fa54e16bc5b499c31c148d4eee6eb48c.pdf
Media
Part of Kronika / LUD 1980 t.64
- extracted text
-
V. KRONIKA
Lud, ,t. !64, 198G
W 90 ROCZNICI;
ŚM.IEHCI OSKARA KOLBERGA I W DWUDZiIESTOLBCIE'
EDYCJI JEGO "DZIEŁ WSZYST:IGCH"
Dnia 3czerwca
1980 r. mi11ęło 90 lat od smierc:i ,tWÓl1cypodstaw polskiej ioI.klorystyki i etnografi!i, jeldnego z najbaI'dziej zasłużonYich współtwórców
pd1iskiej
kultury narodowej - Oskara KOll.benga.Powstała istąd oikazja, a zarazem potrzeba,
przypomnieniia Ina tymmi'ejscu
nie tyle jego osoby z!na'nej szerzej ,choćby
z dwukrotnego wydania biograf,ii w opracawa'niu Ry,szaI1da Górsk,iego - ile dziek1
jego życia. Bo dzieło to jest w pełnym obiegu naukowym i Ikulturowym i peln{
w społeczeńs1twic pu1ski'm szereg znamiel1in)'lch funkcji.
Kiedy w dniu 31 maja 'WS9 r. z inicjatywy ,naukowego i liJterackto-artystycznego środowis'ka kl~akowskiCigo 'urządzono Kolbergowi jubileusz 50-lecia jego dzia··
łalnoś,ci naukowej, w sprarwozdaniu z tej urocz)'lSitości pisano m. in.: "Nie pOIIlty!c,
nieczłowil1k stJ"OlrLnJidwa,lecz bezprzykł31dnie 'Slkromny, ckhya
sumienny i skrzętny badan., chluba narodu, dziś już u-znany przez obcyrch, zazrdro:sz'cząeych go TIam,
jako znakomity etnogmf
polski Oskar Kolberg, ,dz,ieła,mi ,sw,oimi zbudował
sobie monumentall:ny pomniik, :który potomność podziwać będzie" 1.
Powiednial!l'o traIinie. Wprawdzi'e poza nagrobkiiem na cmentaTzu w Krakowie Oskar Kolberg nie ma nigdz'ie pomnika, aile jes't tym dzieło ,jego żyoia
i to jako pomnilk "żywy"; jego limię poja',wia się bowiem nader często w opracowaniach naukowy,ch z zaikresu etnografii, folklorylsty,ki, muzykollogii i Iiialektologii, ja'k j 'w pl'z,e'kazach kJultury masowej. DZieje się to głównie poprzez stopniowe udostqpnianie
społeczet1'Stwu jego spuści:zmy w po:staoi Dzieł W1izystlkich.
Już zażyoia
iKdlberga, kiedy ukaza~a Siię w druku tYilko 'część jeglo opra{:owań, ZygmUint Gloger podkreślał
wa'gę jego osiąignięć badawczych
pLsząc, ;I.e
"Oskar Kolberg ,[... J zajmuje dziś piierwsze miejsce ,na swoim polu nie 'tyflk{}·
w piśmiennictw.ie naszym, ale i całej Słowiańsziczy:zmy"; i że "dwal1laściie serH Ludu
Kolberga :Sitanowią już tak wspa'niałe dz,ieło, jaJkim w Iiteraturze
e'tnogralfic:zneI
podobno :ża'deni'lllny lud w 'Europie poS'zczyoić się niie może". Gloger rniepokoił się,
jednak o lo'Sycałego ,dzieła KoLberga. "Oglądają,c u sędzliwego baidalcza 'ten ogrom
notatek, s:tanowiący prawdziwy la'biryn:t, do którego on tylko jeden k[ucz posiada"
smutnego dC1Znałem WraŻElIlliJa.K.olberg l'it:zy już 65 lm i ma zid:l'olW'iebardrzJo.
wątłe, a na,stępcy po sobie ,nie ma żadnego" 2.
1 A. K., Uczczenie
zasług Oskara KoLberga, "Nowa RefoI1ma" 1889., nr 126.
• Z. Gloger, Oskar KoLberg i jego prace, "Klasy"
1880, nr '789, s. 107 - 110; nr 79Q, s. ~.;:.
zob. też: Z. Gloger,
Oskar KoLberg,
"Tygodnik
Ilustrowany"
,1881, n:r 273, s. 177 - 17a, Tw'"
m. in. zastanawia
się Gloger nad form.a'mi pomocy
dla Kolberga,
aby jego dzieŁo mogło',
nadal wychodzić.
330
Kronika
Głó""my zrąb publUkowanego dOfO'ljku Kolberga
.siUJllowiły 34 tomy monograii,i regionalny,ch
noszących
nanelny
ty·tuł Lud. iKdtberg pozostawił ponadto
okolo 200 innY'ch opracował'! w postaci artykułów,
zbiorów pieŚlni, opisów, omówieil, reconzji, 'drobnych ro:zpra1w'ek, a także wi~.kszych sh,diów 'teoretycznych.
'W s'wajej "O~tatniej wah" prz'ekaz-ał gr'oiffi:a,dzony prz'ez calc ży'cie ill'ater:.al te',cnowy .i źródłowy swemu przyjacielowi
i opiekunowi, drowi llydorcwi
Kopernickiomu, w pC:3taoCi40 tek.
Teraz rozpo,czyna się hh,toria spuścizny .Kolberga 3. R\;kopisy, które po różny'ch lc~sa'ch zachowały się w 74 tekach, stały siG - wraz z .całą ,spuścizną publiko'waną - prze,dJmi·otem sitarań Pols<k;iClgoTowal1zyistwa LudicIZlna'wClze,go
a ioch wydanie. Wła'śnie 20 lat temu sta'rania te uw;i·el'!czone zostały uchwałą Rady Pal1."twa PRL z .dnia 13 }ipca 1[)60 1'. zlecającą P,olskiemu TowlarzyS'ilVu LudozmalVczemu, w rama'ch obchodów Tysiąclecia
Pallstwa Po!skicgo, wy;danie Dziel WSZ!lstkich
O. Kol'berga paid opiekę naukową Polski·ej Akademii Nauk .• Redakcja Naczelna Dziel, 'wpierw przy Zarządzie Głównym PTL wc Wrocławiu, pod kierunkiem prof. J. Ga.jka, a od 'kol1·ca 1'!)61 1'. W Poznaniu pod kieTC'wniCltlVem pwf
.J. Bu l'Sz;ty, p'rzystąpiła
do wykonania
tego za,dania. Ponątko\Vc
rozeznanie obli·
czało 'całą spuściz,nG na 66 tomów. W C'zasie jej opracowywania
j ~(opniowego
wydawania
zaszła koniecz;ność pov"iGksz·enia tej spuścizny do eo 'tomów (wraz z in::leksami). I te ramy okazały się nieco za wąskie, 'co .spowcdowato ,konieczność
wydawania 'niektórych (omów w podziale na .czGści czy ze.,zyty.
W roku 1'980, a wi<:c w 90 ,lat oid ś,miel'ci Oskara Kolberga i w 20 lal po de::yzj,i najwyższych władz paó'sbwowych o wy·daniu Dziel 'Ws:ys,tkich, ,sytuacja przed· ~'tawia się następująco:
do .koóca 1'97,9 roku wydan.o ogółem 5.1 ·toIffiÓiW,4 tomy
:znajdują się w ·druku, reszta -tomów
15 jest w różnych .s.tadiach opracowyv,,-ania naukowego ,i redakcyjnego.
Wy,dano więc najpierw
techniką fotooffsetową
tomy 1-35 zawierają'cc głów:-lie monografie
poszcz'egó!lnych regionów. Następnie
- jUl. z r<;kopisów - tomy
· 39 - 57 (z wyjąt~iem
tomu 47) jako daI'sze monografie ebnogra£ic1.Oc takich regionów, jak Pomorze, ,Mazury p]1u~kie, Ślą,s,k, Góry i Pod.górze, Kak;kie
i Siem,dzki e, Sanockie-tKrośnieóskie,
Białoruś-Pdlesie,
Ru.~ Karpacka,
Ruś
Czerwona.
Z działu "Studia, rozprawy i artykuły" wY1szły Piisrna muzyczne cz. I (t. 61), z inny'ch 3 tomy Karespo7!d,eThcji
askara
KolbeT.ga i(t. '54 - 601) oraz Pr::ysi·owia (t. 50).
Łączma objętość '&1 wy,d3lnY1ch.tomów (a 63 wO'lurnill1ów) liczy ok. 1800 aTkuszy wydawniczy,ch.
W druku ~najdują się: Pisma muzyczne cz. loI; Oprac01cama melodii ludowych
f t. 67 w dwócll <:zęściach) oraz Utwory
instrumenta.lne
i wokalne
cz. I (t. 68),
W opnacowaniu naukowy'mi
redak<:yjnym znaj,du'ją się w grunoic rzeczy ws'zystln:ie pozostałe tomy. Mówimy: "w 'opTa'cowaniu 'naukowym" dlatego, że przygo- towa.nie do druku pnszczegółnych pozycji Dziel Kolberga wląże siG z rader złożonymi, 'żmudnymi i czasochłonnymi
:strudiami: 'nad doba-rom Il1'iez'mi·ernie rozpJ'o'Szonego materiału,
jego ,identyfikacją,
pochodzeniem,
weryfikacją,
1'i liacjlami itd.
· Należy leż dodać - a czym spoza oReda,koji nikt nie wic - że całość spuścizny,
.i rękopiśmiennej,
i ·opublikowanej,
wyma,gała 'bardzo szczegółowej linwen'taryzacj-i
celem ident y,fi,ka,cji w!szysrtkkh fragmentów
materiałów
tek'stowych i muzy;czny'ch
1
3 Zob.
J. Bu-rszta,
Spuścizna
Tękoplśmlenna
Oskara Kolberga
i jej
O. .KoLber.g, Dzie!a wszystkie,
t. 39, Pomorze, s. V - XIX:
J. Bursz,ta,
twórca
podstaw ludoznawstwa
polskiego,
w kSiążce:
Kultura
ludowa WarszaJWa 1974, s. 190 - 240.
opracowanie,
(w:)
Oskar Kolberg
kultura
narodowa.
331
Kronika
oraz elimLnac}i partii już wykorzystanych.
Była to robota - obe,cnie l1Jaukoń,czeniu ok 5 lat pracy kil!kuosobowego
zespołu, a jej efektem są m. in. setki tysięcy fiszek. Ale by la to praca dla 'A'yda'J1ilacałaśCli D:iel ,niezbęclna.
Jeśli się uwzględni :S21czupłe grono 'rodakcyjne ,(4 i pól etatu, ostaltnio 5),nade,' z~O'iJonczadania z jednej, a z dr,U'giej .strony obowiązujące
Towarzystwo
limity
wydawrni<.:ze oraz róż'ne trudnoś·ci pdligrafi.czme zrozumiale
c>ię ,staje stosunko'.vo wolne ·tempo su;kcC'sywnego oddawania
tomów Dziel u;szystk.ich ·do rą,k czytelników. W cstatnich kiNw latach udało się ,nieco przyśpieszyć
tempo oprac'owywania dzięki włącwniu kilku tomów w problem międzyresortowy
"iPO'mnilki kultury
żrćdłem świadomości 'narodu". Fa~tem jest jedrnak, że Redakcja
,ty,ch Dzieł ,nie
jcst w niczym pc;dcbna do typowych redakcji w wy·dawnictwa,ch,
że jest ona de
facto placówką badawcZJo-nau'kową
Zrozumiiałe 'Sitąd, że Komitet Redakcyjny
Dzi€ł
wszystkich
O. Kolberga pod p;'zewodniC!twem prof. ,dr G. Labudy wy;sll'nął w r. 1979
postulat, aby Redalkeda stała 'się ta'ką n:aukową pła,eówką de jure.
Specjalnego
i to dość obszel'nego opracowania
wJlmagałalby charaktery"tyka
Dziel O. Ko.lberga w ,obiegu naukowym
w kraju i za gra'nicą oraz w ,działałności
kulturalnej
i oświatowej.
Z:na'czC'Die t'cj .spuśdzmy wydaje się być z czasem ,coraz
większe. Można też zapowie,dzieć, że odbiol'cÓW Dziel wszystkich
,czeka w ·dal16zYJCh
tomach sporo zaskakujących
'niespodzianek. Okazuje .się, że .spuścizna ta jest znacznie hogatsm i bal'dziej złożona, aniżeli dotąd mniemano.
Józef
SO-LECIE FRANCISZKA
Burszta
KOTULI
Dnia 25 marca ł980 r. ,doc. Fra'nctiszek Kotula ukończył 80 łat. Z tej okazji
redakcja "Ludu" zasyła Jubiliatowi !najlepsze ży'czenia zdrowia, wszeLkiej pomyś·lnoś·ci oraz dalszych dziesiQciolecl twórczej pra'cy, zaś Czytełnikom
pragnie przypomnieć sylwetkę tego 'niezwykłego -badacza.
Słowo "przypomniEiJ1Jie" nic jest zresztą na mie}seu, Fl'a'ITciszek Kotula jes-t bowiem powszechnie zmany. Sam o .sable ,daje często '2'mać swoimi publi'.kacjami, czy
to ukazującymi
~iq dość .często książkami, czy licznymi artykułami
w rM.nych czasopisma,ch. Redakcja
"Ludu" poś\vięciła już sylwetce :KotU'łi autobiografkzny
artykvł, ·do ,którego czyte'łników odsyła l, ·Ostatnio zaś Muzeum Okręgowe w Rzec'3zowie wydało, już zr·e.sztą dawniej
opracowany,specjalny
tom po,święcony Kotuli,
w którym o jego dziala,llności .naukowej
i organ.izacyj!flcj p~s·zą: A. Z. Zyga, J. Krzyżanowski i J. Burszta, i g;dzie znałazły 5:ię ta:kże "wyznania"
samego Kotuli 2. Na
tym miejscu wypa,dnie więc ogra'ni'czyć .się do niektórych
tylko aspektów
dz.iałalności i o:sobowości Jubi la ta.
1
F.
Kotula.
Z
doświadczeń,
prac
i przemyśleń
regiDnalis'ty,
•.Lad"
1973. t. 57, s.
264-
- 300.
, Prace I materlaty
z badań etnograficznych.
Tom Poświęcony Doc. Franciszko·wl
Kotuli,
badaczowi kultury
ludowej w Rzeszowskiem, Rzeszów 1979. T.am: A. Zyga, Portret regionalisty.
Geneza, prace. metoda. model;
F. Kotula,
Teren, Oni i Ja; J. Krzyża1llO,wskJi,
Franciszek
Kotula, rzeszowski badacz kultury
ludowej;
J. Burs:lJt'a, Droga etnograficzna
Franciszka
Kotuli
Is. 7 - 87).
332
Kronika
Charakiterysltyczne,
że działa:1'ność badawczo ...•
tere1llowa li pism'ska
Kotuli nic
zdaje s'ię wynrkać z wykonywani'afunkcji zawodowej. Było ra.czoj Oidwroltnie. To
zaintere;;owa1nia kUl1turą regionu i pasja
szperacka
Kotuli stały sil; podstaw,,) powierzC':1ia mu przez Tiowarzystwo Regiona.lne Ziemi Rzeszowskliej w r. 1936 organizacji
'\1uzeum
Z'iemi Rzeszows,kiej,
a w 1945 r .. Muz'Cum JMiasta Rzeszowa,
awansowalnego z czasem na Muzeum Okręgowe. Kotula działał ,oczywiście z bazy
Muzeum, a'le także a może głównie
- jako Kotula. Świadczy o tym :fakt, że
najbardziej
wydajne jego pisarstwo przypada na ·okres po zdaniu funk'c}i dyroktora Muzeum, a zwłaszcza po przejś,ciu
na emeryturę.
Dorobek pulYlika,cyjny Katu'łi j,e:>tniezwykle obfity. Według opracowanej
przez
,S. Darłakową
li R. Płonkę b~\Yliografii 3,
dorobek ten do 1'97'7 roku ,liczy 545 pozycji, a o:>tatnio przekroc'zył ,11cZlbę600. Jak na regionallistę jest to dorobek wręcz
unikaLny, Ini~dzie dotąd nie osią,gnięty. Spośród 2r3 pozYicji samodziel<nych,książk<owy,ch,na uwagę zasługują te od 1962 roku. Mamy wśród nich takie, które wzbudziły szczególne zainteresowanie
czytełniików i Te,cenzcntów, jak: Z Sandomierskiej Puszczy 09612}, Folklor
słowny o'Sobliwy {1969), Rozmowy
ze skoruparnz (19,69),
Hej, leluja (1970), Po Rzeszowskim
Podgórzu blqdzqc (1974), Opowieści Ziemi G1975),
Znwki przeszłości {1976) i Muzykant y i(.1979).P,ozycje te ,są obok li'CZJl1ychwypowiedzi publicysty1cznych
wylkładnią
przechodzenia
Kotulli od zainteresowań
kulturą
materia,1ną i poszukiwań
z his.torii regionu do "najnowszej
m~łości" Autora - zorientowania
na Iczłowieka 'regionu, na N{jwiąlcew jego umysłowości treści
f'olklorysty,czne li obrzędowe z 'ich wymową mitylcz'ną, symboliką zna,czeniową i znaczeniem społecznym. Odkrywanie,
dokumentowanie
i i1nterpretacja
pokładów tych
tr·eści z umysłowości
imiesz'kańlców Wisi Rze,szowskiogo, docieranie
do ich "ukrytych wymialrów" 0113:20 do "ik'OII1zEJlli"
wydaje się być powobniem
KOitulu. Tu tkwi
jego ni,ebywała wręcz pa,sj,a, 'ostat.nio już nie badawczo-terenowa,
ale ujawniają'ca się w opracowywaniu
wC'iążnowych,
,choć powiąz:alnylch z sobą Itematów, na
podstawie
'nagromadzonych
z dawlna ogromnych
zbiorów Idanych, którYich istotną
wrartość uświadomiłsOibie
w pebni nie talk znów dawrno. Z tej pasji powstały
ta'kże osltaitnio ,oddane do ,druku -prócz
wielu arltYlkułów citery
ksiąŻJki,
m. lim. Ob,rzędy l1.Ulowe, M:iastecZ!ko, a w lopracowa'niu znajduje się pozycja U źródeI liter<aturyludowej.
Kotu1la iclomaga się opralcowalllia (z pomocą inn)"ch?) wiel'kiej pozycji "RzeszowSlkie w It'radyeji,poida,ni'ach,
m:i,tach, legendach i !baś·nia·ch" 4.
Trudno Itu zająć się 'Jjl~żej profilami
telmat)"cznymi Ise,tek arty'kułów 'naukowych :i puiblicystyczmych Kotuli. Wymagaiją ,one spe'cja!nego opracowania.
'W każdym z nich ujalwnia Isię Icząlstka jego nader złożonej 'osoibowoś'ci.IWyraża
się ona
:s'z·cze,gólnie w stylu narralcji. JeS'ton
swoisty. W ksiąŻJka,ch ma zawsze charakter
• Tamże, s. 349 - 366.
• Zob. KotuLa o iobie
i nie
tyLko (... ), "BrofHe"
1979, I1II' 12, li. 15.
333
Kronika
gaw~dy. Ar.ty,kuły mają 'niemal zawsze zabarwienie
uczuciowe i pol'emi'cz,ne, zdradz;ają'ce gl<;b(JIktiezaangaż.owanie autora w romawiane sprawy. Bo 'Kotula 'nie kie,uje się tylko "m<,'drca ,szkielkiem i okiem". Postępuje
wedlug zasad wyrażClIIly'ch
m. in. w powi-edzeniach, 'które lubi często powtarzać, jak: ,;Wyobraźnia jes.t ważniejsza cd 'wi'edzy" (A. Ei,ns<lein); ,,.Mądrość pozwaila 'trwać, 'namiętność
pOZJwala
żyć" (N. S. 'R. Chamfopt), czy "Kon~l,ikt joot elementem
w.a'lki, ale także elementem po,s!taw 'twórczych".
W!S'zys.tkie te pcwii-edzeniasą
a,deikwa,tne ,do ,0s'Clbcwcś>CiKc[tu!li. Nawet
to
ostatnie. Bo w swoistej zadzionności. w niekonformiźmie
'i w uporze ,t'kwią ta'kże
sJy napędowe jego 'niespClży;tej ,dziala'l'ności twópcze'j. !Wszy,S'tko to 'spra'wilo, że
Kotula Sltał się - jakfby 'na wzór wielu JQIX·wiecz.nych twór,ców 'nauki i ku'lrtury - czł'owick'iem-,i'n,;ty'tucją. Prócz doty'chc'Lasowej twórecości św~adczy o tym
nic'przebrane wr~cz jego archiwum źródłowe . .Będzie z niego iKotu,)a 'cz'erpal przez
.•vi,ele jeszcz,e 'la[t - -czego muserodecznie
ż)'czyimy - .a i dla potomny'ch pozostanie
arwkormity warsztat ,naukowy do ba,dań 'naJd historią i kulturą regionu. 'I nie tylko.
Józef
BUTszta
J'UB:IrL'EUSZOWA 'KONF,ERENCJ,i\
MIĘDZYNAIRJODO'WrEJ KOMISJII DO BADANI,A KULTURY LUDOWEJ
W KAlRJPA'DA.CH I NA lBALKAN!ACH (1'9059- 1979)
MOGlILANY K/iKJRlAiKOWA,8 - 12 X 197'9
W dniaoh 8 - 12 X 1979 r. 'W Domu Pr.acy Twórczej oddziału <krakaowskiego
PA'N w Mogilanach ·kJKra.kowa Oodbyła ,się zorga'ni'zowall'la z okazji 20-;lecia ·dziaia'lnoś,ci MKKK:S .Międzynarodowa
Konferencja,
w obrwdach ,której wzięło udział
ogółem 60 osób, w tym '23 Clsaby 'spoza Polski. Byli :110przedstawi'oiele
Bułgarii,
Czechosłowacj,i,
ZSRR, Rumunii
i Francji.
Konferencja
zorga'nizowana
zosń.ała
przez Komitet Nau'kEbnologioczmych PAN (Komisję do Badania Ku'ltury Ludowej
w Karpa1.a-ch) przy wspOludzia1e Ka'tedry Etnografii
Uniwersy'tetu
Łódzkieg,o.
\V programie ,trzy.dniow8j Kanfer,encji poruszono ,szereg 'problemów dotyczących kultury ludowej 'W Karpatach
i .na Balka'nach.
Pierw:iz.C'go [dni30dbywaly
się obrady plena;ne
poświęc'one !Sprawoz,da'niom
z pra'c sekcji 'narodowy'Ch Z3 lata 1977 -1:979. Obra,dy 'otworzył przewodni,czący
KNEPAN,
prof. dr .J. Burszta. Referat poświęcony
dotychczasOlwerffilu dorobkowi
MKKKB wygłosił General'ny Sekretarz, .doc. dr V. ,Frolec Csc (Brno). 'Sprawozdanie z prac Sekcji Bulgam:kiej przeds'tawił
w imieniu
'nieobecnego ,członka korespondenta
prof. ,dr ChadżinikolOowa, ,dr ,A. ,Primws'ki,
Sekcji Cze,chosłowackiej
dr .5. BarHk Cs,c {.Braty,sbwa). W imieniu rni,eabeanego prof. ,B. Gundy sprawoZJdanie z prac SCI~cji Węg.ierskiej wygłclsH dr ,L. Fó1des (Budapeszt), działalność Sekcji
Radzieck.iej przeds'tawiła k3ndydal nauk N. GrarejarJIS'kaja, iSekc'ji Polskiej prof. dr
M. Gładysz oraz 'prac rUlmuńskich prof. dr l. Vladuliu. Następnie
przedstawiono
projekty opracowail prac ,MJKKiBw dzie'ctzinie: pasterstwa wysokogórskiego
,(dac. dr
hab. B. Jaworsika), folk!loru zbój.nickiego {dr V. Gaspari'k,ova, dr B. N. Putiłow) oraz
architektury
'J;udowej (dOoc.dr V. Frolec).
Bo pnzerw:ie w dabzej Ciz~~ci obrad plenarnych
zos'tały pn'Cld1stawi[one !w,muncrkaty. Jako pi'erwszy gŁos za,bra'l v-c,e dyrektor
departamen<tu muzeów w Mmi-
334
Kronika
steI1stwie Kultury i Sztuki, dr F. Midura, omawiając
problem och;'ony zabytków
kuLtury ludowej w Karpata,ch Poleskich. Na9tGpnie dyrektorzy :muzeów et'nograficznych w Warszawie i Krakowie, dr J. K. J\1akulskioraz
mgr A. Hataj, przed"taw,ili znajdujące
siG w zJbiorach ,tych ,muzeów opracowa'nia
i mateI1iały z zakresu kultury .1udowej Karpat. Na zakoń'czenie wygłoszono dwa komunikaty, których problema'tyka
daty,czyła małych miastecwk
i osiedli przysiółkowy,ch z terenu
góra,lszczyzny: doc. dr hab. A. Szyfer (Olsztyn), dr T. Dobrowolska
(Kraków).
W'ieczorem ,odbyło .się zebra,nie ,towarzyskie.
W drugim dn:iu obrad pracowano
w trze,ch sek'cjach: fol'kloru, hadarl architektury
ludoV'.iejoraz
'badań Inad pasterstwem
wysokogórskim.
J'e,dY'nie referat
mgr A. Szurmiak-Boguckiej
(Kraków) 'pt. Melodie - "nu,ry" w muzyce góralslviej,
ze 'Względu na przyjazd Ikapeli .z Bukowiny Tatrzarukiej,
prezentującej
wIczasie
referowa'nia ,chararktery,S'ty,czne instrumenty
i melodie góralskie, wygłoszony został
w O'be'cHoś,aiwlszystkich uczestników
konferencji.
W ramach sekcji fol'klorysty,cznej IwygŁoszono poza wyżej wymienionym 'następujące mferalty: ,dr T. Komorowska
(Warszawa), Stan badań nad polskim
jolklorem
zbójnickim.
Spostrzeżenia
i propozycje oraz mgr A. :Szalaśna (Warsza:wa), Badania nad folklorem
w BieszczacLach.
,w Isekcjoi pasiters1kiej, pr,a,cami kJtórej merytorycznie ,kiepowal,a Katedra Etnog'rafi,i Un:iwersytetu
Łódzkiego, przedstawiano
nas.tępujące referaty:
arch. B. Georgijewa :(Sofia), Osobjenosti
na narodnata
staropłaninska
kyszcza v
Bułgarija;
dr J. Vareka:, C.s'c [(Brno), Zasah 'karpatskych
domovych
prvkou
rIa uzemi z,apadni
Moravy
a Cech; dr E. ,Bodi '~Debr'eczyn), Bwdowniciwo
ludowe w górac;l Zemplen;
dr A. Kunczyń,ska-,Iracka
,('Warszawa), Mała architektura
swkralna
'w )Karpatach.
Wyniki
badań i postulaty;
dr J. Olejoni'k, es,c (Tlatrzańska Łomnika), ,Povery, prellstavy a magiClke ukony v su'Uise s vyst,avbou domu a v pr:iebehu byvania v oblasti
Vysokych
Tatier;
'mgr U. Lehr-Lenda
,(Kwków), Wierz'enia ,i zabiegli magiczne
zabez'priecza.jqce zagrodę.
W 'o:>ta:t'nim dniu uczestni'cy Ilwnfere'Dicji wzięli udział w ,całodniowej wycieczce, w ·czas[ie której zwiedzano ,Muzeum w Rabce oraz skansen w Nowym
Sączu.
W godzina.ch wieczOlmych w Mogilana'ch
odbyło się zebranie
Prezydium
MKKKB, na ,którym podjęto szereg uchwał odinośnie dalszego taku prac Komisji.
Obecni Ina posiedzeniu reprezenta'nci
krajów członkowskich
IMKiKKB zatwierdzili,
przedstawione
na sesji przez przedstawicieli
'poszczegól'nych Isekcji, plany opracowań. Poszczegórne
opra'cowania powierzane
zostaly zespołom autorskim.
Kierownictwo zespołu "Luldawej architektury
w Karpatach
i na Bałkana,ch" powierzono
doc. dr V. Frol'cov,i z Brna, ,kierov.rni'c1two zespołuaprac,owującogo
"Pasterstwo
wy,sokogórskie w Karpata'ch i Ina Bałkanach"
doc. dr hab. B. Jaworskiej
z Łodzi,
zaś kierowniot\\1o
zes!połu opracowującego
"Zbójni,cko-hajducki
,f,olklor" V. Gasparikovej
z Bratysławy
.i B. Pu'tiłowowi z Leningradu.
Po"ta'nowiono
równieJ'.
podjąć ,starania, aby pra,ce 'związane z przygotowaniem
wymimJio:ny,ch opra'cowail
zo~tały włączone do planów Inaukowychinstytucji,
w których pracują członkowie
międzY'narodowych
zespołów ,autorsIkich, zaś Sekcja Czechosłowacka MKKKB podjęła się zorganizowania
rOIboczego zebrania tych zespołów wpa;~dzierniku
1980 r.
Przed zebraniem zespoły przygotowują bibliografie ważrniejszych prac na opra,cowywane 'tema'ty.
Prezyd,ium NIiKKIKB poparło wniosek Sekcji Polskiej
odnośnie do urządzenia
międzynarodowej
wys.t,awy ,kulItury 'ludowej Karpat i BaliJ.;:anów{sprawa ta uprzednio była poruszana na zabraniu plenarny;m Im. iin. przez dr F. MidurG i dr ,1. K.
Makulskiego) oraz poparło v.rnioseik o powołanie i wrgalnizowanie
,spl'cjalnej placówki naukowo-,badawczej
do badania kultury 'ludowej w Karpataeh
Pol'skich.
335
Kronika
Na zakollczenit' uczestmi,cy zebrania złożyl~ podziękowanie
or,ganizatorom (Sekcji Polskiej MKK,KB, KNE PAN, IKa,teldrze EJtnogralli UL) 'za .spl'a'wne przygotowanie i zapeWnie!li2 uczest:nikom do~odnych warunków
obrad 'przyczyni'ającyd.
się ·do pogłębicniil współprilcy krajów 'socjalis:tycznych
w dziedZiinie bada h e,tnograficz;ny·ch.
Małgorzata
CheLińs<ka
:YIlT - OBYCZAJ - SIWIADOMOŚC
SESJA NAUKOWA W BIALYMSTOKiU
W dniach 23 - 2;' XI 1979 r. odbyła się w Białymstoku
se,sja naukowa, I~tó'rei
c~lem było ukazanie różny,ch przejawów iku:!,tury w ujęciu metody ,s'trukitura1nej.,
Sesję zatytułowaną
"Mit -- Oiby,czaj - św,iactomość" zorganiw,wał
l'ns,tytut F~łologii POlskiej UW FDlia w Białymstoku
we w:spółpra'cy z pracownikami
Kate.dr
Etnografii w ·Wa;·ózawie i Krakowie.
Obmdy s'esj,i, którym
pnzewodJni!c'zył dr L. Mróz, ws'półi<ni'c,j'ait'orsesji, r,QZpc·częły się trzemil refera'tami
omaw~!ają,cym'i prabłean'atykę
idell1lty;f,ikacji et!n'icznej. Refera;t dr E. Fe:likis'iaJk 0UW M·ha w Bi!ały'msto:ku), Dom a g.raruica świata oswojonego,
poświęcony .był <wyobrażeniom domu, jego wartoś·ci rea'l'l1ej i symboliioJDej. Autorka omówikl kategorie 'terminu, ,na'kre.śl1ła obraz domu j,ako miejS'Ca .
przestrzeni .życiowej, ,s'woilstego s-kupi'enia ,cza,su, jego n'iepowtarza'lnośc.i. Następny
refera t Kategorin
swój
-obcy w morfologii
sacrum
mgr Z. Beneidyk'towiJcza
(Warszawa) dotyczył
zagadni·enia
identytfikacji
'kulturowo-etnicznej,
świ~domości
narodowe!j i gnu'powej. ReiJ'erent postawił w nim pytanie, jakie e1eme'rrty kultury
stanow.ią o .odr'ębności grupowej i e<tnicz:nej, w ja'kich elementach :kułtury łudzie
oinajduJ'i
s·wą ,j.dentyczność, 'specyftkę, autenty-zm. Referat 'dr L. IJVIroza {Białystok) Ludzie i niel1ukie.
Granice
identyfikacji
wŁasnej grupy miał .nacelu
przedstawienie
za~ad kierują·cy-ch wyró:imianiem i identyfikacją
własnej
,grupy. :Mioa!
być próbą okr·eś'lenia grani,c własnej grupy i ,obszaru znajdu,jącego się poza ;tymi
granicami (nie w kryteriach
przestrzeni
w sensie tery.1torium geograficznego,
lecz
w sensie świildomo.ki).
Autor opierając ,się na wpr.owadzonym
s·chemade
trój·
podz:iału {swoi, my - i·nn'i,ni·e swoi - obcy) omówił ka'tegor,ie .grup cy.gahskich"
ich współw]eżność
i od~ębnoś-ei. Po referata'ch
narstąpiln dyskusja,
w którei
omawiano zaga.dni·enie itereotypu,
za'kres pojęć p~zy,datnych do /badat1 nad gru·
pamietnicznymi
oraz wlaś,ci wość ujęcia dychotomicznego
łu.b .trójdziełlneg,o.
NaS'tGpncgo dnia jako pierwszy
zoslał 'wygłolSzo'l1y raferat
.dr L. Stommy
(KUL), Wstęp do magii !llciowej. Opierając się ,między i'l1ny'ffi~na legenda'ch hagiograficznych aUltor ,TIu'kreślił założeniannalJizy
stnUiMurallnej w ,odniesieniu do magii
ludowej, ws.kilzał 'na z'nacz C'D'i
e metody strUlkturalmej
w ukazywaniu
przemian
kultury. Referat d~ ,T. \Vasrilt'W'~kiego ,(UW) Podróże po stTulct'ltrze, W pos.zuk,iwa·r.iu
doskonaŁo.ki
doty'czył, ~ga.lnie mówią'c, temiltów eschaI10.10giczny-e.!1.Autor na pod·
stawie analizy ·le-kstów .ludowych, 'literatury
i ii1mu zawj'errających muty "podróży
na ,tamt-on świ:Jlt" ukazał te mity jako prl'ekazy o 'eharakterze
in'kjacyjnyll11, etapy
na dro-dze do dos·kClnil!oś'ci. Mgr Z. Fijnk (UJ) w 'komu'nik,aoie Gl'ó-b bohatera.
ZaŁożenia baciau'czc wychOidz'i'c z pracy S.Czarnowskiego
o kulc.ie św. Pa'tryka
rozpatrywał
w:;pókzemy
świeoki kult bohater.a
polskiego. W >tym ujęciu :kult.
traktowany był j,ako prwkawni-e tożsamości mitycznej danej ,grupy.
~336
Kronika
W drugiej częś'C'i tego ,dnia referaty i komuni!katy wygłosili 'przede wszys.tki.m
gospodarze
z ,Białegiastoku. Dr hab. W. Pawluc7iuk w :swym referacie
P'rzyroc1a
i krajobraz
w świJad'omośc·i ludowej
zawarł - mówiąc 'słowami autora - stosunek
między dwiema odmiennymi kategoriami
myślenia, między racjonalisty,czną,
zdroworozsil'd'kową wizją świ'a'ta a świa'topoglądcm
nauikowym. Komunikat ;mgr T. Cw.abny i mgr L. Grycuk,
Człowiek
wobec swego 'kresu zawierał
uwagi nad poezją
cill€'n'taI'ną, a komunika,t :B. Borows'kiej iE.
ROlgalew,skiej z Koła CVllodych Folklorystów
UWCLginad
topografią
mityczną.
Re.konesaTh~ badawczy
dotyczył demonologii 'ludowej w.oj. biało,stockiego, a ściślej ustalenia obsZJaru świętego w -rea.lnej PJ'ZC1s:trzcni.Wygło:szony też ,tego dnia referat ,dr R. Tomic'kiego ,(PAN Warszawa) A'TlJtropogonia ludowa
był 'prezentacją
własny'ch :badań ,autora nad ludo',>,'ymi mitami Ikosmo,gankzmy1ITii. Tu przedstawił
prz'ode w.'3z}'lstkim probl'em władzy
mocypozaziems'kich
nad <człowiekiem.
ZaróW1I1o po przedpołud'l1iow,ej, jaik i popołudniowej
<części .sesji ,wywiązała się
vi-ywianadyskusja
dotyczą'c.a ,głównie za,gadnie.Jllia deflnLcj-i w 'nauce, z:naczeruia
metody s,t'rukturailinej i .celowoś·ci 'badań pr-owadzonych ,tą .metodą.
W nieldzi€'lę 25 XI w oSlta·tniej ,częś'ei obrad wstał odczyua'ny 'komunikat
mgr
K. KUlbiaka I(:RMEWarszawa) Magia kolorów
symbolika
koloru czerwonego
oraz
r-eferaty: ,rogr J. ŁeońiczuJk,a (Białystok), B (Lgiografia ,zud'Owa, będący przedstawieniem PQSlta'di św. 'Gawryły, 'k!tóry z·da'niem ,a'utorama być odpowied'nikiem
w prawosławiu
'kato1ic!k,iego kJultu św. Andrzeja Bobali i ,dra C. Roboty-ekiQgo (UJ)
Łańcuch szczęścia w pół wieku później ,będący ikontynuaicją -badań J. S. Bys'tronia
nad listami - łańcuszkami.
Autor omówił ,da'lNIne i nowe wari'anty tych gier, 'ich
~z~j
s1kładowe, a:s'pek.ty wYrstępowania.
Po krótkiej
idY1~usji, zamknięcia
sesji dokonał dzieka'n Wydziału Fildlogkz-neg'O UW ł'lilia w Biały,mstoku - prof. B. Aleksandrowicz.
Na zakoń,czeni·eodbyla
.sięauto'karowa
wy,c,ieczka po województwie.
Maria
Niewiadomska
150 ROCZNICA URODZLN MARKA K. CEPENIKOWA
SYMPOZJUM MACEDOŃSKIEJ
l\,KADElVLIiINAUK I UMIE3ĘTNOŚCI
Wśró.d zbieraczy ,folkloru Slowian poludniowych
zaiszczy/tne :miejsce przypada
Markowi Cepenk'owowi. Urodzony w 1329 r. w Prilepie, dawnej !Stolllcy głóWInego
bohaltera epa'su .luidoweg·o Sławia'n 'bałkańskich,
KróleWlicza :i'.1.arika,Cepenkow ze~rał olbrzymi m-ater:iał !fo1klorystycz:nyi
,etnograficzny z rodzimego grodu. Zamiłowa'lue do 'twór.czośici fiUldowej zawdzi~cza oj-cu i i'nnym czlmlkom rodziny, a 1akże
braciom
Dy mitr-o wi i Konsta!!1'temu ,M'il'adi'l1owom owz ZJbicraczowi KuZ'manowi
Sz:apkarewowi,
'którzy za.chęcal.igo .do 'pra'cy .Zlbierackiej. Część zapiJsów Cepenkowa ukazała
się na łamach serii ,,5'b011Ilik za narodn'
umatworenija"
wydawanej
przez Jvlinis,terstwo Oświ!arty IBu'lgatii. Zbiór jego zapiJsów zaś w 'lO :toma·ch ukazał
się dopiero w Skop'je w :197:2 roku pod 'redakcją
zna'nego fo.lklorys.ty macedońskiego Kiir.ilLa:PenUls2tlLski€lgo.lJV[al'ko Gepehkow
zebrał 681 bajek ludowych, 170
'pieś'ni, 5032 przYlSłÓIWi przypowieś'Ci, 100 zagadek, 389 wierzeń -Judo'wy·ch, 201 smów
~ ich wyjaśn'ień, 46 zaklęć, £7 przypowiaste,k ora.z <dużą ilość przekleirs,tw, żyo<:zeri,
,~wyczajów
.i oby'czajów lUldowY'ch,obrzędów,
opisów rzemiosł, instrumentów
mu,~cZ'l:lych, ,narzędzi pra'cy i przedmiotów .g,o,gpodarstwa domowego.
Kronika
337
Cepenkow zmarł w SoNi w .1920 L bez uznania i sławy, w skrajnej 'nędzy.
Doceniono go .dopiero po drug.iej wojnie świ.a:towej w jego oj.czyźlll'ie, kiedy ukazały siię w S,kopje 'pierwsze ,tomiki jego unikalny.ch li 'orygina'1ny'ch ibaj·ek Cepelllkow, ten macedońlski AJ a'nasij.ew, nie ma równego "oibie wśród pozost.ałych zbieraczy południowasłow:iański.ch utworów ludowy'ch, jeś.li chodzi o zapi'sy bajek. Bardzo ·ciekawe i archalkzne są 'także mO'tY'wy utworów epickich, Iktór·e odkrył dła
badaczy dzięki swoim 'iulJiormatoram. Kopailnią wiadomości jest jego autob~ografia
napisana w 1896 L, .a wydaJIla w 1968 r. {Majjko K. Cepe.nkow, Awtobiogrujiju,
"M'akedonskii Jazik", g'odina ,IX, 'Im. ,I - II, Skopje 1'958, s. 109 - l45}.
Maeedońska Aikademia !Nauk li UmiejętnoŚiei wespół z Towarzys,twem Nauk.owym w Prilepie w dniac.h 15 - 17 listopada 1979 To z'orga'lliwwała sylmpozjUlm z .okazH l50-tej rocz'lllicy urodzilll t~go nielstnudzonego €IntuZlja"ty macedońlskiej
twórczości .ludowej. Wy.głaszo.no 4:8referatów
lsilawilstów, [,olk11orystów, ,etnografów, historyków, języ!koznawców i Iliteratów z l'ndii, ;Turcji, Po1"ki, Czech<lsłowacj.i, RFN
i JUlgosławii. Uczes'tni;ków sympozjum powi,tał akademik Blaże Konelski, przewodniczący komi'te'tuorganizacyjone.go
sympozjum.
Następni€
wystąpili
B-lagoja Tales'ki, przewod1niczą·cy Q'.,gr·omadz.enia SR Mac'edonili, Ziwiko Magleski, przewodiniczący ,Miejlskiej Rady Narodowej
Prili,epu, iMihaj'lo Apo.s.tolski, 'przewodniczący
Macedońskie'j Akademii Nauk 'i Umiejębno:ki i przewodniczący
raid wszys.tkich
akademii jugosłiOWuańskioch <J!1aZ,Metodija Kone&ki, prz€wodnkzący
Towarzystwa
Naukowego
Prilepu ipr·oiesor
Ak ademi.i Ekonomk,zmej w tym mieście. Przed
otwarciem sympozjum ·na pla'eu przed Domem Kuo1tury ·im. 1M. Cepenlkowa odsłonięto wieLki pomnilk zbieracza, wykonany z białego pr.iiloepsktiegomarmuru.
Obnady odbywały się w dwóch s·ekcjaclh: jlalklorYlsty,cz'llo-'e1mQgraficznej i his.torycznej 'oraz językoznICliWlczo-,Jiteraoe.I{1iej.
W pieI'wsz'ej L'3e'l~cjiwy~łoszon030,
,a w
drugiej 18 referatów. Ponadto zgłoszono ;jeszcz.e :1,6reiemltów, 'które jednak z braku 'czasu 'nie zostały wy,głoszone.
Tematyka referatów
obejmowała ,całokształt dlliałalnośCli ,tego {niezwykle utalentowanego zbiemcza. ;Kiril Penuszliski
przedstawił ,głóWlne żródła bajek Marka
Cepenkowa, zalchodnion~emieClki ,slaw~Sltą, HerbeI't Peukert,
omówił poety,kę pieśni PQgrzebowy<:h, a Jolklory:S'ta sl,oweń,ski, ,M'Hko 'Ma'ticetov, zajął is:ię recepcją
zapisów zbieracza w "Gasper Krjznik" ilait 1848 - '1904. Oweta-na Orga'ndżi}ewa omówiła Zlapisy pieśni iboha'teI1Skich ze Zlb.~orów'iCepenlkowoa. ZródŁami i 'wchami humoru te'kstów zapisa:nY'ch przez ,1lbiera,cza za·jęła :s'ię Oliwera .Jasar-Nastewa,
o legendach zapisanych przez Cepenkowa mówił Krzyszto.f Wl'ocławslk'i, a piszący te
słowa ,analizował ,ffiQtywyo KróleWl~c'zu Marku z zapisów zbiera.cza, .które .są nieznane lU .inny·ch Zlbi·eralczy ci uzupeł!I1!iają ży'Ciorys 'epicki 'tego 'bohatera średniowiecza. Proiesor UniweTlsY'tetu A'rJ'k,ary, J.s.mail Kaynak, wyłowił elementy tureckie
zawarte
w ut'worac:h .ludowych IS.Łowian południowych
zapisa'nY'ch w X:IX w.
O indywłidua:lnoŚoCi 'i 'kole:k!tywnośd w dzialaillności Cepen'kowa
:mówił Dimcze
Najoczewslki, a Vlalda Urosević przedstawił
opowiadania
·0 dUiChaeh ze zbiorów
Cepenkowa.
Etnograf turecki,
Nail T'am z Ankary, przed"tawil
pierwsze prace
badawcze 'w Turcji poświęcane fol!klorowj ma·eedoń·"kiemu 'z uwzględnieniem
obrzędów i pie'Śini weselonych z zapisów Cepenkowa.
ISheJget !Pl!La'na z PrisZ'ti'llY
w ·swoim referac.i·e omówił zainterCls·owania tSilaw~stów Zlbieraniem i ba'daniem folkJloru a-bbańskieg.o w XIX w.
K'ilka refemtów
1 s·ek'cji poświęcono zagadiniellliom historycznym
zWliązJanym
z działal'nośdą Cepertkowa. 'Hiaralampie P,olenakoV'ić mówił o wypowiedzia·ch zbieracza dotyezący:ch uC'ZieS'tniJc,twa
,Macedończyków w pOWlstaniu I'UJmuńS1k~m1.821 ·r.,
Ljwben Lape pr,zedstawił tematykę hiistoryoCZną w twórcz·oŚ'Ci Marka Cepellkowa.
22 "Lud" -
tom 64
338
Kronika
Bla'że Rii.staws,ki mówił oD rOIli folklorystyki
dla rozwoju poczucia naroldowego ludu
mace.dońskiego
w XIX w. z uwz.gilędnicaiem
dZ'iał.a'l'noś·c
i Cepcnkowa,
lt1atomiast
Risto Poplazar·ow omówił ,t-eiksty z.biera.cza O 'niektóry'ch hajdukach
mace'Ciot'lskich.
W n se'kcjii takad.emik Wasil Jljow:skizajął
Isię pr,ozą Cepeakowa, Ga'ne TodC'rowski ·omówił wJi·ersz.e'nap~sane przezzibieracza
w II połowie minionelgo stulecia,
Woisław Ja ćow:s,ki zajął :się anailizą dramatu
"C'nneW,ojwoda"
oraz pie·śni hajduc.hch zapisanych
przez z.bieracz.a "Spiro C'rne" i ,.,Geongi !IJazot". Akademik
B.laże Kone,ski omówił paralele językowe zapisów Cepenkowa li nie'ldóry,ch ilrmych
tekstó'w ma,c-ectoń:5'ki,chz XIX w., Bożo IW~ctoewlski zaś przedstawił
iba·zę dialektologiczną języka !Marka Cepenkow'a. O języku Cepen'kowa w bajkaich mówił Blagoja Korubin, a Law 'KaroWIsiki o 'nawa'I's'twJieniach języka poetyckiego tego zb~cra,cza.
Dysk'llsja w obu sekcja'ch Ibyła bog.aiba. Poctsumowami'a clbrad dokonali Kiiril
Penuszlis-'k'i ·dla pi,erw:szej ,sekcj.i, a d'la drugiej Ruża ~a!l1o,ska.
Referaty
wy.gł.oszone ma sympozjUlm wykazały
jak wie'lkie ,znaczenie miała
dZ'iaba'lno'Ść O~pe.nkowa dla roZ'woju !kultury Ispołecznej Mae,edończyków.
'Kole S,i.rrViczijew
Ln.I WAiJNiE
'ZGIROMAIDZEJNiltEDELEGArrOW PTiL I SESJA NAUJKOIWA
W TOiRUlNIU ,W DNIACiH 16 - 16 'WRZtEśN'IA ;1978
Dnia Hi wrzesma
1978 r. obradowalo
w Isalach Muzeum tEtnogra'ficznego
w 'Toruniu '5:3 Wa'llne .Z,gromadz'enie Delegatów PTL. IPorzą,dek zebrania był następują.cy: 1) Powołanie przewod!nkzące:goobra,d
i członków Komisji 'Wnioskowej;
2) Uczczenie pamięci zmarł)"ch w oiągu oSlta't'niegonoku ,członków IPTiL; 3) Odczytani'e protokółu z '5i2W,alnego 'Zgromadzenia ,Delegatów; 4) Sprawozdanie
z działa1lności Zarządu Główne~o PT.L; 5) Sprawozdanie
finansowe Zarządu Gl. i sprawozdanie Komisj'i Rewizyjlnej; 6) Dyskusja; 7) 'Wolne głosy i wnioski.
Ad 1. Na przewodn1iczącego WalnE1go Zgnomadzenia
powołano
jednomyślnie
dra LUl1Igina Ma'lklkiego, ,na profto'kalamtkę ,mgr E. ,Bie~aj zaddziełu
torut1skiego.
Do Komisji Wniostkowej Wylbra-no 'Il1Igra Ja,cka HednarskJi,ego z Oddziału poznańskiego, ,mgr 2afię Jareclką z Oddziału wanszawskiego i dr Krys,ty'nę Marczak z Oddziełu 'lulbel:s.kiago.
Ad 02. Dr L. Ma'liLckJi oruczY'tał 'nazwiJska 2lmarł)"ch 'cz.łonków: mgr Bolesław
Lopuszat'llski z Kra'kawa, mgr Piotr KaJ.eoCiak ,i Wa1lenty Gawron
z Limanowej,
prod'. Taideusz Pl·u.s-lWliś'niowski oraz mgr Ludwik .Mróz, ,SItanisław SzyJ,jer, mgr He!l1r)"k Onman i prof. ,M'i,ec·zysł,aw 'WOŹ'I1i;c,k,i
z MSZalny 'Dolnej, idr Wa'!1Ida Brzeska
z .pomorza, mgr :LeoontR'oppe'1 z rGd1ańsika,mgr Stefan Łysi'k z Kal1,owioe,mgr Edward
Mach z Warszawy, lVIieczylsław iChdlewa z Now,ego ,sącza. Pam:ięć zmarłych uczczono m'inU'tą ószy.
Przewodn-iczący
zaapelował
d·o zebran}'ch, by osoby b1b.kie
i współpm,~owniICY InadisyłaliżyciorYIsy
z.marły,chcz'łanków
do Zarządu Głów'nego
celem infonmowanlia ogółu rczlonków i zamie:sz{;lz,ania publikacji
w "Ludzie".
Ad 3. Pr,01-C1kółz 52 'Wa'lnego ZgromadzeTJJiia odczytała prezes PTL, doc. ,dr hab.
Bronisława
Kopczyńska-Jaworska.
Protokół został joednomyś'lnie przyjęty. Doc. Jawor.sk'a poinformowała
zehraJnylch o pr.zyZ'n<lJniuprzez ZJarząd GłÓWlny PTL hono-
Kronika
339
rowego członkostwa
Towarzystwa
prof. dr K. Zawistowicz-Adamskiej
- byłemu
prelZesowi PTL.
Ad 4 - 5. Sprawozdalnie
z działalności
Zarządu Głównego
oraz sprawozdanie
finansowe przodstawiłsekretarz
generalny PTL, doc. ,dr hab. Edward Pie'tpasZlek;
odczytalon
rówmież :sprawozdanie
G'łównej Komisj:i !Rewizyjnej. Doc. B. Jaworska nawiązują'c do uwa'gi ,Komisji Rewizyjnej
o trudnoś'Ciach w kontakta,ch
z Zarządcm Główny'm przyzmała, że is'totnie są ,t'rudnośd w organizowaniu
spOItkań C'złon;ków Komisj'i i ·członków Zarządu, a wY1nikają one z rozproszenia
członków po 'różnych mia9tach P,olskii, utrudniającego
u7.godnienie terminu spotkania wcWroc!awiu,
odpowia'dającego
wszystkiJm zainteresowalDym. Komisja Rewizyjna zawiada,mia
o swym przyjeŹJdzie znak
kró'~kim wyprzedzeniem,
że lnie
ma możliwośd powiadomienia
wszYSitbch we właśiCiwy,m ·czasie.
Ad 6. Głos w dyskusji zabrała najpierw dr Anna Kowa:lslka-Lewkka
oceniając ikrytycz'nie Zlarzucenie zwyczaju wysłuchiwania
ppzez Zgromadzenie
sprawozdall poszczególlnych Oddzia'łów. W tej sytua'cji ,ogół nie jes,t zorientowa:ny w pr,acy
Oddziałów, co un!ielffiozliwia dyskusję na ten ,temat. Sprawozldania takie winny być
składane nawet kosztem skrócenia
,gesji naukowej.
Wniosek dr A. iKowa,lskliej-Lewickiej poparła prof. dr Maria Zmamierowska-Pruf,ferowa
proponując,
by na
następnym Walnym Zgromadzeniu
poświęcić 'tym :sprawom choĆlby cały dzień. Do
zda'nia ,dyskutantelk
pr,zy,chy!lił .się 'również mgr J. P. Dek,owIski, który 'nadto
s,tWlierdzH, że sesje 'naukowe przelcliążla'ne bywają referatami,
wygłaszany:mi
pnzy
tym często językiemzJbYlt hermety,czmym. Bra'k potem 'cz'asu na dyskusję. Potdobne
uwagi wypowiedział dr L.Malkki.
Prof. dr Alnna iKutrzeba-'Poj,narowa,
zgadzając
się w zasadzie ,z przedmówca'mi,
Zlgłos·iła zarzu't pod adresem O'rg'a1ni1zatorów, ż'e
w ostatniej chwili polecili 'skra'cać referaty, stąd niektóre z nich robiły wra'żenie
niedopra,cowa'ny,ch. W związku z niedoinf,ormowaniem
członków iPTL w zakresie
pracy posz'czególnych Oddziałów
stw'iendziła, IŻe także Zarząd Głów.nyodczuwa
brak informa>cji o ty'ch pracach. Dr L. iMaLiloki przy p omni a,ł propozycję Zarządu
Głównego, by w kaŻldY1mroczniku "Ludu" załączać doda,tek zawierający
informacje o działainośoi Zarządu i Oddz~ałów.
Przedist:awioie! Oddziału w MSZJamie DoLnej - nawliązmjąc do trudnych
warunków pracy wnicktóry'ch
Oddziałach
- przedstaWlił trudną 'sytuację lokalową
Oddziału wM.szanie Dol'nej i zwrócił 'się o iJnterwencję ,Zarządu Głównego w Urzędzie Mias,ta w Mszlanie Dollmej (:budynek wzniesiony w latach międzywoj,ennyeh
dla celów PTL zajęły obeanie magazyny GS).
Dr Wanda Jo'stowa z Zakopanego
poruszyła 'sprawę Oraw,skiego Parku Etnograficzlnego w Zubrzycy Górnej,
któremu
bralk w tej chwi,lli f,a,chowej opieki
(s.kans2In ten istnieje już pnawie 25 Ila,t). DyskUltantka zwrólcHa s:ię o h1!terwencję
Zarządu Głównego wiej !sprawie w IMi'llli:s'terstwie Kultury i Sztuki.
Bo,rUls.lJonozbyt WOlll11e
tempo u:kalzywan~a się wYldaw'l1J~ctwPTL, jak n,p. "A,tjlasu Poliskich SItrojów Ludowych".
Dyskutowalno też sprawę podwY'ż,szelllia ,składki
członkowskiej 'z30,do 40,- zł rocznie.
Odczytanopi'Smo
Mlilllistersiwa Kultury i SzJtuki o przyznaniu
zŁotych ,odznak
za opiekę nad zabyitk,ami. Ot'rzymały ,to odznaczenie nalStępują'ce osoby: K. Skłodowska-A'ntonowi'Cz, Z. Pieirzykow~ka,
R. Tuibaja, E. AI1szyńska, Z. Z.gierun (wszyscy z Oddziału 'torull,skie,go).
,Ald. 7. Komisja 'Wnioskmva pl1zedstawila Zgromadzeniu
na'S'tępujące wnioski:
1) Wniosek Zarządu
Glówlnego nadanie
honorowego
-członkostwa
prof. dr
M. Priifferowej li dr M. Żywirslkiej ;2) Wniosek Oddziału w Zakopall1em - zorgarlIizowaiD'ie 54 Walnego Zgroma,dzenia
PTL w Zakopanem;
3}Wni05ek Oddziału
22·
340
Kronika
w Zakopanem - połączenie Orawskie,go Parku Etnogmliicznego w Zuhrzycy Górnej z Muzeum Tatrzaósbm
w 'zakopanem
ja1ko Oddziału :Muzcum Tatrzaóskiego;
4) Wniosek Oddziiału k'rakowskiego - prwz'nacz.anic w przyszłości wiqcejczasu
na
,obrady WaLnego Zgromadzenia, nawet kosztem sesji naukowej oraz przclprowadzanie więlkszej selekcji referatów;
5) Wniosek doc. dr hah. B. Ko,pczyó,kiej-Jaworskiej ~ w zwiąZJku z planem regula,cji Wisły Zarząd Główny PTL winien zwrócić
się do N.aczellnej !Dy'rekcji MUZieów, kierowników
ka'tedr ehlO'grafi'i i Oddzi'ałów
PTL o włączenie ido planów naukowych na najhliższe ,1a,ta badal\ nad folklorem
wiślalnym i WSZiCZąĆ
sta'fania o uzy:s'kanie odpowiednich funduszów od kierownictwa problemów węzłowych :i rządowych {Oddział torUl1iski opracował już wytyczne
do tych badaó); 6) ,Wniosek Zarządu Głównego - dclega'tów 'na Walme Zgromadzenia wY'ibieJ1aćw Ji,c,zbie ,po jednej os,obie na 10 c:z),clll!ków,by umOlż'liw'ić udział
w Zgromadzeniu wię\k\Szej grupie 'przedstawicieli {sprawę ,tę pozos{awiono do pnzedYiSkutowania na następnYlm Walnym Zgromadzeniu); 7) Wniosek Zarządu Głównego
OddZ!iały powinny zawialdamiać Zarząd Główny o .zgonie członka, by z kolei
Zarząd mógł zawi'ad<l!miać p09Z!c,zególne OddZJiały; 8) Wlnius:cik ogólny - pr,zesłanie
depeszy z wyraZ!a!mi Iszacunku i żY'czeniami powrotu do zdrowia pwf. dr K. Zawlistowicz-Adaimsbej;
9)Wlniosek Odziału łÓidzkliego - wznowienie choćby w formie powiel'a1czowej BiiuJletyrnu Ilnforma,cyjnego ,PTL; '10) Zgłoszenie przez Zarząd
Główny do Radia i Telłewizji propozycji or,ganizowania prwz członków PTiL ,te,łeturniejów
oraz ,innych audy,cji o tematyce e1mografkznej; 111)Poidniesienie składki
roclZ!neo do 40,- zł (sipm'Wla ma być jooZJclzepnZieldylSlku1bOlwana
pI'zerz Oddz1iały);
12) Zlecenie przez Zarząd Główny opm'cowania ,dyspOlnendy wydawnictw
PTL
w ,celu szybszego iJch rozpowszechmie,nia; 13) Zarząd Główny w1niien Ispowodować,
,aby wyldawnilclUwiaPTiL możina by~o nabY'wać we w's:zysltJk:ic'hk6'ięgarniadl "Domu
,KsiąŻJki", ze szczególnym uWZlględnieniem regionów, do który'ch wydawnictwo
się
odnoSli; 14) Koni'emme uzma!je się wzmOlżEm'iewY'si~kó'W,by jak najlprędzej z.akoiwzyć
pełne wydainie (80 tamó:w) Dzieł wszysbldC'h Os'kara KoLberga i opracować brakujące zeszyty "Atłasu Poł'skich Strojów Ludowych"; 15) Wniosek Oddziału w Mszanie Dolnej - o ,interwencję Zarządu Głównego 'w sprawie zwrotu Oddziałowi budyn1ku przeznaczonego ,na Isiedzibę Oddziału.
Ws,zysbbe wnioski zasltały jednomyślnie przyjętc.
SESJA NAUKOWA
W ,dniach 1,5 i 1.6 września 1978 r. odbyła Isię w Toruniu sesja naukowaP'I'L
pod hasłem "Region - przy,czyny ,kuLturowych z'różni'cowaó", zorgalnizowalna przez
,Oddział toruński PTL, IZalklad EtnograJii UMK w Toruniu i Muzeum Etnogralficzne w Toruniu. W sesji poza członkami PTL wzięli udział etnografowie z Czechosłowacjli, RUlmuni:i, SZlwec'h i ZSRR. WYigłoszono 7 l'efell1atów i 4 kiomul1Iikaty.
Dwa pierwlsze referaty miiały ,charakter refileksj.i 'teorety,cznej i metodologicznej. Wy:glOisHyje pr,of. dr Zoiila Sioikol,E'lwkzi ,prof. dr Ainna KUltrzeba-P1ojnano'Wa.
Prof. Z. Sakolewicz w SW)1m referacie Zróżnicowanie
kul/,tu,ry a st:rukt'ura kuUury
omówiła meltadologi'czme zagalCln:~eniaz'wiąJZia'nez ba:dan'ielm wylbwlorólw kultur'olWy'ch
i ich związek z !ba,daniem regionu lila 'przykładzie
rY'ha,ckich 'na'rzędzi kolnych.
Prof. A. Kutrzeba-Pojnawwa
w referacie Krajobrazowe
,i etniczne wyznaczniki
T.egionu )cu/tumowego 1'0lZlważ'ała zag'aldnielllie" c:zy i o ile g;mn'i'ce dawnyoh
po.dZ!iałów łlislbOlfY'CiZlnY'Clh,
aiCtm'ilIll1sltnac
Yljnylclh,włalslnośd dW1ors'kied i in., wy,znracZ'Oll1e
Kronika
341
w przeszłości, są :na 'ty'le !trwałe, że mOŻlna je pojmować jalk,o wyzna'czniki odrębności współcwsnej
'kultury regionu w jej al'chaJiczmej w'al'stwie. RozważaJni,a swe
referentka
oparała
na materiarIe z badań Ośrodka
Wa'I1szawskie'go ,dotyc'zącym
Kurpiów, Pusz,czy R'a'domskiej i Pogó'rza Karpackiiego.
Tematyki ,ogólnopolskiej lub doty,czącej znacznych połaci kraju dotyczyły
referaty prof. dr iM. Znarmierowskiej-lPrtidJferowej
oraz doc. dra hab. E. Pietraszka
i mgra K. Bra'una. Prof. M. Prtifferowa
w swym referacie ,Przyczyny zróżnicowania kulturowego
w ryhołóws,t,wie
morsrkim i śródlądowym
przedslba'wiła czynniki
wpływające
na zró;i;n'1cowa'nie elementów
's,kł3Jdowych kurltury rybaka
oraz ,oddziałują'ce na pI'ZJC'ksZJtał!CiCnia
się tej k,u~tury na wy:bnanym oibszarzre porsIki Półmocnej. Doc. E. PiC'traiszek omawiając
z'różlll'icowalnie przestrzenne
,(regionalne)
wSlpMczCJsnegiobUJdowni'ctwa ludowego ZJwrócił uwagę na kOl1Jiecrzmośćzajęda
się
także 'nowszymi ,formami budO'wnidwa
'wiejskiego i podmiej'slkiego obejmującymi
wszelkie rodzaje za:budowań wznoszonych
tzw. systemem gospodaI'czym. Pod!kreślił również zna/czemie wz·orców zewmę'trZJnych, k!tóre wpłymęły na wytworzenie
'się
nowego stylu w ibuldownrc'twie wiejrs'kiJm. Mgr K. Braun w siwym ref.era.cie Zróżnicowanie
aktywności
,t'wórczej ludności
wiejskiej
w Polsce przed!s,tawił wyniki
badarl ankietowy'ch
Ina ,temat tWÓI'czośc,i 'artys'tyczmej w śrOldowLsku wiej.skim
małomiasrte'CZ'kowym, przeprowadzonYIch
w Ilatach 1977 - 197,8, porównując
j·e·
z wynikami 'ogólnopo!:s,kiego ,kanikursu na ar,tysty'czne rękodzieło Wisi w 1978 r.
Osobną grupę stanowJily rerfera'ty gośd zagraniClz'ny,ch, które wprowadziły
słuchaczy w problema'tykę ba,dań rnad zróżni,cowamiem regionalinY'm 'ich 'krajów. ,I 'tak,
C. H. 'Di!llhalgen mórw'ił o przyczyna,ch ZJróżmi'cClwańku[rtUlrlorwych w SZlweeji (Przyczyny
zróżnicowania
rkLl!lturowego
regiionów).
,Podobny
charakter
miał refera't
W. iBondar,czyika poświęc.ony k'sZltaftowan'iu 'się ,grani'cy TegiOlnów etnOlgra:HcZJnych
na Białorusi
Obaj referenci porsŁuży:]i s'ię kO'!YlIplekSlolwą
mertoidą wyrzmac,zaniia terytoriów etnOlgrafi'czmych bionjlc poid Ulwa,gę Źiródła hiist'Ory'clZne,geografirczne" językOIwo.
i etmograii.cZJne li podkreśilając
przy tym ważlną rolę ś'f'Odowi'sk a geogra'filczne,go,
cZ:,1Dnii;kóweJkono:miczny,ch, politycZJnych oraz wpływów obcy;ch grup etnicznych na
kształtowa'nie się oldrębności reg'iana'lny:ch. J. M. Forma,giu z :Rumulllii w siwym bogato ilustrowanym
przeźroczami
referade
Jedność i różnor'Odność
rumuńskiego
stroju
ludowego
omów'ila szeroko unifikujące
i etno.różnicujące
cechy s'trolju l:udowQgo.
Komunikaty
skupiały
się wokół pI'OIblemat yki regiona~nejPo}s,ki
PMnOlcnej.
Wsikazywaly przede wszystkim
przy,czyny pewnych asipektów zróżmkowań
ku!l't'Urowy'ch. Doc. T. Karwicka z UMK w Toruniu w kumunikacie
Grv.nica zaboru jako
czynnik zróżnicowania
etnograficznego
regionu zwróciła uwagę na różmi.ce w poEtyce i organizacji życia jgospodaI'czeg,o w zaborze prulSlki<mi rO'syjslkim jarko czynnik i wpływające
na różnice w ,kulturze
ludowej
obydwu zaborów. Podkreśliła
też znaczenie sa,mej granicy jaikoe!lemelntu
kształtującego
kultu-rę i 'świadomość
mieszkarlców wsi. Komuni'katy mgra R. Tubaji i mgra J. Święicha z Muzerum Etnograficznego
w Toruniu
(Wpływ
pruskliej
polityki
administracyjnej
na zmiany
i zróżnicowania
budowniiCtwa llhdowego Pomorza Wschodniego
w XIX i XX wieku
oraz Wpływ granic zaboru na kształtowanie
się różnic w blhdownictwie
ludowym
Kujaw)
dotyczyły 'palitylki i zarządzeń administracyj'nych
niem:iec,kich władz zaborczych jako 'czynników l5'ty:mulująrcych przeabra,żenia
w 'trady,cyjlnym budownictwie 'ludowym tych 'reglionów. WresZJcie mgr J. Che rek z Zakładu
Etnografii
UMK w TorUlniu w swym komunlikade
Różnice w obrzędowośdrodZ'vnnej
i dorocznej
ws,i pomorSkiej
zajęła Isię zróżni1cowaJniem wspóŁczesnej ws'i w zakres,ie
zachowania
lub zarzuceni,a traJclycji spowodowanym
r6żmicami ekOlnomiczmymi.
342
Kronika
Uczes1tnicy dY'skusjli Zlwrócili uwagę 'na trudności
związarne z \vyznaczalniem
granicy regionów etnograficzny'ch,
zmicniają'cy'oh s,ię przecież w rożnych okresach
historycznych.
iProf. L. Teren'1Jiewa ze ,Związ!ku Radzieckiego przedstawiła
zebranym metody stosowa,ne w dziedzinie badań nad regionami, żeszczegó,lnym
uwzględnieniem metody kartograhczmej
(altlasy). Zwróciła 'też uwagę na nieadekwatność
niektórych
zasięgów wytworów kuHurowych
do granic regionów etnog'raficznych.
Omówiła zagadnienie
stref kulturowo-,geO'graficznych
odgrywających
wa'żną rolę
w etnografii radzieckiej.
W podsumowalniu ,dyskusji podkreślano
uwagę problematyki
badaó regionów
etnografkznych
nie tylko dla celów ściśle naukowych, ale 'także po to, by wzbudzić w społeczeńs,twie umiłowanie 'tradycji narodowej tak żywo przejawiającej
się
w problematyce
regionalnej i będącej jednym z podstawowych
czynników kształtuj;1cych postawęobywate1ską·
Opraeowata
Teresa
Kar wieka
JUBILEUSZ 50-LECIA PRACY NAUKOWEJ
PROF. DR MAIRH ZNAiMiIE:ROWSKIEJ-PROFFEROWEJ
W połąc7!e'niu z 53 Wa],nym ZgromadzEmi'em Delegatów PTL i sesją naukową
w dniu 15 września 1'978 r. w Muzeum cBbnograficznym w Toruniu odbyły się uroczystości50-lec'ia
pracy 'naukowej prof. dr M. Znamierowskiej-PruJf:ferowej.
Przyby.li na 'nie liczni goście z kraju i zagrani'cy. ,Zeb:'anie otworzył wiceprezes OddZJiału toruń:skiego, dr Witdld Armon. Powitał on przeds.tawcieli władz w osobach:
wi,cewojewody toruńskiego - mgra Karola Sz'czy,gła, sekretanza KW PZPR w Toruniu - Tadeus.za Fi],~powiClz'a,sekreltal1Zia KomiJtetu lVIiIC,jlskiego
PZPR w Toruniu
- mgra Benedykta Lesz'czyńskiego, 'sekretarza KW ZSL w Toruniu - Zofię Kalil';z,
prezesa T,owa!rzy,sltwa Nau'!~OIwe!gJo
w TOI'U'n1iu- prof. dJ''a K'OInrada Górskiego, pl"'Orektora Uiniwersyteltu lim.M. Kopernika 'w Toruniu - prof. dra Jerzego Tomalę.
prezesa Towarzys'twa,Przyjadół
!MuzeumEtnograficznego
w Toruniu - dm Alfreda Arend-ta, dyrek'tora Nacze1nej Dyrekcji Muzeów 'i Ochrony Zabytków MKiS ~
dra Bogdana Rymaszews,k,iego, prezesa Polskiego Komitetu ICOM, Rady Naukowej
Muzealnictwa
przy Ministensl1wie Kultury i Sztuki, dyrektora Muzeum Nawdowego 'w Warszawie - prof. dra Stanisława Lorentza, wi'cedyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie - dra Anti'rzej,a 'Jlihchałowskiego, przeds,tawicieli muzeów z oaJ;ej Pohki, gośoi zagranicz'nych, ,człom:ków honorowych PTL'. prof. Ludmiłe; Terentiewą ~ dyll'Elktom jJJ1jSltytu,tuEtme>gJnaJJii
w Leni<ngraidZlie omz dra Wa"ila Bondwrczyka z Akademii Na:uk ZSRR w Mińsku, dr Antoninę K. ,PisaI'czylk z Dusza,J1ibe
w Uzbektstanie, doc. ,Jerzego Damborskiego z Czechosłowacji, dr A. Plessil1lgerową
z Muzeum Etnograf,iczJnlego w ,Pradze, dr J.Formagiu
z Rumunii, prof. dra C. H.
TiHhagena z Ar,chiwum Folk1orystycznego
Muzeum Nordyczmego w Sztdkhdl,mie,
a także wszystkich zgromadzonych goś'Ci.
W imieniu władz poEtyczny,ch ,i 'pańs,twowy,ch powitał ,wbranych wicewojewoda mgr K. Szczygieł, który podkre~lił rolę etnografii w do,bie lindus'iria'lizacji jako
źródła wiedzy i inspiracji
artystycznej
'omz ważnego elementu w kiształtowaniu
świ!adomośd nawldowej. Z kolei dyr. Muzeum E,tnograficznego w Torm,i'll, mgr Alekisa,nder Bła'chowGki, podziękował Jubilatce
za ,twórczą pralcę związaną z powołaniem do życia Muzeum. Wyrazem uozuć żywiony'ch ,do JuJbna'1Jki przez ~racowni-
Kronik.a
343
ków Muzeum ma być dedykow,any ,J'ej RocZ/nik !Muzeum Elt'nogroafi,cznego w Toruniu. Pr,of. dr A. IKutrze'ba-iPaj'na'rowa
przedstawiła
iy'ciorys 'naukowy
JUJbilJatki,
podkre'śllając jako cechę będącą motorem Jej poczynaó nauiko:wych ciekawość 'Ś'wiala i ludzi. !Podkrdlila
także fakt, że pomiJmo bardzo roZ'ległych zainteresOiwań pmf.
M. P.rillJ'e~,owa stalasie;
wY'biLnYilTI'spec'jaUistą w 'dzi'edzioni,e muzeabnvotwa, ,co sprawilo, ż~ jest o()nu człon'kiem ,wielu :,nsty'tucji pCilsk:,ch i zagranj'cznye,h, na Ikznych
kongresac.h i zjaz·dach .reprezentuje
polskie muzeaJ:nictwo eŁnograificzne i krajowej
muzeologii
prze:kazuje
doś'Wia'dczen ia pla'cówek
zagrankznych.
Podkreśliła
te'ż
wage; Clsiąginie;ć badawczych
i rozleglą wiedzę Jubi'lal1ki w zakresie
rY'bołów:s'twa
lud Oiweg,o. ,Przypomniała,
że ,prof. M. pru.fifero'Wa całą swoją pra,cę tralIduje jako
słu:!!bę czlowiekowi i nauce. Następni,e prof. S. Lorentz w s'Wym wystą'pieuiu
z,wróeil uwagę na zas'ługi J'ubirl,atki Ina polu muzealnidwa,
PodkTeślił Jej rolęorganizatora li konsuHanta
przy pow~tawUiniu Inowych muzeów typu 'skansenowskiego,
jak również Jej zasługi 'dla plYwsta'nia ,Muzeum E'tnognarf'iczncg,o w Toruniu, Kończąc swą ,wypowiedź wyraził najwyżs'zy .szacunek i uznanie dla J,ulbi,latki za wkład
do skarbnky
kul,tury pahkiej,
Sylwetkę
prof. ,;yr, Prii.fJerowcj
,jako reprewntantki
nauki
i jako cz'łowieka
wzbogaciła wypowiedź
prof. K. Górskiego. Wspominając
przede wszystkim
pierwsze Jata 'pracy w powojenlnym T,oruniu prof. K. Górski ZJwrócH uwa:gę na dar zjedny\vania sobie ludzi przez Jubilatkę,
która to cecha ułatwiła Jej stworzenie
Muze,um ,Etnograficznego
w Toruniu. Również wicewojewoda
toruńs'ki, mgr K. SZJCzygiel, życząc .Jubilatce zdwwia
i dalszych lat owocnej pracy podkreślił
wielką
rolę,
jaką odegrała ona w T,oruniu w dob~e organizowania
życia kultura'\onego i naukowego w mieś,cie po drugiej 'Wojnie światowej,
a taki,e ,póżniej na teren'ie dzisiejszych województw bydgoslkiego, toruńskiego
i włocłaW!skiego.
'Prorektor
UMK, prof. J. T,omala, zwrócilł uwa,gę na naukową
i !dydaktyczną
działalność
Jubilatkoi na toruI1skiej
Uczeł'ni, a ,dr B. RymaJszewski
złoiył prof.
:\1. PruHe,rOlWej wymlzy \Vdlzlięoc,z.nośdza PI'a,cę we wSlzy'sltikkh dJ.liedziJnach uZ'fi31nyoch
przcz n-ią za społecznie potrzreJbne i kończąc swą wypowiedź za'kamun"i:kował zebra,nym, że iRa,da ,PaJ)'Stwa na wnioos,E;lkwła'dz toruftsiki'ch odznaczyłaJ'uhilalkę
Kr.zyżem KomandorskiJm Orderu Odrodzenia ,Polski (odznaczenie zostalo Iwrę'cz,one w czasic popołudniowyc,h obrad).
Odczytano
depesze ,i ,Ii:'lty gra'tulacyjne
,naJd,esłane z kraju
i zagrani,cy. Najważniejsze
z 'nich, oto ży,cz,el1lia i wyrazy uZ'nania od Minis-tna Kultury
i 'Sztuki
ZygJmul1lta Na'jldc,\Vslk'iego, przewCldn~oc!ząlce,goWtRN w 'Doru-niu, I Sekretar,za
KW
PZF R Bolesława K;alP'~tall1la,b. dlul~olebn'ieJgo pnZHW()ldrrJ.oiiCZą'CCigO
WRN w BYldlgoszczy
Aleksandra
Schmidta, 'Wojewody ,toruń:skiego Jana Przytorskiego,
wojewody
by.dgoskiego Edwarda
Lehmana,
prezydenJLa m. Torul1lia Gracjaona Leczylka" prezesa
WK ZSL w Toruoniu Józefa Mielni'czuka,
rektora UMK iRy,sliarda Bohra,dyrektora Insty.tutu Archeo'logii
:iBtnO'grafii
UMK Ka'zimierza
Zurow,skicgo,
v;icemirnistra Oświaly i Wychowania
Zygmunta
HUrszczy, prze'Wodlniczącego Sejmowej
K,omisji Kultury
Wi'tolda Lassoty, Sekretarza
NK ZSL Bronisława
Owsi:anika, przewodrnicząceJgo Komi,tetu Nauk Eltnolo,gi'cznych PAN Józefa ,Bul'szty, wicedyrektora
Mors,kiego Insty,tutu Ryibac,kiego .Andrze'ja ,Roopelewskiego, dyrekitora I,nstytutu Rybołówstwa
Srćdlą,dowego
w OlsztYlnie .laona SZJczU1bow,siklego, redaiktor.a naczelnego "Polskiej ,s2'Jtuki Ludowej" Aile'l<JsoandraJaic'kowskiego.
Podczas uroczYls,tośd jU'bi,leU'szowej 'zostały wręcz,one przez dyr. B. Rymalszewski'c,go przyznane
przez Mini'sterstwo
K'ul'wry i Sztuki odzna'czenia ."Zasłużonego
Działacza Ku'l'tury". Otrzymały
joe 'nas'tępują,ce osoby: E. Bi,e;gaj" B. HOI'baoCZewski,
T. Karwkka,
B. ISzychow5ka~BoEfuel, L. TyczYI1Sika, J. Zelechow,ska,
W. Armon.
344
Kronika
Oficjalną ,część zaJkotlczył Ikoncer.t Kape]la Bydg,os,tiElns.i;s,i Zespołu Ma1drygadistów pod dyr. W. Szymallls'kiego. Tego s<lJmegodnaa ,o godz. 20 'odbył się wieczór
;tow,arzyski, podcza's którego składano w dalszym 'Ciągu ~Y'czElnil3Ju:bi'latce, wspoaninano przeżydl3 z okresu pra,cy w Muzeum .i badań terenowy'ch. Jubi,la,tka podziękowała ze!br<l'nym za wyrazy uznani'a i serdecZlne życzenia.
Janina
Cherek,
Teresa
Karwieka
DZIAŁALNOŚC
ZARZĄDU GŁOW.NEGO PTŁ W OKRESIE IX il9,76 X 1979
LIV WAIJNE Z:GRJOMADZE.NJ;EDELEGATOW PTL rw ZAKOPANEM
'.(19 - 21 X .1'979)
LIV WZD ,PTL .odbywało się po upływie 3~letrnej kadencji Zarządu Glównego, wybranego
d'nia 14 września 1'9,76 r. na LJ W,ZD w Krakowie. Gospodarzem
LIV WiZD był Oddział zakopiailski, jeden z najmniejszych
od:działów PTiL. Na rok
·1979 przypa'dł jUlb~1eusz ,Muzeum Tatrzańs'ki~g,o w Zakopanem
im. T. Chalubińskiego ·oraz ·2'5-:lecie MUneum Orawski ,Bark Etnogra:ficz'l1Y w Zubrzycy Gór;nej. 'w zw.iązku ,z .tym progra,m isesji nauik:owej obejmował zagadnienia 'kultury
Podtatrza
,oraz historię, .osiągrrięcia i aktualne
problemy oby,dwu wspomniany'ch
muzeów. Na se!sjli:,któr,a ,odbyła się 19 p132Jdziernika w sali lMie,j'sIkiegoDomu KUJItury, prz,eod'$taJWionezostały następując·e relfer,aty: M.u.zeum Tat,rz'ańskie: przesz/ość
teraźniejszość
przyszŁość WiJtClld Paryski;
Wzajemne
kontakty
ltuino{:ci
wzdŁuż ,i w poprzek .K.arpat prof. dr Roman Reiillfuss; Regionalizacja
mieszka,lnego budownictwa
lud.owego na pó/noenyeh
stokach
Karpat
dr Jerzy Czajkowski; O gęsUch a bassetach !Z Pod haLi - doc. dr LUldvik Kumz; Etos gospodarczy górali
spiskich dr Zbigniew Bialy; Rolnictwo
orawskie
na tle stosunków
demograficznych
i gos'Poda.rczych dr Wanda Jos'towa; Ziemniak
wekonornice
i kuLturze Podihu,la - dr Arrna Kowa,lska-lLew:icka. Przedstawiono
i komunikaty:
Z dejin etnogmjicokych
VYS'kUffiOV
V oblas,ti
Vysokych
T&tier dr .Jan O'leonik;
Kultu.ra
Cyganów
Podhala ,i S.pisza dr Adam Bartosz; Bada7lJia nad zagadnieniem technikii
chlo')JISkiej na Podhalu,
Spiszu i Oraw.ie -dr
inż. Henryk Jos't;
Dzieje
organizacji
Muzeum
-
Orawsk,iego
Parku
Etnograf.icznego
w
Zubrzycy
(przedstawiła
dr rwanda Jostowa w dniu 20 października
przy okazji wycieczki do Zu;brzy,cy G. i zwiedzaTlii,a OPE).
Obec'nych bylo ma obradach Isesji blisko 250 osób - C12:ło.nkówPTL oraz licz'l1ych o.sób z Zakopanego, ,z udziałem p rzetdstawi'cie<li wŁadz miejskich
i wojewódzki·ch.
'W 'nie,dzielę 21 paŹJdziel"l1Jilkaodbyło Isię Walne Zgromadz,enie Delegaotów, ,któ'r·e :m~ało przyjąć :sprawozdaJnie Zarządu Głównego po upływie je,go 3-letnicj :kadencj'i i ·do'ko'nać wYlboI'u nowych wła'dz Tow.arzyts'twa. Dość nieoczekiwanie
jednak
dla ogółu delegartów Główna Komilsj:a ReWliizYÓln~,
po szczegół()lwym p'I1zeds,ta;wJeu1du
:swytCh ,ozynności kOllotrolnytch, zwłaszcza dokonanych w biurre ZG,rne
przedstawiła ZgromaJdzemiu w,niosku 'O ,absolutorium
dla ZG, Jecz z.aproponowala przedłużen:ie jego kadencji o pól l10ku w celu U!5Uinięcia wytlm:ięltytch niedociągnięć,
.a Jlas'tępnie dokona'n:ie w)"boru nowych władz na nadzwyczajnym
WZD. Po dyskusja, IW któr'ej ZJabrali ,głos m. Ii,n. prezes ZG PTL doc. Idr B. :Kopczyńs!ka-J'awOI'ska i 'sekretarz gen. doc. dr E. Pietraosz'ek, zebnani ucnwarJili 'niemal j.ednoGórnej
Kronika
345
głośnie przedłużenie
ka,dencji Q';G w do'ty,chczasowym składzie na jeszcze jeden
rok, do 'następnego, LV 'WZ[). GKR opraoowała swe końcowe :sprawozdanie w przed-.
dziell WZD (im. in. ze wz,gnęldu na chordbę jej przewodnkzącego
dra L. MalliJckiego oraz potrzebę włącz'ElITia wyni,ków wrze.śniowej !kontroli w biurze ZG) i nie'
przed:>t'a!wi~a jego tre,ści ZarządowIi Głów:neimu pr,zed wygło:Slze!niem go wloibec ogółu delegatów po .sprawozdaniu ZG. Referował je prcxf. dr F.Wokroj
pod InieCJIbecnośćcharego
dra Ma.licikiego. W tej sytuaicj,i dy'Sku'Sja ogmnkzyła
!się do !bardziej,
,ogólnych wyj,aśnień i propozycji.
Sprawozdania
złożyJ!i też delegac.i Gdd7Jiałów, z wyją'tkiem 'trzech, którzy wcześniej opuślCili obrady W:ZD.
Ze względu na późniejlsząniż
zwykle porę odbycia WZJD i koniec7Jność zajęcia się przez Prezydium IZlG analizą isprawozdania GKR i zawartych w iIlim uwag
kry,ty'cznych 'nie zdołano w porę przygotować
pe~ny,ch Itek'stów ISprawoz'dań do kolejnego 'tomu "Ludu", ograniczając
'slie; do n~niejszej lSuma'rycz'nej iTlJfollma1cji,zawiemjącej najważniej:ne
ełemon'ty sprawozdania
z działafIności ZG za okres 1976- 1979 i charakterys,tyke; iddkonanych bezpośrednio
po nim czynnoślci kOIJJtrołny'ch,
a t'akżc Z1więzłeda!ne o przebiegu WZD.
PrZiedłożone na LIV WIZD s P l' a w o z d a n i e ZG za okrels od września
1976
do października
197'9 ,zawierałopodabneelemerrty,
ja,k spmwozdalnia składane na
poprzedl1lich IZgromadwni'ach. Reaktywowane
zostały w 19'7'9r. 2 Oddz'iały: w Szczecinie i w Limanowej, dzięki czemu jest obecnie 21 Oddziałó,w terenowych.
Ogólna
liczeibność nłonlków PTL wzrosła z 747 osób w k0l1CU 19,7,6r. do 8911osób na dzień
1i8 paŹldZJiennika 1979 L, mimo Iskreślenia nie!k!tórych ,członków, zWiła's7Jczaza!legających od dawna ze składkami.
Poprawiła
się ,opłaicalność :sikładek, 'choć :istniały
nada'I ,trudne do wyHumacz,enia za'leglości w kilku Oddziałach
(Wrocław, Ko,gl'JaliJn, Sall1'ok,Wa'rszawa).
W II'a'ta'ch,1977- '1979 nadano gOldnośćcz!łO'nka honorowego PTL iClzterem 'Osobom:.
pwf. dr Kazimierze Zawistowicz-Adamskiej,
prcxf. dr Marii Z'nam:ieroW'slmiej-Priifferowej, idrAin'toninie Pi'saf'czyk (Duszanbe, Tadżydka SRR) i ,dr Marii Ż:ywi'rskiej.
Na ostabnim płenarnym posiedzEJniu ZG uchwalono przeds,tawi'enie wniosków o nadanie C1zlcmkO'S1twahOlnolroweig1oPTL dla mgr T. Wiięclkorwlskiego', em. prezesa
"Cepelii", prof. Boli Gundy z iDebreczyna ·oraz doc. D. K:aidlubca z Zaollzia.
W paź:dzierniku 1'9'78 1". Prezydium
Polskiej .Akademii Nauk przY7Jnalo 'nalS'zemu Towarzystwu
Medał 25-,ilecia PiAN za wY'b~tne zasługi dla nauki pdhkiej.
Cz!terech czlOlnków PTL z,o'5'tało odzmaczonych Orderem Odrodzenia
iPoil:ski. Prof.
M. 'Zmamierowsika-,Pr,iiUerowa otrzymał," Krzyż Komandors'ki Gap, ,dr iK. iPietki'ewicz K'rzyż Oficer6ki, zaś prof. D. Simon~des oraz dr W. JostowaOltrzymały
Krzyże Kawailerskie tego Orderu.
PTL utrzymywało
'nadal bli'ską wspólpra:cę ze ,słowack~m TOwarzYlSitwem Ludozl1Iawczym (SNS), przy czym deleg,a,cli obu llowarzYlstw braE udział w wailnylch zg1wmadzenliach, od!powie1dn'io PTL i SNS. Przed's1Jaw1icie!le PT'L Wlzjięlriteżudział w ,k:ilku ważnych impreza'ch naukowych
za granicą, w 'tym w X Kongresie
Nauk Antropologic7Jny,ch i Ebndlogic7Jnych w N. Delhi w grudl1liu 197'8 r. (por. sprawozda'nie w62 ,t. ."Ludu"). WyjaZldy te nie Ibyły jednak filna'nsowane przez PiTL
lecz przez ias'tytucjc zaltrudniają:ce na"zy,c.h delega'tów, względnie przez PAN, bądź
przez i~llls'tY'tucjezapralszajćlce.
ZG PTL zatrudn'i'a łącZlnie .19 osób Ina ,('Itata,ch, w tYlm 4 ,osdby w !biurze ZG,
2 w biblio'tece gł., 1 w redaJk1cj!iWlfoc1aIWislkii.ej,
10 w Reida1mc'j,iDWiOiK i redakcji
"Ludu" w Poznaniu oraz 2 w Ośm.ctJku D okumentacj'i i Jjniol'ma:cji IEtnogralfkZ!nei
w Łodzi.
·346
Kronika
W clknesie -sprawoZ1dawczym opra,c'owano w Ośrodku Dokumentacji
i 1n£orrna-cj.i Eibnogra>fi,czmejbii:oli'Qgrafiię prac ma:gti!soterskioh, d()lkiboT'~bch i habi'l'ilta,cyjnych
"N za>krcosie·e'bnografii, wykona'nY'ch 'na uIDrwersytetach
polskich i 'w .PAN w ·latach
1~46- 19-75. Wydano ją w 1979 r. jako publikację
,Komi,le-tu Nauk Elnologioz.nych
PAN, ~tóry ją sfinansował.
UrkoJ1lczono i przygO'towamo do druku b~bliagra!f:ię et· %wgrafii polskiej za Ja'ta 1970 - 1·9-75.ODi'IE opmcowuje
i przesył", odpowiednie ,da:tle bi'bHograficzne
do 2 ośwd,ków !biibliografkz'nych
za grani,cqi
do 'cza.sopi-slma
"Demas". Pro\va,dZJina ibieżąc·o ,dokumenta.cję 'ruchu naukowego oraz 1mp;'ez zwią?anych z kulturą ludową i etnografią. Z c!kazji LIV W'ZD przygotowano 'i powie'j·ono 27-stronicowy zeszyt Materiałów :in£oI1macyjinych ODiIE, rozprowaidzony wśród
delegatów na WZD i rozesłany do Oddzi·ałów.
W bibliotece
gł. P'DL Idokonano s-eleikcjoi księgozbioru
i uporządkowano
ewi·den-cję mateniałów
bib.liotecznych. Bilblioteka prowadziła nadal 'rozległą wymia'nę
'wy.dawn:i'clw z 2ł8 .imstytucj1ami, w tym 172 za granicą, ,otrzymując rocznie HiO tytułów <cza!sopiI.,mi serii ~ ok. 60tomów
dzieł zwal'tych. Obecnie (30 IX 1979)
księg'oZlbriólr hczy 28'.552 voluminy. Zanotowano
Toozmie po·nad 200 od,wieldZiinw bibliotece i ikilkanaście tysięcy wY'PożyczeJ1. Archiwum PTL znajduje się nada1 w lokalu biur,a i 'czyitelni, dostępna je,t tY'lko .częŚć jego zas,obów.
Sekcja Korespondentów
Terenowych
prowadzana
:był,a do kwic-bnia 1979 przez
'engr Z. Neymanową,
a później przez ,mgr H. Nowicką. Lic7.iba korespondentów
wzrosła w okresie sprawozdawczym
z 40 do 176 osób. Oprac.ow<l:no ·26 anikiet i kwe·sti·omapiu,szy, w tym n ,t)"lko -siłanui Sekcj.i. Corc.czn.ie or-gan;'zow.alno .spo'tka'nia
i szkolenie
kor€lspondE!n1tów przy udzi,aleśrodniookoło
40 osób. ,Obsze,'na informacja o tej 'selkcji zastała lamiesZlczona w Materiałach
lnformacyjlnych
pro'b:lemu
węzłowego ",Polsika KuHU'ra Narodowa".
Działailność wyda\V1n.icza PTL 'spO't~ała się w mi'ni,onymckresie
spwwozdaw\:zym z powainY'mi tJ.'i\lJc!nJoś·ciami.
Opóźlfluenioe w wy,dawaniu "Li1em;tury Lurdiow-ej"
· sięgnęło aż półtora r.oku; wyszedł dopiero nr 1 za rok 1'9'78. D.ruk ,,.Ludu" został
przeniesiony
w 1:979r. do Poznania, gdyż iJCIldnaz \vroda wskich ·druka'rli nie mogła
go przyjąć ,do rea:ł.iza,cji w ·możliwym do przyjęc.ia terrr.imie. ZG rozważał ow związku z ty;m możliWo:ść dokona'n'ia Z!mian osdbowyoh w redakcji. ,Rozważano też
m'oż,l:iwość prZJekazania wyidiawni,c,tw PTL do realiza,cji w PiWN. OgóJ.em wydano
w okresie
1976 - 1979 tyllko .17 pozycjli, w .tym 51 i 'nZ t. "Ludu", 18 i 19 t. "Łódz·'kich Studiów Etnograrfi-cznych", 10 numerów "Literatury
Ludowej", 2 t,amy DWOK
· (56f.I i 57!III'I) oraz nowy zeszyt A!PSL Strój kielecld
- raz,cm 212,65 ankt.:,srz:ywy,dawlIli'czy;ch. Do .druku przekazano
13 pozy,cj~ obejmujących
.łq'czlflie 255,60 31'ku:;zy', w t)"m 4 tomy D-WOK. W zWliąlZ1kuZlez:na·cznq pOdlwyżką ce.n druiku dolkoltlan-o
n-ie?1będm,cgopodniesi'en:ia >cenwy,dawnictw P:TL.
.
Dzi'a1'alno'ść f'ilnansowa T,owarzy's'twa Qpierała się Ina dotacH przy'znawanej
coroczni·e przez PAN oraz 'na wpływaich ze sprzedaży 'wydawnictw
wła-snych, dotaI'cji na pracoe zlecone (S-ek,cja Korespondentów
Terenowy'ch i DWOK) oraz s,kładek
<:złonkowSikich. Dota.cj-a PAN wzrosła z 1.528.200 zł 'IN 197'6 r. do 1.97·6.800 w roku
r978, a w roku '1"979 zmniej.szyba ,s'ię ,do L69-6.000 zł. Wpływy z prac z,leconych
wY'niosły ,223:5:88 zł w 1976 r.i
1.003.641 zł w 1978 r.: wpływy te za'Sotąpiły częś>C~owo:zJwykłą ,dó1a.cję !PAN. Znaczna dotalcja finansowa
z J'l1:s-lytutu SZJtuki PAN
:zwiąw1na z proiblememwęzłowym
"Pomniki
KuItury"
umożli\\1ia szybsze tempo
prac mad opr~cawywaniem
kolejny,ch ;tamów DWOK.
Ze
sprzedaży
wydawnictw
uzys.kano 23,2.6.33 .zł w :197u 1'. (4i2,50/0 planu)
plalnu). N:ili;lszeod pla'nQwanych dochody ze sprzedaży
wynikają
głównie z ·opóźnień druku, siQgających przedęomie kilku,
i 368.021 zł w ,1,978 r. (99%
·wy:dawnic·tw
347
Kronika
a w
niek'tórych
nych
pozycj,i
swych
stały'ch
wizy torów
przypa·dkach
przes'uwaina
kilkunastu
miesię.cy,
nawet
z:a następne
bywa
odibi'o:pcó"'v, prenU!mer<a!tiorów,
oraz
bezpośrednio
w .biurze
6 z 28
pGwojonnych
graficznych",
tów
z lat
tomć·\V
tomów
11 z 33 zeszytów
1972 - 1977,
"Prac
wum Etnograficz,nogo",
DWOK.
'Wydatki
'N
mku
1979 (plan).
lÓw druku
o ponald
(vv'
~04.424
ogółu
zł w
był
tym
place,
uzupełnia'nie
uzupełnieniu
agend
na
to
Prezydium
dale·j wa']m~
do
od
mały
je~;t przY21nany
PTL
'30 al'lntszy
dla
Narasta
bowiem
którc
;spoczywają
nied!ociągn:ięć,
Z Oddzialów
zowania,
i
miały
dość
dO;'ocznych
semi-
w 1977 L do
na bitlliotekę
niespema
age11ld
ZG
Zarządu
efektywna.
oraz
s'tale,
Usprawn,i01llo
'choć
kitóry
powali
na.leżałoby
w
Główny,
~s"totnych,
ra,c:zej
z ·codziennej
Inastępujące
wydawanego
opra,cowar1
.szu'f'lada,ch
ma'leją.
powiększyć
Etnografiomego",
.ilośćcenny.ch
j-ego
i POlZlnall1Qn,
ilecz odczu-
w redakcjach.
ich
Gl.
Wpły-
,członków
we Wn··cdawiu,
Łodzi
a ·także
spol"ady'ozne
zwłasz,cza
zreszJtą
Zlnany·ch
naWZD
·około
i
autorów.
maiieriałów,
W
'ciągu
a zwlaszeza
}ego IPrezydiu.m,
c1biektY\oVlI1ych ,trudno.śoci li do
chalr·akter
pracy
DOI1m'alIJ1Y, wykaza'Prezydium
ZG,
wnioski
i postulIaty
do
ZiG
z 'pr-ezesalTrli
je.g·o
zreali-
L
narad
Prezydium
OddziałÓ\w
(Łódź).
2. Okreś1ić
3. W)'ldawać
fOI'malnie
status
{Kół (Sekcjoi) przy Oddziałach
stale 'biul!ety'n i'nformacyj'ny
ZJG (Katowi,ce).
4. Za:ini'cjować
turystów
działa'lnaść
~z<:l'fka'ch łub
c·d kOr1'ca 1979
1. Zor.ganiz,owanie
dla
kitórc
wcz'CŚ'niej
przekazaino
począwszy
terenowych
że
ibyła
reku
'swej
,kaden:cjli
Zarząd
'CQ przC'zwY'ci(;'żem.ia
baI'dzi·ej
przcz
GKR
,i algend.
DWOK
zakupy
od
130 ty,;;. do
dodać,
"AI1chiwUJm
o okolo
powil'la'nic.
usuni<;,cia
osiągnął
więc
'183.464 zł
Wydatki
zł
kosz-
.konferenej.i,
zawsze
wy.da'\'.nniczy,
przez
qlych
biura
a
L,
omz
okolo
m. in. Ziapasy
p:'zynajmnicj
dodatkowego
odąi.yć będzie
1973
'na
1.704.580
"Ludu"
nie
limi,t
archiwal.nyc.h
l tomu
trzeba
"tan o wusik,
tanio,
w
w)'lnosliłyod
roz.mieszcz€lnie
dzi<;k>i !czemu
podniesienia
druku
'dawniej,
do
4D.000 zł (5 ark.),
l tomu
(plaice,
usługi,delega,c;je,
siebie
m:iasta,oh:
w drukarniach,
z ·obsa!dzoniem
wydawniotw,
głównie
wydawano
od
·ogółu wydaJtków.
i'nf-ormacji
istnieją·ce
trudno.~{:i
jak
wydwtlków.
.sp:·a\v,ozda'.'.rczym
·dawna
'29 z 60 tomóov
r.
w
wokrosie
w 3 odJdaLo.nyc1h od
na·:·asta.jącc
.trudno.~ci
kolportaż
Bardzo
tej
5 z 9
w ,1977
WZD
caloś·ci
Etno-
"Ar'ehi-
podobnie
o~'ga:niz·c:wanie
IksięgoZlbi'Oru)
5 - 6%
zł roc21nie, a więc
W
i jego
wy:nikiem
oraz
r. ·do 346.1:1.1 zl
Na
Studiów
i 8 z 32 zeszy-
Etnogl'aJiczny'c:h",
'zł
w 1979 r. 'koszt
'1976
wydatków.
ak-
magazynach
17 z 31 zeszytów
'częś,ci,
·C'd 1.153.371
wzrost
"Łództk,ich
Popularnej"
pI'ZE'Ważnej
one
Obecnie,
przez
w
(19:57 - 19(8)
A8SL,
"Biblioteki
w
ich
kolej-
PTL mają
s,przeld'awane
i Materiałów
zeszytów
i ak,cji odczytowej
w Oddziałach
zł w 197,8 r. tj. Old 6,6 ,do 8,3%
150 tys.
nqlo
14%
,.,Pra·c
"Li'tera'turyLudowej"aż
Wydatki
Ina aldmini:strację
wymo!Sliły od
l i do ponad
narió'w
196.878
były
100%.
80 ..160 zł, 1 :numeru
539.000
zł (t. 57/11).
i in.)
Ludowej"
Wynosiły
Zna:czny
są
wyda'w'nictw
6 z 20 tomów
3 z 8 kmów
wydawniczą.
tym
Zapasy
,.Ludu",
2.2 z 32
przezlnaczanc
działalll10ść
Wyoda!wn:iciuwa
"Litera·tury
11 'z 22 'tomów
Etnolrgicz'nych",
a paZia
ZG.
sprzedaż
lata.
2'80 pozycji
wydany.ch
·od 1945 L prZiez PTL
'inne są bliskie
wy·cz·erpania.
Wy'cze'rpaJ!1y{;h
ull'gają
stopniowo
obni~·e.niu. Spaśrć.d
118 je·s.t już. wyczcrpanych,
a niektóre
je;';l
wsku,tekczego
(Opole,
6. Rozpocząć
iOpcde).
'serię
populal'nych
mOIl1C'graJfi'i -
IPT'L
przewodni.ków
(Łódź).
'eltnogra£icz:n)"Ch
Wrocław).
szeroką
akcjępopulary.za,cyjną
wśród
młodzieży
harceI'skiej
348
Kronika
6. Podjąć s,tałą wS'półpracę 'z ZG i Zarządaimi t2renowymi IT>TTK w zakresie
kJszta1cenJla przewodników
i .opracowywania
ma,teriałów
informa'cyjnyleh ,(Opole).
7. Dosta,roczać materiały
e'lmogracricz:ne dla po't'rzeh Poloni Zagrani'czmej (Torruń).
8. Podjąć współpra'cę z J'ns'tY'tutem Kiształcenia Nau,ozy.c.iClhi.Wzmóc staralnia
o przyjęcie przez Mini'stersltwo Oswia'ty programu
et n ogr,afi i dla szkół lO-letnich
(Opole, War,szawa).
9. Wzmawiać wy~zeI"pane zeszyty "AJtlasu Po.)skich StTojów Ludowych" i "Lu~
du". Pop1e,rać publika·cje o pi'sarzach iludowych (Łal1cut).
10. ,Przesyłać do Oddziałów 'okazowe egzemplarze
wydawnictw PTL (:Poznal1).
N. Zor,gam.i1zować o,góilnop01ski kcmkul1s nt. "Sztuka ,ludowa w szkole" (Warszawa).
'12. :RoZISzerzyćsieć kor,espondentów terenowych \<poznań).
,13. Pomagać Oddziałom w wydawaniu
'przygdtowywanych
tam monografii
(M,g,zana Dol'na, Limanowa, Kat'owic,e).
14. Nardać godność członka honorowego
PT!L dla doiC. D. Kadłubca
z Zaolzia (OpoJ,e).
15. Zorganizować !LV !W'ZD w Opalu '(Opole) - zorgalllizować LV ,WZD w Krakowie (Kraków).
16. ,Orga'niz·ować ,W'ZD w d rug'i m, a nie w ostalmim dniu ()Ibra·d.
117. Wy:s-tąp:ić z apelem do wła'dz wojewódZkich i inny,ch o ochronG zabytków
tradycyjnychku'1tury
pa,s'ter:skiej w Ta'trach i ozęściowe pr7.ywró'cenie pa'siters'twa
(mgr J. Tur, Ko1bu,szowa).
18. Wyprodukować odznalkę ,'P'I1Ldla w,szY'stkiich człolnków (Łódź).
19. Udositępnić ·eo naj'mniej l arkusz ,ILudu" .dla :materiałów kOl'Clspondell1tów
tere!l1Owy~h.
20. ZnoweJiz'ować Is,tatut PTL, sZlczegÓll<nieusuw'aj<\lc s'formułowania
nkja:sne.
!PrzedłożO'l1e na W.ZD iSp r a w o z 'd a oni a
O d 'd z li a łów
tcrenowych
P1'L
wskazwją na 'u'trzy;mywanie się zaistnia'ły'ch już dawniej ró'żalk w sposobach realizowwnia swych Zladal1 przez posllczególne Oddzialy. N.a,jkorzY'stniejsza zmiana dokonała się w Oddziale opolskim, który po wyborze noweg,Q zarządu 'wykazuje
działalność godną uwagi i wyróżnienia. Dwa nowo rea~ty"w,owane Oddziały (Szczecin, Limanowa) ·wytkazu'ją też dość ambitne zamier.zenia ,na przyszłość.
Wśród Oddz:iałów 'na:szy~h można wyróżmić 3duż~:
Warszawa (01.14czł.), Łódź
(:112 'czł.) i Kraków (9.1 Icz'ł.),5 śwdnich: Toruń (79 czł.), Wrodaw .(69 czł.), Po.z'l1ail
{6'6 ICZ1.), Mszana Dama {53 czł.) i Opoile 1(40 czł.) oraz 13 małych: !Lublin (32 czł.),
Łal1,cU!t {'27), KosZlali'n (;27), 'Przemyś,) (2i.6), KalLowice (20), GdaÓI5k 17), Limanowa 1(:17),Sanok (1'6), Szczecin '(H), Zakopalne (1<5), Rze'SZów ('11Z),Kielce (9) i Zrielona Góra 1(8). Dalne Idolt. 'Hości ,człornków nieodnClszą
srię do jednego dnia, stąd
moż,liwa nieDgodność z podaną wyżej l:tcZlbą 891 czł. na ·dzicl1 18 10 ,1979 r. LicZJba
ebnogrU!fów z wyiszym wy!ksZlta1cenielm 'wśród członków P06zczC!gó'lnych Oddziałów
waha się .od 1 Wrzemy~l) do 67 :(WarsZJawa).
Z dU'źyc·h Od'dzia·łów ka'Żdy wy1kazuje 'inny rodzaj aktywnoś'Ci. Najmni'ej,,;zą
warsrow;ski, opa'pty -o Idużą p1la'cówtkę oświa'tową li ba'dawczą jaką joellltP.aństwowe
Muzeu'm ,Enno,grafic'ZJne. lWynik'a ,to w z'nwcznej mienze z ,z'aangażowania czhmków teg,o Oddziału w praca,ch ,swych macierzystYich inls'lytucji. Poważnym osiągIllięciem te,go Oddziału jelst opra,cowanie jeszcze w 197,6 r. b. dobrego pwgramu
z zakre!su etnogI'iaflii ,dJla szkół poos>tarwowych 10-,I~t'n:ich. PrOlgram Iten U'tkinął jednak w IMi'nister:s'twie O'świa'ty.
Odd.zi'ał ł&diki prowadził
:badania ,terenowe w iKalislkiem i Opoczyń1sikiern,
Kronika
349
przygotowując
na ich poldsiawi'e publikarcje,
a poza tym
pod'jął wyj ą,tk ową
b. 'ow,ocln,j a;kcj<; za.kładalnia kół miłoś'ników rfoIkloru. ,Po Łodzi po~s'~ały takie
kola w Złuczewi,e, Opocznie
i IKalisz'u, Iskupiające
razem ponad ,170 osób. Koła
te powiąwnc
są z Oddziałem ja'kby .sekcje, brakiJm
ty!1koodpowiedJniego
statusu.
Oddzia'ł udzieila-I też 'dużej pomo,ey w szkoleniu korespond'entów
terenowy,ch. Wydał
lSi
19 rtom"Łódzki'eh
oSltudiów Erlnogl1a'fkznych". Zorganizował
w 1977 r. LI.!
WZoDisesjG pn. "Etnograifia ośrodka 'przemysłowego".
Oddzioał kra,kowsiki skupił 'siG, wzer'Elm poprzedni'ch lat, rna og'ranizowani'u
co
roku dorbr<ze przy,gotowaJny'ch sesji rnaukowyc,h. W 1nro r. rbył onganiZia1;QreomLI
W'ZrD i 'Sesji pn. ,;K,ultura Iludowa Krakowa ri regionu rkraJkoW1skieg'o". J'ego członkowli'e wyrg'iOls,i,Li
lo odC:Zyltów popularr:nych na zew.ną(1.rz, Zlaś na 8 o1.twarrttychzerbnaniach Oddziałów wypowiadali
'Się głów,nie gości'e z zewnątrz, w ,tym z z'agmlnicy.
Oddziały wymienii{)ne w Inastępująrcej grup~e wykazywały
jesz'czoe :baTdzriej zróżnicowany .charakter
i rdz:i,ałaloność. Dwa rz ni,ch znajdują
się w rduży,ch ośrookach
uniwersyteclkiich, dwa w rmniejszych, za,ś j.eden w M's7J3Inie DolneJj, małym miasteczku 'pod Gorocami. Dość dobrze zaprezentował
się Oddział wro.cławski, który
współdziałał
w zong'anizowarniu2
powa'imy,ch :sesji ll1aukowj'lch i około 10 odczytów, współdziałał
też z Woj. Domem Kull'tury. Oddział Itorui]~ki zor,ganizowa'ł LIU
WZD, połą'czony :z jub~leuszem prof. Zmalmierows!kiej-,Pruf.ferowej
i sporą illość 00czytÓM". OddZJiał Orp()~sikiipO\Ą,1ięikis,zył
O'd wiosny 1978 r. pr:z'elSlzl1o2-1k1nOltlnrie
l:ic:zbę
swy,ch 'czlonków, opr-acował dohrze przemyśl3lny plan pracy (powielany).
Wykazal slię b. alktywną współpra'cą z Opdl'Skim Towa'l'zy.siwem KuJotuI1allno-Oświa'towym
iill1. w akcjach
or,garriz-owalTlia,konkur.sów i popularyzowa'niu
ku'Hury luodO'wej oraz
w z'bieraoni'u malte'r.iałów 'terenowy'ch do .monografii fQlllklory"tycznej Ś-]ą.srka Opolskiego. OddzLał pOZinańJski zorgraniZ1Ował 1'1 zebrań plEIDarnych z odczy,tami, współdzi,ałał też w z,orga.nrizowani'u :1 sesji 'naukowej
i ,1 wys·tawy. Oddział mszański
skupia Ihcznych miloŚlni-ków rkuHtury swego 'niewielkiego regionu rtakże ze wsi,organizował
rocZJnie po 2 - 3 otwarte
z'eJbran'ia z odczytami
i gromadził marteriały
<lo monograHiMszany
Ddrnej.
Wśrórd najmniej'szy'choddziałów
PTL większość ma do odnotowa'nia dość powa'żne ,osiągnięcia. Wyróżnić rmOŻlna,tu Oddział ł'ańJ,cUocki,działający w małym mieście i .są:siednirch WIsiach, Iktóry zorganizował
ak. 50 odczytów, głóWlnie dotyczących
ku'Hury ludowej
regionu,
urządza 'coroczmie dwa obrzędy-w:idowiska
(majówka
i drzewo iy'cia), prowadzi ,opiekę 'nald zalby'tkami kul'tury
ludowej ,or,az indywidua~l't1e ,badania w terenie, popier.a ba-dania ona-d p~sar.zarm'i 'ludowymi swego te-renu.
Oddział lubelsikri p11owa,dzi plamowe badania
w L'U!belskim Zagłębiu
Węglowym, rfLnansowane przez Urz. Wojew. w Lu'blill1ie. Zebra'no już !bog,a,ty ma'teriał
d okUJmenrtacyjny. Pl'zygotowuje
wydamie monQgrarfii kuil,tury .luldowej tego nowego zagłęlbia.
.j
Oddział przemyoski,c-hoć ma 'ty,liko 1 iarchoW'ca etmogra,ra w swym ISikła'dztie,był
współorganizaltorem
sesji popularno-naukowej
i .!iczmyoC
h odczytów, współpracuje
z regionaJlmymi towarzystw3lmi,
z PTTK przy szkcileniu 'przewcdników.
Pomrugał
w .gromaodzoniu marterialów ,terenowy'ch dol. obrzędowości.
Oddział sanocki, opapty ll1iemal wyłą'czl1Jieo prac-owników mi·ejslcowego !Muzeum
BudoW'n~ctwa LU1dowe.go, wspólpra.cow,ał
w 'ongamizowa,niu wystaw
i w slZkoleniu ppZ("wodników PT'I1K. 'Umożli\ovił iteż zorga'nizoWlan'i-e dla 7 OISOOz'wieodzell1ie
kLlku słowackich muzeówetnograhc:z:nych.
ReaJktywowalf1Y w stycZ'D'iu 10979r. Oddział \limanowslki gromadzi
monograofii wsi Slopioce, zorganiz'ował ,też 3 ZJe'bra,nri.az odczytami.
ma'teTiały do
Zakopiański
350
Kronika
Oddzli'<l!łzorgalDiz,ował, ,głównie IZlnacznym wysHkiem swego prezesa, LIVWZD,
a poza 'tym 4 odczyty i 20lgólne zebrania członków. Przeprolwa'dzil Iteż zbiórkę ,darów {od podhalHńskich twórców iludowy,ch) dla Centrum Zdrowia Dziecka w WaT5,zawlie.
Gdański oddział zorganizował
dość Eczne odczyty i prelekcje,
a poza :tym
wyróżmił się owo{mą pracą zawodową .swych ozłcmków, czego wyrazem było przyznanie trzem spośród nich nagrody 'im. O. Kolberga.
lin,beIlJsy;wlnlie
dz'ialał Oddzia,ł kiC!Szallińs!kli,
z,orgalni,zował 1 sesję naukową i pI;Zygotował pu/blikalcję nt. twórczości ludowej i pamiątkarsikie'j Pamorza Środkowego,
W1,półor'ganizował 4 konkursy. 4 osoby wzięły w 197'6 r. udział w większej wyprawie badawczej
do llndii. P'la'nuje się wydanie monografii ,pomorza Ś.rodlkowego
oraz ,pomoc w 'tworzeniu skaIlls'enu.
Rea,ktywowany niedaWino Odidz'iał ISz'czedI1ski plaJnuje zebranie ma'te'riałów do
monografi
rybołówstwa
łudowe;go ,na Pomor,ZJu ZachodniJm oraz zorganizowanie
wraz z iMuzeum N,ar'odowylm w SZlcz,ec'i'nie obchodów 100 rocZlniJcy wyprawy
S. S:wlc-Rogoziń'sikiego.
Oddział .zielon olgónskli, najsł1ahszy liczelbnie, wykazał współpracę
w organizowaniu imprez folklorys'1y'czmych i udzielłanie komultalcjli z zakresu ikultury łuQ>owej. Oddziały: ki,elecki i rzeszowski 'nie dostar,czyły 'spmwoZdań; wiadomo skąd~nąd, !2.~ prowadziły racZJe'j zlll~komą działalność.
BaI'dzo poży/teczny wydaje się Wln'iosek 'przedstawiony
przez Zarząd Oddziału
łódzJkiei'go Iz'organizowalnia :spotkania z przewodni/czącymi wszys,tkich Oddziałów 'terenowych, by omówić w spo:sób roboczy zadama i probllemy stojące przed Oddziałami i wymi'Eln:ić dośWiiadcz'eni,a. Wydaje Isię, że spoitkanie tabe będzie można
zorrganizować wczesną wiosną 1980 r.
'W ki'lka dni po WZJD, Prezydium ZG wlskładzie:
przewodnkząlca doc. B. Kopczyńlska-Jaworska,
s·ekretarz gen. Idoc. E. rPietraszek i zas'tępca 'skaI'bniika mgr
A. KuczyńIskiopracowało
na podstawie
a:nali1zy zarzutów OKR oraz czynności
kontrolnych
dokonalnYIch w biurze ZG, wyjaśnienia,
których powielony tekst zos,bał rozesłany ,Zł ,listopa'da do o.gółu :człcmków ZG, zarządów
Oddziałów PTL
i członków OKH. StwierdZ)ono słuszność ,częślci zarzutów GKR doty,czą'cychspr.aw
fOI1maJlny,ch,Wylja:śnLano rozlbieżnośoCi wacenie
nielkitórych dalilych i 'fa,k·tów. Podkreślono 'też jeszcze raz !brak po:'lzlak, k,tóre by wskazywały lila .niegospodarność
lub jakieko1wiek
nadużycia
ze 'strony osób odpowiadających
za finanse, magaZylDy, bi!bliotelkę iwydawnidwa
PT,L. ,Przyznano, iż sprawa 'sła1bych hczebnie,
mało akitywny'ch Oddziałów w 'Zi'elonej Górze i Kic1kach wymaga podjęcia odpowiedniej decyzji na Inaj!bl:iż'szy,mpl'enarnym posiedzeni'u ZG.
Z począ,tkiem listopada 1'979 r. przerdstawLciele Prezy'dium ZG i redakcji przeprowardzi,li r.o'zmowę w Biurze Wydawni,c,tw PAN w sprawie przezwyciężenia trudnośCIi związ:alny!c:hz drulk.arwaniem wJ1dawn/i'c1uwPTL. Dor'a'd:zono nam k,ontynuowanie działa:lności wydawlnkzej w dotychczlais,owej formie, ,samodzielnie, przyrzekając
pomoc: wewprolwa,dzeniu
pubJi.kacji PTL do planów ko:nkretnyc:h ,drukaT11.Wkrótce pO'tem podjął dodatkowe Ikroki w PAN .i w ,PIWN naczelny redaktor "Literatury
Ludowej"
pro,£. Cz. Hennas, uzyskując
p,'zyrzeczenie
na,czellnej dyrekcj:i PWN
pI1zyjęcia LL do realizacj,i przez PWN jalko ,tytułu wyda:wnicz~go PTL. O'S'1a,teczne
decy,zje w sp.raw,ie U''1prav.lDieni'anaszej pr'odU'k'cji wy,daw1nicZlejmiały .zapaść w grudniu, m. i'n. ma zwolanYlm na 8 XII posi'edzeniu plena'Jlnym ZG w Pozmaniu.
Sckreltarz
Genera1'ny PTL
doc. dr hab. Edward
Pietraszek
35:1,
Kronika
KSZTAŁTOWAN,JE
ŚRODOWISKA
KULTUROWEGO
WSI
<POMORZA GDAŃ-
SKlIEGO
SESJA NAUKOWA
W GDAŃSKU
Muzeum Naro·dawe w GdaJlsku .było 'o'r.gall1!izatorem jednodniowej
'Sesji naukcwej p.n. "K.sztaHowanie środowi's,ka kulturowego
wisi", która odby1a się w ,gmachu !Muzeum w dniu 21 maj'a 1979 1'.1 .Rozpoczęło ją wprowadzenie
mgr.a Jerzege
Przały, dyrektora
:\1uzeum Narodowego w Gdańsku, po c.zym w ab.szennym i ba'I'dzo kon"truktywnym
re'fcracie nef~eksje nad p.rob~mem
wy:stą'pił prod', dr Jerzy
Stankiewicz
z Pol i'tec:hJnrki Gdańskiej . .iVlócwca,i'lustrudąc swoje wystąpienie
wymownymi w treści ·przeŹ!rocza.mi, pO'dZJie.lił.się z zebram)'lmi re,f1'eks-jami zw.iązanymi z z·arsa,dnli·czymt elm-ait
om, ,po&Woięcając wiele U1W,agisik"l.,n:SefIlIOm,
a rom'ZJem jednajk ·opowiadającsi<;
za chrcmioni·em wartości
.aocl1itekJtonilczno-.kuJtur.owY ch in
situ. Poruszając
nU'3t<;pnie mctodologiczne
założenia dotyczące kształtowania
wiejsbegośrodowiska
-ku'lturowe.go, prof, J. S'tan'k,iewi>cz w,slIDazałna now'a'to~skie ujmcwa,nie t€lg(J problemu 2.
Ucze,stnicy sesji wysłuchaiIi 'na'stępnie ref,eratu doc. 'dra hab. Ryszarda KUikiera
z Uniwersytetu
M. Kopernika
w Toruniu pt. ,W'ieś ipomorsko-ka.s,zwbsk:a w procesie kształtowaThia
wiejosIkiego środowiska
kultur,owego,
w który1m to wysltą,pienitl
a'U'tor omówił historycZlne i 'kulLturowe aspekty rozwoju środowiska
kulturowego.
w wyb.ranyrch obslza'f'a!ch ziem pomors!k;o-!lm.szUltisiIDicih.,
naślw1e,blając temalt od strony etnografiiczne,j. 'Mówca ,zaprezentOlwał szereg przyk~adów rozwoju ,środowiska
kuHU'rowe~o w,i także na za.chod'nich KalSzu'b.u'ch {zieJIlJi człuchowskiej,
bytowsikiej
i lębonskuej), nawiązU!ją~ do !bandziejogólnych
pra'widlowoŚici prz'coihraień środowiska -kl.:/liturow€lgo na ,VIe(Jgó1nylch przeobrażeń
środow.irska ua'turałnego,
głównie
pod wpływem uprzem)'lS'łowioenia i oprze.oibralż,eńur:bauiza'cyjlnych.
W da.Jszej ,czę-ŚiC
i 'referat'owejmgr
T"l.·deusz ,sadkow:ski ze Skansenu
Kaszubskiego we 'Wdzyldza,ch KiJsz,ewski<ch przed9tawił
za~aldnienie Sty1u kaszubskiegc ..
w bu.downictwie
ludowym,
uzasadniając
w ,sposób Isugeistywny oddz.iaływamie budO'WiDictwa miej'skiego i dwonskiego .na budowlnictwo
wi'ejskie, również Ina formy
zabyt,kowc do,chowane ,do czasów nam współczesnych,
kwes'tionując
pojęcie stylu
kaszUlbskiego we;gó!c.
WiJmieniu
spc."Cjali,'tów skupionylch
w Wojewódzkim
Zarządzie
Gospodarki
Przes'trzennej
Urzęldu ,WojewódzJkie,go w Gdańsku wY'stą'pił dr JA'ndrzej Baranowski z rclera Lem pl. Prob-lern środowi·ska ku.ltul"owego
wsi lU procesie
przekształcania ooszarów wiejsk,ich. na przykładzie
regionu. gdańskiego.
Oma1w.i.ują'c wartości
archiJtelk.1urry rC'gii(Jna!!1cj w rozwoju prz,()sltrz:enn)"m woj.gJd'ańLSildeg.o mówca pr.zedstawił czynniki de.fol'mującc l<,sztaltowane wspókześni'e
wiejlskie 'ś'f1odoWoisikokulturow.e, w;ckazując !la nega.tywy wynikają!ce z niewlaś.ciwego
s'tOlSunku społeczeństwa, wła'dz i ilHtytucji
w zai,rcsie Cochrcmy śr.o,dowislka na'tura;l<nego. Tak więc,
według s,twic;'dwniaau'iora:
, ,Wy,daje s!ię,. że .nie można pominąć tu jeszcze jednego zjawiska, właściwego zwłasl'cza relgionom szybko U1'batrlizującym 'się: 'traktowania obszarów
wicj'oki'ch jaico Wlzgi!ę1dni·cłatwo 'dOlstępneg-o z.a'plecza rozwoj,owego, Kon:sc.kwlm~j'-l jc:;t nieprzcmyś!alnaekspansja
terytori,alna
.(ty'lko częściowa
hamowa'na p:'z:.'z U'stawę o ochronie użytków ro1nych) i pnowizorycztrlc, substani
1 Temat
sesji
był
już
w;cześniej
zasugerowany
prze·z Komi-sję
w Gd.ań.sku. jak i sro.....
o.wd,~ka muzealne
Tr6jm.ia!-:,ta.
'Sesja
naukou:a "Kształtowanie
środowiska
kulturowego
wsi" janowskiej,
w: ,.Glos Wybrzeża" nr 115 (9617) z dnia 24 maja 1979, s. 5.
Ku1tury
KW
no,tatka
Izabeli
PZPR
T,ro-
,352
Kronika
dardowe
Z/ag06podar·owaJntie prze::ltrzenne s-twarzającc
lączmic swego rodzaju sferę
śmic,tni1ka krajobrazoweg.o
'ilia ·abrzeżaich Uikładów zUliballlizowany,ch. J'€'IS1tto m. i'n.
rezu:Hatt funkcjolllowaJnia steJ1eotypu, przyj,mującego
hasło rzekomo ekstensywnego
charaJkteru
za.gaspo da r,ow<ł'nia Olb.szarów wiejskich
jalko uza'sa,dinienie ekspansji
i ich slibstandardowego
zagOlspo.darowa'nia przes'trzenlnego" :1,
.uzupełnienien1
podstawowych
re:f.em'tów 'susj.i !były wystąpienia
dwóch a·bsolwentek
Pol ibechlll1ki Gdań:s<kiej. Talk więc mgr inż . .zofia Gzowska w referacj,c
Studium
czesnej
wykorzY\':itam,ia
regionalnych
form
,kaszub~;kich
w
architekturze
wspól-
,zaz'na,jomiła zebralny,ch, na He bogalto preze'n'tow1a'ncgo ma,teriału kar,tograficznego
i dolkumentacy1jnego,
'z przykla'dami
ka5zu:bskj'ej aJ1chitektury współ. czesnej, za.ś 'mgr :inż. lBO@1aLi'piń'slm w swym wys:tąpieniu Ochrona zachowanych
wartości
ws,i ż.ulaw;$lkJi'ej w ś'wiet/.ek!ształiowania
środowisk'a
ku,!turowego
mówiła
o oc.hronie za1chowanych 'wartośd
ws.i żulaw:s.ki'ej, prezentującomawi'a'ną
prahlematYlkę ma,t-eri·alem iil'Ulstralcyjlnym i dakumcnta'cyjnym.
Sesj'i przewIOldI1k'zy!Ii k,olejlll'o: 'pnof. dr J. SiaI1ki<ewioz OtfalZdoc. dr hab. R. Kuki'er, zaś po .dyskusji merytorycznej
obrady
zamlklllął dyrektor
rm:gr J. Przala
z Muzeum Narodowego,
zapowi.a,dając 'opublikowanie
maJterialów sesji w zenyta,ch
mu ze a'lnych.
Hys.zard Kukier
~CYGIANIE ,I ICH KULTURA
-
WYSrr,A'WA
Wokres'ie
Old '10 maja do 10 września
'1979 roku w Muzeum
Okręgowym
w Tarnowie
.czynna iby,la wy::ltawa pt. "Cyganie w ku!turz·e po;Js!ki-ej", pi·erwsza
w naszym kraju ak's'pozycja poświęcona Cyganom, etI1i'cz:nej grupie mniejiSzościow'ej" ,która od 5 wie/ków trwaol-e zwiąZaJna jes't z teren~mi Pols·ki '.
Główmym celem wystawy ,byIo ukaZ/anie 'cygańJskiej ku1tury ora'z miejsca Cy. galTIów w ,kuIHurz€' pdlskiej. Bowiem poza występami
GtY'lizowalllych zresztą cygańskich zespołów elS'tradowychi
'nie.liczJn)'1mi aritykulami w praS'i'e, Cyga'nie 'szerszym
rzeszom ,społeczeństwa
znani są 'ili'emal wyłą.cZJnie z p owiJerZ!cho'wny'ch obserwacji,
w wię'kJSzośc:i wypacwnylch
pod wplywem
IZ'UJkorzenianych od la't, nega,tywllly-eh,
niekiiedy Z1aśrQma:l1It)'ic!Z/n)'ioh
stereoty,pÓiw.
Omawiana
wY'Stawa była wyni'kiem
wielomies'ięicznych
poszukiwań
i kwere,nd, a zgromadzone
na niej ma'teriały pCJlc.hodzily z 'muz:ców, archiwów, bibliOttek
i zlbi,o>rów prywatll1ych. Z'I1JaJlazoły
się Ina 'rri:ej .materiały
związane z rea,liami życia
• "Dynamiczny
charakJter
ŚI"OdQwiska kuI·turowego
wsi zmusza
do pOSlta,wie<lia pytania,
co właści;wde usiłujemy
ratować
móWliąc o potrzebie
ochrony
tego śro{1oMljska i jaltie kierunki
dz.iaLań wydają
się tu najwłaśC,i;wsze. o'dpowiedzi
należy.
jak sądzę, szukać w funkcji,
ja,ką we współczesnym
społ,eczeństw-ie
może i po,winno
spełniać
środow,i'sko kulturowe
wsi.
'T,rzeba tu wyrażnd.e
stwderdZlić, że nie tylko
nie straciło
akltualnosci,
a wręcz
urasta
do
.rangi poważnego
pro.błemu
społecznego
znaczenie
owej funkcji
ksz.tałbowania
i podtrzymyw.anja ciągłości
'Lwią:oków społecznych
i kulturowych
osaozCJ.nyc.h 'w konkretnym
środowisku przestJrzen<lym,
nie może być bowiem mo,wy o jakimkolw-ie.k
ro;owoju społeczny,m w oderwaniu
od podłoża
środ,lJiWliska kUL1urolWego ... " A. Bar.anows.ki,
Problem
środowiska
kulturowego
wsi w procesie
przeksztaŁcania
obszarów
wiejskich
na przykŁadzie
regionu
gdańskiego, (IW:) Forum
dyskusyjne
nt. "Gospodarka
na obszarach wiejskich
a ochrona środowiska", Szc,zedn 1978, s. 6 - 7 (p,QwieL).
J Cygante w kulturze
polsktej, Komentarz wystawy, Taronów 1979.
353
Kronika
Wstępna
część ekspozycji
"Cyganie
ich kuLtur,a" w Muzeum
Fot. W. Dudziak.
i
Okręgl>wym w
Tal'IlPwie.
cygańskiego oraz marteniały mówiące o rali, jaką w ,kulturze pOllskiej zajmowa;li
i 'zajmują Cyganie.
Eksponaty związa1ne bezpośrednio z życiem Cyganów repr,ezentowane były stosunkowo ubogo, m. in. lle względu 'na ~;,kromny inwentarz jaki posiadali oni prowa,dząc wędrowny tryb życia; z chwilą zaś porzucenia w latach 'sześćdziesiątych
tradycyjnych formży!Cia kocllown:iczego inwentarz
ten 'przestał i'stnieć niemal całkowicie. Zma,czJI1Iiebogaciej rElprezen1Jowany był zbiór pnzedmiol1;óiW ilustrujących
rCJIlę,ja'ką w kuHurlle pollskiej zajmują Cyganie.
ZgromadZJony maiteriał podZJielony został za:gadnielllialmi" w wyniku Clzego powstalosześć
odrębny,ch działów 'tematycznych: martyralogi,a Cyganów, historia królestwa ,cygai1skiego, rea'lia ,żyC'ia cygai1skiego,Cygamie
w kulturz,e Iludowej, Cyganie w ma,larstwie
i gra:fi<ce oraz część plonerowa
eksponowana
Ina dziedzińcu
Muzeum.
Początek wystawy s'tanow.iły dokumenty
związane
z his,torią prześladowań
,i martyrologią Cygamów w Polsoe.
Pi'crwsze dokumenty
z ,terenu Polski wymieniające
Cyganów llnane są z wieku XV,chocia,ż
wZJmi-amki,o kh pdbylcie na naszych ziemia'ch pocholdzą z o'krElsu
wcześ'niej,sZiC,gO.T.ak więc w tym ,dziale ekspozy'cji znalazły 'się różnego r,odzaju
us,tawy antycygań,skie wzorowane na ustawa,c.h vachodnkh, np. po.]ska ustawa ant y,cygańska z 1557rolku:"Cygalniabo
Iudzie niepotrzebni
!będą przez nas z Ziemie
wywoła'ni, y Ina po'tym !ni'e maią ,bydź do n:iej przyjmowani".
Nal]eży jednak zaznaczyć, [Że na ziemiach polskkh
,nigdy nie były one surowe i konsekwentnie
egzekwowame. Znala,zły się tu ,też bardzo ,ciekawe i inajstansze, nigdzie doty,chczas
'ni,e puJbllikowalne Idokumenty ś,ląslkie z w. XVII i pruskie z XVIII w. Dl,a przykładu cytuję frag'men't edyktu an'tycygań'skiego Jana Ohristiana,
księcia legnickiego, wydanego w Brzegu 21 III 11619roiku: "Ponieważ ,zauwa,ża się przylbywają'cych
z różnych 's'twn Cyganów, którzy wałęsają się po kr,aju w nie zwykłych strojach,
23 "Lud"
-
tom 8ł
Kronika
354
jak rÓlw,nież odziani w zbroje i uzbrojeni i podający \Się to za ludzi z mmeJsze.go
Egiptu, Ito zacz€'skich
iO'lnierzy i przez io włóczenie 'się przY'nc,;zących zwykłym
ludziom wiellld-e :szkody ,[... J, a .nawet często odważyli się na czyny s.zkodzące
na z,dorowlu !i życiu i prwz to ,ciężkich do zniesienia. Aby uwolnić ,kraj od tego
niesZlCzęśctia wiJdzimy kOtnieczność 'ill-ezwłoczme.go wyrzucenia z ikraju tej zJbójeckiej
szumowiny" 2. Dodać nail'cżY,że w pI'zeciwieństwie
do innych ziem pols,kich, na
Sląskui
w tPrusach w,gzelkiego rodzaju ustawy antycygalEkie
,były z całą surowoś'Cią realizowa'ne.
Materiały
dotyczą,ce prz;eśladawaó. Cyganów
zamykają
dokumenty
z okresu
II woj(ny, kiedy ,to Niemcy wymoI'dowa,li Dk. 500 tys. C)'lg'alnów. Znalla,zly iSiięwięc
tu .z,djęcia i legi'tymacje z obozu w Oświęcimiu.i
z więziet'J :niemiecki<ch, a taki.c
portrety Cygatnów w)"konane przez Zydówkę Dinah GG'tliehową 'na z,lecerui,cdr Men,g.elego w Oświęcimiu.
Posłużyć miały .one do an'tropdLc;gi'oznych "badań" rasowy,c.h.
Odrębny dział sltanow,iły.dakumEmty
dotycząc·e hilSiorii krÓ'!estwa cygańskiego
w :Polsce. Z'Jnalazły się tu wydawaJne od pol. XV wieku przywi;leje d1a wój.lów,
a w wieku późrJJiejlszy.mdla królów cygańslkkh. Wydawane były one prz€z ;kancelarię król€wlską ,lulb posZJcZiególnych .magnatów 'ilia teren swych po'siadłości. W tym
też czasie wyda!wano 'listy zapewniają'ce
poszczegMnym
grupom Cyga'nów swobodne poruszalnie się w dobrach
magmackiJch. Z niepuhlikowGnych
dotąd dclkumentów wymienić morżna 'taką ,at€s'bację Igmacego Bronikowskiego
wydaną w 16691'.
dla Klimu'nta FloI1iamowiJcza "Cygana ;starszego" i podG'egłych mu Cy.ganów.
Sprawa nadań ,clila Cyganów z:os,tala ,zall1ie'cha'na wra'z z upadkioem paI1stwa
polskiego. Ponowo ie podjęta została po l wojnie za sprawą Kełderaszów,
którzy
jako Inajboga'tsi 'i n.ajlbar<dziej wpływowi Cy.ganie w P.Olsce IXlŚC iiIi sdbie prawo
wła,dzy na'd wszystkimi Cygana1mi. Z tego szczepu pochodzą wszyscy Ikoronowa'ili
w okres'ie międzywojennym
królowie cygat'Jscy, sama zaś sprawa "królestwa
cygański·ego" zakoń·czyła 'Slię WPaZ /z wybuchem
II wo.}ny światowej.
Obok dokumentów znalazły się ,też pieczęcie ,królów cygaó.skich z okresu międzywojennego
oraz serwis zdjęć z koronacji ostatniego króla, Janusza Kwie'ka, która odbyła się
na Stadionie Wojska Poliskiego w Wal'sza'wie w 1937 roku.
W ,dziale rea1iówżycia
cygat'Jsk,ie'go znalazły się wyrobycyg.ańskie,
jak: naczynia, ko'tIy, uprzęże, współczesne
str,aje 'estradowe ,zespołów cygańskich.
Ni,ewątpliwie najciekawsze,
'to rek'wizyty magi,cz1ne używane podczas czarowania (trupki, kostki, diabełki) i ręko,pisy cygań~kiej poetki Papuszy.
Porównani·e relacji z XV:1l wieku z wynikami współczesny.ch ba'dat'J cyganolcgiczJITY'chpozwalają
stwieJ'ldzić, ż,e oeygań's'kie spos'aby aszukiwa'nia
przy pomocy
,,.kosrtie·k"nie zmieniły s.ię do c.z:a:sów najrJJow,szyt<.'h.Oto Z'CiZillla:nie
z procesu o czary z 1688 r.: "Raz u mnire CY'gaTika bel-a i pOWlie,działa, że tu są kośc·i Vru;pie zakopa'ne, żeby się bydło nie darzyło. lam icy kazała iść precz, dalamiey
trochy
jagi'eł, pieczenią y pC1dulszeczokędzie,cię'cą" 3. Te 's,ame ppaktylki op.bllje J. Ficow,ski
3 wieki późni'ej 4.
'Wędrujący Cyganie największą
!s,tyc~ność mieli z iludnoś:cią wi1ejsk,!. co znalazloodbicic
w obrzęd:aich, ponekadłalch,
przysłQlwiaich li pio,.;cnkachludowych.
Na
wY'S'tawie ZJnallazły s'ię więc kukieł'ki z szopki przedstawiające
Cyganów w tradycyjnych strojach, Cyga·na z niedźwiedziem,
postać z 'natury nieinaną już od kilkudziesięciu lat, Cyganów jatko przebieraó.·cóv,r .zapustnych i noworoczny'ch, a także
, \VoJewódzkii,e Archiiwum
, "Lud"
19<Y.!,
t.. 7, s. 313.
• J. Ficowski,
Cyganie
PaństiWoOwe, WlI'odaw.
na poLskich
drogach,
K'raków
1965.
355
Kronika
./
współczesne dzieła twórców ludowych obrazy przedstawiające
życie taboro'we
Cy,ganów oraz rzeżiby.
Najwi<;kszy ,i na}bo:gatszy dział w ,ekspozycji 'S'tatnowila k,ole'kcja malarstwa
i grafiki, głównie z II połowy XIX i początku XX wleku. Obdk słynnych nazwisk, jak W. Gersem, A. Kozakiewicz, A. Piotrowski,
A. Grottger, A. Kotsis ,i ,ich
wartaściowychobra'zów,
'realistyczmie przedsta'w:iają,cych s,ceny zżycia
Cyga.nów
z cennymi szczegóła.mi Istroju czy życia koczowniczeg'o, Iznal'azły Isię też mo'dne
w 'tym czasie romalntyczne post.ael'e Cyganów i Cyganek.
Zgromadzona
grafika, obok niejednokrotnie
wysokich wartoścd .artysty,cZJnych,
stanowiła bardzo cenny materiał Ilkonogl1aficzny i hi's't'orynmy, ty'm 'bardziiCj, że
wiele z nich nigdy jeszcze nie puJjI'ik,aw3łno.
Niewątpliwie na,jefektowniejszączęś'cią
ekspozycji ibyła część plenero'wa, gdzie
umieszczone zostały wozy <:ygańskie, namiot i 'prymitywIna kuźnia.
E~sponow3'ne wozy cygal'tskie, jedne z oS'tat'ITich zachow3łny,c,h już w Polsce"
pochodzą z wal'sztatów wieHkopolskJ.ch, a ich powszechna nazwa stosowana
przez
Cyganów to "wozy ostr.owslkie". Duże, przeszklone, ·,typu wa,gonowego, ,wozy te wykonywali stoł]arze Ina zamówl'enie 'i według ścisły.ch wskazówek 'samy,ch Cyganów.
Służyły one Cyganom polskim (niz'iinny:m) wyłącznie do wędrówek
letnich, zimą
bowiem Cyglaln:iemies1zJkal:iw wynajęty;ch u ohłolpów domach.
Na ekspozycji pokaz3łny z,ostał równi'eż nami,ot Cyg,anów polsikkhz
grupy GalicjakóworazkuŹJnia
Cyganów karpaJckich IZ prymi,ty\Wlej 'k(JII1łS'trUikcjimiechem
i kowadł-em wbitym \V ziemię. W takieó kuźni Cygan ,pracował w kucki lub.
Iklęcząc.
Na.dm'ienić jeslzclze ilIależy, iż wySita1wa i}u'SitrolWiall1,a
była lic:zny,mi zdjęciami wykona'nymi w lata,ch pięćdZ!iesiątych 'i sześódziesiiąty'ch, w 'okr'esie, kiedy Cyganie 'prowadzi,li wędrowny
tryb życia. CC1nny;m źró<:lłem ,ikonograficznym
były
również pochodzące z pocz. XX wie'ku pocztówki wykonane ile Zldjęć robionych
w c'sadach Cyganów karpac'kich
- są cme tym bardziej cenne, że ukazują zycie
naj biedniej,szego a rÓW1nocześni,e:naj'da wniej w Polsce oS'ia,diego szczepu.
W bardzo uroczystym
otwarciu
wystawy
uczestniczyli
czołowi cyganolodzy
polscy, a ,otwieraI ją zasłużony ,ba'dacz ,kultury Cyganów, J. Ficows'ki,cieszący
~ię ich wielkim szacUJn!kioem.Uroczys'tość 'ta była okazją do wielk.iego spotkania
Cyganów, którzy prz)"by'l'i do Tarnowa ,z odległych s'tron. Rów,nież w 'Czasie trwa'Ilia wystawy Cyganie byli bardzo częsLymigaśćmi
,Muzeum. Wystawę odwiedzi lo
również wiclucygano!ogów
z ośrodków 'badawczych w Ii!nnych <krajach.
,Wartozazna'czyć,
że w tarnowskim
Muzeum powstał za.lążek kolekcji cyganologicznej; gromadzi się 'tu wszelki,e ma,teriały doty;czą1ce tra:dycyj!nych form życia
Cyganów, a także ekspan<lity ,i dokumenty
:będące ,odbkiem ,obecności Cyga'nów
\V
świa,domO'ści spoiL'czeń'stwa pcI1skieg'0. ,PlaJnuje 'się urzą.dzenie .stałej wystawy'
poświ<;co.nej Cy.ganom wraz ze Is!kanlS'cnemwozów cygański,ch.
Anna
STUDENCKA
EKSPEDYCJA
ETNOGRAFICZNA
"AFRYKA
Bartos:::
76"
W okresie aod grudnia
1976 T. do maja
1977 r. na 'terenie
Afryki działała
Studencka Eksp2dycja Etno,gra:fi:czna "Afryka 7()". Ekspedycja
zorga,nizowanaz'ostała pEez Ko10 NaukOWe SLudantów Etnogr.afii Uniwersytetu
im. Adama lVl'i'ckiewicza \V PoznalIliu.
23*
356
Kronika
Przeprowadzenie
.badań na kontynencie
afrykańskim
było mo·;i;liwc dzięki pomocy 'Wła,dz UAM, Miasta Poznania li Wiellwpols!ki oraz szel'egu i'nstytucj'i i przedsiębions.tw z 'terenu oałeg'o :kraju 1.
W skład ekspędy,cj:i wchodzili jej i'ni1cjatorzy i organizatorzy
- studenci IV
i V roku elmognad'i'i UA:M: Paweł K!ootu'ch, Tomasz Szy.ma:n:iak, Rysza!'d Vorbrich
i WłodZJimierz Żukowski
oraz 'kierown~k 'naukowy ekspedy,cji Jacek Łapatt prac,O'W'n'tknaukowy !Muzeum Narodowego w 8ZJczocinie, leJkarz me'd, Andrzej 'Połaszewski i kierowoa-mechanik
UAM, Leon Bąbelek. W drugim etapie ekspedycji
(marzec-kwiecień
1977) do grupy dołączył Zbigniew Staszyszyn, fotoreporter
CAF.
SEE "Afryka 7,6" pdkona~a (samochodem
Star 26'6A) trasę Jdługo'ś,ci 13 tys. km
wiodą,cą przez A:Igiel1ię, Niger(dwu!krotJl1i'e),
Mali, NigeI'ię li Kamerun. Głów:nym
-celem ekspedy·cji by lo przeprowadzeniee<tno.grafilcznYiCh
badań o !chalrakterze :stacjonarnym
wśród plemienila Dogan w Mali i grupy Kirdi w północnym Kameruni'e. Wojownioczo:ść obu grup etnicZJnyIC,horaz położ~m'ie kh kr,aiJn z da'la od uczęszczanych sz'lalków hamdlowy!ch i .tu·rYlSty:cZJnY'ch
po'Zwohło im 'na s,kuteczne 'opaI'Cie
!Się ~pływom is·l'amu i ku1tUTY ,europejski'ej. W -chwi!li obecnej 'są Ito jedne z ostatnich enk!law s'ta'rejorygiJn·a.l'l'J.lejku !'tury OzaI1nej Afryki.
Przedmi'otem !badań człorrków ekspedycji
były wY'brane ZJagadrrie.nia kultury
materia'lnej:
budown~C'two, funkcje
zagTody, kowa1'stwo i garncarstwo.
O wyborze prollJlemów bada wczy!ch za:decydowa'ł stan rozpoznall1lia rze1czywis,t'ości kUlltuI'owej badany'ch grup etnkzJnych.Ja~kdlwi'elk
Dogonawie nalleżą do lepiej zbada.nych grup Ad'ryki Zachodniej,
zazna'czyć należy, iż ,Ob.sza'r rzeczywistOśoCi Izwiązanej .z kuHurą materia1hną ple.;mi'enia ll1iezostał je'szcze n-ależy,cie tbaoda'llY. Ku:łtura
KJi.rdl-Da.ba 'ZJa5 .nie (była w ogóle ((do roku 1977) przed.miQ1;em 15Y1stema'ty,cznych
studiów. Stwarzało ,to możliwość oefelkotYWlllego
włączeni,a się do ,bajdań 'nad tradycyjnymi kulturami Czarnej Ad'ryJd.
W !kraJu Dag'onów badaniami
'objęto 9 w.si położonych w centrum skalistej
·części masywu Ba'l1Idiagara: Amagni, Hanani, Irehi, iKoundou, Yaye, Yougo Dogoru,
Yougo iNa, Yougo .Piilu, Sanga. Przy wy1ł)oI'lz>e
punktów badaw.czych !kierowano się
zaróWl11'Ouprz'eclinio rO'zpo~nany,m zma,cze'l1Ii'emkulturowym wiosek, joa.kli połoŻieniem
w 's'tosunku odo Ibazy ,ekspedycj'i {odIe.glOŚć jedne,go, maksimum 'dwóch :clini marszu) 2. Badania prowladzono (luty, mare,c 19'77 T.) W trudno dostępnym 'terenie górskim, w uciążJliwych warunikach pory suchej - przy temperaturze
-sięgającej 45°C
w cieniu i chrcmi;c.znY'm braku
wody pi'tnej. Zadecydowało 'to ·0 wyborze specyfioc~nego 'sp0t.5-obuzmiUJny pUlnktów badawczych f(ryc. 1). Stałą bazę ekspedy,cji założono w Sanga - gdiZJi,eikońlczy się dr'Qga terenowa. 'IW :celu sotworz'enia w<łI'Un'ków d,o bUJdań prowadzanych
z dana ,od bazy, kolejno w ,dwóch ws:iach (Yougo Na
i Yaye) założono 'Obozy. Do 'tra!1'5poI1tu niezJbędnego wyposa·żeni'a ltechni'cZJDegoobozów oraz 'żyWll1,oŚici
użyto ,zespołu 'tratg,aI'zy. PrzedsbaWliany Isposób ·organizacji pracy terenowej umożliwił rozłożenie badań na kiJllka EJta'pów przedz.ielony,ch 'okresami re'kI'eacji i T'efleksji baJdaWlcze'jlila tereni'e :bazy. Względna ;samowystarozalność
obozów przy,czyniła .się .do zwiększenia ·operatywnośd
i zasięgu 'badań, pozwolliła
też ograniczyć
ewentualne
koszty związane z opłacaniem stalej eki1py tragarzy.
ZarÓlWlno ffiie1j'SlC'oJWe
przClPi:sy a'dminlis>tra'cyj!l1e, j,aik i specytfnk'a terelI1u (brak
popierających· SIDE "Afryk'a 76" QPUbLLkow,anyzostał
Szc-zec1n-Poznań 1977- 1978.
1 Wlieś Sanga,
będąca siedzibą bazy ek.spe<lycji, leży w centrum badań, jest zarazem
'ośrodokoiemadrn.irriBtracyjnym i gosp,od'arc'zym regio.nu; wieś Ba.nani jest znanym w okolicy
1:entrum rękodzieła gal"nca'rsk!iego, a WISiepołożone na zboczu "świętej" góry Yougo są
oentramd religdjnymi DogonQw'.
1
Pełny
s~
osób l i.nstytucji
w katalogu wystawy Dogonowte i inni,
Kronika
357
o
0/1
-"""'A
I
D baza ekspedycji, 6. obóz,
o punkt badawczy.
....m droga terenowa,
droga piesza ekspedycji
o
Schemat sposohu zmiany punl<tów badawczych, zastos~}waneg;oprzez SEE "Afryka 76" w rejonie masywu Bandiagar,a. Rys. L. Fijał wg szkicu R. Vorbl"icba.
zmajomoscl języ!kóweuropejskich
wśród Dogonów, trud"'lY teren gÓDsiki) rzdecydowały o najęciu przewodnika-Humacza:
Gadiolo Dolo, lat 26, wylkształoenie podstawowe (6 ,klais). Skromne fundusze 'ogranlczające
'lkzbę "ko,sztowny,ch" tłUlmaczy przesądziły o odpowiedniej arganiza'cji pracy w 'terenie. Ekipę dóelono doraźnie na dwa wym:iElniają,ce 'slię w południe zespoły. Gdy jeden zespół {2 - 3 et'nografów i tłumarcz) prawa:dził wywiady, pozostali 'członkowie ekspedy,cji kontynuowalI!
samodzielną obserwację ilnteresujących ich dziedzirn kurl'tury. O:becno'ść w zagrodzie
mniej licznego zespołu w mniejszym stopniu zakłócała ,żyde z.agroldy, lnie wywoływała zatcm sprZC'ciwu ilnformatorów. W trakcic wywiadów pOisługiwaino się sporządzO'nymi w kraju wytycz,nymi badawczymi.
Były one na bieżąco Ulzupe'1niarne
i weryfikowalne w 'trakcie pojawiiania s'ię rnowy,ch proihlemów. Tłumaczenia
za:gadnic11 na ,s7<czegółowe 'pytania <dokemywalno najczęściej
Ibezpo.środnio podczas wywiadu w konkretnej sy,tuacji badawczej.
Prace terenowe
o ana'logkznym
charakterze
przeprorwadzoino ,~marzjec, kwiedeń 1977- r.) w,śród wyrbranych alnimisty,cznych społeczmości pó~no'cnego Kamerunu.
okJ1cślanych wspólnym mianem "Ki'Ddi" "Niewierni".
Badainiami objęto 'leżące wśród gór Ma'ndara wioski rzamieszkałe przez grupę Daba: Mandama
(baza
ekspedycji), Teleki {obóz igórsiki), Kabe ,i Czili. W celach porównawczy'ch
zbadanorównicż rnizirnną wicś Lam zamiesZJkałą przez grupę GuidaI'.
W wielu pUlnkbch leżących w21dłuż trasy elkspEldYlcji prowaidwlllo obserwalcje
etnograficzne lub badania peneltracyjne. W ak:!oHcach T,amanrals;set (Arlg1ieria), Agades (Niger) i Gao (Mali) zapoZJnano się zorg,aniz.a,cją targów oaz saharyjskiJch oraz
wspólczeJSnąsyltua,cją Tuaregów. W okoliJcy NiJalmey pDZJedmiotemabserwacji
była
grupa ei'nocZJna SOnJghai, zaJmi€szkują,ca rcJlrnliczo-ryba,c,krj,ewiioski dOIlimy Nigru..
,
Kronika
358
Nad nigeryjskim
brzegiem
jeziora Czad Tejestwwano
tradycyjne
techniki szkutnicze ple.mi'e;nia BUJduma budującego łodzie z 'papirusu.
W związku ze zbli.żającą .się setną rocznicą wyprawy
S. S. Rcgoz.i11skiego do
Afryki SEE "Afryka
76"Qld1tworzyła.
w terenie
ppz.cbytą wów'czas ,drogę w poludniawym
Kamerunie,
sporządzając
- na życzenie Muzeum Okręgowego w Ka·Ii.szu - pełnądokumen'ta,cję
'tzw. "T'rasy Rogozil1Jskiogo".
Prz'ez ,caly okres 'trwania
ekspedycji
prowadzC'no ak'cjG pozy,,;kiwania p:-zedmiC'!ów sztu.:ki i kultury ma{eria'lnej. J.ej plonem jest kolekcja ponad 12.00 w wielu
wypadkach
unikalnych
eksponatów
etnograficznych
i archeo] ogi'czil1ych. W dziejach porslkich badań Afryki jest to aktualnie
'największa
kolekcja
etnog,aIiczna
pl'zywiezicma jCldnorazowo do kraju {zob. poniższy wykaz)". Pozyska'ne ek,;pcn<lty
wraz z pełną dokumentacją
naukową zostały przekazane
glównk ,Muzeum Narodowemu
w Szcilecinie, w częśc,i zaś Muzeum OkrGgowcmu
im. Zicmi Kaliskiej
w Kaliszu i Muzeum !'nstrumentów
Muzyczmy·ch w Poznaniu.
War-t{)ść daru zo'stała wyc'C'niona przez lVlu'zeum Narodowe w Szczecinie na łączną sumG 1.4:37.500,-zł.
przekazanych placówkom muze<dnym~
Wykaz eksponatów
--_._ .._-----_
Rodzaj przedmiotów
__ .
-_._--_.
Dogonowic
..•
Kirdi
Trasa
Rogozi:\skiego
.------- ----
Broń
Odzież, tkactwo
Garncarstwo
Narzędzia rolnicze
i rzemieślnicze
Sztuka
Ozdoby
Magia i religia
Instrumenty muzyczne
Obróbka skóry
Plecionkarstwo
Inne _0_'. _ ._. ___ ._~ ___
III
217
12
26
14
48
16
9
39
46
29
3
12
16
34
S
162
35
29
8
13
24
Razem
396
76
H
7
1
2
Sahara
3
2
3
.,
R
I
S
7
8
47
29
IS
4
21
614
90
S"
Obszcmą
dokumenta,cję
naukową
ekspc<:ly<:ji ~nCJbatki, około 12000 lc/logmfii,
ponad 300 m barwnej tJaśmy f.ilmowej, :ki:lkanaś·cie godzin Inagra(l muzyki i tekstów)
również prz,eJkaza.no pla<:ówkom naukowym.
Dla studeniów
- u'cZJcstników -['].;:·3pedycji, ze1bra;ny ma'teriał 'siam'owił podstawę do 'napisa1nia pra.c magislterskich. Były
to jedne z pierwszych
etnCigraficzJl1)'lch pracmagislerskidl
pisanych
w PoLsce
w opardu
:samOfdzi,c'lne'ba,dania terenowe ,tzw. spo]ccze(llstw plemiennych. Wspomni'any materiał
nau:mowy - w mia'rę daLszego qpra'cowywania
_. będZ!ie pubJ.i.kcwaICly w periodyka,ch fa'chowych.
Dorobek ,ekspedycji
prez·eniowany
!był 'na specj-alnych
wystawa,ch w Szcze-
°
'CharaktBrystykę
,gonou.;ie i inni.
, Wykaz
p.rzy~vjezionej
spo.rządrono
na podstawie
kolekcji
danych
omawia
J.
zestawionych
Lapott
przez
w
katalogu
J. Lapotta.
wystawy
Do-
359
Kronika
clme, Kaliszu, Poznaniu i Staroga'rdzie Gdańskim, a w ra:ma,ch ek'spozycji Muzeum
Naf'odowego w Sz'czecini·e - także w Dreźnie i Brnie.
Po blisko dwuletnich
przygot'OwaJnia'ch, -i;'wająca 19'1 dni €'k<ópedycja wniolsła
pewi'Em wkla,d w polskie ,bada'nia A'fry'k:i i przyczyniła .się do popuJ'aryzacji wiedzy o tym ko'ntynencie.
R.ys:ard
DZIAŁ:'\LNOSC
INSTYTUTU
ANTHROPOS W DZIEDZINIE
I LINGWISTYKI
SYMPOZJUM
NAUKOWE W PIENIĘŻNIE
Vorbrich
ETNOLOGII
Dla uczczenia 25 'rocznicy śmie!'ei ks. W,j·lhelma Schmidta
SVD, światowej
,;la\'.'y dnolega,
rCiligiCizn~w'cyi
lingwisty,
zało·życi'ela czasopisma
,,,A.nthropos"
i Ins'~ytulu AIl1't1l1'(}PC'iS,
odbyło .się w dnia,ch 5 - 6 maj'a 1979 r. w Misyj:nym Semilnarium Duchownym KisiQży W·ero~stów w PienięŻ"lIlie :sympozjum naukowe pośW:Gconedzi<lł'l'l·nc.ści Ins'lytutu
Anlhropos
w dziedzinie
etnologii i ·.]i'ngwisiyki.
Zorganizc'wane .9tara·n:iom 'WyŻisz'ego Seminarium
Duchownego
Kslięży WICrhi,s,tów
miało 'słui.y6 wslGpmlmu poidsumowalniu ,naukowego dorobku W. Schmidta i jego
szkoły.
Uczesl<il:karni '~ympozjum ib)"li przedslawi,ciele
nauki z ośrodków kmjowy,ch
i zagranicznych.
P()Id-otawowymi Jormami 'Pracy były tS,esje plenarne,
na Iktórych
wygłO:'izCiDOogółem 9 PL'fcralów. Uczestnlicy obrad zwic<dZJili Ga'bi'nc!tyMi,syjno-Sl!1ograficZJne Scmunarium, Zakład ElnoJlogicz;no":MitS.j'Oł'ogiozmy,
wystawę pr.a,c naukowych Ksi<;i.y Wcr,bi.s'tów, obcjrz.eli -również ,tLlimy o tematyceetnolo,giczno-misyjncj.
Re[C'ra't wprowadzający
wyglc'sił ks. prof, Józef Honninger SVD z Uniwersytetu
Frybursk'icgo 'w Szwajocarii, peł'niący cibE'l'nie obcwiązki redaklora 'na'czołnego cza$Op:'.~m.a"A,nthropo,,". W rderacie Sy.zwe'tka ks. W. Schmidta f ocena jego dorobku
IlClllkowego pcdkrd,j,ono z.na,czenie W. Schmidta
jako wybitnego pic'nk!r.a na poilu
elnri!ogii i Ii'ngwi,;tyki. Wyfkaz.ano,iż w ogólnej ,kOlllcepcj.i rozwoju ku1tury całc-ściowe ujGcie Schmidta
zaj,muje 'stanowisko pośr'Bdinie ,miQdzy aprioryczlno-ewolucjsnislycz,nym a ś'Ciil]c his,tory.oznym traktowani,em
zj'awisk kul'turowY'ch. System
jego, cho'ciaż nJe ,da siG go dzisiaj podtrzymać w ,całości, dzięki ciągłemu dopasowywaniu ·tymczas·owcgoschematu
do nawo odkrytych fa'k'tów posia,da 'na,dal określcTIą wartoś6. Slwierdzenie,
że .również proste kuHury bez posiadania ,dokumentów pi,sany,ch wykazują
prawdziwie
historyczny
charakter,
zyskało iW e'tno.}ogii
pows'z,echne uz,nanie. I ten phYn pracy W. Schmidta je~t monumentum
aere peren.nius.
Po:szerz,e1ni'em pierwszego referatu 'było wy.stąpi'enie ks. dra He'nryka Zimania
z Katedry Hi'Storii i EtnolOgIii ,Rel1gii KUL nt. W. Sch'171.lidta te'wi·a monoteizmu pierwotnego
w ,~wiel'~e wspóŁczesnych
badań e t:'lwlogi;cz'lto-r,el-igioz,nawczych.
Poni,ewa:ż t'eo'ri,a ta '9tała !się przedmi·otem k'rytyki ze strony 'ebndlog6wi
re'1igioznaw.ców, prelegent starał się pokazać czy i na ile ,opinie te znajdują swe 'po'twierdzemie w świe'Vlc ,empirycznych ·badań przeprowadzOlny,ch przez k's. Pawła Schebestę i C. Turnhulla wśród Pigmejów Bambu1i.
Ks. mgr Marian Fal'iJszek, rektor Selminarium w .pieniężnie, w referacie EtjJka
SVD
360
Kronika
a rdigie
ludów
pierwotnych
w ujęciu
W. Schmidta
zanalizował
społeczny charakter u ludów pierwotnych
oraz wpływ religii i inny,c,h 'czYI1lni:ków:k.u:Hurowych
na mora,Lność.
Pro'bleanatyiką z zakI1esu językoznawlczej
działa~noślCi 'W. Schrnidta zajął się
ks. dr Arnold iBurg.ma'lln SVD wicełdyrekto.r lnsty,tutu Anthwpos {St. Augustin,
RF.N).W re.ferac:ie W. Schmidt jako Lingwista omówił cz,i·ery za.g·adnienia związane
z jego Inazwiskiem: a) miejsce Ijęzyków melatnezyjskk:h
w rodzinie językowej,
b) językowa p01zycja ludów iMcm-Kh mer, IC) podział języikówaustralijs'kich,
d) rodziny i kręgi językowe Ziemi.
W referacie Recepcja szkoŁy kulturowo-historycznej
w .Polsce mgr Elwa P,czółko-P'ustelnlk,
pracO\'IInik naukowy Wyższej Szkoły Ro'h1i'czej we Wrodawiu,
zaprezentowała
wstępne wyni:ki swoich -ba'dań w tym zakresie, ,zajmując się główni,e okresem dwudziestolecia
międzywojennego.
Problema'tytką z epi:SltemQllogii rellig'iozma'wstwa zajął się ks .. dr Amdrzej Brank
SVD z Katedry Metoctdlogiii Nauk KUL. W referacie Z teorii poznania religioznawczego zajął się zagad.n:ieniem zał·ożeniowoŚ-Ci rel'igioznawstwa,
,stwierdzając m. in.,
że we wspólczes1nej nometn'kJla,turz,e W. Schmidt .zmieściłby się w 'tym, co nazywa
się hipot0tyczmo~dedukcyjlnym 'parardygmatem postępowania, -chociaż w wersji weryfi:M'cjolllis,tycznej. ,W za'koń,cz,eniu podano próbę roozwliązania problemu założeniowości l'eligi'ozna:wstw,a w nawiązaniu
do filoz,of.iczmych rozwaŻJail H. G. Gadamera.
Pierwszy
referat ks. Idr,a Władysława Kowapt. Yaliwan
lider
kultów
cargo
w prowincji
SepiI<. (Papua Nowa Gwinea).
W 'rerrerade 'przedstawiano wyruilki badań empiry.cznych nad problemem nowo powstający'c:h religii synkrC'tyczny.ch na
przYkładzie kult1u ca'J;gJo. UkazU:ją'c Hathlia'sa YaiLiJwana, jedme,g'o z pl1zY1wódców
ruchu, dano pc'gląd na ,genezę kultu cargo i jego fazy rozwojowe.
W drugim dniu sympozjum iks. 'Prod'. idr Ain't-ani VOl1bichler svn 7. Umtiwersyte1u Wiedeńskieg·o., wi'el·o,letni W'spółpr.a'coWtnik P. Schetbesty, zapr'ezentował badania e<tnologi.czno-,J:ingwistyczne P. Schebesty w Afryce,głównie
wśród Pigmejów
Ba mb u'ui znad HurL Osiągnięc:ie Schebes'ty polega Ina tym, że w m'awiązaJlIiu do
ważni'ejszych badail nad Po,szcz'egó1nY'mi alspeMa<mi kultury podał on jako pierwszy stOtsunkowo pełną już 'chara'kterys'ty.kę karłów afrykań.s:kich.
Sympozjum
zakończyło wystąpi'ell'ie ,dra J,anusza KamoCikie'go z ,Muzeum Etnograficzneg.o w Kmkow,ie. Vi H~!.feracie Relig;ie indonezyjskich
ludów malajskich
podał ,on najpierw 'e't1nk'zną 'charakterystykę
zamieszkującego
Suma,trę ludu Kubu,
który uchodzi za 'lud bez reLigii. Na podstawie właslnych ba'dań 'autor sta'ra1 się
wykazać, że ilud ten posiada wiarę w :istotę najwyższą. Podobnie w ,częścidrugiej, poświęconej Judom Palue, Riung, Ngada, Sika, przedstawił
argumen'ty
za
isbniell1iem wŚ'ród -nich wi'ary w isitOttęIlI3jWyrŻlSZą.
Zbierając ogólny 'tenor różny,ch wypowj'edzi i rÓWtnoczeŚU1:ie
pO\dsumowując całość 'spotkania należy stwiel1dZlić co .następuje:
laka
dzieil obrad 'sympozjum
namknął
svn ze Specja!J:iza-cj:i Misjool·ogi'i A'I'K
a) Kultura
i religia wyma,gają dzisiaj o wiele ba!rdziej komp,leksowy.ch badail niż to czynił W. Schmidt. Przedmidt reDeratów i dYl.5ikusj.i.sympozjum miał mimo wszystko epigoński .cha'DaJkter I'efleksj,i nad dziełem wielkie.go -człowieka w rozwoju etnologili, refleksji pot'rzelbnej, ale przedoe wszystlkim w pOtSta<C-i
W[liOlSków
na przy;szł,QiŚć.
'h) Czas obchodzi 'Siię z osobą W. Schmidta łagodnie. P,o początkowym
okresie
niekiedy bardzo radylkalnej krytyki
jlego poglądów zrozumiałe'j w kontekścle
teod-i w jakim przyszło mu działać, dzisiaj baI'dziej sprawiedliwie
widać rrLeczy-
361
Kronika
w:iJs1tezas~U1gi.W. Schmidta na polu etnologii, rel:igiorzill1aJWistwa
i IliIllgwli;~tY'ki.
Do
zasług ,tY'ch narleży ,m. ,in. ,to, ile potrafił Isię przedws'tawić
uprasZJcz,olnyrm,ewolucjolll'btycz'nym wizjom genezy i 'rozwoju kultury, religii li języka oraz że sa'm pozostawił ~miałe, 'choci'aż Ina:da!l 'bUldząoe :koln1irrowersjehipatezy na 'temat ich pow'stan:ia i dróg rozwoju. W nauce how,i'em śmiałe pomysły zlawsze odgrywały większą ro'lę niż konsekwentne,
testujące je - s:tąd 'naturalnie nieodzowne - badania,
faktograficzne.
W imieniu orgalnlizatorów
ks. Marian FaliiSZeik SVD
50 IPUBLIKACJI
POLSKIEJ
EDYCJI
"PROFILU"
W CZElCiHOSWWACJI
Postano'wieniem
Wojewódzkliej Rady Narodowej w Ostrawie działalność edytorska związana z wydawaniem
polskich publi,kacji w CZ'Cichoslowacji 1Jolstala
przeniesiona
do. oSitra'WlsikiegowydaWlnic'twa "PrafW'. Miało to mi:ejls:ce w roku
1960 ,i od ,tegocrzasu w ,tej zasłuż'onej dla polskieg,o rUlchu edytorskiego loIficy,nie
ukazało się już 50 tomów. Bardziej sZJczególowo o rr:ich za chwilę.
Dla-czego ZJdecydowarno Isię 'na przeniesienie
pUi])lrikalcji wydawany'ch
doJtąd
w gelsti'i ,Polskiego Związku Kulturailno-Ośw:iatowego,
ś:CiśJej jeg,o Zarządu Głównego, do wydawn:ictwa regiona:lnego'? ,Po pi'erw:sZJedlla'tego, że "Pro!HI" przedstawia specjalistyczną
jednostkę wydawniczą ze zorganizowalnym nowoczesnym apaTatem i ,zapleczem, tzm. redakcjami, ,mocami prze'fiOrbowymi, pulą pa'pierową, doświadczonymi współpracownikami,
lektorami ,i'td. Po drugie, skoncre:n'trowanie publikacji w wydawpictw:ie ",Prof:il"ozna,czało
zapeWlnienie pdlslkiej edy'cji wszechs'trClnnej opieki i zrównoWla:żenie jej z ,edy,cjami czesk'imi. W konlsekwencjiozna:czało ,to ulżenie ZG PZKO, który - nie Dozporządzając tak Idobrze zo'rgatnizowanym aparatem
erdytoms:krim,jaki ma do dyrSipozY'cj.iod',licyn:awydawnklza
z hojnym mecena'tem pai15'twowym - nie mógł wlszys:tkim zaidaniom spwlst.ać. O słuszności 'tego po:sta:nowienia WRN w Os'trawie świa:dczy prawdziwa
już "bibliotek"
polska" "Profillu", jak również systematy1cZJność urkazy,walnia się w pOlls'ki:ej edycji
książ'e,k i publikacji z prze>C1ęt!ną3 - 4 pozycji w roku.
Od razu postawmy pyta:nie: dużo ,to, 'czy malo, zważywszy, że jedną po'zy,cję
-odbiera z tej puli periodyk, jakim wła:śdwie jeslt 'od 1951 r. uka1zują'cy Isię "Ka'1en··
darz Śląski", recenzowalny regularnie w "Ludzie",? (Notabene ka:lenda,rz o nazwie
"Kalenda:rz ZWf'otu" na rok 1961 ,otwiera dako pierwszy itom poils'ką Iserię wydawrniczą w "Profi1u"). Na pewno nie jest ,to za dużo. AJle n:ie tyle od r'edakcj,i,ile
od piszących (me tylkochęt'nych,
ale i pcJtraf,iący'ch pisaćl) zalleży, jak :wiele książek ukazywać siG będzie w polskIej e:dy,c,ji. Duże zasługi polo'żo'llo przez reguiIar.De wydawanie "Kale'l1idarrza .Śląskiego", k,t6ry 'co roku (w 1979 r. już w X:VUI roczniku) zjawia się w pols!kii:chdClma,crh.Te książkowe kalIendarze, jak o 'tym pisaliśmy w rec,enzja'ch, są jednocześnie i 'i'nlfonmatorami, i allmanach:ami pr:zede wszylS'tkim 'rodzimej twórczClśd śląsko-zaoIZJi:ań:Slki:ch pisarzy li poetów, audzi pióra.
Treśd literackie 'tworzą 'tylkio część tych l'kaiIerndarzy, spaDa w Inlkh jes,t ma'terialu
f101klarysitycrzme:go,e'tnog'l1af'icznego, dOlt. kuLtury ma1terr1ialnej, info:l1lTI1acjia'kltua'lnej
i pl1Zeszłośeiowej. Właściwlie :na dobrą 'sprawę kailendar,ze są pierwszym il'olrum d!la
specjal'is,tów dzi,elących się spojrzeniem na niezmalne Ido,tąd il'a'k1ty.iPrawda, lfoI1llla
.362
Kronika
kaJeindarzo'wa ra1cZ!ejwyma,ga pOpUlal1nego ujęda, :nie ,oznacza to jednak, ż·e chodzi '0 przekazywani'e
Wli·edzy 'o Śląs'ku Ci'cszyńskim, o kuHurze ludu ,tu zamiesz'kując'e.go, z ja,,"iegoś ;niskiego szczebla. Artykuły
wy.ehodz<jce spod pic>r D. Kadłubca, J. Ondrusza czy K. Piegzy iir;nych prz·eczą temu.
Doda,jmy jeszcze,że
'ożyw~C'nie tra·dYicji kalendarzy
przeznaczonych
dla PolGnii cz·echoslowCl:ckiej po wojnie ma w.ielki-c zna·Lzc.nie :spolC'czJl1'o-politYc"ZJne,
bowiem właśnie z nich Inajwi~cej po·za pr<.lscl j ,cz'usopiśmiennilC'twcm --- mo,ż'na
się dowiedzjeć o 'sobie. Kalendarze ISą najwa,;i;niej-szyrni przl'kaim~kami 'treści regio'nalnych, co w wypadku braku rocznika regionu.Jn<::go w rodzaju 'taiJ.;:do-brze znany.ch kraj.owych "zes.zytów", "kronik" czy "Tc·ezników'· :Hp., ma islol:n~ zna'cze'ni'.'.
Materiały
ebejmują
oały Ś,]ą~'k, prz'ekra'czając
często 'Hnię pal'l~twewej grani.cy.
'W więk·sza,§.c.i są to :Tl.a'terialy .drobniejsze, ukazujące
się z:godnie z wymaganiami
tego rodzaju pU'biJ.i'ka·cji,·k.tór,e za;stępow.ać muszą rozpra'wy 'i S'ludi'a, poparte przypisami i bibłiografią.
Forma wy1dawania -rocznikowych almanachów
- "KaJC'Il-darzy .s]ą~ki:ch" - Illie
zes-ta-rzalasię,
o czym śWliiadezy icch powodzenie wśród 'cz)"tcil:n:ików i nakład osiqgają'cy Clbecnie 7,5 tys. egzemplarzy. Kale'ndarze w najlepszy spc.sób decydują o społecznej, r.odzi1mej to'ż'samoś'ci Polaków rniesZJkających w Czechoslowacji.
W edy-cj'i pobki·ej ukazaJy się również pra,c'e z zakH'su etnr,>gra.Ei i foJikJcru,
czy 'to c.hodz:i '0 przyslow.i.a zbiera'ne 'pie'c·zołowicie przez J. Ondrus'z,a, czy o godki
'.iJąskie zgroma,dzClne prZJez tegoż autora i -eicsząc·csię .nie.sbboqcym powGidzeni~m
{wZJno·wi-cnia!), IU'b (} znalwmi'ty zapis gawęd Józefa JeL.·owi·cza pióra D. Kadłubca,
'ZJbiÓ!r'ludowy,ch opowiadań śląsJki'ch au'toristwa K. Piegzy 'itd. O wszyslbch
tych
pUib1~kacja,ch referowano w pismach krajowych,
róv,mież w ",Ludzie", nie ma wit;~
petrzeby
do 'ni'ch wra:cać. Z ,duży;m uzma'll'i:l;m na,loi:y podkreś'lić pieczc.Jc'.vi,tcść
i stara,nność opra.e:'(}wań wspomr:,ianych publika,cji, które umaCir:iaj<; p:-czud·~ więzi
zcieJkawym
regionem ślą.sko-·cieszyń'skim. Również one pc,.szczycić ,ię mogą pccz)"tnoś'C'ią i zaiFnte,·esowani·em, bowiem ,odkrywają
dos.tęp ,d·o pit;kll1ych i i.ywych
tratdycji, ·które - bez ,togoutrwalClllia
w postad książ'ki - u·Jegłyiby zapomnieniu,
Ni-espolsóh pom:imąć pu'blilka·cje Hterackie. Co praw·da, nic jest i·ch za duż(l,
peza tym są, w pewnej przynajmniejczqści,
tematyc".Irrie 'bardzo za-.vęi.cUlC,np.
wspomnienia
obozowe (G. Przecze:k, J. Pributa). ,Mniej jest aukntycz'ny,ch pNJZaicz..
'nydl czy 'poety·cki-c,h książ,ek,ehoć
i ,tu zazna,cZJa się zmiana 'na 'Jepsze w zwi<jzku
z ·cora:z bardziej a:ktywną młodągonera,cją
zaoJz·i.ań·slkich t-,VÓl'Ców.SzczegóJUl'ic zazna1czylo 'się to w poez}i i wlasnie 50-ty .tom polskiej edycji "PrO/f.ilu" - to wybó-r 'Wi,cnszy jednego z najbal'dz:i,ej u1talento".'.'IClinychpoetów mlodego poko,lenia z Zaolzia, Jain-a nami·ela Zal'icha I(Ur. w 1948 r.) pl. Topografia czasa. Frze-de w.-;zystkim
ocenić trzebadCljrz.alość
tego twórcy, zdolność niekCln\V'c~1.cjana,lnego wyrazu i p~('tyckiego myśleni.a. Widać, że nieobce są mu Ido.świadcz·E'nia w.spółczesnej pC2'zji
po!lsk:ieji
czc,s!ko-słowa,clkilej, że pc:trah włączyć sliG w 'nurt nowc'czc:-;:nej sztuki
poetyckiej wlnoszą,c w nią 'Swoj-e własne oryg~naline wartc6'Ci.
Przegłą!dając
50 .publikacji polskiej edycji ostraw:Slkic-go wyda.wnictwa "Pmfil"
możemy z uzna.n.i·em oc'enić tę o\Vooną 'ini>cja'tywę wydawniczą.
którą lI1a]·eży zawdzię-c.zać nie ,ty1lko Wispa'n;'alomyś:1nemu mocoClnrutowipal1s.twa ludo'we-go, .ale 'również w1elki,emu ·entuzj.aZJmowi śląsko-cil.'szyńskich
ludzi piÓ':-a. l S'7.;cz·cgÓil.nie
ci'cszy
to, że ks'iążki pC'rlskie rOZJchc,dzą się, że ZIl1ajdujemy je w domowy·ch bibli·olelkach
Poila'ków Izamiesz.,kujący-ch w Czechosława1cji. Pobkie książ,ki mają w ,nich oświe··coneg·o .czy1ellni'ka i wiernego prepaga1to,ra rodzimej twóT1cz,ośd.
Jif£ Damborsku
363
Kronika
KONFERENCJE,
ZJAZDY I INNE SBO'DKANIA UWZGLĘDNIAJĄCE
MATYKĘ ETNOGRA,nCZNĄ
W 197.8ROKU
PROBLE-
S cs j u
'P a P u l u r n a - n a u k a wa
pL "Tradycje
folkloru
wo}ewó1dz'twa
h:3zczYI1skic,go ze ,szozególnym uwzględinlicln1Bm Rawic'kiego" {Rawkz, 17 VI). Or.ganizatorzy: Wydział Kultury i Sztuki Urzędu W,etjewódzkie'go w Lesznie, Dom Kultu,'y w Rawiczu. Rofcraty:
J. Burszta, Tradycje
folkloru;
,W. Sobisia:k, KuUura
Lec/cne'a ziemi mwickiej;
J. Sobieska, Etnomuzyczna
specYfika
wielkopolskiej
ku,lt lIry dudzia rskiej.
S y m p o z j u m pL "Mecenat
Par'ls,twa socjalisiy·cznego
,nad hvórczo~c'ią ludow,). (Targi, kUflkursy i festiwale w f'ozwoju i upowszechnianiu
'twórcz;olślCiiIludowcj)" (Kruków, 4 IX). Organizatorzy:
Muzeum Etnogra!fi:czlnc w Krakowie,
Minislcrs'two Kultury.i
Sztuki, Depanbament Domów Kultury, BilbtliO'tek :i Dział,a'lnOlśd
Społeczno-Kulturalnej.
HC'fcraty: WL Sa:ndecki, 1Vlercnat socjalistycz,nego
Państwa
naj
twórczo.i;cią
rozwoju;
torska,
luelową
A. .Jackowski,
grani.ce li iródła
-
dotychczasowy
Oblicze
dorobek
współczesnej
społecznych
sztuki
!
wybrane
ludowej,
problemy
sztuka
T.W:ięokowski,
uwarunkowań;
dalszego
ludowa
i ama-
"Ce-
Polityka
pelii"
wobec twórczo,i;ci
ludowej
-- założenia
cepeliady,
targów
i konkursów
i ich
rola w dziainlności
Związku;
B. Cukier, Uwngi twórców
o tnrgnch, konkursach
i fest,iwalach
twórczości
ludowej.
53
VV' a l n e
Z g l' [) ma d z e:n i e
P o l s k i e g o T o warz ys t w:a
L u d oz 'n a \v c z e g o i s c s j a n a u 1:0 w a pt. "Region -- przy'czyny kulturowych
zróżnicowail" (Tol'uil, 1.5- 17 IX). Org:anizator:zy: Polskie T,ow. Ludoznawc:ue Zarząd
Głów'ny wc' Wrocławiu
i Oddział w Toruniu,
Zakład Etnografii
Uniwel'sytetu
M. KOpel'll:;j'.a w Toruniu, NIuzcum Etlncgraficzne
w Toruniu przy współudziale
Wydz . Kultury ,i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego, Toruóskiego
To'w. Kultury, Tow.
Przyj. Muzeum Et,wgraficzncgo.
Referaty:
Z. So:kolewicz, ZróżnicoW'nnie
kwltury
a struktura
ku.ltury;
A. Kutrzeba Pojnarc'\va, Krajobrnzowe
i etn,iczne wyznaczniki
rcgionu
ctnograficznego:
K. H. TiJlhagen (Szwecja), Przyczyny
kuUurowego
zróżnicownnin
reg.ionów;
M. Znamierowska-'Priif:ferowa,
Przyczyny
zróżnicowań
kultnrowych
na
przykładzie
rybaków
śródilądowyclt
i mOTS1kich; E. Pieiraszck,
XX-wieczne
zróżnicowanie
przestrzenne
budownictwa
wiej.skiego;
.J. FOI'magiu
(Rumunia), .Jedność i różnorodnoić
rumllńskiego
stroju
11ldowego;W. K. Bondarezuk (ZSRR), PI' ::yczynek do h istorii kształtowania
się odrębno,ki
regionalnych
na
Binłorusi.
KOlTIuniku,ty: T. Ka:'\vicka. Granica
wborów
jnko czynnik
zróżnicou'nnia Icu!turOll'ego regionu;
R. Tubaj", Wpły.w pru.skiejpolityki
arlminis,tracyjnej
na
zmiany
i
zróżnicowanie
budownictwa
i XX 'w.; .l, Śvvięch, Wpływ
nictwie
ludowym
Kuj'a,w;
granic
K. Braun,
llvdowego
zaboru
Pomorza
Kształcenie
w Polsce:
ZrÓŻTIlicowanie
dzieci
Różnice
chłopskich
z Podhala
się różnic
aktywności
twórczej
w
VJ
XIX
budowludności
i rodzinnej
wsi
pomorskiej.
Uczcstni,cy wzięli udział w uroczystości
jubileulSzoM'ej 50-lecia p;'acy
naukGwej
pre,L dr M. Z'nami'er'C'v,;r"rkiEJj-Priifierowej OTaz Ziwie:lziJJ:i Grutdzliądz,
Chełm i wieś nadwiśłur'lską Bier\kówka. Wzięli udział w spotkaniu z mieszkaócami
wsi Bier'1kówku i pokazie rybołówstwa,
plecionkarstwa
orelZ zwyczaju żniwnego:
obwożenie baby żni""mej.
S c s j a pL "Kultura
ludowa Podhala", poświęcona Irenie NiziI1skiej (Kraików,
21 X)., Organizultorzy: PTL Oddział w Kraikowi'e, Muzeum ,Eltlnorgra,fiiczne'w KTakowie. Refera,ty: A. Kowalska-Lewicka,
Podhalańskie
badania
Ireny
Niz:ińskiej;
Z. SzrlOll1!ba-Rys, D. Ty1liko'Wa, SląS'kie badania
Ireny
Nizińsk:iej;
M. Adalmczyk,
wiejskiej
J. Cherek,
Wschodniego
na kształtowanie
w
obrzędowości
w
szkołach
dorocznej
ponadelementarnuch
(1650-
364
-1848);
Kronika
W. ParYiski, Nowy
słownik
gwa.r
Podhala;
T. Szczepa1nek,
Muzeologiczna
ochrona
zabytków
na Podhalu:
M. Misińska, Czynniki
warunkujące
i stymulujące
współczesne przemiany
kulturowe
na Podhalu;
W . .Tost, Przemiany domu podhalańskiego
w związku
z rozwojem
urządzeń
ogniowych.
S e s j a pt. "Tradycja
we wlspółmes'il'ej kulturze
MongOllslkiej Republiki Ludowej" ('Wa~szawa, 24 - 2.5 X). Orga1niz<JJtorzy: Uniwersytet
Warszawski,
Katedra
Etnografii UW, Z'alkład Etnograi'iJi I:HKiM PAiN, Komitet Nauk Etnollogiczll1ychFAN.
Referaty:
Z. Sokalewkz,
Funkcje
ku.ltury
tnadycyjnej
we współczesnym
społeczeiLst'wie mongolskiim;
W. Hei'ss.ig, Rekonstrukcja
mongolskicj
kultury
materialnej
na
podstawie
źródeł literackich;
S. Kałużyński,
System imion
własnych
w "Tajnej
historii
Mongołów";
A. Rona-Ta,s, NiJektóre źródła do historii
Mongoli,i;
M. Unoverdawn,Koncepcja
pobratymstwa
w historii
Mongolii;
S. Szynkicwkz,
Wesele
jako
obrzęd uświęcenia
przez przeszłość
kulturową;
J. Wasilew9ki,
Podstawowe
kategorie
języka symboUaznego
w kulturze
tradycyjnej
Torgutów
Ałtaju;
J. Olędzki, L. Mróz, Wizerunek
dobrego pasterza;
C. Humphrey,
Współczesna
terminologia
pokrewieństwa
w Mongolili, E. Taube" Współczesny
obraz życia Tuwińców
północno-zachodniej
MRL; Oh. LUJbsanlgjab, O ruiektórych
tradycyjnych
zwyczajach
związanych z mlekiem, w Mongolii;
G. Cev,enchaJlld, Generalne i szczególne elementy
procesów etnicznych
MRL; J. Kabzii1'ska-Stawarz,
Mongolska
gra cagaan mod jako
świadectwo
kultu
przyrody
i ognia; R. Hamayo:n, Siła mężczyzn bierze górę nad
językiem
kobiet.
K a n f e r e n 'c ja pt. "W,kład !badaczy polskich w pClzna:nie kuHur ,ludowych
d pierwotnych
św,iata" 'CW'rc1cław, 2,4 - 2'5 XI). Organizatorzy:
Komi<tet Nauk Etnologicznych PAN, Katedra
Etnogr,afH Uniwersytetu
Wrodawiskiego,
·P:oIslJde Towarzystwo Ludoznawcze
- Oddział we Wrocławiu. Referaty:
Z. Sokolewkz,
Polskie
etnograficzne
teorie kultury
a badania terenowe
ich twórców;
A. Paluch, Założenria metodolog:iczne
funkcjonalnych
b,adań empirycznych
Bronisława
Malinowskie-
Z. Biały, Kaz,imierz Moszyński
jwko historyk
i tearetuk
kultury
słowiańskiej;
Richard
Jef<łlbe.k, Wpływ
polskiich
badaczy na kształtowanie
się czeskiego ludoznawstwa;
W. Armel'll, Bada:nia Eugeniusza
Frankowskiego
na Płw. Iberyjskim;
W. Baranowski,
Polskie zainteresowania
kulturą
ludową póŁnocnych terenów europejskiej
Rosji; D. Tyll"owa, ,Polskie badania
nad kulturą
pasterską
Karpat
i Bałkanów;
B. J,awor'sika, IM. Biennacka, Baaania polskie w Bułgariii w okresie powojennym;
A. Dyga'cz, Badacze polscy kultury
ludowej
na terenie
Czechosłowacji;
A.
Kuczyński,
Polskie
badania
et,nograf,iczne
w
Azji
północnej,
środkowej
i wschodniej;
H. Swienko, Feliks Kan - badacz ludów Syberii i rewolucjonista;
S. Szynkiewkz,
Profesor
Witold
Dynowski
jako inicjator
polskich
badań etnograficznych
w Mongolii
'i jeg.o założenia badawcze; J. Wasli1ewski, Podstawowe
katego;
gor,ie języka
symbolicznego
w :kulturzetradycyjnej
Torgulów
mongolskiego
Ałtaju;
L Kabzińska-Stawarz,
Adaptacja
młodzieży
mongolskiej
do środowiska
pasterskiego; Z. Ja'siewlcz, ZespóŁ do Badań nad Kulturami
Azji Środkowej
U AM. Cele, założenia,
wyruiki
pr,ac terenowych;
K. WCilski,Polskie
badania
etnograficzne
na
Sr'Odkowym
Wschodzie;
Ł. Dz.ięgi,el, PolSlkie badania
współczesnego
Kurdystanu
irackiego;
B. Kopy!dłow&k,a, Polskiie badania Oceanii;
K. Makul<ski, Polsk,ie badania etnograficzne
w Afryce południowej;
H. Kaintor, Badania afrykańskie
Andrzeja
Waligórskiego;
K. Zielnica, Rerlacja Józefa Milkowskiego
o wyprrawie
dahomejskiej;M.
Tra1cz, U,wagi o etnograjiCiznych
badaniach
w Egipcie;
rM.Paradawslka,
Polskie
penetracje
etnograficzne
w Ame,ryce Południowej;
B. Golda, Stan i potrzeby badań nad 'kulturą
zbior,owości
pOlloruijnych w USA; J. KuchaI'Tslka, Badania
nad Kaszubami
w Kanadzie. KiCJIffiUIIJ!ika1ty:
T. ZaJkrzcwska, E. Karpińska,
Tematyka
365
Kronika
i magisterskich
opracowanych
w pol,skich plaa dotyczących
kultur
pierwotnych
,i ludowych;
Z. Kłodn~cki, Tematyka
,pozapolska
w pubUkacjach
i materiałach
a.rchiwalnych
PTL;
H. Romai1'Ska, Relacje etnograficzne
zawarte
w czasop~śmie "Ziem~a";
B. Czuchnorwska, Kolekcj,e dotyczące
kultur
pozapolskich
w zbiorach
etThografikznych
w Polsce; K. Makulski,
Kolekcje
egzotyczne w zbiorach
Muzeum
Etnograficznego
w Warszawie;
Z. Sienszuła, Historia powstania, główne kolekcje li per:spektywy
badawcze Muzeum Azji i Pacyfiku;
M. T Dalc.z,Materiały
dotyczqce społeczeństw pierwotnych w Katedrze Etnografii
UJ.
mI z j a z d S z ko ,l € n.i ,o Y K ,o r ,e,s pon d e n t ó w T e r e n o w y IC h (lKa'lisz,
2 - 3 XII). Orga:llIizator: Polskie 'Towarzystwo
LUldozmawCize- Zarząd Główny. Refera:ty: S. Błaszczyk, Losy zabytków
budownictwa
lUidowego i przemysłowego
na
przykładach
zagrody
wybmruieckiej
w Rus.sowiei
foluszu
w Kaliszu;
T. Ambrożew1cz, Przemiany
we współczesnych
obrzędach
ludowych;
J. ,B.ohdanowicz, Znaprac
habilitacyjnych,
cówkach
doktorskich
etnogmficznych
"W
czenie
łów
badań
nad
,Polsk'im
koresp07l;dentów
Atlasem
terenowych
Etnograficznym
,PT:L;
J. Hunszta,
,P AN
~ przydatność
Folklor
małych
i metodybad'a,wcze;
Z. NeYlmwnowa, Działalność
Sekcji Korespondentów
wych PTL w 1978 r. Komuni\katy:J.
Broda, "Zapiśnltk,i" chło,pskie.
materia-
miast.
Cele
Tereno-
SIBOrT[{AN:I!A, KJURiSY, BOtS~DZiFJNILA
!Pos,iedzelnie
ZeslPołu
d~s Dlo!kulme'll,taca.i
i Ionfo,r:mla'cji
Etn,oł 'a 'g i c 'zonej K N E iF A N 'poświęcone ZlalgalClirri'eniom
ddtyczą'cym działalnoŚtcti ODIE
oraz spraw10m recenzdi dla "Demosu" (Łódź', 20 - 21 HI). Organizator:
Ośrodek Dokumentacji
!i~nforma:cji
iEtnogr<lJf1cznej przy PoLskim Towarzystwie
Ludoznawczym.
V S e j m i k Ł ę c z yc k i c h T wór c ó w L u ci o w y c h (Łęczy'ca, 21 VIn).
Organiza1tor:Muzeum
w Łęczycy, Referaty:
A. Ku'trzeba-'Pojnarowa,
Twórc:zość
ludowa i amatorska
w dawnej
i nowej kUilturze wsi i mi U!st a. Lmprezy towarzyszące: Ogłoszenie wyników konkursu
pn. "Współczesna
łęczycka 'sztuka ludowa"
oraz p!"ojle1kcjafilmu pt .. "Łęczy'cki'e świą!tki i demony".
XIV Z j a z ,d D e 'l eg a t ó w Z w'i ą zk u :s pół ci z i e l n i R ę k <ci 'Z i e ł a L udo 'we go 'i A r ,t y 's,t y oC z ne go "Cepel1ia" (W'arszawa, ,24 X). OTg,aniz,a'tor: Zarząd
Związku Spółdziellni Rękodzieła
Lu:dowe!go i AI"ty'stY'cznego "Ce'PeHa". Referaty:
T. Więcikowski, Sp:rawozd'anie z działalności z,a lata 1976 i 1977 oraz program działan.ia na lata 1978- 1980; K. Góra, SP11aw:ozdlanie Rady Związlku za lata 1976 i 1977.
Komunikaty:
J. Spiszak, Propozycje
11 'UJchwał oraz dezydeTiatÓ'w. Imprezy towarzyszące: 'projek'cja H1mu oświatowego "P.iękno użyteczne".
°
Z ImateI1iałów ODi:IE ,opra:c,o'wala
Iwona
W,iktor
366
Kronika
ETNOGRAFICZNE
WYSTAWY
WOJ.
CZASOWE
STOŁECZNE
ZORGANIZOWANE
W 1978
ROKU
WARSZAWSKIE
Muzea
War s z a W a, Muzeum Azji i Pacyfiku
',iSZJtukla;odolbnicza Afganistalnu"
Scenariusz iopra'wa
pla's,ty'czna: Z. Sierisrzuła, H. JarnkoW'ska, 150 ,cksponatów.
Ekspozycja: 15. 1'2. 1977 - i15. 02. 11978w Okręgowym Muzeum Miedzi w Legnicy. FoLder.
"RzeiJba NursGntary"
ISoenadusz: Z. F1ii1arski, konsultalcja: iM. Wrońska, ok. 600 'c'kspona,tów. Ekspozy'cj'a: ,20. 01 - ;15.04 w PańS'twow'ym Muzeum Archeologiczmym w Warsz,awic.
Plakat, folder. WspóJ,orrganizator: Pańs'twowe Muzeum Arrcheorlogiczne w WarIszawie.
"Rytualne i obrzędowe Masrki Nusantary"
Scenar,iusz: e. Filar:slki, oprawa plastyrczma: R. Kowa,lewsk'i, 430 ekspcmató'\v.
Eks;pozycja: 30. 05 otwarde
(przewiJdywane zamknic;cie wystawy: grudzień
1979 r.) w 'Muzeum w Kwidzymliu. Pollder. Współorganizator:
Muzeum Zamkowe w Ma]borku i jego Oddział w Kwidzynie.
"Dary d'la ,Muzeum Azji i Pacyfiku"
Scenariusz: B. AdamieClka, oprawa pla:styczna: K. Burnatowicz,
ok. 100 eksponartów. Ekspo,zyiCja: '20.11. 1978 - 2,8. 02. 1979 w Galerii "Nusalnta,ra" w Wrarszawie. P!lakalt, ka'taLQg.
W'a I' IS Z a wa" IPańlsltwowe Muzeum iEltnogr,alficzme
"KUltura Afga'nistanu"
Scenariusz:
B. Kohutm;idka, oprawa plastyczna: M. Kosek, ,komisarz: E. Olejniczak, 102 'eksponaty, fotogramy. Elkspozycja:20.
01 -15.
05. Folder.
"FOIT:JKLOR78" - ,międzynarodowa wystawa ,filatel1styczna
Soenariusz: J. Ka'sza, oprawa pl<lJsty,czna: Cz. Łączka, 34 ;obiory .(157 ekranów
16 - kaI1tonowych). Ekspozycja: 1.02 - 5. 03. Kata.log. IWsp6Łorganiza'tor: Zanząod OXJręgu W aI1s2JaJwi"ldego
PZF.
"RzElmio'sło i Isztuka Indian Meksytku"
Scenadusz
i oprawa plals.tyczna: T. Wailendziak, 182eksponaty,
25 zdjęć. Ekspozy,cja: 10. 02 - 1:.5.04 w rMuzc'um O!kręgowytm w Lublinie.
"Dzwonki Świata" - z kolekcji Ewy Ś',liwir'l'skiej
SceIDlariu5Z 'i oprawa 'plaJs,tyczna: E.Śliwii1ska,
134 ekspolnaty. Ekspozycja: 13.
02. - 30. 04 w Muzeum Okręgowym 1m. St. .staszica ,w Pile. Kataloog,
"Polska biżuteria ludowa"
Scenariusz:
B. 'Ka,zJno".Vska,oprawa plastyczna: K. BurnatO\viCJz, GOO eks p orna'tów. Ekspozycja: 25. 02 - 15. 05.
"Pokaz rzeźlbw ,MuzeUm w Sierpcu"
Scenariusz i oprawa poJa.styczna: L. WO'],iJ1'ski,8 ek'spolJ1a'tów. Ekspozy<:ja: 25. 02
- 15. 11.
"Żywiecka Isztuka ludo\\~,a"
Sc·ena'riusz:
M. Mer'es, oprawa
pla5'tyczma: K. Burnaiowie,:,
kO'llsu1ta'cja:
K. ,Mrakuliski., 550 okrspclnatów. E'kspozy,cja: 14. 04 -- 20. 05.. 'Plalkat, ·katalog.
iWspółor.garnizatorzy: :Muzeum w Żywcu, Towarzystwo
'M,iłoś.ników Ziemi Ży'wieckiej,Minisrtcnsrtwo K uHury i Sz.tuki.
1
Kronika
367
"Polska Ceramika ,ludowa"
SCL'nariu~z i oprawa p!a'styczna: <P. Szadki, '200 ekspolllatów. Ekspozy,cja: 24. 0<1
l:i. 10 wl\1uzcum Wo,j Opolskiej w Opdlu-BieI'kowuca-cb.
Katalog.
",Sztuk.a Dalle,ki.eg'o ,Wschodu"
Scellariu,;z i qwuwu pla.;tyezna: E. Olejniczak,
57 eksponatów.
"Ekspozycja: 28.
04 - 1. 05 w Klubi,e RU SZS.P AWF we Wrodaw:iu.
"Na af'fY'kar'Ilskim targu"
'<;~e'nu'riu'Sz i cp"awa pla'9tyczna: J. Kozi·orowska, .100 e.kspOon.altów.Ekspozycja:
12. 05 - '0. 0'0 'w Klub:·e MFiK w ZdUl~$kiej Woli. FQ]der.
"Dz,iej:: P~.I1o:nii'kamudy}:lkiej w malars.twie W'ihia:ma Kurelka"
ScenariUJsz. c'\. Kurzątkowska,
oprawa plaS'tyczma: ,M.. Kosek, Q,6·oibra'zów. Ekspozy,cjla: 2. o-::i - 3. 07. Fold~r.
"Kullu.fa Afogam.Lstanu"
Sc·enariusz iop~uwa
pl.as'tyczma: M. SztraI1ltowkz, '124 e'kspcma'ty. Ekspozy.c.je:
3. 06 22. D'S w :Muzeum Okręgowym
~m. St. Staszica w 'Pile, współoo,rganizator: ;:vruzeoum Okręgowe um. S1. Staszica w Pile, ,20. 0-9 15. 10 w Klubie
:MPiK w ZdU(lSkicj Wal,i,26. 10 - 31. 12 w ,Muzeum ArcbedJ.Oogi.c'znym w Gdar'Isku.
"Kobierce' i Vka'nimy w3,chodn:ie 7. ka!E1k,cji rodzimy Xulczycki.ch"
Scenariusz:
A. 'Kukzy'cka, H. Śr'ed!niawa, :M. Nodzyńska, komisarz: B. IKaznowska, 69 eksponatów.
Ek.sp o'zy'cja: 6. 0,6 - 31. 07. Pla:kalt, kaltalo-g. W'spól,o-liganiZJa,torzy: Muzeum Ta,trzar'1ski·e w Za'kopamem, ·Ml;nis'ierstwo Kultury li Sztuki.
",BTOll w)<1s'piarzy,Pacyfiku"
Scena'riusz i oprawa pla,s-ty,czna: B. KahU'in.iaka, £0 elksponatów. Ek:spozy'cja;
15. 06 - 30. 06 w ,K11ubi,e,MiP.iiKw 'Zduńskiej Woli. 'Inlfonm<l!tor.
"Polska sztuka ludowa. Rola sztuki .ludowej w kulturze :narodowej"
Scenariu.sz :i opraw.a plastyclma: A. KU'rzą,tkowska. Ekspozy.cja: 30. 06 - 31. as
w Okrc;gowym Muzeum Miedzi w tLe~nicy. Kata:lo.g. Współorganizator:
Okręgowe Muzeum Miedzi w Legnicy.
"Wspólcz'c~na mClngalska sZltuka u.żytikowa"
Scen.ariusz: 'p~a-c(mnj.cy ZwiąZ:ku .Mc;ng,oJs'kiJch ,Arty,stów Plas,tyków,
oprawa
pJa5tycZ'na: Cz. Łączka, 'kCtmisarz: E. Olejni,czak, :137 elkJSpolnaJ1.ów.Ekspozycja:
Hi. 03 - 6. 09 PJa.kat,foloder.
Współorganizattorzy:
'Związek Mo,ngol'S'bc'h Artystów Plals.Łyków, Związek ·Pols!ki-ch ArtY1s'tów Plai5tyków.
,.Zwiqzid -mi~dzy Holandią 'i Pdlską w XVI i XVH wi,e.ku"
SCCinariusz: .Rnnald dc Lecuw, 'opr.awa p~.asty,czl1Ja: pra;coWlrucy muz,eum holJ.en'dcl1skj'cgo, kcmisaizc: 'Event ,van S'ha,a,:'c1n, J. Skrzyńska,
H. Ba,naSJiuk, 300 e.kspClJ1latów.EksfJozycja: ')8. Da 1. 10. Pklkat, ka't,aJo!g. \Vspółorg-an:izatorzy:
Minis!cr5two
Kuj LIry i S,,:: uki, Dcpartamclnt
Pails·twowych
Zbiorów Slituki Vol
Hadzc,M~nistcr,.,t\\'o
Kultury,
Wypoczynku
:i Spraw SocjaJlny'ch w Hadze.
"Zwyczaje rc.az'inne w kulturze 'ludowej --milc'ść
i małżeh's'two"
Scenarill.sz: T. Am:br,ożewic'z, oprawa p.lastyczna: :Z. Sos'nov/ski" ,130 eksponatów i 120 zdj~Ć:. Ekspozycja:
15. 09 12. H. Katalog. IWspółorgami.Zoa,tor: Zarz.<:l'd Główny ZSMP.
"Wc;gier:s.ka sztuka ludowa - ,region Szeged"
Scenariusz:
pra~'()Iwn~cylVIuzeum im. F'cr,enca ,1\1óry 'w Szeoged, oprawa
plastyclm-a: K. 13u;·na'to.wrcz, kOimis·arz: J. Tomi'c.ka, .270 eksponatów
i 18 fo'togramów. Ek,spozycja: 13. 10 - 1'5. 11. ,Plaka't, ka'tailog. :W:spóło,rganizatoT: iMuzeum.
im. Fcrcllca Móry w Szegcd.
:368
Kronika
"z dziejów muzeum"
ScenaI1iusz: iM. Pal'now:ska, ,oprawa pltalstycz:na: L. IKosek, 80 7Jdjęć, 30 plakatów, 80 dolkumentów. Ekspozy'cja: 28. 10 (o,twarcie).
"Rodzi'na w pcils'kli·ej:SJZ!tuce
-ludowej"
Sc'ooariusz .i oprawa plasty'czna: J. M,igdal, 66 elkspcma'tów, Ekspozy'cja: 30. 10
- 31. 1'2 w IMuzeum Ziemi Socha'czews,kiej w Soc ha,czewie. P,la,lmt. Wspólorganiza't'or: Muzeum Ziemi Sochaczewskiej.
"Obrzędowość obywa telska w żY'ciu radzilny"
SoenaniUJsz: <B.Ogl'o<cioW'ska,IM. Ol'lewicz, oprawa p],ar.styczna: Z. So'sIl1'QlWski,
80
ekspona'tów, '170 'fQtogramów :i Idclkumentów. EkspozY'cja:24.
11 1978 - 6. Ol.
1979. Folder. Współo'rga1n:izaitor: MSW - 'Departament
hdminis'tracji.
,;Gre,dIDasztulka ludowa"
Scenariusz Kostopoulou Dimitra, Karastamati Eleni, oprawa
plastyczna:
StyliaillasBergeles,
K. Bu rnatawic z, komisarze:
B. Kaznaws'ka, Stylianos Bergeles, 128 .elklspana1tów. EkispozY'cja: l. 1'2 - 31. 12. iP'Lakat, 'kata/log. Współorga.niro'torzy: ,Mirri'ster.stwo !Kultury li .Nauki w GrecjlL, ,Muzeum Greckiej Sz.tuki
iLudOlWej w A'ten<lłch, M!KiiS.
"DawllJe budoWilliJc'twOd'rewrcia·ne w Norwegili - ·ochrana -zabytków.
,,Drewniane kaś'Cioły słupowe"
Sc·elllarius,z: Bj0nn ,Bj0nnseth, Luc'e Hi'nsch, Gutharm .Kia'Vili,Dag R()~nlie'n, AnneJiese has, oprawa 'p1aJStylC'Z'I1a:
P. Sza'Clki, ikomilSłarz: ,P. Sza'cki, ,101 plall1Sz.
Ekspozycja:
12. 112.1978 - '10. Ol. '1:979. Plaka't, k a,talog. Współ'orga'Illizatorzy:
MSZ, Kanserwa1tor ,zalbY'tk6w Noa'l'odQlWY'c'h
rKróles·twa .Norwegii.
WOJ. BIAŁOSTOCKIE
:Mu'zea
B i a ł y IS ,t a k, Muzeum Okręgowe
"Ludoweabrzędy
północno-Wlschodil1lkh Iterenów Porski"
Scena,niusz: H. Ja,ku'bowska, 'opI1Cl:waplalsty'czma: S. ChudZJi:k, 700 elksponatów.
Ekspozycja: 8. 06 - 25. 06. Współorganizatorzy:
Białostockie TowarzY'stlWo Kultury, Spółdzielcze
ZrZJes7Jerri:eWytwór,ców Rę'kadzi,ela LUldowego i Ar<tys'ty.cz:nego "CepeHa" w Bi'ałY1mstoku.
"Sztulka hucu'1ska"
Scenarli'UJsz: IB. 'W,rólJj].eWl~ka,
,opr,a(W<łpl<lłSlty,czna:'T. 'Nieśder, A. 'Wilc7JeW!ski, 166
eksponatów. 'EkJs'pozY'cja: ł9. 12. 1978 - Q4. Ol. 197,9.
WOJ.
BIELSKIE
Muzea
W i 's ł a., Muzeum Be.skiJdzkJie'
"ZY'clieGÓorai1ihesiki.dz<kkh w plasty,ce J,anoa'W'ała,cha"
Scenariusz:
.3. K'rop, o'prawa pla.s.ty<;'zma:B. iłIęcz:ka, ;20 clbra.zów Ig.ratik. Ekspozycja: 1. 08 - ft15. 09. iPJ.aka't, f<oIl'deT.
"Rzeźba ,ludowa Jana Bojiko"
SoellJari:UJSz:J. KI'Op, ,opmwa plaG'tY'cz;na: J. Baj,kJo" 32 rzeźby. Eks'pozycja: 6. 08
-:20. G8.
"Twórczość plastyczna wiślańskioh twórców amato.rów"
Sce'l1a,I"iusz: J. Kr'op,oprawa
pla'SltY'czJna:B. Heazko, 140ek:spamłltów.
EkłSPOzy,cj.a: 6. 018- 20. 08. FcHder.
369
Kronika
"Rękodzielo arty:stynme wsi i województwa bielskiego"
Scenafiiuslz: J. Kr1oiP, oprawa plaslty,czna: A. Me;teUa, 36 eksponatów.
EkJs,pozycja: G. 08 - 20. 08.
"Wystawa zdobnidw1a ludowe:g'o na skrzynLach i meblach 'ludowy,ch"
Scenal-iusz: .A. Oczkows'ka, J. Krop, oprawa plastyczna:
B. Heczko, 46 eksponatów. Ekspozycja: wrze·S'ie11- paź,dziernik.
z y w i e c, Muzeum w Żywcu
Zob. Wal'szawa,
,.,Żywiecka Sztuka Ludowa"
Pań'Sitwowe Muzeum Elmogr.afj,czne.
"IX pokOlrrkuJ1sawa wystawa zdobnictwa Ib~bułkowego Żywiecczyzmy"
Scenal'iusz: M. Men~s, oprawa plastycl'na: A. Zięba, 300 ekspona'tów. Ekspozycja: 25. 06 - 25. 07. W:spół,orgalIliza'tor: Ministerstwo
Kultury li SZJtu!ki, Z-rzcISze-nie Spółdzielcze
!Wytw. Przem. Ludowego
'i Ar.tysty<cznego "Mi.lenium"
w Krakowie.
"Góralska 'muzyka"
Scenariusz: L. Grajny, oprawa plals'iycLlna: K. i L. Grajni, 58 ekspOlna'tów
3:'
fotogramów. Ekspozycja: 3. 08 - 30. 09. Folder.
Instytucje
niemuzealne
S u c h a B e s k i d z k a, Towarzy.'ihvo 'Miło'S'IJ:i,kówZicmil Susbej
"Sztuka ludowa - dobrem Nar,odu"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
A. KrZJeszowjak, 98 eksponatów.
12. 03 - 30. 07 w Urzędzie ,Miejskim w Suchej Be;s<kidzbej
WOJ.
Ekspozycja:
BYDGOSKIE
M u ze a
C h o j n i c e, Muzeum Regionalne
"Pokonkursowa
wy:;tawa twórczosci ludowej regionu Kaszub Południowych"
Scenariusz
,i oprawa plastyczna:
W. Tybors,ka, ÓO eksponatów.
Ekspozycja:
2G. 05. _. 28. 08. linformator.
"Don;.be!k {Wól'cz,Ośd ludowej Kaszub PołUldniowych"
Scenariusz i oprawa pla:sty'cnna: W. Tybor,ska, 30 e.kspon.atów. Ekspozy,cja: 26.
09 31. 12 w Wytwórni
Konstrukcji
Stal·owych "Mostostal"' Cho'jnice.
Z n i m, :\1uZJeumRegiona,~ne
"W polu, w domu i w ,zagrodz~e"
Scenariusz: E. Żurowska, 100 e<kJspcmatów. Ek,sPo.zY'cja: ;]4. 05 - 15. 05 w Ośrodku Ligi Obrony Kmju.
WOJ.
CIECHANOWSKIE
M u zea
O p i,n o gór a, Muze'um Okrę~owe
,;KUiltura ,ludowa w zbior,a.chMuzeum Okręgowego
ScenaniUlsz: L. :Kosiilski, 'O'pl~a:waplalS'tyczna: J. Królik,
zy.cja: 23. 12. 1978 - 8. 02. 1979.
24 "Lud"
-
tom
64
w Opinog&rze"
120 ekspona'tów.
Ekspo-
370
Kronika
WOJ.
CZĘSTOCHOWSKIE
Mu z e a
Cz ę s t o c h o wa, Muzeum Okręgowe
"Harf1tyregionu częstochowskiego"
Scenariusz: R. Rok, oprawa plastyczna: M. Grądmain, 40 eksponatów. Ekspozycja: 20. 07 - 10. 08.
"Wielcy FO'la:cy - kh .życie li dzieła w rzeŹJbie ludowej"
Scenariusz: R. Rok, oprawa plastyczna: M. Grądman,li3
,ekspona'ty. Ekspozycja: 20. 09 (otwal1ci'e).
WOJ. ELBLĄSKIE
Mu ze a
K w i d z y 11,Muzeum
Zamkowe w Mall,bOIrku - Oddz,i,ał w Kwidzynie
"Hafit IUldowy na Doilny1mPowi0lu"
Scenariusz: .H. Sa1mpła'wska, opr:a'wa pl,alsty,czna: ,s. Czerny, B. Malinowska,
eklspclilia,tów.,EkspCizy,cjra:15. Oli- 31.112.Ka1ta1olg.
,,:Rytualne i cilirzędowe maski Nusantary"
[Zob. Wal1szawa, ,Muzeum Azji i Pacyfiku.
WOJ.
31
GDAŃSKIE
Mu z ea
W d z y d z e, KaiSzubski Park Etnograficzny
"Wdzydzkie rzemiosło artys'tycznei
rękodzic1o iludowe 1907- 1977"
:Scelnografia: M. BuczkO'wska., oprawa plasty,czna: J. Hebda,konsuHalCja:
BłalszJkowski, '19 ekspcmatów. Ekspozycja: 22. 07 - 31.10.
W.
Instytucje
niemuzeal'nc
G d a ń s k,Wojewódzki
Ośrodek Kultury
"ATtystyozne rękodzido wsi i małych miasteczek"
,scelnariusz: S. L,ilszkowlska-Skur,owa, oprawa pla:styczna: H. Gregor-Blaszkow,ska,97 ekspcna1tów. Ekspozy,cja: 8. 03 - 19. 03.
"Sztuka ludowa województwa gdaóskiego"
Scenariusz: S. Liszkows,ka-Skurowa,
,oprawa pl,a'styczna: H. Gregor-Bla'szkowska, KO'nsulta'eja: 'W. Błalszkow'ski, 45 ekspanaltów. EkiSpozycja: 18. 0:1 - 20.
03 w Urzędzie WojlC'wódzk'irmw G:dal1lsku
"Sztuka ludowa Pomorza Gdal1,~kiego"
Sccnar,iusz: K. Szał'a;śna, oprawa p'las'1y,czna: H. Gre:gor-Blaszlkowska, 93 ekspClna1ty.E,kspozy,cja: 2. 08 - 22. 0,8.Pllakat.
'iSztuka IUldowa Ziemi Gdailslkiej"
Scenariusz: K. Szałaśna, oprawa plastyczna: H. Gregor-BlaslJkowiska, 140 eksponatów. Ek'sp oZY'CIj
e: l·li. 9 25. 09 w Kilubie Miej'skiego Domu Kul'tury
w Kartuzach;
27. 09 - 5. 12 w Kluhie GalmizonolwY'm - Hel, 10.5 eksponatów;
8. 12 - 31. 12 w Bibliotece Gminnej w Luzinie, 62 eksponaty. Plakat.
371
Kronika
"Kaszubska sztuka ludowa"
Scrnariusz: H. Gregor-Błaszkow:ska,
K. Szałaśna, 'oprawa plastyczna: H. Gl1ego;'- Błaszkowska, G4 eksponaty. EJkspozycja: 11.12 - 22.12 w Miejskim Domu
KuLtury w Wejherowie.
Wspólorgan'izator:
Miejski Dom KuHury w Wejherowie.
WOJ.
GORZOWSKIE
Mu zea
M i c:d z y c h ó d, Muzeum RegiOlnalne
"Malarstwo na 'Szkle"
Scenariusz:
R. Skłodowski,
oprawa
pla,S'tyczna: G. Sto:iJl,ska, konsultacja:
W. Sadowski, 60 eklsponatów. Ekspozy!cja: 14.03 - 15.05. Plalka!t
"Budolwnictlwo ludowe zachodnilej W[elkopolski"
Scenariusz: R. Skłodowls,ki, oprawa pla1s,tyczna: G. Stolil1lSka,Ikonsultacja: W. Sadowo'ki, 30 ·ekspona'tów i 80 fotogramów. Ekspozycja: 12.12 (otwarcie). P!lakat.
M lic:d z y r z e C z, Muzeum
"Po'k1az pl'Sanek wielkanocnych"
ScenaI"iusz: J. Patorska, oprawa plas'ty'czna: L. KJlimkiewi,cz, R. Pa,torski, 81
ekspcnaltów. Eks'pO'zycj,a: 21.03 - 10.04.
"Wyroby wlilklimialns'kieregiorniu"
Scenariusz: J. Patonslk1a, oprawa pla!sitYicznaR. Bamo!I1Ski,Gl eksponatów. Ekspozycja. 21. 09 - 30. 09.
WOJ. JELENIOGORSKlE
M u z ea
J e l e n I a Gór
Oprawa
a, Muzeum Okrc:gowe
"R!zemi'osło artystycZlneod XVII do XIX wieku"
plas1tyczna: D. Tur'kiewiclz, 32 ekS!ponaty. Ekspozycja:
WOJ.
15.10
-
20.12.
KALISKIE
Mu zc a
K a l i s z, Muzeum Okręgowe
Ziemi KaEski:ej
rodiz,innei doroczne oraz elementy wlnę'trza mieszkalnego
,(Kali,skie, przełom XIX ,i XX w.)
Scenariusz: .l. P. Dekowski, A. Jeziers,ka" oprawa plastyczna: W. Oźmina, konsultacja .. J. P. Dckow:;ki, ok. 300 eksponatów.
Ek'spozy'cja: 31. Ol. (otwarcie).
Folder.
"Obrzc:dy
WOJ.
KATOWICKIE
M u z ea
B y t o m, .Muz,cum Górnośląskie
"Dawny ubiór ,dzi'oeięcy XVIII - początek XX w."
Scenariusz: B. BazieJi.ch, oprawa pla.s1tyczna: K. Wojakowski, M. Stempel,
e,kSpC,Il<l'tóW.
Ekspozycja: 1.06 - 20.009. >Plakat, katalog.
24'
30G
372
Kronika
Z a b I' Z e, ·Muzeum
,./Mój Sląsik"
Scenariusz:
\K, Ka'czJk,o, oprawa plasty'c.z:na: K, J<;drzejowls,k<l-,Nowa'k, 180 .eksponatów, Ek'spozy'cja: 1,11.1977
2;:,01.1978,
iKata:!OIg. Ws'pólorga'oiw'tor:
TowaIszystwo iMiłośn:ików Zabrza.
WOJ.
KIELECKIE
Instytu'c
je
niemuzeal,ne
K i e Ie e, Towallzyls'two 'Przyja'eiół GÓl1nktwa, Hutl1Jidwa i Przemy'slu
SLaropolskiQgo
"Wy.st.awa twór,czoś'ci :ludowej wojoewódZitwa kidcc'kiego"
6eelI'1ar.iu.sz: G. Ło.ngawi:k, opralwa plastyezI'lla: K. .sc.iw'iar.ska, 3·50 e.skpomatów.
BklSipazy'ej.a: 9.09 10.9 w Nowej Sł'upi. W.sJpółorgani'zator:
WOje'wodl.kli Dom
Kultury, ;Ki'eLe,e.
K j e l c e, Wajoewódzki Oddział StoWlarzy:szenia Pax
"WspMcz·esna 'ludowa ,s·ttuka s.akralna"
Opmwa
plastY'C'21l1a:E. Gr·ochulSki. konsultacja:
B. Erber,
4;)0 l'k,sponatów.
Ekspozycja:
25. 06 15. 08. Folder, pla'kat. Współorga/nizator:
Z.Z,G. "Veritas".
WOJ.
KONIŃSKIE
M u zea
K on li n, Muzeum
Okręgowe
"Rzeźba !Judowa Zd:zisł.awa Staszak,a"
Scenariusz:
B. CybuLska, oprawa plastyczna:
R. Laiba, kom;u:ltacja: Ł. Nowa,k,
80 eksponatów.
Bks·pozy,cj.e: 1.04 - 19.cr5 w J\iI'uzeum w Tomaszolwi~ Maz.: 20.05
10.07 w .Muzeum w OpocZini'e: 11.07 20.08 w Muzeum
w Ra,domsku. Informator.
WOJ.
KOSZALIŃSKIE:
M u z ea
K o iS z a l i n, ,J\iIuZJeumOkręgowe
,,.Lu/dowe i'nstrumenty
muzycz,l'1C i rzeźba
Zob. Poznań, Muzeum Btnogra!fic2me.
WOJ.
'Muzea
iK ra k ó w, Muzeum
o tematyce
muzyczne,j"
KRAKOWSKIE
Archeol'ogiczne
"Ikona w ,eer.kwi"
Scenar:iu:sz: IK. BileleTl!~n,opr;awa plastY<:2ma: M. &awi'cz, konsul,ta,cja: J. Mali'nows'ka, '6'3 ekspona.ty. Ek'Spozy,cj.a: 15.12.1978 - 28.0'2.1979. lnform'l'~or.Współarga'Ui'za'tor: M'uzewn BudoWlnidwa Lu:dowego w Sa'iloku.
Kra k ó w, ,Muz,eum H.ilstory;czne Milasta Krakowa
,,szopki kira:kOlwskic, 19<78 rok"
Scenari,usz i opraWIa plastyczna:
T. Wroński, 64 eksponaty.
EJkspozy,c.ja: 10.12.
,1978 - 4.cr2J1ff7'9. Pla!kat.
3TJ
Kronika
M y ś l e n i c c, IMuzeum Rleig~ona']ne "Dom Gn~eki"
"P'oIs'ka grafika ludowa"
Scenariusz iopmwa
'plasty'el'na: wg koncepcji pr:acawrrików muzeum, 3<8eksponatów. Ekspolzylcja: 23.03 15.05 Katalog. WSipółlolfiga:nJiZJator:
Muzeum Etnogralficzme w Krak,cJw,ie.
"Ma,jaTls,two na sZJkle"
Scenariusz
opra1w1a pl1as!tycZJna: E. PE!k:sowa, 60 e!ksponatów.
Ek"poz)'lcja:
B.04 - 3.05. K,a<tallog.
"Sztuka Jawy"
Scenariusz
o!prawa plas1yczma: wig kOlncejpcji pmcowników
muzeum,
1,36
eksponatów. EkspozYicja: 19.07 -- 4.10.
"Ma1arsltwo .Jlardwigi IN as.idla!k"
Scenaniusz i op:rawo. pla:sIt)'lczna: wg. klorrcepcji pracownilków muzeum, 25 elkspona'tów. Ekspozylcja: 23.07 w 'plenerze (iMyś].enke - 'Zairalbie).
"N~pal"
S,c'E'lnariusz ,i 'oprawia plasLy,czna: wg koncepcj,i pnalc<Qlwniikówmuzeum, Q-60 eksponatów. Elk,spozycja: i12.!1:2.l97<8
- l1.01.W7'9.
WOJ. LEGNICKIE
Muzea
L e g J:1 i c a, Oklręgowe Muzeum Miedzi
"Plollstka SZJtuka LudowIa"
Zob. Warszawo, Pań<stwow,e Muzeum Etnogra1i czne.
"Sztuka zdabnkZJa A£gani:sta1nu"
Zob. Warszawa, Muzeum Azjli i Pacyd',i!ku.
i
WOJ. LESZCZYŃSKIE
Muzea
L e s z IDo, ,Muz'eulm Okręgowe
"Rzeźlba ludowa wojE'lwódz'!Jwa leszczyńslk1ie@0"
Scenariusz:
B. Błalszk'iewic.z, 9'1 ekspanla'tów. Ek,spozy'cja: 4.03 ma'tor
17.09. Infor-
WOJ. LUBELSKIE
Muze a
L u ib a r t 6 w, ,Muzeum Regi'onalIne
"Szltuka IUJdowa riClglionulubartolwlskiego"
:Scena~iusz: rz. Zmulda, oprawa pla'S'ty,cZJna: Z. LE'lsZJczyńlslk,i,11.30€lkspona1tów.
Ek<spozycja: ,1.0,71('otWlaII1cie).
L u ibli n, IMuwum Orę~cJwe
"Kultura In!dian MeJ'lsylku"
'Zob. Walrszawa, Pań:s1:wlowe Muz,eum Eltnogr:a:fii c2lD1e.
"Ludowe kowlallstwo Luhe'lsZlczyzny."
Soenar;iusz: C. W'rę!J<i1alk,'opmwla p>Lals,tyc:zm:a:
,K. IW:Hkowska, '143 eksponaty.
Ekspozycja: :l8.0i3 - 29.():6.
1
374
Kronika
",Ludowe tJklaotwo białostockie"
Scenariusz:
S. Dados, 47 eksponatów.
Ekspozycja:
6.06 -- 30.07. Współorganizator: S'towarzyszE'IJ'ic Twórców Ludowych.
"Szituka ludowa Turyngii"
Scenariusz:
S. Dardos, D.Powiłań.ska-·Mazur,
oprawa plas·tyczna: K.Witkrlws.ka,
120 eksponatów.
Ekspozycja:
6.06 - 30.06. Współorganizator:
Ośrodek Kultury
NRD.
"Tka.nina i Tz,eź,ba ,lud-c-wa Lubeilszczyz.ny"
Scenariusz:
A. Gauda, 53 eksponatów.
Ek,;pozycja:
2.09 --- 1.~.10 w :vIuzeum
Okręgowym
w Wałbrzychu.
Informator.
Współorganizator:
Muzeum Okrqgowe
w Wałbrzychu.
"RzeŹJba ludowa olśrodka łukowsklego"
SC'E'lllJariusz:D. Powilai1ska-Mazur,
oprawa plas,tyczna: K. Witkowska, 70 eksponatów. Ekspozycj'a:
11.12 (otwarcie).
Współorganizator:
StowarzysZl'lnie Twórców LudO'wych.
WOJ.
ŁOMŻYŃSKIE
M u ze a
C ie c h a In'o w i e c, Muzeum Rolnictwa im. KrzyszJtofa Kluka.
"WSlpóŁcizes-napodlmiika tkanina dwuosnowlowla"
Scenariusz:
T. Czerwiński,
oprawa
płastyCiZ.na: T. Oze.rwillski, W. Bogucki,
Konsultacja:
M. Pokropek" 27 ok!sponatów. Ekspozycje:
3.0:3 23.03. Współorganizator:
WDK w Łomży; 30.03 - 15.05 w Muzeum Okn;gowym w Żyrardowie, 34 E'kspona'ty. WspMorganha!bor:
Muzeum Okrqgowe w Żyrardowie.
"Muzeum - ilalbora,torium"
Scena'riusz: studenci etnograf!ii UW., oprawa plastyczna:
\'-1. Bcgucki, T. C,z:rwiilski, kOlIJ'su]:taicj.a:Z. SokOllewicz., M. Pokropek,
K. Uszyilski. 100 eksponatów.
Ekspozycj,a: maj, Pałac Kazimierzowski
- Uniwersytet
\'-Iarszawski. Współorganizator: Katedra Etnografii UW.
"Tradycyjne
zajęcia kolbidy wiejsklej na Podlas,iu"
.scenariusz:
T. CziElI'wińsik1i, c~p.l'awa plastyczna:
W. Bcguc'kii, kO!1sultacja:
K. Uszyń,s:kii, 120 eksponatów. Ekspozycja 23.09.1973 - 1.02.1979 w zespole Szkół
Rolniczych w Bielsku Pcdlaskim.
Współorga1ni1zator: Klub Etnograficzny
w wymieniO!ne jszk oIe.
"Stroje podlaskie"
.scenariusz
i oprawa
plastyczna:
T. Czerwióski,
kOlnsultacja:
M. Pok:'opek,
210 ekspO'natólw. Eks'pazy,cja: Z2.l0 - 26.11. PlakaL
Ł o m ż a,M'uzeum Okręgowe
"Strój łudowy województwa
lamżyóskiogo"
SCElnariusz: W. Palwłak, oprawa
plastyczna:
B. NarJeś.rl'iak, 7fi eksponatów.
Ekspozycj'a: 19.07 - 10.09.
"Haiflt ludowy północno-wscho'dniej
Polski"
Scenarius.z:
W. Pawlak,
oprawa
plasty'czna:
B. NaJ.cśniaik, ;).~ ekSipO'l1atów.
Ekspozycja: 19.07 - 10.09.
"Wycinanka
kurpiow,ska"
Scenariusz.
J. Chętnikowa,
oprawa plastyczma: B. Na,lcśniak. (iO eiksponaitów.
Ek,spozycja: 25.09 - 31.12 w Mi,ejs'ko-Gminnym
Ośrodku Kultury w Nowogro<iz:le.
375
Kronika
N o w o gr ód,
C hęt'n ik.a
Pa;rk
Etnograficzny
Póhno(mo-W's<:hodnie~o
Maz'o'ws:za im. AidarrnJ<l
"Kultwra ludowa kUI'p'iowskiej Pusz·czy Ria,lej"
Sccna';"i U'.';Z: W. fa wlak,opra
w,a pl'alS'tycz.na: B. .Na'!eśniak,
Ekspozycja. 2.1.0;) - 23.0b.
"Tka'nhna łukowska"
Sccllariu.;z:
W. Pa.w1a'k, opm,wa plastyc'zna:
B. N'a'le5niak,
Ekspozycj;J: '"-4.06 - 30.09.
WOJ.
143
eksponaty.
40
eks:ponaiów.
LODZ.KIE
Muzc;)
Ł ó d i., Muzeum Arch.:,okgiome i Etnc1grafi'czne
"Tęcza na śniegu - tradycj,a i współczesność w sztuce ludów Sybcrii i Dal~k'iego
W,s'chodu"
Scenariusz: pra'cowniey Pailsiwowego Muzeum E1Jl1Oigrafic~negoNarodów ZSRR
w Lcni'ngradzie,
oprawa pla9tyczna: J. Kuli,giewicz, 26,1 eksponatów.
Ekspozycja: 19.01 18.04. Flaka t. Wsp6łorganiza tor: Parl:stwowe Muz,eum Etnograficzne Narodów ZSRR w LC'ningraodzie.
"KuHur,a Afry1k'i Zachodll1i,ej"
Zc:b. Szcze'cin, Muzeum Narodow,e.
"Obrazy Ina .szkl.8 Krys,tyny Zahierz1cW'skiej"
Scc,n;.lI'iusz: T. ŁaszCl.C1WlSlka,
K. Za:bi'erzewska, opralwa plastyczna: M. H. Czurko.ElksjJozycja: 2a.OH - 7.10. FoLder.
"Wi,eI1 c.edożynkowe"
Scenal'iusz: .J. Maszew.ska, ok. 20 eksponatów. Elmpozy'cja: 6.09 19.10. \Vspól·organizator: Woj.ewódzki ZarZąd Kól'c·k RdlJniczych.
l
WOJ.
NOWOSĄDECKIE
NI u z c a
G o r l i c C', Muzeum Regiona'lne im. Igll'a'cego Łukasiew,icza
"Pmce nz-c;ilbi':.l:l's!!Qic
twónców ].udowy'ch z reg'ionu Gorli,c"
Ek:spGl.ycja: 1.03. --- 10.0·1.
"Wystawa pokonkursowa
rzezby ludowej Karpat Po'ls.k<ich"
Ek:spclzycja: 1.09 -- 1.12.
"Szopkiludovi·e
,i ,obrzędy noworoc~ne"
Ekspozyc}a: 15.121978
15.02.1979.
L i m a n o w a, Muzeum Ziemi L~manow"kiej
,,111 pOlkon:kursowa wystawa ha.£tu - L~mal1'owa 7·8"
SCClnar:iusl. i oprawa p'lastycZ'na: J. Widok, kOl1lsultacja: E. Fryś-Piet:raszk:owa,
Z. Szc1wczyk, M. Dlugosz, 358 ek!'1POll1a:tów,Ek1spozy,cja: 11.06 - 27.08. Plakat,
kata,log.
M u s z y n a, iVIuL\eumRegionalne
"Rzeźba Zbig[]li'cwa Ważydrąg;a"
Scenal'iusz i opralwa plalstyczna: W. CZ\crniec, komsu!'ta.cja: pracO'WlI1icyMuzeum'
Okręgow0go w NO'Wym Sączu, 26 eksponatów.
Ek.spozylC\ja: 15.06 22.0'6'.
,;Ceu'a1mcka K'U1negulf1dyJeżaw;skij'ej"
Scenal'iusz i opr,aWla plastyczna:
W. Czerniec, konsillltac\ja: pracownicy
Muzeum OkręgowegQ w Nowym Sączu, 47 ekspona:tów. Ekspozycja:
1.07. 8.07.
376
Kronika
"Płaskorzeźba Jówfa Ci'laka"
Scena'riusz i ,oprawa plasty,czna: W. Czerniec, kOlIlsuHa'cja: pracownicy Muzeum
Ok'r(~gowego w NowYim Sączu, 22 ,elksponaty. Ekspozycja:2!.10
- 5.1!.
N o w y S ą c z, Muzeum Okręgowe
"Współczesna rzeźJba 'ludowa Karpa'i [Po1'skkh"
Scenariusz: E. Długosz, 140 ek'sponaltów. Ekspozycja:15.04
- 20.06 w Muzeum
Okręgowym w Wałbrzychu. WlSpółOlI'galnizator: Muzeum Okręgowe w Wałbrzychu.
"Wystawa pokonkursowa
III Kongresu Współczesnej Rzeźby Ludowej
Karpat P,olsbch"
Scenariusz: A. Kroh, ,oprawa pla'Sltyczna: B. i M. ,Magierowie, 200 ekspOlnatów.
Ekspozycje: 13.05 - 30.07 w Sądeckim Parku Etmogralficznym. Kata:,log; 10.8 - 15.10 w Muzeum Wsi 0p,ol&k'iej, 134 eksponaty. Katal'og. WOlpó1org,aniz'ator:
Muzeum WSiiOpollskicj w Opolu - Bierkowicach.
"S'trój ludowy południowej Słowacdi"
IScelnaniusz: R. Renyiova,
V. St.ev,akova, ok. 200 e1k:spona,tów. Ekspozycja:
4.06 2,7.06. Kataloig. Współorgan'iZJa1t.ar: Teikovske ,Muzeum w Levica'ch,
CSSR.
"Sztuka ludowa Zlalipia"
IScenariusz: M. Załuska, E. Długosz, konsultacja:
N. Bartosz, 90 eksponatów.
Ek's'Pozycja: 1,6.08 30.09 w Sądeckim Parku Etmografkznym.
Infonmator.
Współo,rganiza'tor: Muzeum Okręgowe w Tmmowie.
,,Akwarele Nikifma Krynic'k,ieg'o"
Scenariusz: \1\1. Ma.sz.czak, 37 ekJsp.anatów. ,EJkspozycj,a: 6.10
::0.10. ,Informator.
R 'a b k a Z d rój, Muzeum im. WI. arkana
"K'obiie'ta w rzeźbie ,i rmala'rstwi,e lIlias'ZJklle"
Scenariusz:
P. Piotrlowsk'i, oprawa
plastyczna:
A. GłuszYJ1ski, konsultacja:
M. Lechow'Ska-Bujak,
80 ekspona'tów. Elk'spo:zycja: 8.03 - 20.04. Plakla1.
"Instrumenty
.muz)'lcZJneStan~sława Gracy z Poronina"
Scen:ariUlS1z: P. Pio1Jrmvlski, oprawa
plas'tyJczna: WI. Kopy1tek, konsultacja:
·M. LechoWls~ka-Buj,ak, 30 eksponatów.
EkspozyC'ja: 28.04 23.05. Plaka't.
,.,Starre malamtwo i rzeźba z'e ibiarów Muze'um ,im. W'I. arkana"
Scenar,iusz: P. Piot1"C~ws'ki,oprawa plasltycZJna :Wł. K1oIPyte'k,konsul.tacj;a: M. Lechowska-Bujaik,
50 eksponatów. Ekspozy,cja: ,2.2.07- 120.110.
Plakat.
,,~spóklzeslne malaI'lS'two na sZJkJl,etwórców z,ako'PLaI1lslbchze ZJbi,oru
,MuZJeu:m1m. WI. Orkana"
Scenariusz:
P. Piotrowls,kii, oprtaw,a plas'tyczna: WI. Kopytek, kOlnsultacja: M.
Lechows,ka-Buljak, 100 e!ksponalólw. Ekspozycja: 10.H.1197'8- 8.01.1'979. P~a\kat.
Z a k o iPa n e, MUlzeum Tatr.zaI1l>lkieLm. T. ChałUlbiI1'skliego
,,,Marlans'two'na szkle i TZJeźbaBrani,sł.awa Heidlna1rza"
SCClnal1iusz:H. ŚredniJawa, 'oprawa pl<listyozma: E. H,odzik, 40 ekspona,tów. Eks'pozycja:1.02
- 30.06 w OddZJLale PańSitwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.
"Malarsbwo Katarzyna
Galwława z Zielonek k. Kraikalwa, Ptaki Piotr
II\JWlitz Zales.1a k. Kmnii'Emicy, Kiolek>cja - Elwa i Le:szE!kMa,cli,ak,iz K'nalklolwa"
Scelnariu:sz: H,. ŚredniJa'Wla, oprawa pla'sltyczna: E. Radzik, 5;6 ekspcmaltów. Ekspozycja: 13.112.19'78
- 28.02.1979.
Instytucje
iniemuzealne
S. zc z y r!k, M1ielj~lw~GlI11inny
OŚII1oid~k
Kultury
,,;Wystaw,a prac twórrców 'ludowYIch"
rzeźJby Józef'a Nikłela" eks'pozyc'ja: W.04; rzeźby Józefa Migdała, ekspozycja:
'111.06;hafty Wlik>torii'Las,zcza'k, ekspo,zy'cjla: 6.08.
Kronika
371
WOiT. OLS,zTYŃSK,IE
M u z ea
O I s z t y n, Muzeum Wa.nmi'i i iMClJZiUT
"Kultur.a ludowa Wa,rmi,i .i Mazur W!czo.raj i dz~ś"
Scenariusz i konsultacja:
A. Blachow:sJd, oprawa plals'tyczTlta: W. Pas,ik, A. Dzuemielow.icz, oik. 400 eks'pona,tów. iEJkspo,zycja: IEpiClC- sierpień w Gaileriii Sztuk:i
w Ols.ztynku.
WO.T. OPOLSKIE
iM uz e a
O p o l c, MUlJeutn1Ślą.ska Opolsibego
"HaLt ludowy"
ScenapiUlSz i konsU'lta·~ja: A. B'łachaw.sIki, oprawa
plastyczna:
R. Kowal, 1'92:
ekspcma'ty. Ekspozy'cja: aO.1O - ,29.11. JlU,ak.at.
O p o I e - B i er k o w i,.ce, !Muzeum W'S:iOpc\l;s'kiej
"Wiosna i widJ.kalnoc we wIspókz,c;snej 'sztuce ludowej OpdlslJczyzmy"
Soenariusz i oprawia plm~tyczna: M. Halmp~l, ikonsułta1cj,a: B. !Moraj:ko, 650 ekspcmatów. Ekspozycja: marzec - mad.
"Dohnoślą'sikie meble ,ludowe"
Zob. Wrocław, M'ulJeum Etnografi·czne.
"Ludowa rreźJba P,01sikiochKarpat"
Zob. :MUlJeum Okręg,ow.c w Nowy:m Są;c·zu.
"Po.lskoa \c,eram'ika ludowa"
Zob, 'Wa r.szawa., Piań:s.tw'owe Mu.z€um Btmograrfj'c7..ne.
WOJ.
PILSKIE
M u ze,a;
T r z c i a \11k 0, MU1zeum im...Wi'k,tO'ra S'talchow,i·a'ka
"Indie 7,6"
lZob. Pozmal1, Muzeum iE'tnogm!ficzne Oddz'i,ał Mureu.m iNapodO'Wlego.
"Ceralm'iJka meksy<kań.s'ka okresu prz;ed'k'Olum!l:li.jlSkiego"
Zob. Poznań, Muz,eum Btnogra;ficzne
Oddział MU'Zleum Narodo'W·e,go.
,;Ludowe ,uTltstru.mc'!1.ty
mu.zy,czne li .rz,eźba o temalty<oe Imuzye.zmej"
Zob. Poznań, Muzeum B~nogTaJf'ilc:z'neOddz~ał Muzeum Napodowe.go.
WOJ. PIOTRKOWSKIE
M u zea
R a .d o ms ,ko, MUlJeum Reg<iOlnai'ne
"Rz·eźba ludowa Zdzisława s:ta.sza'kta"
Zob. !Koni'n, Muzeum Ok,ręgawe.
T o un. a 's z ó w M a· z. Muzeum
.,p~tuka .ludowa dla dZJie'C1ro"
Scelll,a;rjus.z: W. !Bogumit, opnaw;a plaJsty1CZll1Ja:
A. Goździk, 34<l ekspcma<t6w. Eks-pozy,cja: l L12. t.977 - ilO.ol:1978. Koart.alQg.
·378
Kronika
"Rz'eźba ludowa Zdzislaw,a Staszaka"
Zob. Konin, Muzeum O;cręgowe.
"Rzeźba i cera'mika ludowa wojmvództwa piotrkowskiego"
SCt:.nariusz: M.. J<as'trzc;bs'ka, opr.awa Jl].astYCZJl1a:M. Galini;:wić:z, 34 ek,.;rK11aty.
Ekspozycja: 6.12.1973 - H.G1.l979.
"Wycinki ludowe województwa
piotrkowS:"iego"
Scc!l1ariusz: M. Jas'trzQbska, opmwa plastyczna:
T. Książczak, 8U eksp~natów.
Ekspozycja:
1977 - 1978 w a:kolachi
klubach ~rcd(,wL;k()wych na ,\2rcn.ie To,m-<1sz.C'\va
M!ClZ.
lnstytucje
!l1iemuzealne
p i o t r k ó w T r y b., Spćldzieln.ia Twórczość Mazowiecka
"Rqkodz\ielo lu,dowe i arty1s1.yczne Spółdzielni Twó"l:zo~Ć Mazowiecka"
Scenariusz
i oprawa
plalstyczna:
pracownicy
Spóld7,iclni Twórc:zo~ć Mazowiec.ka, '250ek:spC'natów.
Eks;)ozy-cja: 2;').08 --- 3.:0 w MULeum Okręgo\vym
w pj·otrkowic Tryb.
¥iOJ.
PŁOCKIE
Mu z ea
P ł oc k, Muzeum
MazO'wi'eC'kie
".M.az;ow:eoka rz·eźba lud·owa"
Scenariu'Sz: T. Barallliuik, oprawa plastyczna:
A. Popid,
134 L'ksponaty. Ek.;pozycja: 15.0:3 - 20.04 w Muzeum Pomorza Środkowego
w Slupsku.
"Laur·eaci nagrody "Banw" ,im. Os,kara K'ołbc-rga"
Sc·enariusz:
Vi. Dow.laszewjcz,
oprawa plastyczna:
Z. Zar;:mba, A. Kogowski,
270 eks pO'l1Ialtó
w. Ekspozycj-e:
2.0i:l 25.06. r'nformator.
Ws-półorgu'niza.torzy:
Fcdcf<<ł'cjaStow.arzyszei1 Przy!a'ciól Sz:tu'k Pi(,'knY'ch w p(jbce, Rl'dakcja "Barw";
1.07 - 16.07 w :St.arej Kordegardzie
w W«,~sza\Vi<~.
"Wyroby g.arncarskie i p'lecionkarskie w kulturze ludowej Mazowsza"
Scclnar,iu:sz: W. Do'Wla'szcw;icz, oprawa pl'a~tyc.zna: A. KC'gowski, 12.1 eksponatów. Bkspozyeja: 28.10 - 5.12 w salonie wystalwmvym Muz.eum Mazowieckiego
IW Fihi Po1'itechni.k,j Walrszaw,siki-ej w Placku.
"Wieś w l'zeiJbi-e i tkanini·e ludowcj"
Scenariusz' i oprawa pl'asty,cZlna: W. DowlaszewiC'z, 110l':k:-;ponatów. Ek;,;pozycja:
;:IO.H - 28.12 w ,Muzeum RCillllidwaim.
K. Kluk,a w Oi():'ha rww'l'U.
.S -j e r pc, ,MuZ{:um i Fark Etnc,griificzny
"Rolnictwo w :sztuce ludowej"
Scenariusz i oprawa plastyczna: O. Kmieć, 45 ekspcna'tów. Ekspozycja: 28.04- 6.05 w Domu 'Kultury w Si-e,pc:u.
"Rzeżbalu:doowa Zi'CimiSi'erpecki!'j"
Sc'enariusz: O. Km'i.eć, ("prawa pia.slty-c7Jna: W. Zbil'rzcho,\v-ki, li8 cksponatów.
Ekspc.zyc;,a: 25.05 - 30.05 w Domu Technika w Płc,cku.
WOJ. POZNAŃSKIE
M u z,ea
p o z n. a 1'1, MUZleuiffiEtJDogr:afi·C'zne,Oddział ,Muzeum Na n;idoweg'o
"Jndi·e 7li"
~cenar~UJSz i oprawa pla'sly,czna: A. Surzyńska-B-łasza.k,
50 eksponatów.
EJks-
Kronika
379
pozycja: 20.12.1977 10.02.1978 w Muz'e'um im. W. Stac'howia'ka
w Trzciail1ce.
Ws.pólorganizator:
MUlzPUJmw Trzcianrce.
"Ceramika
me'ksykaós'ka okresu przedkolum!bijls.kiego·'
Scc·nariusz i opraWl;l plastyczna:
A. Su rzyiJ'ska-Hła.sza'k, 175 ek.sponatów.
E'kspozycja: 17.()2 - 1.1.07 w Muzeum im. W. StachO'wi::l'ka w Trzc:ialnce.
"Pc'i:-Jkie ill1:'i'trumenty ludowe i rz'eżba o tematy,ce mu.zycz:nej"
Scenarilhz:
Z. TorOl\ski, ok. 150 eksponatów.
Ekspozycja:
8.0610.09 w Muzeumirn.
W. StachGwi,aka
w Trz,c'j,ance. Folder. W-.spółorga'l1'iz.ator: Muzeum
w Trzc;ance:
20.09 _. 27.10 w Muzeum
Ok:ręgow)'\m w Koszal'in.ie. Folder.
Wópólnrganiz.atr:r:
Muzeum Okręgc'Wc w Koszali'n~e.
,,8ogc'll-Gw;ie i inni"
.sl:onariw'z:
.J. Łapo1t, oprawa
pk1Stycz.na: L J,arzyl1ska, ck 300 0k:;ponatów.
Ekspozycja:
29.0.1 -- 15.08 w :Vluzeum Rz·emio:sl Artys'iyczmych w Pozn.aniu. Oddział NBP. Informator.
W,,,,pólorga,ntZ'ator: Towar.zy,;;Itwo Przyjaciół
Muzeum
Narodowe'go w Poznaniu.
WOJ.
PRZEMYSKU:
:Vluzea
p r z e m y .~l, Muzeum
Okn;gowe
"SZ'iuka ludow.a Turytn,gii"
Scena['ius/.: T. ilul'Zyl\ski, opr"wa
pla.styczna:
.J. Kotula.
Ekspozycja:
marzec.
Wópółorga!1~z.at(}r: Ocir.c;odl"k:Kultury NRD w Wa~s?awie.
"Rrz.C'mioslo ariysty.czne plemion australi:i.sk'ich"
Scenariu.sz: T. 8urzYI1,ski, oprawa plastyczma: J. Kotula. Eks'pozycj'a: 21.04 8.0;). Ka'iaJog.Wspólc'r,g;)'niw,torzy:
Muz·eum Arc-heolOlgi'czne i Muzeu.m Etmografi,cz!l'e \V Poznamiu.
WOJ.
RADOMSKIE
!VIu:óca
I Iż <1, ·:Y!UZl'umRcgicnalnc
,.Sztuka ludowa Ziemi llżeckiej"
.scenariu~z:
.J. Bujncw.3ki.,
opra.wa
plastyczna:
W. Smaga,
50 eks p cma'tólw.
Ek,pozycja:
1.'dO -- 15..11 w Domu KU'Hury w Hży. Wspólorg'a'nizator:
Dom
Kultury w Iłży.
R a d o m, :'v1uzeum Okr<~gow~'
"Wielcy pisarze .i poec-i w rz.eźbie ludowej"
Zob. TorUJ"" Muzeum EJtlnogr'afiCJzn(?
R a d o m, Muzeum Wsi Ra:doffi';,kiej
"Gry i zarbawy ,ludowe Ziemi Radomski,ej"
SCl'nariusz: S. Ro"it'1ski, opraw'a 'p1<l!S'ty'czma:Z. KaI'barz, 40 .erk,spo'ua,tów. Ekspozycja: kwiecie/'l-'listopad
w Muzeum
Okręgowym
w Radomiu.
W'spól-organizator: zs;vr,p w Raldomiu.
"Kowalstwo
ludowe Ziemi Radomski.ej"
Scenariu,;z: S. Rc'sil1sok.i,'Cpnaw.a plalsty·czna: Z. Ka'J1b.arz,60 ek-s.pana'tÓ'W. Ekspozycja: lipicc-si'crpi'eil w KMPirK w iRa,domiu. F·older. 'W.spół-orga'nizarto·r: ~lVI!Pr1K
w ~a-dc.miu:
oprav .•..
a p!aISltyczna: S. RClSiński, 'M. St'rzel-ec, 70 .eksponatów.
Ekspozycj.,,: paŹldziern'ik w Starej KOJ1degrard'Zliew Warrsz.awi,e. KatalOlg. Współr>rga'niz.a·tor: Towarzyshvo
'Przyjadól
Sztuk Pięk,ny,ch w W.ar.s;"awie.
380
Kronika
WOJ. RZESZOWSKIE
!Muzea
R z e s z ó w, Muz;eum Okręgowe
"Ludowa plaoS,ty,kacer'ami1czna"
Soenalriusz: A. Tangońska, 60 eks panatów. Elk'spozycja: 11.07 15.08. Katalog.
"Strój ludowy w południowej
Sło,W1acj'i"
,Scenariusz:
V. Ślteva'k'ova, K. Reny:iova, 150 e'klSlPoma1tów.EkSlPolZycja: 6.07
30.08. Folder.Współorga'n:i·z;a'tor:
Tekovske Muzeum w Levica,ch, CSS.R.
WOJ. SIEDLECKIE
Muzea
S i e d 1 c e, Muzleum Okręgowe
"Kultura
ludowa Zachodniego
Podlas'ia i pogranicza
podlalslko-mazow'ieckiego"
Scenar·iuoSz: A.Śledzi'ew!Slki, oprawa plasty,czna: A. Śledz;iewski, M. Staslinows1ki.
250 ekspomaltów. Ekspolzy.cj,a: 10.1:1 - 20.'12. Plakat.
WOJ. SIERADZKIE
M u ze.a
S i e l' a odz, 'Muzeum
Ok'ręgowe
"Kolorowe SLer<lldzlk:ie"(>strój .ludowy)
Scenariusz:
E. Dehdia, oprawa
p1.a,s'ty'czna: Z. F,i,s'zer, 70 ek,spo'natów E.10spozycja: 2.01l - 15.01 w Ga'leri:i Sz,tulk,i EWA w Sieradzu. W:spólorganiza,tm:
BWA
w Sieradzu.
,.,Sier,a,dz;ka wydnanka"
Scenariusz:
E. Del'~da, opraJwa plasiy,czna: Z. F,~szer, konsHltacja:
Z. NeymaInowa, 68 e!ksponat6w. Ekspozy,cja: 18.02 - 1:1.0,3 w Klubie Cementowni
"War,ta" w Dzia'łolSzynie.W'spółorganilza'tor:
K:lub Ceme'nltawn>i "W,ar,ta',"
"Tka,ctw'O, haft i Zldabnictwo sieradzllóe"
S.celnadusz: E. [)elida, 'op'faw,a IYI:alstyczma: Z. F,is'Z.er, 30 eksponatów.
Ek,spozy.cja: 23.02 - 13.0'3 w KW PZPR w Sieradzu.
"S~eradzkla rzeź1ba Iludow,a"
S,cenariusz: E. De.Lilda, opm:wa plastyczna:
Z. F,ilszer, 45 ElkspO'na'tów. Ekspozy cja: 27.04 23.0'5 w Mi,eóskim Domu Kultury
w Lasku. Wispółonganizatvr:
MDK w Ł,a'sku.
"Tiw6nczolść Stanisła\wy Kubik i Rozal'ii Makówki"
Soenariu:sz: E. Delida, opnawa pl,als1ty,c:ZlD:a:
Z. F,ilsz·er, 85 eklspona'tów. EkspozYlc'ja:
20.05 -216.0,6.
Ka'talog.
",S1iElI1ardz!kzldabni'ot
ie
WIOlud owe"
SCelna:ri'Usz: E. Deli>da, ,30 ·ekspana'tów. Ekspozy,cj,a: 26.06 ([4.0,7 w Oś'r,odku
PrZJemysłu
'¥/YPolczymkowym
Łódz:kkh
Zalkta,dów RemoD'tawo-iMcmta'ż'awy'ch
Lekkieg'o w .Burz'en~nie. IW,s'półoI1ga,niZJaltor:Ośrodek IWypoczynkawy LZRiMPL.
"Ludlowe ,m,a'la'f!s'twioi rZJe2lbaStam:ilsł,awa Korpy"
Scen.arliusz: M. Dz1iurowicz-iKaszuiba" oprawa plas:ty,czna: Z. Fi:swr, 22 eksponaty. Elk'S:pozycja: 211.08 - 218.10 w K'lUibi'e ZNIP w Sieradzu. WISpółorganizator:
Klub ZNiP w 8'iemdz.u.
1
Kronika
381
"Rzeźby Sz,cz.ep.a'na Muchy"
8ccnarj,u~z: M. Dziuro1wicz-!Karszuba, oprawa pl'alSty,czna: Z. }'iszer, 58 e:ksponatów, Eks:p0JZy.cja: 23.0H - 15.09 w Galer,~i Sztuk-i BWA w SieradzU'. K'<łw:log.
"Sztuka rludowa w01j-ewódz.twa 'sieradz:kieg,o"
Scenal'iu,sz: 'E. Ddi'cia, oprawa plastyC'~na: Z. Fiszer, 176 ,ekspo'na1tów.
Ekspozycja: 2(j.08- 30.09. Plakai,
"Sieradzkie tkaniny ludawe"
SC'l'na'I'iusz: :vI. Dziurowi,cz-Ka-szuba, opmw.a pla.styc~na: Z. F'~szer, 19 ekspo'natÓ'w. Ekspozyej.e: 2e.lO - 16.12 w Klubi,e ZNP w :Si,era1dzu.Wspól,org'anizaitor:
J('lulb ZNP w Siemdzu: i27ekspcmatów;
20.10 - 25.12 w ,!VJjiej~kimDomu iKulbury
w wiSku.
"Malar-s'two Sta'nislawl3 Korpy"
Scenariu'sz: E. Dehda, 19 eksponatów. Ekspozycja: 2.3.11 - 31.12 w K'luib!ie ZNP
w La,sku. 'Wls'pólor,g.a-niz.a'tor:Klub ZNP w Ł3JSku.
WOJ. 5KIERNIEWIOKIE
M u ze a
B r z c z i n y, 'MUz.cUimRc,giona'ine
L
°
"Plocio.nkans'iwo ·brze2Jińis.kie"
iSc'C'nariUisz: E. Pu'tyĆ1'ska,opmw.a
pia'slty,czna: J. Wikla~owa,
30 'eks·ponatów.
:EJkspozycja: 21:12 - 3'1.12,
w i·c z, Muzeum
"Sztuka .i ręko·działo ludowe w XXX-leciu Spółdzielni "Sztuka Lowicka«"
Scenariusz:
A. -Czyżewska,
oprawa
plasty,cZlna: Cz. Rutkowski,
konsultacja:
H. Świątkows.ki, ck 200 eksponatów. E'kJspozycja: 10.06 - 31.09. Katalog. Współorganizator: Spóldzielnia "Sztuka Lowicka".
WOJ, SŁUP.SKIE
M u zea
B y t ó w, Muzeum Zachodn,io-Kaszu:bSlk.ie
"Tk;x'tw'o Ina K,aszubach"
rS-cenariusz 'i oprawa
pla'styczna: :P. C i-cJ.ecki, 120ek'sponatów.
Ekspo,zycja:
9.06 - 9.10.
"Osa1dirJJicy"
Scenariusz:
P. Cielc>cki, T. IK'opy,dłowski,oprawa
p1«ts'tyczna: K. ,Biórkowska,
5.5 ekspcl11a'tów. Ekspozy-cj'a: 12.12 (otwarcie).
WOJ. SUWALSK.IE
!VI u zea
S u wał k i, MuzeUJm Okręgowe
"Przyroda w Isituoe -IUJdowej"
Scenarius.z: T,. .Roma'nows.k:a, 95 ek'9ponatów. Ekispozy,cje: 8..12.1977- 17.01.1978;
18.04 - 17.05.1978w :Mi'ej.s'ko-GmiIJJIlymOśrodku KUltUTy w iHiszu.
382
Kronika
"Współczcsna tkanina Pojezierza Suwalsko-Augustowskiego"
Scenariusz: T . Gutz>E:H,31 oksponatów. Ekspozycja: 6.00 - 14.09
I n s t y t u c j en i c m u z e a l ne
S e j n y, Miejsko-Gminny
OŚ'fodek Kultury
"Wystawafolklory:sty,czna
rejolnu Sojny"
S.cenariusz: M. Karpowicz, 40 eksponatów.
Ekspozycja:
16.05 - 14.00 w MGOK
w Sejnach.
WOJ.
SZCZECINSKIE
Muzea
S. z c z e c i n, IM'UzE'umNanJidawe
"KuHura Afryki Za'cheodniej"
Scenariusz:
B. ISzerniewicz, ,oprawa plm;tyczna: M. H. Czurko, 235 eksponatów. Ekspozycja:
:211.03
- 15.05 w Muzeum Archeologicznymi
Etnograbcznym
w Łodz'i; oprawa p1:a'sltycz;na: K. SUislsakiSomilt,ekspozyc:j,a: 24.05 - 3.09 w ,Muzeum Okręgowym W Rzeszowie. Przewodnik.
"Dog-Olnaw,ie i ,i\nni"
Sc'£"na'riusz:J.
Łapoibt, 25,3 eklspClna'ty. Ekspozycje:
14.04- 24.05 w Muzeum
OkręgowyJm Ziemi Kali',skiej. Przewoldinik. WspólorganiZJator: Muz'eum Okręgowe Ziemi Kaliskiej;
29,.05- 14.08 'W MU2)eum Narodowym
w ,Poznaniu. Składank,a. W>spółorgalnilza'tor: ,Muzeum Okręgowe Ziemi K,a,hskiej.
"Sz,tuka ludów Afry,ki Zachodniej"
Sc'enariusz:
J. ŁapoN, 102 ekspOlnaty. Ekspozycja:
15.12. (otwapcie) w Muzeum Ziemi ŁUlbuskiej 'W Zie'lonej Górze.
Ins,tytucje
niemuzealne
S z c Z € C i n,Wojewódzki
Dom Kultury
"Wojewódzk!a wystawa plastycznej twórczoś'Ci ludowej i ,amatorskiej"
Scenariusz:
H. Orska, oprawa plastyczna:
E. Królikowska,
ok. 1000 eksponatów. Ekspozycja:
10.12 - 28.12 w Zamku Książąt Pomorskich. Plakat, folder.
WOJ.
TARNOWSKIE
Muze a
B o c h n i a, :Muzeum
"WISpÓkzc!slna1s:Z!tukaludowa"
Scenariusz:
,M. Planet'a, oprawa plastyczna: J. Kr;,:ek, 1. Chmiel, 81 ck'spona'tów. Ekspozycja:3.n2 - 20.04
T a r n ó w, Muzeum Okręgowe
"Poilska grafika ludowa"
Scenariu.oz: M. Baierrsdo'rf, opr:awa pla,styczna: A. Earitosz, 40 ekspona'iów.
Ekspozycja:
15.01- 25.02. Katalog.
W,spólm'ga,niz.ator: 'i',luzcum Etnografi,czne
w [Krakowie.
"Strój ludowy południa Sl,owacji"
Scenariusz:
K . .Renyiova, oprawa pla:S'tycz!na: V. S,leva,kova, 200 ek.oponatóv:.
Ekspozycja: ,15.01- 30.05. Fo-Ider. W>spółorganizator: Tcikov'ske Muzl'um Levi'ce,
ĆSSR
383
Kronika
"Sztuka
ludowa
ZalipiJa"
S'ICZ, Muz~um
Okręgowe.
"Plastyka
ludowa
woJewództwa
Scenariusz:
:\.
13arto~z,
-oprawia
pl.a:'ltyczna:
Zob. Nowy
T. Komunnicka,
300 ek,;ps·naiów.
Ekspozycj,a:
WOJ.
M u ze a
T o r u 11, Muzeum
Etnograficzne
Sc·enariu.sz:
H.. Mikulo'w'Ska,
wi·cz, Z58 'ck..;pcnaiów.
ta'!'nowskiego"
J.
Ja.snorZJews:ki,
konsultacja:
20.09 -'10.10.
K,a,talog.
oprawa
plas'tyc:nna:
TORUŃSKIE
"Ha1't .ludowy"
A. Bbchow:ski,
Ekspozycj,a:
O.
Pi·o>tro-
i5.02 - .23.04.. Plaka't.
Sccn.ar·iuc'·z:
"Pla.;t:;ka
ludawa
i amatorska
woj. toruńskiego"
·L. TYCzyl'l'sk'a, oprawa
pl.asiYlCZJllia: J. 'Strze'1ec.ka,
Ekspozycja:
1·\.03 - 15.0·3. Kata:j'eg.
Sn'nur:iusz:
A.
eksponutó'W.
.crgunizuior:
Ek.;pozycje:
iO.03 - Z8.03 w Muzeum
Okn~go'WYiffi w Kal'iszu.
'Muzeum
Okf{;.gowe w Kulils.zu; 1.06 - 30.06 w Cioechoc.inku.
"Dzieliko
organizalorzy:
ni-ctwa
.leziCil"siku,
T.
Tcwarzy.slwo
UzdrC1~"'i·.;k'owego,
plas'tyc':nna:
I'll .Muzeum
w Elblągu.
Scen.ariusz:
natów.
.J.
Ciechoc:i:nika,
dywany
Bajerski,
BranżQiWY
176
WspólWspół-
Lecz-
Osrodek
d'wuoslnow·owe"
Łukasiewicz,
36
ekSpolllatów.
Współorganizator:
15.04 - 10.05
oprawa
W.
'Mi'ej-s<ki Ci'Clch{)lctiJne.k.
"Nep:11 i
plastyczna:
,Muzeum
I'll
Klubi·e
kraj-ob,'az,
plastycz!"\,a:
A.
Ekspozycja:
30.03 - 21.06
w Elblągu.
"Haft .ludowy - Kujawy,
Paluki,
Tyczy!'lska,
opruwa
p1as'lyczna:
L.
Ekspozycja:
Scenariusz
Oipra:wa
Przy jlaciói
"Ludowe
Opraw.a
eks'pon.aty.
w ·sz:luc·e ludowej"
Nemere,
Unąd
204
Kaszuby"
T. Toma.szewska,
"Pegaz"
2'5
ekspo-
w TO'I'uniu.
Iludzie,
kultura"
Strumillo,
271
·ekspoma'tów.
Ekspczycja:
10.05 - 2.0a.
Zob.
Wmc!<.lw,
Muzc'urn
"Haft ludowy"
Einogr<lfic:nne.
"Pl<1skorze~by
ludowe
ze zbiorów
Muzeum
Ekspozycja:
2.0(j - 14.07 I'll ZDK "Przą~n.lczk.a"
,.Pi';;a~zc
Sccna,'lusz:
M.
()kr~'g()wym
\'.. R,H1cmiu.
.scenariu-?:
'/\..
B. Bc-::b~l,M.
wu
Szcwc7.u.k,
i pu,'ci
43
I'll
Einogruficznego
W Toruniu.
rzeźbie
ck;;pcnaty.
14.09 - lU9.lnS.
4.06 - 3·1.08
Ol': Mu?:eumOkrG.go'We
wlVIuzeum
.J. Pil't,'zyk,
:349
R
eksponutów.
Radomiu.
I'll
,.Kultura
lu,dowa Ziemi Chelmilllskief'
Bla.ci1 fi \'. iski, B. Dud,a~c\V,kz.,
H. :Muz,a!ew.sliw,A.
Pol<l'i<:iv,vic:c, 1. ,T. E;więchcwie,
plu,tyczna:
Toruniu"
ludowej"
Ekspo-zycja:
Wspólorganil8J
I'll
Myśliwi,cc,
Tubaja,
L Wronkowska,
Ekspozycje:
23.06.1977
opra-
- 8.01.1978;
Pla'kut.
nSzt;)ka
Scc:nal'iu.-l
inpc·mv.a
~3.09 - :1l.12.
Dre;;'n;e.
Plak;.;:,
Eksp~zycja:
:.'.12 - ."(UZ
organizator:
Gminny
,katalog.
Rudaw"
ltJdOV1.;"1
p'·<1'.,lycLi!"\a: J.
Just,
elk.
2000
ekspo'na'tó'W . .Ek5po,zycja:
W,..;półoQr~anizatoT:
Muzeum
..;~kl."ki:ludów.sybc'·yj·,ldch
w Gminnym
Ośrodku
f.otog','amy"
OŚ:'cdek
Kultu:'y
I'll
Kultury
Nieszawie.
Sztuki
w
Ludowej
Nie3zawie.
w
Współ-
384
Kronika
Oprawa
"Obrazy
na 'szk'le"
Z. P>opieJ,arz, 1gek'S'p(]lnatów.
plastyczna:
"Prząś,niczka"
w TOTUlniu. WiSpółoTgianizator:
WOJ.
Ekspozycja:
ZDK
4.12 - 28.12 w ZDK
"PrzLJ~lD'ilczka".
WAŁBRZYSKIE
M u ze a
W a l b r z y c h, ,MuzeUlm Ok'ręgowe
"Rzeźba
ludowa
karpa0Ka"
konsuHa'cja:
pracowni<cyMuzeum
Scenaf!iusz:
A.
'wym
5'2 ekSpCinaity.
Sączu,
Cabala,
Ek'spozycja:
"Tk1a1nii1na i 'rzeźba
Zolb. Lublin,
Muzeum
L03 -'12.04.
ludów,a
Okn;gowego
w No-
Plaka't.
i.mbobzczyzny"
OkrQ~owe.
WOJ.
WŁOCŁAWSKIE
M u ze a
'W l o c ł a wek,
Muzeum
Ziemi
"S"tuk,a
Scenariusz:
K.
i Ziemi
Kujaw
SiwińJslka-Pawlowska,
Z. Pietrzykowska,
konsultaicjH:
i Kujawski<e'j
Dabrzyński:ej
:ludowa
250
Doibrzyils'kiej"
A. Bisaga,
oprawaplals'ty'czna:
ekiSponatów.
Ekspozycja:
A. E ilsag a,
15.07 - 30.10.
Pla-
katt.
1 n s t y,t u 'c je
C i e c h o ci
ni
e mu
z e a l n e
Ul e k,
Urząd
!Miejski
"Dziecko
Zoh.
Toruń,
Muzeum
w 'sztuce
,ludowej"
Etnograficzne.
WOJ.
WROCŁAWSKIE
M u z ea
W r o c la w, Muzeum
Et!llIog'raficzne,
"PalImy
Oddzial
i pis,anki
'opmwla
Muzeum
Scenariusz:
Ek.spozyojia:
iM. GolubkQlw,
,12.03 - 18.03.
SCenaI1iUlsz:
organiza'loT:
'członkowie
SZSP,
150 ekspcma'tów,
rSzsP, studelnci
paill'styJlS'cy .
plastyczna:
Scenal~iusz
i ,oprawa
"T,a,laha
- 15.10
W
W
Muz'eum
•,Dolnośląskie
'plais'tyczn:a:
E.
Wsi
Opolsk!iej.
Narodowego
wielkancx'Ol'''
L
n.Jo
Halko"
e/k:spana1tów.
lal'''
Ekspozycja:
22.04 - 6.05. Wspól-
meble JUldowe"
Jęczaliik,
52 eksponaty.
Współorganiza,tor:
Muzeum
Ek'spozycja
Wsi
2.05-
Opolskiej
Bi,el'kowkach.
SCE'nariusz:
,M. Ra::ltworowska,
Ekspozycja:
13.0<5- '27.08.
"HaN ludowy"
oprawa
pla:sty'czma:
'I'llf<OI'ma!tor.
W,spólorganizator:
"Św!i,at mojej
wyobnaźni"
L
Halko,
200
oksponatów.
MuzeUlmEtnograh~z-
'ne 'w T,oI'uniu.
ScenaI1iusz:
E.
JęcZlaJ~ik, o'praWla
;ly'C'j.a: 18.12 ('oltwanóe).
iInforma'tor.
pla's'tyczma:
T. Fyda,
136 ,eksponatów.
Ekspo-
385
Kronika
WOJ.
ZAMOJSKIE
!VI u zea
T o m a s z ó w L u be l s k i, Muzeum
"Akwarele Ludwlika Dj'1naka"
Scenariusz: Z. Switka, opr.awa plastyczna:
G. ,Mikula, konsultacj.a:
R. Kowalicka, 20 eksponatów. Ekspozycja:
7.05 - 31.05.
"Haft .i malarstwo ludowe regionu tomasz'Owslkiego"
Scenariusz:
Z. Switka,
oprawa plas,ty'czna: G. 'Mikula, kOlnsultaicj.a: R. K.o·
wahck.a, 51 'eksponatów. Elkspozycj.a: 13.05 - 20.05 w Szk·ole Zb'iorczej w Te·
m<lJszowieLubel'slkJim.
"Stroj·e .ludowe Zamoj.szczyzny"
Scenal~iU'sz: Z. S witka, ,oprawa pl,als'tY'cZlllJa:
G. M.ikuba., konsultacj,a: R. K,owa,lidc.a,60 eklSpQ;rm.tóWI.
Ekrspozycja: 1.07 - 31.08.
"HaH i tkactwo regionu toma.szowskiego"
SCelna'riusz: Z. Swilitka, 'opmwa plastY'c.zna: G. ·Mik·ula, ikansultacj,a: R. Kowa'Hck,a, 40 ekJsponaltów. Ekspozy<:j,a: 1.10- 31.12.
WOJ.
ZIELONOGORSKlE
Muzea
Z i e l on a Gór
a, Muzeum Ziemi Lubuski-ej
"WyC'ilD<ankaIszkobn.a 'o .motyw.ach ludowy'ch"
Sccnari,usz: .B. Ła'1c.om:a,opr.aw.a p'lasty'czna: A. IngI od, 150 ekis'p.cInatów. Elc.spozy'Cja: ,C'Zerwiiec~wrzesieI1 w Zioelonogól1skim P,arku Etnograifk.zmy.m w OchE.
WYSTA WY ZAGRANICZNE
W 1978 ROKU
AUSTRIA
Wicdeó
"Sztuka .ludowa Lubelszczyz:ny"
Sc·enadusz:
A. Gaud:a,opr.awa
pI'<lJstyczJna: K. Kozłowska,
200 eksponatów.
Ekspozycja: 1.01- 30.01 w Ośwdku
Ku1tury Polskiej. Sklada,nka. Org.aJIlJiZJator:
Muzeum Okręgowe w Lubli~ie.
"Polska sztuka iIla.iwna"
Scena'riusz iopr.awa
pl'a.Sltyczna: A. Ku rzątkow.ska,
113 ,e.ksponatów. Eks'pozycja: 12.05 - 26.05 w Lnsts lUClieKultury LBdlskiej w 'Wiedniu. Fo>1der. Or.garuzaltar: Pailstwowe ·Muz,eum: E,tnograiiczne w Warszaw,ie.
BULGARIA
Wa rna
"Mikołaj Kopernik w polskiej rzeźJbie ,ludowej"
Scenariusz: T. Nemer-e, opr,awa plas1yczna: T. Nemere., oM..:SłupecJro, 76 ekspcma'iów. EJ]Qspozy<cj.a:29.07 - 5.08 Ina {}3 Swiaitowym Kcmgr'e5Iie EJsperanty.s'tów.
Kalalog. Org,ani'z,a!orzy: Muzeum EJtnograficzne w T'oruniu, 'Bo1JSlk.iZwiązek
Esperantystów.
25 "Lud"
-
tom 64
386
Kronika
CZECHOSLOWACJ
A
D,'atysława
"RJzeżba w węglu"
Scena'riusz: B. Bazlehch, 74 eksponaty, 15 fotogramów. Ekspozycja: 2.02 - 31.03
w Ośr,odku {Itnf,ormacji i Kultury
Pol'skJi.ej w Br.a:tysławie. Organizator:
Muzeum Górnośląstkii,e w By,tomiu.
"Sztuk,a Inaiwna z ,Polski"
Scenariusz i oprawa pla's'ty,cz!na: A. Kurzątk'owska"
1[14 ekcsponatów. Ekspozy,cja:22.03 - 5.04 w Ośr,Qdiku Informacji
i Ku~turyPo1cskiej
w BmtYl5ławie. FoJder:. OI1g.anizato.r: !PańJs1twowe Muz'Elum Btnografkzne
w W,ars.zawie.
Hradec-Kra'love
,,Pol1cskaI5ztuikia,naiwna"
ScellJari'l\JSz:i oprawa plastyczna:
A. Kurzątiww&ka, 112ckJspOlIKlrtów. Ekcspozycja: 4.10 - 5.11 w: Kralska Galeria Hradec-Kralove.
Plakat. Organizator:
Państwowe Muzeum Etno,gratfkzne w W.ans.zawie.
Me'lnliik
"S::z.tUJka
!ludowa Ka,szub"
Scenariusz
i oprowa p1oalSlty'cZJnra:
H. Gl'elg,or, k<Jll1lSultacja: W. !BlalSzkoWlSki,69
eksponaltów. Ekspozy,cj1a: maj - 1ipi'Elcw Domu ~U'ltury w Melni:ku. Organizator: Wojewódzki Ośrodek Kułtury w Gdańl~ku.
Pr.a'ga
,,!Polis.kiasztuikia naiwna"
Scenar-iusz i opraJWa plastyczna: A. ~urzątkowska,
IW eksponatów. Ekspozycja:
1'9.07- 30.08 w Ośrodku ,1'11lf'orma,cjii
j KUilttury Poliskiej w Pradze.
Folder. Orga.
niZJa'tor: :P.ańs,twowe Muzeum Btnogm,ficzne w Warsza'wi-e.
FRANCJA
c o 'fi f o,le ns
"Dziecko w polski'cj '5ZJtueeludowej"
Soenariusz i oprawa p],aSityc:zma:A. B~aehowlski, 505 eksponatów.
Ekspozycja:
10.08-20.08 'na Festiwalu Fdlldoru w Con'£olen's. Ka'taIog. Organizator: Muzeum
E'tmogra:tiiocznew Toruniu.
HISZP.''l.NIA
Bareelon.a
"P.olska sztuka ludowa"
Sc'enariusz: H. Olędlz.k,a" opl'awa ploa'SltY'czna:pra-c,()JWlnicyMuzeum Elmograficznego w Harce],anLe, 853 'ekspona'ty. Ekspozycja:
24.0i2- 27.08 w Muzeum Etnografi:c.znym w Barrel-onie. PIaka't, .rolder. Org,U!r1Jizat'o'r:
Państwowe Mu.zeum Eltno,grai-i,czne w Warszawie.
Madry,t
"P'rus'ka 'sztuk,a IUJdowa"
Soemariusz: H. Olęct:zka, oprawa
plals'tyczna: plastycy PooJski'ej Izby Ha:ndlu
w Madryc.ie, 407 ,ek'spona'tów. Ekspozycja: 12.04 - 22.04 w Pala,eu Wystaw w Ma<1ry<:-ie
. .Pilak,a't. Orga'Ilizator: Pal1$1twow€ Muz'Cum Etnogra,fi:ezne '\v Warszawie
Kronika
387
JUGOSŁAWIA
Ljubljana
Sc'enariusz
Ekspozycja:
Organizator:
Zagrzeb
"Tradycyjne złotnictwo i k'O'Tonkiśilą.s'ki·e"
oprawa plastyczna:
B. Bazie'hch, 379 eksponatów,
20 fotogramów.
17.0l - 1.04 w Słowellskim
Muzeum Etnogra'fi,cznym. Informaitor.
P,ańs'lwowe Muzeum Etnograficzne IV Warszawie.
"Tradycyjne złotniCltwo i koronki śląsikJie"
Scenari'usz: B. Ba:z1elich, oprawa pI.asty'czna: D. Heide, 379 'eksponatów,20
fo'tog'famów. Ekspozycja:
22.06 - 17.09 w 'Muzeum Etnograficznym
IV
Zagrzebiu.
Plakat, katalog. Orgarrizator: Państwowe Muz,eum Etnografi'czne w Warszawie.
NRD
Altonburg
"Intansje Edmunda Kapłoński·ego"
Scenariusz.: A. Błachowslki, 33 ,eksponaty. Ekspo.zycja: 8.02 - 22.03 w Schlossmuseum w AI,tenbu.rgu. Organiz.a'torzy: ,Muzeum EtnQgraficzne w T,oruniu, SchlQssmuseum w Altcnburgu.
B e r l in
"Pol'ska biżuteria ludawa"
Sconar-iUlszi oprawa plastyczna: B. Kazmowska, 500 eksponatów. Eks'pozycja:
4.09 - 16.09 w Ośrodku Informa'cji i Kultury Polskiej w Berlini,e. Katalog. OrgaInizatorzy: Państwowe 'Muzeum Etnografkzne
w Warszawie, Ośrodek Informacji
i Kultury Polskiej w Berlinie.
Lipsk
"Intarsje Edmunda Kapłollskiego"
Soenariusz: A. Błachowski, 33 'eksponaty. Ekspozycja: 3.01 - 14.01 w Ośrodku InJorma'cjli . Kultury !Pals.kiej 'IV Lips'ku. Orga1nizatorzy: Muzeum Etnograficzne
w TOTuniu, Ośrodek Informa'cji 'i Kultury Polskiej w Lipsku.
"Ku:Hura ludowa Warm:i'i i M,azur w'cz'araj j ,dziś"
:Scenariusz i konsultacj'a: A. I3łachowski, oprawa 'pla:s<tyczma:A. Dziemidowicz,
W. Pa,sik, 'ok. 400 eks pCJln,a:tó
w. Ek:spozycja: 16.10- 211.11w Ośrodku Kultury Polskiej w Lipsku. Plakat, 'folder. Organizator:
Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie.
Wandlitz
"Wieś po~ska 'W sztuce ludowej wCZlor,aji dzjś"
Scenariusz: A. Błachowski, oprawa plastyczna: L Wronk'owska, 78 eksponatów,
30 fotogramÓIW. Ekspozy,cj,a: 14.09- 31.12 w Museum der Agnaren Produktiv
KraHe w W13'ndlitz. Ong,a'l1!izatorzy:.Muzeum Etnognaikzme w Toruniu, Muzeum
NaJrodowe Rolnictwa w Szrenia'wie, Muzeum w WaJndllitz.
Weimar
"Kultura 'ludowa Warmii i Mazur wcz.or,aji dziś"
Scenariusz i kansuH13'cj<a:A. BŁa1chowski, {l'prawa pIas'tyczoo: A. Dzi,emi;d<J'Wicz,
W. Pasi.k, ,ok. 400 ek:spmatów. Ek!spo.zycja: ,23.09- 14.10 w Kunst Halle. Plakat.
Fo'1der. Organizator: Muzeum 'Wa'T'm~i Mazur w Ol,s:ztynie.
25'
Kronika
388
RFN
Inge.lhe:im
Ill. Renem
"Laure'aci 'oo,gpooy »!Barw« .im. OSikIaraIKoilberg,a"
Scena.r.im;,z: W. Dowlla;s,z;ewicz, ·oprawa plas.ty,czna: iZ. Zaremba, 42 eksponaty.
:Bkspozyoj,a: ,22.04 - 28.0:5 w 'VliJl'1i&h'neider w ,lng,e.lheiJm ;n. Renem. Katalog. Organi:zaltorzy: Muz'eum Maz·owi.eoki'e w Pł-oClku, MilniJsters'tw.o Kuhury
i Sz.tuki,
I'll'terpr~SIS, F1iJrmaC. H. Boehringer.
RUMUNJA
Bukareszt
,,!PollSkaIbiż:u'1:eTQ'a
-ludowa"
i oprawa pla.styc.ZJna: B. K:aznow!&ka, 600 ekspanalt.ów. Ekspo'zycja:
27.06 - 2.2.07 w ,MuzeUim SataJlui - ,skalns,elnw Bulka n:lsZic.i
e. 'K,a't'alog. Ongialniza'1orzy: Pańs,twowe Muzeum iE'tnog·raficz.ne w Wa,r:szawJe" IMuzeum Sa'taIUJi.
Scenariusz
WĘGRY
Budape'szt
"M:Lk'ołaj K'operniJk w polsk1ej rzeźJbi,e iludowej"
Sce;n,a'riusz: T.Ne-mepe, ,oprawa ·p1taJsty'cZJna:
T. Nemere, J. Oleklsy" 76 e'kspanatów.
£kspozycj,a: ,D.07 -17.0'7 na '27 Węgiemkim KOllgresi'e ElSpenalfitY1SitóW.
Organii:za!.>orzy: MUZ€'UIIl EtJnlQgTlamiJczne
w TopUIIlJi'U,Węgierski
ZWliązek Espenalfi't)'lstów.
ZSRR
LelIl.ingr.ad
"Pdlski ,strój ludowy"
ScenamUls:z: G. 'TkJa,czyk, 'oprawa P1a:S1tyczna:D.MajeWiSki, '750 ,ekspona'tów. Ek!s'pozy;cj,a: 17,10 - 6.12 w Muzeum !Elt;n,ografHNarodów 'ZSRR. Ong.amizatorzy: P,ańISitwowe Muzeum Etnogr.afic.zme w 'Wanszawie, Muzeum Narodowe w Poznaniu,
IMuzeumEbnograficzme
w LubHnie, Muzeum Etnograficzne
w ZJamoŚ'Ciu.
Lwów
,,,SztUika lUldowa wQjewództw.a przemyskiego"
ScenariUislZ ,i ,opr<a'wa 'P1a,styCZl1J8.:T .. Burzyński" ,1:20 €ikspo;na'tów. Ekspo.zycja:
20.07 - 28.ln
'Ka1talog. Orga'rnzaJt'orzy: Muze'UJIll Okręg'owe w iPrwmyś'lu, Wydział
!KUiltury li Sztuki
'Z materi,a-łów OJDiI,Eopna,wwala
Iwona Wiktor
MAGI'STERII,A, DOKTORATY
I HABLL'ITACJ E Z ZAKRESU ETNOGRAF[l
W 1:978 .RlOKU
PRACE
U;niw'ersy'te,t
MAGISTERSKIE
Ja,g:i'eIIJ'ońlski
-!Kraków
BOCJĄG.A Janusz, Pozy'cj,a li Imalter.i:alne 2laJbezp1ec:z'eIl1ie
Iluidziis;ta;ry,ch na w,spókzesnej wsi, na przykładzie wsi polskiego Spiszu - Łapsze Niżne, prof. dr J. KliffialSzewsoka.
38~
Kronika
BOHO Magdalena" A'meryka w wyOlbra'Ż·eniach miesz;kańców wsi Lutcza. Aml'1iza
Ilreśd stereotypu, pJ'lOf.dr J. KJ!;imaszewsika.
KAMINSKI Jó'zei, Za,grod.a chłopska we wiSi Jag.()ldina w WiOl,jewództw1iekieleckim.
pr,m. dr J. K;hma,szew:ska.
PIORO A'l1Ina, Dzieq'allJn,O'Ść
gaspoda.r'cz·a na P:01s·kii:mSp.ilszu w XX wieku. StudiUJrn
ws'i Ła'psz;a!l1/kla
I{struk'tura J prefepen'0j'e), 'proOlf.>dr J. iK.1~maJSzewslka.
PIORO RUld'QJ1f,;Miej Ice 'pTiU'cyw iSY'S'1emiew.a'rtości J !Spos'ab:ie .żyC'~a na polskim
iSp'1sz;u w XX wi,eku. (Stud1um w.si ŁapSZa'Ilika), proJ'. dr J. KliJmaiSZleWJSika.
RAK. Z·ofia, "K'!ub tLiteralc.k:i" w :IJSltebnej,.(Studium Uin5tytuCjJ mei-omnallnej), pwL
dr J. KlimasizeWls:kJa.
ROMANOWSKI Andrzej, I'ndi-atruie Na'waho - dlUik10
.przykł,atd .rnterJiSywm,ej adaptacj.i.
kulturowej,
dr L. Dzięgiel.
RZONCA Emi'lia, 'Widowlilsko ,oIbrzędowe ,,;MiikQlai" li ,,iPas'tus':zJkÓ'w"w iSpolec:znośoi
WlsriBukowli·ec w Beskidzie Śiląsk1im w XlIX wj,eku, pr-of. dr J. K.1imalslzewSlka..
ŻMT-DZ1ŃSKI TOIma,sz, K,a'zimierzMa.;sny, rzeiibi.:arz rUldo,wy 'Z lPil€ltrzy,k'owk. Studlhum
pro'ce,su -twór(:zego, pDof. d1rJ. l:KJlimacszewskJa.
Un i wer:s
y let
Łó odzki
-Łó
d ź
DIBELT-CHEiLINSKA
Małg,orz!a'ta, F1unk,c'jeolbrzędów
z1mowy'ch z uwzg1ędJnieniem
pro·cesu prz,e;mian (Ina przyrkładz;~e gminy GłuClhó'w), dr W. Bar,anoWski.
NOWAK Wit·old, Stain badań ,etnagr.a;fii'C'zJnY'chna.d IYJoołóws'twem t'raodyicyjnym na
poc1s,taw·ie pm(: ,i ZJb10rów muze:al'nJ'lch, idoc. Idlrhab. J. KUlcharslka.
OLENDZi''':A Ha!nnla, Oby'cz.a-jowoŚć sąsiedzka
rooabni'ków ZJaJmiets~kałyc'h na KiSiężY'm :MłYJni.ew -okDC's/i'em:iędzywojoermy;rn, -doc. dr halb. B. K-opc.zyń's.ka-J,a'Wors:ka.
OWSIoEJC'ZUKAl1ma, Tr,a1dy,cyjne ź-ródła utrzymania
1udnloś,ci beriberYds'kiej ll1Ia;te-·reni'e Ma;ghrebu, doc. dT hUlb. J. K.\1JC'ha'rslka.
ROZAŃS'KA A'leksanodna, Zmiany poglą,dów na illrus<tyrt;ucję
małżeństwIU' (na przyklaIdZJi·e
"lMs.i
IMilc'howlice"gm. Głuchów), dr W. -Banan,owski.
U 'fi:i w e r:s y -t'e t i m. A od,a m.a M i oCk i·e 'Wi ICz a -
IF() z 'n -a ń
ANCZEWISKA Hamlka, ZY'Ó1eIlmLtou.rallJn·e
wsi indywi'du-ailnej lIla 'P.rzy.kładzie LeooiOgóry, pTOlf.dr J. Bursz!ta.
BŁAZYNSKI Andrzej, .Mi'ejls'ce k,dbiety w społeczem,tw.1e [ ku'11urze 'Ws,i japońsikliej
la shinto i buddy Zim, prof. d-r Z. Jasi·ewicz.
CHOJNACKA
Ma'ria, EJtnogna;fi-cz;na 'monQgT.a.fia rodziny. Na przyikła-dzie Todzilny
tLubojań'siki-ch we 'W,siZmyśl.onej Słupsk!iej, pro!f. dr J. iBUI1SzJba.
D.OBROSI!E:LSiKA-PERJRJIEffi Anna, Rodzina
chłop.ska jako współ,c.zesneśrodawiIsko kuaturowe, prof. dr J. Burszta.
DUDEK Galbr,1e1a,Pr.zemianyśw1adomośd
w zrukreSlie modelu :rodz:i!ny Wliejskiej ~na
'przykł,a,dzioe'Wsi podmiejSlkiej WloLslzak-owilce)"pIlOl!'.dr J. BUIlsz'ta.
GOŻDZIAK ELżbieta, W,S!półClzcsnarodzina baimber:s·ka w Pazna;nlilu, pJ1o!f.d1r J. Bu!r~
IS.zta.
KABA T -Ir'en-a, Char,aktery,srty.ka ,e.bnogriaficznych :monog)naHi regional:nYlch w ,PoT,s'ce do 193-9roku, proof. dr J. iBurs·zta.
KARACZUNWł'OIdz:im1erz, Obrzędy li zwy'czajoe weseLne we wsi Zei1€ichowo w woj~
sz·czeciI'\!skilm,prod'. Idr J. BunszLa.
KIJEWSKI Kr,zYSlZltaf,Żyd,e kuHuI'alone wsi pe~eer-oWlskiej. (Na przykladzi-e PtalSzk'oWla w woj. pOZlllJańlsk:im),pl'm. dr J. Bu=ta.
KOSfI'UCH 'Pia;weł, Cechy' i fUfilk~j€ za;gr,ody lFółnocno-:KaJmeruń'SkiegQ
pl1emieriia
Daiba, p,rro. dr Z. Jas.i-ewi-cz.
390
Kronika
KRASZEWSKA .E)1żJbie,ta,Keczua - 'pr{)tC'eszm'han spOłe-cZjIloO-!ku'ltura·].nylCh
i etn.icz'nych w XIX !i XX Wli€lku,pr'od'.dr Z. JalS!iewkz.
f(RZYZANIAK~RYŚ Ewa, W'i-erz.eniapoza· Jlamsk.ie ·U ihldów Azj: Środkowej, p:,'oo.
,dr Z. J'Cl,si€'wiicz.
LIPSKI hndrzej, 'Prclblemy traoomisjikultu-ry,
prof. d.r J. Burszt,a.
PIl\ Tl\:O\VSK'I Dj'OInizy, F'Ollkloryzm j'lko zjaw:ilSk'ow 'kul'turze współczesnej. WspółoCzeSinarecepcja 1'dlkl·o-rY'~tY<CZJllIa
Dziel
wszystkich
Oskara KolbcTga, prof. dr
J. BUI1szta.
$REDZIŃSKA Arileta, Szamanizm u Jaikutów i Ewenków, prof. dr Z. Ja,siewicz.
TOBIASZ Maria, ZJmia'ny formy i funkcjoi folkloru na przykła,dzi'c Wyibranej 1'0,dziny, prof. dr J. Burszta.
WERNER D'lnuta, RzeŹ1bakul,towa Ghany, prof. dr Z. Ja:9iewi'cz.
VORBRICH Rysz.ard, Ga·rDlcaflstwo 'li Dog·omów, prof. dr Z. Jasiew.icz.
ZUKOWSKI Włodzimi·erz, Bu-downi'ctwo DQgolnów i je.go fUlnkcje, prof. ,dr Z. Jas·iewicz.
Uniwersytet
Warszawski-Warszawa
BARANOWSKA Anna, Jawajski >tea:tr deni - wayang purwa, prof. dr Z. Soko'lewicz.
BECA Barha'ra, Medycyna ludowa n.a terenie Ka's'Zub Północny·ch, prof. dr A. Kuotrzeba-IPojnarowa.
BILSKA Hanna, Przem'iany lokalnego podania o Borude na tle demonologi'cznych
wierzeń ludowy.ch i his,tor~i kultury, ·prru. dr W. Dynowski.
COGOLLO Hernal Alvaro, Proce.s akUJltura·cji ,Indian Guajira,
pro'£' dr Z. Sokolewicz.
GRĄHCZEWSKA Barbara, Rośli'ny w ,obrzędowoś'ci ludowej. Anal.iza prz:ypi'5ywany,ch im iu'nkcj:i, prorf. dr Z. S01kolewicz.
GRĄBCZEWSKI
J;aoek, Św. Jerzy a wi·erzerua iohl'zę·dy ,cyklu w:i'o,s,€'D1nego,
pr,of.
dr Z. Sokolewkz.
ILBeKI PaWleł, Ocena współza'leż,ności między e lemell1Jtami cibrzędu pogrz.e'30we:go
a narodowoś,cią we ws:iache'tnkznie
mil(~lsz,a!nychwojewództwa
,0il'S'ztyhskiego,
prof. dr Z. Sok'o-Jewi'cz.
IZDEBSKA Donata, Pwbil,em a,ku1tura·cji ,chlopów polskich w Stanach Zjednoczony.ch w 'kohcu XIX wieku w świetle zmian po's't;aw walbec 'cech .tra::!ycyjlnej
lpol~k,iej k:ul~uTYludowej, pr·m. dr A. Kuirzeba-Boj:l1'ar.o.wa.
JAGLARSKA-JANIK
M.ar.ia, !M;azul1sk:i-emeble ludowe wieku XIX oj XX, pr·of. dr
'W. Dynow.ski.
JASICZEK
Małgorzata,
Przekaz tradycji pocho::!,ze1nia w 'f,odzi'na,ch Ormian pdlskich, prm. dr W. Dyncwsk:i.
KANONIK .Mirosław, Dz,j;siej'Szy stan meteoro.J.o;gii i .a's'tr·onomii ludowej na Mazur:a'ch, pr'olf. dr Z. SC:kolewicz.
KULESZA A!nna, ,Kierunek przem:ilaln wnętrza domu ,chł'opskiego we wsi'ach w zasięgu ,dzialainia dużej aglomeracji milejiskiej, prooct'.dr Z. Soikolewiocz.
MARZEC Alnna, Rola tradycji w proc'e1Sj,eZlmj,an zalCh<J!d:zącY'ch
w 1funk,cj'OInow1a'niu
rzemi·osŁa bednars~ieg·o na 'przykł.adz;ie wSoi Wi,ncen'tów woj. ik,i'el.eck;i'eg,o,prod'.
dr A. Kutrzeba-Pojlnarowa.
SERAF1N Gnażyna, Śla.dy wpływów wolOlsJdch w !kulturze pd1s,k~j .na podsta',vie
wsi Ochotnica Dolna woj. nowosądeckie,
prof. dr A. Kutrzeba-Poj
arowa.
391
Kronika
SOCHALSKA Gr.arżym,a,.PrzemLa'ny kulFtury 'pusZiczańskiej wsi .Mąkosy Sita're, prof.
odr A. Kutrz,elba~oj'Il1awwa.
STRUŻEK Gr'ażyna, Trady'cja li InOWOCZie!5:nOŚĆ
w spolec·zny·ch postawa'ch chłopów
{na pCldi!'ltawi·cana'lltzy 'pamiębillka ,chłops1cieglo li !badań terenowy.ch), proof. dr
A. Kut'rzcba-PQljna'row:a.
U n:i w e l' s y t e t
i m.
B o l e ISł a iW a
B i e l' lU t a -
W l' o ,cl a w
BUDZISZEWSKA-ĆWiIĄKA'IJSKA
Alicja, ,Prawo zwyczajowe
audów PMnooneg,o
Kaukazu. 'Wybrane 'hagadll1ien1a, -dOIC.
dr hab. E. Pie'traszek.
CHOŁUJ 11'ena, 'W:spókz-eslne :bedm:amtwo wiej,sokie -na ,lewQlbrZJezm-ejOpolsz1czyżni·e,
doe. dr halb. E. Pi·etr.asZ1ek.
CZEPUŁKOWSKA
Dorota, Ludność w ceramice japońskiej,
doc. dr hab. E. Pie'braszek.
CYBULSKA Grażyna, Realia oe'tuogro:£iczne w 'prozie ludowej Z!iemi Żywieckiej,
dOlc.dr halb. A. Dygraicz.
DZIEDZIC Marzena, Upvawa r'Clili1 ,nośHn na WlsiiZa'chowic,e. 'Zanik ,eil,ementów traIdycyjlnych poH!'45 L, doc. dr halb. E. [Bietnaszek.
GIERUCKI J,aJnusz, "Cepe.lia" i jej kl1i,enlc~,doc. dr halb. ,E. Pietraszek.
GORSKI ,Miro.'>l.a'W,1'vaidy'cyjne ,rybolóWlstwo 'ludowe 'W d-or:zec:zu środkowej Warty
,i Noteci 1(IWlie<Lk,opalska),
doc. dr halb. E. Rietr-a-s:wk.
KOłJOMANSKA DaJnuta, Cygamilie kowanscy. AkomodiaJCja spolocmo-kultU:l"owa, doc.
dr ha·b. E. Pietra'szek.
KOTOWiCZ Danuta., W.spółcz-esne kowalstwo wiejskie w glmimach: Biała, Głuibczyce, Lwbrz.a, Prudni'k woj. op oilskieg o, doe. dr hab. E. Pie'traszek.
KAŁAGA -Banbarra, .sprzęt plonów we wlS'i 'Zach·omc·e. Org<aonizarcja pra'cy i zwyczaje, dOlc.dr halb. E. iP~e<traszek.
PAROSSA EJżb'ieta, ROIdzina cygańska w wielkim mieśde, doc. dr hab. E. Pietraszek.
PILEWA Tadeus:z, PrzemialIly spole'czmo-,ku1tul'owe ws,i ,opollskiej Kopke, doc. Idr hab.
E. Pietraszek
OOZMU.s iLoS'zek, Tradyc)"jne ·e'l·ementy kuiltury r·eemignmlt6w z Jug·asławii na przykładzi,e wS!i M~lilków w -gmillie Nowogf'odz'iec woj. j,ell,eniI01g6f1sklie,
do.c. odorhab.
A. Dyga:cz.
SIWAKOWSK,I S'tani:sław, Tlcadycyj'ue rybołów.stwo ludowe nad Igórną W·iJSłą,Wartą i Pihcą, dor-. 'CIrhab. E. Pietr.aszek.
SZCZĘSNYM.ahg·o-r,zata, Lecl.'l1Ji,c,two'ludowe we WISiZa·chowioce, doe. dr hab. E. Pie'tr a.sz'eik.
SZELEWA 'l{,rystyna, 'Moalż·el'~stwoli 'Qlbrzęd weselny we wsi Zac ho wie·e, -doc. odr hab.
E. P.ietra!szek.
SZYMANSKA Iwona, Ruch te,a-ira'l'ny na Wisi górnośląs.ldcj, Ina przykł.aldzi'e niemi
wo,dz'i'sławlsk.iej,.doc. .dr ha.b. A. Dyg;alcz.
URBANOWICZ ATIltCln:i,RybolóWlsltwo ludow'C w d·o,rneczu śroodkowej W'~sly (od
ujścia Pilicy .do ujścia Drwęcy), doc. dr ha,b. E. Pietraszek.
WASNIOWSKA Ha'l'ina, T-ra,dy'cyjlIl'e:Z'Wylez.aj.e
-i obl'zędydc,r·ooczne we wsi N:i,ebocko
woj. kIloiŚniońJskioe,
doe. ld,r,h,ab..A. Dy.gr.1CZ.
ZAWIEJRUCHA :Halińa, 'Współcz·eslna ·pl.as'tykia '\Wlę'brza lT'..ieszjk,alnego we wsi Rzepi'(lD'nikStrzy,ż'cwSiki w woj. ,tarnowsik~m, doc. dr halb. A. Dyga,cz.
ZEGARSKI Zen-cln, .spolSoby i Imoli;!-iwośd itra'kt-owaJnia d'itdtempi:i w alspekcie historycznym i wL~pókZieśnie,d-oc. dr halb. A. Dygacz.
392
Kronika
PRACE HABILITACYJNE
U n iwe r s y t et
Wars
z a w sk i -
War
s z a 'w a
POKROPEK Mariain, BudQ:wni'ctwo ludowe w Pol-s,ce
Ce1em pra'cy jest podsumowanie
dotychczasowej
wie<dzy a tr:adycyjnym
budown'i,ctwie ludowym
w Polsce. Autor wykorzystuj'e
materiały
pochodzące nie
tylko z terenowy'ch badań etnogra,ficZil1y,ch i architektonicznych
reje.strujący:ch zabytki głów,nic z XIX i XX w., ale ró,wnież mateil~iały historyczne, archiwalne i ar<~he{).Jogiczne doty,czące budownictwa
drewnianego
z wcześni'ejszy:ch stuleci.
W procy autor ukazujoe współcze.sną regionalizację
budown.iclw,a ludowego,
'omawia kształty zagród i budynki w nich występujące,
szczegółowo charaJkteryzuje różne typy konstrukcj:i, urządzeń o~niowY'ch i stosowane
materiały.
Praca
zawiera
też rozdz:Lał poświęcony
ochroni'e budownictwa
drewnianego
i muzeom
budownictwa.
Za,warty w pracy .materiał ilustra,cyjny pochodzi głównie z ostatnich la't, a więc
ukazuje współczesny .stan zachowania za:bytków buidowni'c'iwa.
U n i w e r 'S y t e·t i m. M i koł ,a jaK
,o p e r n li k.a -
T a r u r1
KARWICK.A Teresa, KUlltura ludowa Zi'e'mi Dobrzyńskiej.
Praca omawia ku'1turę ludową history,cznego regionu Zicmi DQlbrzyilskiej. Autorka stawia pytanie, w jUJki.m s.topniu region history'czny sprzed paruset lat je's't
jednocveśnie odrębnym regionem etnograJi-cznym z kOJ1cem XlIX ow. i XX 'w., tj. czy
odz.nacza sięan w ,tym -c.za'si'e.oid'rębnoś·cią kul.tury ludowej i pCiczuóem D.dręonośc:i
w świadomośd
,mj,e!sik'ań,ców. By 'ilia 'to pylanie .odpowiedzieć, laulonka rozpatruje
posz'czególne dz'iedz:vny kul:lUlry ludowej ;tego regiolI1'Uporównują'c je z takąż :kuUurą
regiO'l1ów sąs,iednich. Autorka 'opiem s:ię na 'nieli,czay'ch publikacj:ach XIX-wiecznych dotyczących etnograf1i-i Ziem'i DoIbrzyirsk'ic'j oraz na badaniach
terenowych .
.stwierdz,a .bra,k wyr,aźnejodrębnośei
e't<nogr;af'i'C'mej grupy D~brzyni<J.ków. Uważa,
:że możemy mówić a Zi.emi Dobrzyń'skiej jako o terernie krzy:żowania się wpływów
pomorskioc.h imaz·owi·eckioch. Rozw.aż,a ja!k,i'e są przycz)'lny teg'a ,~talllu ,rzeczy. Doszukuje się ich w płynnośd osa-dnlctwa .na 'tym 'terenie, zn<llcznej ilościolsad'ników z innych terenów, a ,także w rozpf'olsz'en:iu 'o'sad pod wpływem 'separ.a1cji poukazowej.
U n i we l' s y t ,e t i m. B. B i e l' u t a -W
T'Oc ł ,a w
BAZIELICH Ba'rbara, Zł,ole hafty w tnao)'lcyjnej ,odz.iJeżyna Ś,łąsku.
Praca obejmuje 'tereny Śłąlsk.a iDoli'neg·o,Gó,rnego li Cie.szyJ1Gikioega.
·Za.sl\os'owano
'W ni·ejmetody
,anatlHyc:z;ną, .struk,tuflalno-f'OIrmailną, Ihislloryczmą, 'Porównawczą, wy'korzystują'c ;ma'leriały od XI'!'! w., .głównie jednak z w'i,eku XVIIiI - pocz. XX w.
:Szc·z,cgółowe ,r.ozw.ażall1'iJapaprZlCdz·one są omówi€'niem termindlogii,
podslawowych
pojęć i kryteriów
-rÓ1Żll1i<C"Uijących
ha'fty z 'ptmktu w:iJd:z·en.i.a
,a'r,tys.tyC"ZIDego,
tec·hnkzneg'O .i estet)'lCz,nego, .I')'lsem his\OII"ycz,nym '0 pajawiJall'Liu;slię i znaczeniu .zloty'ch half'łów w odzieży ślląskiej .. ,Szczególawa 'omówi,one zasilały ma,teriały i te,chnoiJkiwyk:ocnywan.ia hafotów, ornament i kompoz)'lcja,oraz
zapoży,cz:enia i wzoryzinllly'ch
grup
społecznych. Praca j€lS'twypooo,żona w imateriał il~tl1aicyjny.
Z maief'iałów OD.i'IE opnacowa'!a
Maria Ndewiadomska