty;m t'ematem podjęto w Tama,ch 'widoletniego
programu
1',)'ZWOju
hadań humani!Styczmych
w l'ejonie Rodam - Alpy i :obejmują al'pejskie
społec:znO'.9ci wi'o's!k'Clwez.najdująee się na drodze szybkich przemian. Prowadz>onesą o.neprzez
ekipę na'u:kO'w'ców repr'ezentuj<:jcy.chkil,l<a
S'pecjalnośoi: etno'logówz
Atp-Cef,
'etnOlz;QIologów i ,etnobcytnników
z M usee
d'Histoire
Naturelle
(Muzeum Przyrodnicze),
współdziałając
z grupą badaczy z Musee DaUlphinois (Muzeum Deilfinatu) w Grenoble.
Studia te
mają Ina 'ce'lu Jak majlepS'z'e 'ZrO'z'umi-e.ni,ezjaw,i'sk p r'Z,emila,n 'OIganiz,a'cji technicz:no--,e1klQlnoani'Cz:nych,spoleClznych ikUlltura'lny,ch,
jakim poddane są
sp>OteczJliO'ś'cigórskie; haidJa się -również lidl 'znaC'z,eni'ei pers'Pek ty wy.
CY'W'il'i'za'cja
wsi
ś'redni'owie'czmej.
W ramach tego tematu prowadzi się studila nad rO'zwojem kultlury materitalnej
wsi z końcaśred:nrO'wi,ecza,
11{lQ'f'zystając'z metod historyezny'ch,
al'cheollQ1gic'Znych
i e'bnog]1af~Clzlny,ch.
26) Wy;koQjpta:hskaw St.-Jean
Ie FfiO!id (Aveyron)z
XI - XVIII wieku
(J. M. Pese!z). Leżą'ca nia ZJa'chod:n'im stoiku Ma,sywu Centralnego
wioska
S't.-J'ean le Fl'Oiid, swój Jlajwię'kszy rozkwit prz'eżywała
w oIk'reS'i'e śre:dn10iwieeZ'a (XI - XV). Obecne 'badania wylko,pahskoOiwe, prO'wadzOIne na
cmen !Jarzu, mają To'Zwią'lIać pI'oblemy naturyarcheo~'O'gicz,nej
(chronologia g~()Ibówi obrzą1dki pogrzehowe)
i iantrolpo!logiezlnej (cechy hzy.czme
łudnośai
oi ·ich ro71wój). Prz'epfiowaid.'zl(me wokół
wyk,o;pa.lisk ba:dani'a
etnografi,czne
uzupełniają
zdobytą
wiedzę
historyeznąopartą
na zrodłaeh pi.SlanY1ch. Od eałoś!ci badań loC'zeku}e się m. Dn. wydobycia
stałych
elementów
spo'leezno_kuJtuTowych
tkwiącyc'h 2;arówno W ku'lturze średniowi'e1ozmej, jlaki w Ikuil't;urze 'tradycyjnej,
dziewiętnasVowiecznej.
27) Wykl{)lpiaihska ow Dm,cy (Cote d'Or, J. M. P.esez). P.odclIas gdy poprziedmie baidianlia cechowało
wertykalne,
tj. diaichwni'C'zne podejście,
to
badania w tej wsi :dążą do 'Uogólnienia eech 'cyWlili'z.a.cji wiej's1ki'ej w k011kretny:m miejlsC'u i ez;asie. W Dra'cy, "vVi'o.sce'bur:gUlndzkiej, archeologowie 'odk:ry1'ii e'k~plorU'ją 1:4 go,spodarstw z XIV w. Bad~mia archeologi'czThe uzupełni'a
się biadani:ami arehiwalrnymi
nad dokumen'tamiśredniowiecznymi oraz terenowym.i 'hadania:mi etno'gJ'laiiezJlymi.
M i ę odz y in a 'I' tO id o w e .s t u 'cii a ;p ,o l' Ó w n a wcz e. WliękSiWŚĆ:badań prawa-cilZ'Cmy'ch iprZJe'z Cef pO'ZiQlS'tajew polu m~ędzYDlar'odowy'ch 'Z'aintereSiO'wań IQ chamkt-erze
teol'etyC'ZIIly:m, lecz ·częŚć z ni,ch, już od 'wstępn)'lch z:ało'ż-ei1'ba'z'ujle ,nla ;materiał:a,ch pOIzafranc'UsIk1ich.
28) Zmi,any spo-łeezlne i zmilany toż'samości kullturlQwej na wsi jugo_
sł'O'Wliańsk:i-ej(.T. Ouilsenie-r), to 'prohlem odradzani,a
się kultury
jugo,słowiańskiej
w wYJlli'ku 'Zlmian 'społ'e'cz'eńst:wa wywo1Ja;nY'ch ind ustriali7.acją
uulba:r-.:iz8!C'ją
li reWlCl1,ucjąs.poh~'Ozlną.Bad:ani,a opi'eraj'ł się na slJUd:iach prze-
Dzialalno~C:' naul(()lva
Ośrodka
Etnologii
Francuskiej
w Paryżu
245
prowadzonych
w l'atu'ch 19'65 - 19\66 w 14 w:s.iiaich j'ugosł'O'wiańsllticl1 prezentujących
znaczne
róinice
sIPoł'ec:z.no~kultuDo'We tOra'z na had'aniach
3 wsi dla uzyskania materiału
Iporównawczego.
Działania te prowadzono
we 'Współpracy z Instytutem
S'Ocjolrogiii 'z BeJgr'aldu li Instytutem
Rolniczym z Zag'l"zebi'a. Podj~te w liZ lalt 'Póżu:i'ej 'Prace badawC'z,e laktuahzują
monografie H 'vis'i 'O'Hl.'Z
:p'I'Zyno'szą liJllf.orma:cj-e:z nJowy'ch 6 wsi dobranych
na 'podrsoawiJe I'ezlu1tatów pierwszej
ek:s;pl:o:r:acji. W 'Obecnym stanie badań
stwierdz:a srię, że 'związek WSli 'Z mia:strem i z'e 'św:ila1;remp'f'zlemysłowym,
wyobrażenia
'o przyszłośoi
'Wsi, aS'Piracje pT'zyszlej genera1cj:i, są sz'eroko
u warunkO'walJ1'e ezynni:k'ami Sipał'e'oz.DJo-ek'olnOlmiicznY'mi,
a dział:allliai
:posta wy wieśni:aków spoza Irolnidwa
'Z1Clleżą'od zmi'alll etni'C'zlnych i kulturowych.
29) Trady<cyjne organimcje
:lXJdzirme w Rumunii
i ich przremliany
(J. Cu:i'se.nier). W rama'ch ,porównraw<:'zych badań llIad orgatn.iza'cją rodzinną Ipr'O'wa:ci:zonesą opraoO'wania ,nla ter'elnii'e Rumlunii (Mcn~a:muresz, Oltenia i Mołdawia)
z;mierz'ające do pOlznaniia układów
wewnątrz
rodzinnych, 'PO'zycj'i i 1'01 'PO'szczególny'ch czł'Jonków rodziny, mecha.niz;mów 'zawierunia małżeństw 'i 'systemów polkrewi'el1JS'twa.
2{) Przestrzeń
~połeczna a formy tow:arzyskoś:ci w Andaluzji
(J. Lacmix), W mlffiGch 'b~diClll'w Anrdia:luzji pnze:p:rowadzoJ1Jo trzy studia, Iktór'e
skupiły się przede wszY'stk~m Ina strukturzeek'Ollromi;czlnej
'i SlPol'ecznej
wsi, ruchach
społecznych
chłopów
i rohoirui.ków w dwóch wybranych
miastach
'oraz na !spo'łec'ZJ1ro-eik'O'J1ro!micznych
rezultatach
\V!ZT'O.stuilości
'vVolnego C'zasu wśród mies:zJmń'ców wy'brzeża :z:achodni'ej Andaluzji.
31) Laibo:ratoi.repozpo'C'zęł{) w l>ata<c'hlL9'76 - 1:9'n współpracę
'z Eul'<Opejskim Ośrodkiem Koolfdyna'cji Badal1 i Do'kum€tI1t:a'cjli w lITaukach społecznych (Wiedeń), do'iyczą'cą pl'ojelktu 'ool'o!pejsk:iJch studió'w :pmów:nawczych na temat: Kicr unik i 'i telndencje no'zwoju kl.lJtury we w,spółez'e.slnym
społeczeństwie.
Wzajemne oddzi'aływanie
kultur narodowych.
Ekipa franC'u:ska, pod przewodnictw'em
J. Cui:slen:i'em, wlzięła udzi!ał 'w seriii spotkań
przygot'o'wa wczych 'Oraz prz8pf!owadziła
badaITl'iJawstępne
na prz€ło'm.ie
lat 197'7/1978 '.
NAUKOWE
WYKORZYSTANIE
ZBIORÓW
MUZEALNYCH
Zbi!O'I'YMusee de:; Arbs et Tra:ditilO'l'lIsPopulla'iTles przez swą O'b.S'Zer:nlO'ść
i róŻinorodność (archiwalia
Tęlmpiśmienn1e,
pTz1eid:m
i{)t y dwu- oj tr·ójwymiarowe, obrazy, Inagl'ania itp.) :stwn!owią ni'ezalStąpione pole do badań
Poor. Z, .Jasic;wicrz, Narada w Moskwie
na temat e'tnograjicznych
badań nad
oraz posiedzenlie
w sprawie
etnosocjologicznych
badań porównawczych w krajach
europejskich,
"Lud" 1977, t. 59, s. 308 - 310.
7
współczesnością
246
GRZEGORZ SKALSKI
naukowych,
tym ba J:ldz'iej cenne,
że powstały
one w wyniku
z góry
opr'ac'owane'gio ,progrlam'u ba<dia'w'C'z'eg:o. Sotą'd wielu hade:czy ·Z Musee-Labora'boire w jakiejś
;milerze jest 'zwią'ZJanych z olpraoO'wyWlaniem
k,01oe'kcjl
mu:z:eaJJn ych.
S t u d i a i "C o r p u s"
32) Abp posi~adia w Slwy,ch arrc:hiwa1ch 17'5'9 :mon'Ografi.i franouskioch domos-tw wiej'sikioch wyk,oruanyeh
podc:zas o:statniej
wojny
świa:towej
przez
ok. 50 ard1J.ibelktÓ'w. Na ba'Zie tej dokumentacji
Cef pO'wziął decyzję
o kO:ntyUl'u<C)lwa;n:i:u
baJdań In:ad a:r:chi'tekturą
wi'ejs'ką i 'o stwo'rzeniu
modelu
reprezentującego
w Ipełni francUlsk:i'e budownictwo
lLUd'Owe (zob. p. 4).
Badania
ite p'J:lowadzone 'są w rSlz'eJ:lokiej współpracy
z hadraez:armi spoza
instytucji
(uniwersytety,
muze·a tereniowe
i in.). e.o pewien czas odbywają się s!p'ofkaniia lI'obocze, n:a który,ch prz1edys'k'utowuje
sit: 'Zagadnienia ,metodJOl'o'g:iJcz;n1e,t'etoretycZ'ne, 'a także związane
z usta'leni'arrni terminolog:iez;nymi
d'O'tyezą'cymi
typollQg~iarchitektury
wiejskiej.
Materi'ały
uzyskane
w 'lolku ibadań tprz'etzn:aez'one są do publikacji
w ram'ach sepii
wydaw.niez'ej
L'Architecture
rumle franc;aise (1"~d. J. CUi9m};~er) zł-ożonej
z 2'2 t'O!mówwydJa:wtamych
wciągu
7 l'at. Każdy tom ~kłada się 'Z'e studiUim antJpopologiczJ1!eg,o habitatu
'ZBwierająeego
anahzy
przeiprowad'w.ne
pod kąbe;m 'etUQlll()lgIicZIIlym,historyeznym,
archeo1ogiezlny;m
i l:ingwistyeznym. Próoz Ibe'go u!ka'zluje 'się Sleria IQ diooelowej liczbie 40 - 60 monografii
domów
w'i'ejski<ch bO'gJa'to il'Us:tr:awanych
fo·ta·granami,
:planami, przekrojami, elteWlalcjarrn:i 'itd. W r. li9'77 u'ka:z:ały się trzy tomy, z który'ch każdy
poświęcony
jeS'tiri:nemu
regianowi:
SabaudIii, De1finatawi
i Korsy'c'e (zob.
hiblliogr., 'POlZ. 2).
33) W 'bria:ktCie reaihzacji
'znajdują
się inne "Corpus",
a mianowicie:
"Corpus des contes populaires
fran<;ais" ("Corpus"
lud·owych bajek francuskich)
i "Corpus
des musiquees de tradition
ora'le" ("Corpus"
muzyki
tradycyjnej)
Odnośnie
pierwszego
z nich (zob. p. 12) trzeba jeszcze nadmienić, że iptub:h:klQw1a:nyjest <OInw fo.r:mie "Katallo<gu", któpego Itrzeci tOlm
ukazał
się w 'końcu 11976 iroIDu {zob. biblio'gr.,
poz. 48). Poświęcony
jest
o;n 'bajkom
zwierzęcym
(T 1 - 299). Kolejny
przygotowywany
tom zawiera: ,legendy, hajkirehgijne
(T75'0-849), nO'W1e1e, bajki () :niezwyklych
przygoda'ch
(T.850-9'99') ,i bajki I() oS'zuk'any:m potworze
(T1000-U!J9)
wg
klasyHkacji
A:armeg1o li Thompsona
8. Drugi
"CO:I'pUS" jest O'pracawywaI'ny 'na bazie k<oil,e'keji fOll'agrafieznych
pochodzą'cychz
badań etnomuzykologiezn)"ch
(z1Gb. p. 10). Projektuje
się wydawać
na płyta'ch
"Antol,;,gię IDuzy<czną" t1Jemiat)'iczm:i.e'Związ-aną 'z "Oorrpu:s".
8 W'edłu,g Słownika
foLkLoru polskiego,
wa 1965, hasło: bajka ludowa, s. 29.
pod red. J. Krzyżanowskiego,
Warsza-
Dzialatno.~('
naukowa
Ośrodka
Etnologii
Fmncus.':iej
w Pary.Żu
247
34) W 'Prz yg otowrani u jest rea li zarCja" C (~Ifp'US cillrno1b i'her" (Corpus
mebli) ooparty przeide W'szJ"s'tik:m na 13..7'84 o;i')isa'ch mebli mgionalnych
splJrząd'zro'nych w mi'ejsC'u ich llt::y\'ka'vvl3ni·a. Ten nowy "Corpus"
ukaże
się \Ii 12 tomach
według bega samego pordziału geograficznego
co "Corpus" arehit-ektury.
S y s t e m a t yc z Ine
w z b IQ g 3 'C a n i e z ib li 'O rów
m u z e a lIn y c h. Prrogl"alill etno.grafilczmylch
wyjazldów
terenowych
z:wiązla'nych
z uzupełni'eni'em
klo/lekcji mllJz'ea1Iny'ch został pTz!edsięwzięty
w rÓ'żnylch
.dziedzinach
hadiawe-zych.
35) W l"am3'ch :badań nad narzęd-zi1ami do 'O'hróhkli WilI1'Orroś%zgr,oml3dzcno poważną
'ko lelkcję (ponarci 200 'ctbielktów) n::cc'zęQzi w vv'innicach
Jury, Ai!l1 li Sabaudii
('Por. :p. 1). W Landes zJeibrano \narzęd:z.i-a rro,1nircze,
CI hadani'olIn
towamyS'zył!a
rejestr1nrC'j<a ·wiid,eogmf'llC'zna. W 'trn'kóe
:badań
nad ludowymi
inst'rumen'ta:mi
.muzycznymi
zlD'ale:ZLio'l'1ow idepart'anl'encie N{)l'Q dwie ,}anf<Jres"
(trą.bkJi); znalezisko
'u'zU'peln:iają rejeSlbracje
dżwię:krowe j wirdeograf~czne.
W Zakr2!~;ie muzyk;i, zbiory f'ono- i\l.:'ideograficzne
w'z!bogaeooHo ·0 lie-zlne pi"zykłndy
m u;zy:czr.'e i in.strum.:m 1.<1-1ne
zanro-to'wan'e ,podczas badań et'l1Oimuzykolrog.i'cc'nyeh
n.a ter'eni'e Limousin,
Flandres,
Wyspy S. LUiC'i:ali Haiti (pm. p. g-lI).
W r'clka 1ST7 z,ap'lczqtkowan:o pl'D@I'am nabywanira
obi'ektÓ'w 'Zwią7~anych ze śWliętalilli, 'S'zoC:>:ególni,e świętami
:kalrendarrzowymi.
Bada;ni,Cl r.:ad .millilonet:kami
i teatrlem
jarmarezmyrn
pO'Z;wohły na 'zgrromadz,enie
zoE'9połu materiałów
tdokulillentacyjnye-h w tonnie
m. in. filmów
i 'vasm ma.g:nety·cznych.
Rów;n'Gllegle
z badaniami
nad rehgijnymi
'sbatuet1mmi
przemyS'i.orwymi
(zob. p. 14)
prow1adrz0no <Jkcjl~ rpO'zyskiwl3'l1;ira figurek
h.~(knvych, 'vvllloszącychciekawe
tre:5rci i'k'O'nogr:<JhcZJ1e IQ świętych
,z,wiązaJnych z 'kultarui ludowymi
i obrzędami ZBwodowymi.
S y s t e m y o IP ,i 's o w € id
o k U:fi e n t CI·C j n au t o 'fi a t y 'c zn a z b i 'O rów
;fi u 'z 'e 'n 1 n y 'Ch 9. Obok
zwyczajowo
ręcznej
dokumentacji
mlU'ziea1l:nej10 'prowadzone
są pl"3'-e
r<:r1. st"Xlor,en~em
nowych
systemów
dOkumentacyj.nych
IprzezrllJa<::>z-onych ::'.' 3"ltn!'Yl'aty'cznego
wy5Z urkiwa'l1ia .
316) System ·opisowy obiektów
użytku
domowego
(System e -descriptif
des objets d.ameSltiqu€'s) został już ostrateC?ni,e uks'zt'"łtrc1walny ·j'.:vydany
w formie książkrowe'j {wb. bibhogr.,
.poz. 58) 11. W c:"'Jżony }est również,
choć jeszcze
nie w pełni dopra'cowany,
sy.S:2m opisowy
pl:3.katów (a£1
9 lnf.ot'mae}e
o ·stanie dckumc'n!!::l'cj-i automatye?lnej
i sy·s;ten:-ach op-iS'O"Nych
do/tyczą roku 1979.
10 Por. B. Kiopczyils,ka-Jaworrs:ka,
Dokumentacja
... , s. 12~) i n.
II Zarys
:tego sySltemu :?Jawarln w c y;t owa'n y m już ,~"tyku!c B. KO.;)CZYI·lsk:-JalV'or'S'ka,Dokumentacja
... , .s. 137 - 139.
GRZEGORZ SKALSKI
248
fiches) .pozwalają<:y na analizowanie
zbioru 'Plakatów Atp przede wszystkim pod :kątem treści ohro!Z'Owejirua:pis!O\vej.
NaleiywyjaŚinić,
ż'e nie
chodzi tu :o iplakat I() troeś'ci ,etn:ogroaficznej, lec'zo :plakat reklamowy,
publicystyC'ZIDy (wb. bi!bliogr., .paz. 50). Trz'eei ,system użytkowany
w Atp
to 'System prz'C'znaez<my ·do ir.:deksowania
negutywów.
Jego 's'lownik 1'0zumowrany (1oexique l'ali.'sonne) ma 'Pi'"'zeiksztakić 'się w przyS'zł'o'ś'ci w c:gólny tez'aurus
dl!a 'obiektów
i pojęć OIpraeowyw:anych
w MLlsee-Laboratoire. Wszystkie 'trzy sys'temy opis'o;we sq I{)heoenie'zautomatyz;owane
przy
wykorzY5't'aniu
:sy,stemu 1~"lfO'rmaoeyjnego MISTRAL,
pO'Zwullajqcego na
kO'ITwersl(łlcję :z ,k'omputel1em. Irune systemy
opi,sow'e zw.iqz.ane ze zbiorH'mi 'nTuzleaInymi dotY'czą: gmiriki, nanędizi
IiO'l;njlczy.ch li st.rojów.
°
Pro g r a m y naukowe
związane
z u p W 5Z e c h n i un l 'e m z b i 'o rów
m u z e a l n y ,c h. W ra.mach teg'o z.<.lgadrnienia na
czol0 wysuw:ają Siię iproaoe 'Związane -z wystawiennictwem
12.
37) W Ga-leriisibud:iów
do.koln:aiD'o uzupełnienłi:a i Izmiany: ,przepracowano na ino'wo gablotę "Zbiem'ctwiO li łowiectwo",
przerobi'ono
'ostatniq
rozęść p:r'O'gr:amu "Muzy.k'a" ,aby wlprowadzić t'e:mat .,Instrument
muzyczny jak,o wiejski
i miejsk'i sym/hol społeczny".
W Ga;ler-ji kulturowej,
w wyniku badań nard rybołÓ'wstwem,
moż1iwe bylo urzqdzenie
diaporamyna
t'e;mat 100'w'ioentary1b 'siecią, 'a w sektorze
"Muzyk!3" dziGki zgromadwiIlym
materioalo'm fOlllogra£ieznym
urząd'zono
"Ipunkty dźwiękowe'"
emituj ą,ce Ina ią'dani'e rÓ'ż'ne progI1am y 'et:nCłmu:zy:k'o1oG'gicz.ne.
28)
Z ok'a'zja Jm'Żdej wysta'wy
czaso:wej
podejmowane
są badania
te-
matyezne.
I tak niP. pT'zed wY'S'1k'l'wą!kart IPo-c:'z:towy:ch(widokówek)
pneprowadz,olloo badanioa ll'ald różnYimi funkcjami
'karL pClCZ'LOWych:'związki
między
,obraz!em a t'e1<.stem w różny'ch
cją ,prz'entQlsz.eni:airnfoTrntacji
rzy'sko6,cl
poprzez
studia
typach
.kaTt, związb
a fun:klcją 'estetyeznq,
nad
w.s'Pó1C'zesnych k'art 'Pocztowych
k'o.respolndencją
a'llaliw
znajdują·cą
ill iędzy
funk-
funkcj!i
tOW3-
się w zespole
13.
J2 W tym
mH7]!S'CU
~~z;eha wy}aśnJć, iż ek~po'Zy-c}a sta \0;:1
A t,p pod.ziC11o.najes'[ nadwie części: Galerie culturelle (aGleria kulturowa)
i Galerie d'etude (Galeria studiów). Ga'lBri.a kwlturowa to e!k!9pozy<cjaf'roancwskiej tr~:tdY'cyjnocj ku!,tu;ry ludowej
ukazanej w wie.J.o,wj'e.koowy'mroz'.wo.ju, .od olkJresu żelaiza do cz-asów w,s'pólczesnych,
FrzClznaozona j'es!t dla przecię:tneg<o o.ct;bi'OII'cy.
Ga'leria stud,iów, jak już naz,wa sugeI'uje, jest to eks!pozy\cj'a, IktÓirej celem jest Ipo,głęb:i,e'nliew,iodzy sz'czc.gółowcj odbiorcy, S!tądpnze,znacwna
jeS't przede \V1s:zy9vkimdla bada'czy, studen.tów, specjahS'!ÓiWi amalbolrów o s.precyz,owanYic-h Iza:intel1eSiow~Jni;a.t)h.
Dominuje tu uklad typologu'c,my i funk.cj·onailny obiektów w romach 17 progJramów z 7Jaikros-ucał,oksZ1taltu kuJ,tury ludowej.
J3 Wys:ta'W'a zakoI1czyła
się 5 ma,rca 1979 r.
Działalność'
naukowa
Ośrodka
Etnologii
Francuskiej
w Paryżu
249'
INNA DZIAŁALNOSC
o d d z i a ł y M u s e e - L a ,b
!()
l' a
t IQ i 'l' -e
29) Wychodząc na prz,eCliwza;po;trz.ebowaniu
środowis!k regi'onalnych
oraz rozwijając
swojcl działalność
Cef tpowołał do życia tzw. antenne
(oddział) w Marsyhi.
Pro.eami antennekJieruj'e
od 1977 1'. J. uanoix.
Z problematyki
hadawczej
realiZlOwanej w tym o·środ!k'u na pierwszy p1'aIl
wys'uwa 'Się zeSipół ha'dań nad dynamiką
język,a i kulitury na 'cihsmrze
,.oocitala" 14, badania
'lwiązków
interetnicznyeh
,i kontJaktów
kurl1Jurowych 'w jednej
z 'd!zi'e'lni'c Mansyhi. Uc:zestIlliezą'c w S'Ze'I'SOZiej
akcji inwentaryzacJi
etnograiioezlllej na tereni:e Pro'wansji,
oddzi'ał C-efu w Marsylii zapoczątkował
'k,O!leikcję etno-,tekrstów
z pał udni'()Iwto-wS!chodnie j
Francji.
40) Tirzeha wspomnieć talkże o dwóch tzw. Cllnnex,es (oddział1a,ch) Atp.
Zarówno pierwszy
z nich, dz.iałający już rOd 1973 r. Ina KOTsy,ce w l\lilelli (Ajaccio), jak i drugi, nieldawno ipozys1kany w Aibibaye de SainL
-Riqui.er (Somme), służą jaku bazy wypadowe
d'la 'ekspedycji
ertnog1'aficz:nych. Znajdują
tu rÓ'v.mież 'swoj'e po:mieSlICZ€!n!i'am:agatzyny muzealne i sale eiksp'O'zycyjne.
S 'p o t k a n i a n 'a u k o w e
4L) Badacze ;c kręgu Cefu spotykają
,się okres'owo na zebraniach
poświęconych
wyb1'aln:emu t'eIffi'atQlwi ,ogólnemu,
omawiając
równi'eż problematykę 't wyniki swych badań. Zebra'l1'ia,zwoływarne
:są 2 razy w mie."Jiącu w cyklu l"ciku ak1ademickiego.
W liatJach 19:7'5- 1976o'gólny
temat
dotyczył stosunku 'C'złmvi'eka dra Ipr'Z'ec1mi!(}'tu,'a w 1<ata'ch 19'7'6- 1977 dyskutowanona'o
rewalooryz'acją d:zj'ełkii1:ku prekurso:rówebnololgii
francuskiej {m. in. Boucher
de Perthes,
E. Rolland,
P. S€billot,
A. van
Gennep). Praoo\v:nicy Atp-Cef :hi,orą również uidzili8.łw wi,e1<ukongresach,
kololkwiach i illi!1ych 'zjazrdaeh naukowych,
częsobo wygłaszi3'jąc refemty.
W r. 1:97;6'wzięto udzi:ał w 28 ses}ad1 ,n'3uko'Wych ,(w tyrm 9 'Zi8. gmni'cą),
wygłaszając
16 l'ef€ratów,
natomiast
w 1'. 1977 uczestniczono
w 25 sesjach (w tym 11 za gmuicą)i
wygł'OIS'ZIOmo
18 referatów.
Z a m ,ie T z 'e ill ,ia na 'P 1'z y 'S 'z łoś Ć. Na 'zlaikońeze:ni-e te:go, z 'konieczlności 'doIśćogólnego
omó'wienia dZii'ałal,noości nau:kow'ej Centre d'Ethnologie framc;ai,se p()lwiąZlaneg~) z Musee nlat.io,nal des Arts et Traditions
14 Tm~min "oC'ci1an" jQ,,'t
okir,eśl-e.niem te.r,enu zajmowaneg;o p.nzez diaile-kit zwany języki'eOl
"oc" lub język:ieOl
pr'O!wans'ail5k!Lm. nOlb. T. M;i!oE::'.V'Slki,Zarsys językoznawstwa
ogólnego,
cz. 2 Przemieszczenie
języków,
z. 1 tekst, Lublin-Kraków
J948. s. 270 - 273; rZ. 2, JnaiPY nr 40. 41, 57.
250
GRZEGORZ SKALSKI
Popula1r'es wwrto się chyha zlwpOIznać'Z ogólnymi wytycznymi projektu
planu pl'acy ma l<a1ba1978 - 1'9181. Zals<a!dniC'zymi
celami, do których zdążać będą hadanlia A'np-Cef, li już będą<7'ch w tnaikci'e l'ea:l,izacji, są:
- po'zwijani'e wSIpółpracy w badani'aJC'h e'LnQ:grefiezny'c'hi archeolQgicznYl0h pnez 'Z<akł<ad!anre
llJowy'ch wy'ke;pali:sk związanych z ba1da,n:iami
etn'Clgmfieznymi,
- Inawiązani'e Sizerdki<ejwspółpracy między li'ngwistami,etnologami
i .so'cj'Olog'a.miw namćłJchb<adań nad zr6żni'c'Owa.niem w kulturaich Tegionalmych,
- ikontynuowani'e .pn3.'cpl'zyglotowa'Wczych nad metoda:mi a:nal·izy fizy'kochemiez:nej obiektów etnogl'ai]C'ZInych,
- TOlzS'zlerzeni'emetrod ,i tec'bmi1k dolku:mentacji auto:matyeznej,
- r'OIZ;SZrerzen:i'e
już i:stnieją'C'ej współ;pI1aicy między am1I'opdogami,
przyr'Odini:lmmi, hisboryka:mii m'J.zeolo:gami w1"ama'ch badań priorytetQwych,
- stymulowanie studiów an h'o:pologii regionalnej Iprzez decentraliz'a'cję jej dzli'ałalnośrC'i'i pubhkowani,e wydawnictw omawiających pn;iblemy reg:i'o'I1la1ne,
- 'z:więkJszenieid!ział:a'lnośoiw Tla;mach,pr,ogracrnówcrnięd'zYTIia'rodowych.
- publik'C1wanie pr1a'c 'Z dziedziny wy:powi'edzi głosowej, muzycznej
i 'oibrazlQwej.
ZE\\':'H,'TRZ.'iYCII
1'{);';·
•
-
[)CiZnH
L'TRZ~':vrA"Xl}:
telefon.
cc'ntra13
f----.-----
I-----------i
s~kr('tariat
'.,.-----biuro
pe-r:-;onJl:1L'
S!':I,(R,ETARTAT'
CENTHAl.NY
i
rjjZi,t"
nne :1)'
__
<.iZ.:L':111y
L!"/,;,r
,----------
p')rz,!dk("'s<..t
f ekipa
f-
r
i \';yko-
ruch
I
:!. OBRAZY
statysty):.,:.}
:=Iuci\o-\'.·i'lualIH'
L.--.-~."":':.~
wykor'ly:-:.tank
ikonoleka
U,
illformatyka
~-----------I
~rCJ(lki c1ukulTIl:ntacyjnl'
archiwa
l!, 2, OOKUMr:NTY
informacje
.-\';J
I-
..J
1- ••.•
I
I
I
L
I
DZTALY
H..
\II ..
\
C';'"
r---------,
..l
{'II/\,
._.J
~
:
ys~ d ',vic ~11liet \\'0
akust
...•.
cznyc!l
laborat'.lfium
:Inn:;:!.
fnnogrllfi("l!l\"
U. 4, DZ\Vrr·;t<
pt.'tlagogiczn:l
i.lziałalnrJ~~ć
lnUZl:ografia
\\0
..NO,':";C
KL'L.TCRA\,NA
I)ZIALAI
r()~t<.łurn'.':lnil~
[lrchi\l;a
•...
SER \V .!I..Tn HS h. l 1-:
Opr.1.CO'o\·:-''''.\''lllit·
K00i
1.r\I\OR..-\TOR1L·\-1
I
przed:"'lt
a \\'ivn
kalt:nrlarl.
SYMHOI.I':
/,WYCZAH:,
pr:tl'1l1iall,V
i,I,
gr.,",
()llRZF,rJY-l
k'):I'llllnpCj<1
L;Jg:łdnil'nia
kul~ura
hahitat
lnu2~'ka
tlu'rrllurCl
mate-riatn:-:l
',\'icJskl
L- s/~.lka
tlJl~\
l'Z!lil
1--------,--
S7tll'-(.;'
~,--~~-,--
1-~;,~f,('Z:l<l
_
I~_______
n·~jnlowkC·lnL'i ~
L
--i
Ira(1:-''CYJTlfl
trad\'cyjll<l
ll
I
I
I
I
I
I
I
I
II
-----------1
II) l' ~l:t
~1~)l<Jgl<l\\"SI
:
I
1
I 1
I
1
"'I
Cil'll'
I
I
()
I
I
I
I
cociz:cl1l:c
życi/,.'
1llSlytucjp
1
:
'\\'il'd7(l
r'lt!Zlll;t
I
I
:
t pr.t.(·'-;trzl.'r·1 i zmiany
I sp'''lr'(,lnl)-kulturo·.\'t'
il.'C':L:ln-t'koIl:JlnlC'Z:H:
I
I
I
,---------,
L :,:\~lALl~\:/o.:
J
I------=t----,
:-.P:1-
;::::=~-====~====-----,
I
SLCI.HY
,AUKO\\'I:
: :\lL'ZI-:AI,NI:
I
I
ADIL'~'\jKT
rzysl.a 11it..' Pt.~rlCigegicZll("
kon::;ult<.1c;l'
inwentarz.
muzealiów
'-;..\C/',I<I.:"Y
}
_
1'~T"'{j! ,,(;1:
~"':==I:':O:N:':S:J-::H:\:\:'A:l:':O:R===~
l. l'vlUZF..'\LlA
I
Cl'~:~
KU;\;SI-:H\\'.-\TClH
l>YRI-:I,T(lf{
r~--------l
I
U,
r I
I
SLL'211Y
ADMINISTRACYJNI';
matcriolowC'
I
pr<:lc:1wnie
biuro
GENERAl.NY
SEKRET,\HIAT
Ci' ..·\SOpr';~lA
\\'\'D,-\\\':-;rCT\\'A
i'UHZĄDKU
[...
,---------11-
[
I
I
r
lL
1-,-----.-j l
.1:.~:~:_:~:::~p:L·:~::l::·:·~~:~.T:t<:~~:'
:P:,:z:,o:'
~:'i:IS:'
=:~
C:':1
T,-'\KTO\\'
'iH;:\':\l\,\\' ..\~lf:
I',
I:-;STYTl:C.11
<)SI~{li)f",\
r--------------,
SZU'
SC'IW\I,\T nH(;·\'.;I/\('\',:'.;)
252
GRZEGORZ
BIBLIOGRAFIA
PUBLIKACJI
PRACOWNIKOW
ZA LATA
1. "Ethnologic
t. 6, nr 1,2,
Franr;aise".
.3 - 4.
SKALSKI
1976 - 1977'5.
L' Architecturc
Tura!e
Savoie,
1977:
Paris,
CeIu
Revue
d'Eth!101ogic
de
la Societe
Cor'se, Pa.ris
G. Ravis-Giocdam,i,
3. L' Aubrac.
Etude
etablissement
Petits
red.
de
linguistique,
Cuiscnier,
t.
l,
H.
t.
:>,
H. Raulin,
Hl77;
value", "Connexions"
6. P. Beck, B. Maccari,
archeologica,
R.
agriculteuTs
et
"Petits
'rok
1976
capitalistes
de
agriculteurs
1976, nr 18, s. 113 - 124.
J. M. Poisson,
Gangi
(,w:) .4.tti del
Eucaille,
F.
cOTpoTe/.lc
et
la
internaziona,!e
La
au
Piponnier,
la
de
ChamU'l'!t,
c.aise"
paysanneTie
C.
Bete
de
de
la
moins-
di
ricera
campagna
med:ieL'a!e,
ATcheologia
di
La belle?
medievCtle,
Boutiques
Re'in'!'l'arez,
Araires
et
197G, t. 6, nr
Franr;aise"
Reman/ue.;
"Ethnologic
Sl(r
l'apparencc
Fran<;aise"
a decor,
parisźennes
1976,
"Ethnolog'ie
t.
6,
Fran·
charrues
dans
la
Savo'ie
Die
Volksklmst
tracl'itionnelle,
"Ethnologie
l, s. 7 - 32.
J. Cuisenier,
PTzedmowa,
(w:) Alsace, vignerons
1VTusec na!ticmal dels A'I'ts -et T:radtt-ions Populaires,
11. --
a propos
Discu:;sion
unn
"Connc-
197G, t. 6, nr 2, s. 163 - 180.
9, G. C o]] o.rnb,
10.
main:;-vaule,
capitnUstes
Vecchio:
Colloquio
,nr :3 - 4, s. 227 - 232.
8. .T.
d'u,7l
Un6, 'S. 24 - 34.
Paler.mo
,.
R.aulin,.
et economique
agronomique
badac:zy,
Barbichon:
G.
1976,.
Paris
.Jean
Dauphine,
;,ions" 1976, nr 18, s. 99 - 112.
5. G. BarbiochCln, J. Dubo:sit, G. PiClilmade, J. ,C. Rouchy,
l'aTticle
ParL
,P.a'I'US1976, t. 5.
humain,
Barbichon,
Iranr;aisc,
19'77.
ethno!ogique,
P,race
4. G.
pod
H. Raulin,
2,
LABORATOlRE
zbiorow€
fTanr;aise,
t.
--
Wydawnictwa
PTace
2.
MUSEE
WYBOR
~n Frankreich.
A1LSstTahling,
et artisans.
Exposit ion,
Pa'nis 1976.
Vorlagen,
Q1teHc.m,
h ;'(,'
MuncheD
1976, ss. 3,20.
12.
13,
G. Dekroix,
restauTCttion
Expeiiences
SUT l'enseignement
de la conserL'atic'l1
et de la
donne d l'Universite
de Paris I Sorbonnc,
(w:) S-ilnation
and
problems
the
-
Les
.Paris
14.
of
techniques
training
of
TestOJ'eTS, Vcszprem
de datation:
COUTS de
Ui7(;, t. 7, nr 22·2.1.
l'Un;versite
(j"
A. DesV'aol1lc'es, Les Galeries
du Musee national
des A rts
laires. Lec;;ons cl'une experience
museo!ogiC)ue, (w:) Musees
qv,es de France,
15. --
Musee
(1976),
15
l'uri",
l
Sorbonne,
197,6 (powielane).
5'5.
national
1976,
et '1'J'acliiions
et coHce-firms
l'op1tpuulź-
nr 134, s. 5 - 37.
et Traditions
des ATts
PopulaiTes.
Galerie
cnlturelle,
Paris
17.
Wylka;?; s'porządiZVlIlY według
obe.jlffi'l1je pmce,
które
uk.azały
Ra;PPo<Tt scienNfique,
s'ię drukiem
_. Bibli,o'glfoa'[iia za !'lok 1977
dio kot'1c·a trzecie-go
kwartału
1977 r.
D.:iatalno.~{
NI.-T.
Hi.
naukowa
ParaitTe
Duflos-Priot,
l'ap)JcLren('e, "Ellhinolog1ie
17. A.
!l17 th"o
les
onr
T.a CeramiC[11c de
duns
dl.Cologia
medievale,
II.
Stytes,
G-H.
Paris
Z2. D. Gluck,
intentionnelte
par
techroiques,
et
"Techniques
Culture"
de )Jeche, (w:) OutHs
techniques
1976,
d'enqueie
eL
183 - 195.
Brucato:
donnees
premiereo
1976, .s. 5:l0 - 534.
territoire:
del
colloquio
crise
la
de
d'une
etude
de
ta
di
ar-
et
les
t. 2, Mot:ifs
eL
internaz·iO'nale
l'ecriture
fruru;aise
,.FIJUll"iC'l" 1976, nil' g, S. 3 - 11.
Arts
Riviere,
popula.ires
d·es pays
de France,
197(;, ss .. 106.
Partie
grap/Lie, Bonn
2:1. M.-C.
communication
Fa.Jcrmo
de
253
w Paryżu
G, nr :3 - 4, s. 243 - 264.
(w:) Atti
rnino:aires,
D. G·lucI<,
la
stratigraphie,
Qlwstions
GiO'rd,rn.
(;nilures
la
Francuskiej
197G,t.
p<J!ogiTli r!, Par.is1976,s.
A. Gc'''lall,
20.
vouloir,
des
cercllniąue
: g.
21.
et
Etnologii
F'ranc;aise"
Descri)Jtion
Gci . ;tdoe:rfer,
" (iO - fHJ(:pwNi·c;l'one).
18.
t\<lodete (j'enquete
d'nnaluse
Ośrodka
France,
1971 - 1974.
(>IN:)
Internationale
VolkskundLiche
Biblio-
197(;.
Amateurisme
Groshens,
profession21isme,
la
Societe
24.
- La Maison rura Ie d' Alsace en tant que rapport
social et domestique,
·des Seil'nees
soóall's
de la 1"mnce de 1':E]st" 1976, nr 5, s .. 51 - 63.
"Revue
25.
M. Jaoul,
J.
'v/usee
national
f:rant;ai·se
·de soóologie"
et
"Bulletin
de
1976, jouHlcjt.
Nicom-t,
des
Alsace:
vignerons
Arts
Tr.aditions
et
artisans.
et
Nouvelles
Populaires.
acquisitions
Exposition,
du
Ba'ris
1976,
des tr,avaiHeurs,
"PiT·o-
ss. 65.
26.
1". I.luuLma'l1. La. M edicine
jelt"
27.
travai.!.
Confiance
limlitee
F. Loux, Pratiques
traditionnelles
et pratiques
mod·ernes
L'ention de la maladie
chez meres et leurs enfants, Pa:ris
La civilite
28. -29. -
Le Corps
30.
Ex-voto
-
7w'ives
et
vie
reUgieuse
"Oanf:rom;taltiJons"
1'976, nr
1976, s. 218 - 2.23.
populail'e,
(w:)
Exposition,
Musee
M. F. Morel,
La Mere
et l'enfant,
medical.
)Jouvoir
C.
puerile et honnete,
en jeu, "Autrement"
populaires.
et
31. F. Loux,
32.
du
197(;, 'SClpt.·'OCt.
Mi·chelal,
"Po.J'Ltique
A.
)Jhotographic[lW
Aujour.d'hui"
Images
Ri,perlt,
ell[ magazine
de
Ex-voto,
Pontoise,
'1976,
SIS.
peintures
1976,
ma~-jU'in,
"Ethnologie
310.
35.
religieuses
mai-sept.
18e-20e s,iec!es. Savoirs
1976,
cOl'poT'eUes de la
"Parents",
et de pre-
d'hygiene
populaircs.
~. 87 - 103.
triiade
famiLiale:
Frant;aise"
le discours
1976, t. 6, nr
3-
- 4, s. 2G5 - 27l:l.
33 . .T-M. Pl'SC'7., Archeolog.ie
(juio
interna::ionale
34. F. Biponnier,
et histoire
cli archeologia
Rec/wrches
an.glaises
de l'habitat
medievale,
sur
li Brucato,
Paler.mo
(w:) Atti
d·el coHo·
197'6, 6. 24 - 34.
les maisons-fortes,
"ArciheollQgie
Med[e-
va Ie" 1976, t. (i, s. 379 - 382.
Vie
35 ...
et mort
cl'l[n
habitat
medieval:
co!loc[llio
internazionale
di archeologia
36.
P. Richard,
('t Sciencf's
M. Davy
Huma·j'nes"
37.
!VI. R()Ib('J~t, !listoirc
du Limolloin
et
intellel'wel!e,
ar.tist.ique et regionaliste
Ie materiel
medievale,
de Brucato,
Palermo
1976,
{w:)
Atti
del
s. 423 - 434.
de VirviHe,
Informatique
en ethnologie,
"Inf.orma:tiquc
(.num. ;;pec·;ia!.) 1976, t. 1, nr 28, I~S. 72; 1976, t. 2, nr 29,
s·s. 82.
38.
--
39 .....
Parter
Paris
40.
C.
limallsin..
Pr:::cdrnowa
197fi,ss.
Royer,
do:
de
La Marche,
t.
3
(.c.o~leC\tif),
1976.
de 1920 li 1975, Limoges
Le:nique frant;ais-limousin,
uumolges 19,7,6-.
A. Goursaud,
La Societe rurale trarlitionnel!e
La
vie
en Limousin,
23.5.
lIistoire
e/
el.hnologie
clu vignoble
d.e Chanez
(Haute-Saóne),
(w:)
254
GRZEGORZ
Actes
9ge Congres
du
national
SKALSKI
des
Sociiites
Savantes,
Besan<;:on 1974,
Paris
1976, s. 147 - 1-62.
La ma:Son rurale fran<:aisc, (w:) Oufits d'enquete et d'analyse anthropoLoPa.ris 197'6, s. 209 - 217.
42. M. Se.ga'].cn, Le Dep!acement
du pO'uvoir: crise d'une suciete bretonne,
"Eludes
RUJrales" 1976, nr 63 - 64, s. 253 - 260.
43. - Evolu.:::ioni dei nucki familiari
cLi Saint Jean Trolimon,
Su.d-f<'inislere Q. !Jartire dal 1836, "Quaderni
StOlriCii" 1976, nr 33, sept-dec., s. 1122 - 118l.
44. - POH.rq'Uoi sonne Ie glas, "Autremenl"
1976.
45. - Robe blanche, "A'utrement"
1976.
46. S. TaI1dieu, Le MobiHer
rural
traditżonnel
fran<:ais, Paris 1976, ss. 216.
4l.
-
giques,
47.
-
Ricerche
preindustriale
sec. XiX-
s. 69 - 8.1.
48.
di metodo, "Quaderni
Staniei" 1976, germaio-wprile,
M.-L. Tenezc, Le Conte populaire
fran<;ais. Catalogue
raiSUn71.e (les
France, t. 3, Les contes d'animau.x,
Pa.r.is 1976, ·~s. X, 507.
49.
-
- XX.
sulla
vita
domestiea
rurale
nella
Francia
Questioni
Distinotions
traditionnels
jonda'mentales
dans
"Folk
franc;ais,
la mise
en ordre
de
versions
l'ensemble
Na'l':rative Res·ear,eh", Studti'a Fenni·ea
de
des conics
1976,
nr 20,
s. 124 - 13:3.
50.
B. Trehondart,
La conception
d'un systeme documentaire
citalire, ,,Ethll101ogi,eF,r,ainc;aise" 1-976, ,l. 6, nr 2, .s. jg7 - UH.
PrUł e e b ad aczy,
rok
Le Groupe
t·eTdisciplinaire
du
52.
de recherches
bas
't. 3, s. 3·3'7 - ~54.
J. Chamarat,
C. Reinharez,
langeries,
,~3. G.
charcuteries
Colr!OlITllb,
"Les
en anthropologie
Moyen-A'ge
occidental,
Boutiques
et cremeries,
Senateurs".
Note
du
Paris
Pcsez,
ill-
,,&rcheo,lagia
Medie.vale"
1977,
passe. Decor8
peints
temps
sur
les
pecheurs
Przedmowa
do: Paris: boutiques d'hier. Exposition.
.des Ants et Tradińions PQPu).aims, Pa.viis 1977, ss. 96.
56.
-
The
in
European
li la
senne
1977, nr 1, s. 27 - 40.
rurale
jram;aise,
Panis
-
Cycle
.J-M.
une approche
55.
Life
F. Piponnicr,
medieval;
des !wu-
1977, ss. 175.
Bourget,
"Le Monde Ai1pin et Rhoidanien"
54 . .T. CU'~senioer,Pr:zedmowa
do: L'Architecture
Family
puliLz-
1977
51. P. Bt'Ck, C. BoOISSoaI1d.,
R. BucaJitle, B. Ma'e'cari, J-M.
Poisson,
l'afjiche
sur
Societies
(Le
Paris,
Cycle
de
clu Lal'
UH.
1977.
Musee
naltonal
la 'l;ie jaTlLlliale
Pads 1977, ss. 4'94.
,,)7. French folk art, Tokyo, N~w-YolI'k, San 8raneis,c·o 1977, ss. 312.
58. M. Davy de VirVlHle, D. Gluck, M. Ha'mOln, J. Nko·u.nl, S. Tard.icu, Le syste1l!\!
descriptij
des objets domestiques
fran~ais, Pari's 1977, ss. 29l.
59. P. Ga,rdy, Le Gen're comme stru.cturation
ideologiqlle
du texte formalise:
l.a
confusion
des genres dans Ie discours
carnavalesąue,
Toalcnee (1977), s·~. ~I,
;porwie!.
60. Occitanite
de la fete, "Annales de l'Institut
d'Etudes OcLitaneS"' lfJ77, 'l:ria
'i, nr 1, ss. 119 - 129.
61. -- Le Retour du franeitan:
a propos du "Retour doon I\1artegQOH cle 'I[{'i°n",
"Lengas" 1977, nr 1,5. 63 - 88.
62. H. Giorda~, Occitan vs langues d'oc. Culture
subalterne
et rulture
rlomil1(17Jte ..
"Annales de l'Institut
d'Etudes Oeeitanes" 1977, nr l. s. 1:10 - l:\!J
63 . .T. Lacroix, A. M. Bernal, Aspects de la sociabilite
andalouse:
les associations
dans les societes
europeennes),
sevillanes
(XIXe
- XXe
Paris,s.
42'5 - 507.
siecles),
(w:) Melanges
de
la Crzsa cte Vdazqu!!.::,
1.
i L
D::ialalnof;(' naukowa
Ośrodka
Etnologii
Francuskiej
w PaTY:::u
255
64. D. Laurent, ilymar
cle Blois (1760 - 1852) et les premIeres
collectes
de chants
populaires
bretons, "Les Cahiers de l'Iroi'se" 1977, j'a'llv-ma;rs, nr 7, s. 1 - 8.
6.1. -Le Chant (l'adieu d'un Jenne matelot,
"Le Peb~t Pmroque't"
1977, nr 20,
s.
j 9 - 2l.
Un mariage. Deux traditions,
Bl'uxelles 1977.
07. F. Loux, Les Secrets de grand-mere .. "Autrem~nt"
1977.
68. F. Loux, M. F.. Morel, L'enfance
et les savoirs sur Ie corps. Pratiques
medicales et praiiques
populaires
dans la France traditionneHe,
"Ethinol:ogie Franc;aise" 1971;,t. 6, nr 3 - 4, ~. 309 - 324.
69. F. Loux, .T-P. Pete,r, Presentation
de "Langages
et images du corps", "Elthnologie Frainc;aise" 1976, t. 6, nr 3 - 4, s. 215 - :218.
70. C. Marcel-Dubois,
Un essai de valorisation
d'archives
sonores .. "Phonographic
Bulletin" (Landon) 1977.. april, nr 17, s. 20 - 22.
71. H. Ra·u;l·in, L' A rchitcctlire
rurale franc;a~se: Savoie, P'alr-is 1977, ss. 280.
n. C. RC'i'nharez, J. Cha.marait, Paris: boutiques d.'hier, Exposition, Mu:see national
-des A·pts ct Tir3diti:ons Po:pulaireos, P<l,nLs1977, s.s. 9·6.
73. P. RichaTd, Le Langage
de programmation
SNOBOL
4, Pia,ris 1977, SiS. 400.
74. 'VI. Sega:len, Le Charivari.
Exposit,ion...
Baris Musee naiuiOlnal des All1uS et
Tradi,tio.ns Populaires, aViI1il-mai 1977, ss. 29, lpo,\\T'i'el.
lili.
F. Lautman,
Fa!l m y, l a't a 19~6- 1977
Le Bourrelier.
Film 16 mm. C-b i kolor, niemy, 50'. Realizacja:
produkcja:
CeCltre d'Ethonologie
franc;aise/Musee
national des Arts
et Traditi'ons Popu!aiJres, 1976.
2. R. Fox. S. Tardieu. Pele-porc.
Film 16 mm, kolor, dźwiękowy, 30'. Konsultacj.a: S. TW'dieu: T(~a!lizacj.a: R. Flax; ·pr·oduikcja: M:u.see n:a:tiOlIla'ldes Arts et
T,raditi'ons Popu:!a!ir'es, 1:966.
:3. M-C. G!1Oshcns, La Fin d'une tradition:
les Pajot- Walton.
Film 16 mm, c-b.,
kolor, dźwit;kowy,20'.
Realizacja:
.T. Pelikan;
produ.kcja: Centre d'Ethnologie
nranl;a ise/Musee n:ati,onal des A'ds Cit T'radiJtion:s P,QPuil,aiir-C's,
1976.
4. A. LecC'ia, L. Schwa,rtz, L'Ecole en bande'roles au l',invention
des enfants.
Flilm
Super 8 mm, kolor, dźwiQkowy, 30'. Realizacja: R. Leccia; produkcja:
Service
audio-visucl de la Direction des Musees de France, 1976.
5. A. Ripel't, C. Sluys, La maisan et ses alentours,
cent ouvrages-creation
et leurs
a'UteUl'.~. Film 16 mm, kolor, dźwiękowy, 35'. Realizacja:
A. Ripert i C. Sluys:
produkcja: Centre d'Ethno1ogie fraT'.c;aise/SERDA V.
1. P-Y.
Catc!,
B. Favre;
GR/',EGORZ SKALSKI
THE SCIENTIFIC
ACTIVITY
OF THE CENTHE
IN PARIS
OF FRENCH
ETHNOLOGY
(S U ID m a l' y)
The Centre cd' French Ethnology has been established
in EJ6G as a branch of
the ;\latin al Mus(~um of Art and Folk Tradition. It i:; the main scientific centre in
France ali 1';11' a, dhnographie
research is concerned. As the so-called Associated
256
GRZEGORZ S'KAL5KI
Laboratory
No 52 of the National Centre of Scie:<~ific Rese:uch, it carries out,
together
with the Museum of Art and Folk Tradition,
scientific investigations
regarding problems of origin, transmission
and transformation
of cullu r,\l heritage
in France.
The presenit paiper aims art showing borth the reseaf'ch problems (worked out
in the years 1976 - 1977) and the range of the Centre's activity. :\' well as its
co-operation with the National Museum of Art and Folk Tradition.
The essential topic is preceded by some remarks on the organizatio ,al structure
of both inst~tu'tions; the appendix indudes the sche'me of their s'truciure.
The review of the Centre's activity is presented in three parts. The first part
is connected with field research which comprises the following subjects: material
culture, well as individuals
and institutions,
as systems of expression, rigurative
systems of expression, socio-eco,:omic activities, methods of analysis, observations
of social and cultural changes, the culture of the mediaeval village, a!ld international comparative
studies. On the basis of these su bjects, particular
research
problems were reviewed;
The second part includes
studies
on museum
collections.
Prublems
concerning village archtteCltun~, fuiiry tarles, tr·adińional mu,sic and fUl1l1'Hure maki'ng
were especially emphasized on account of the fact that the Ce'ltre aims at publis:h'ing SlpeCJiailhbrary e!d~tions connee,ted w'i:th the.se p!'loblem.s. Wonk,s on elaborating descriptive systems to record museum cellections automatically,
are also
of g-rea'l Ii:mportance.
The third part gives some information
about other forms of the Centre's
activ,j,ty as well as ,poogmiID!m3Jti.cas's'UllTllptio'11Js
of i~s fUlrther scientific resea·rch.
The article ends up with a list of the scientific works published by the employees
of both the Centre and the Museum, edited in the years 1976 - 1977.