816be8a639c931f39f4d328db4b3c146.pdf
Media
Part of Wystawa obrzędów ludowych na Lubelszczyźnie / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1959 t.13 z.3
- extracted text
-
zdobnictwa
wnętrza
niejszego
wpływu
w Ł o w i c k i e m . W p a r z e z bogatą dekoracją
izby ło
Podczas
gdy masowo
wręcz
żywiołowego
rozkwitu
sprzęty,
które
w
stolarskie
pro
sunkowo
w i c k i e j p o w i n n y iść r ó w n i e e f e k t o w n e
ją
wypełniają.
Tymczasem
dukujące
metale
lowanymi
skrzyniami, w
kajały
d l a użytku
bardziej
konawstwem
ośrodki
w s i , poza
niewielkim
wyszukane
barwnie m a
stopniu
potrzeby
zaspo
Łowickiem
meble
n a obraz
określony,
dużego
cechuje
widualnych
wypuszczający
artystycznej
z
warsztatu
działalności
Tego
rodzaju
produkcja
sadzie
„krótkich
serii",
snycerką
różnorodność f o r m , t y p o w a
d l a indy
poczynań
artystycznych.
PRZYPISY
w
ciągu
całej
niż
kilka
Muzeum
w
dynamicznych
2
J w . , r y c . n a s. 101.
oparta
n a za
3
J w . , r y c . n a s. 103.
n i e mogła
wywrzeć
znacz
4
J w . , r y c . n a s. 104.
kraju.
OBRZĘDÓW
nych
do grupy
najbardziej
grafów
muzealnych
t a c i e n i e t y l k o znaczną liczbę n o w y c h
osiągnięć
posiada
i
swych
zmiennych,
osiągnięcie
t u przypomnieć
skiej,
której
czynnych
pokazano
dzinie
o
niemal
lutym
dużej
na
całą
niejedna
naukowej.
ceramiki lubel
było
100% (!)
Lubelszezyźnie
skalę
ośrodków
ludowych,
odmian,
jakie
w
n a t y m terenie
występowały.
1959 r .
została
Lublinie nowa
otwarta
wystawa
zmienna,
interesującą
treścią
stanowiła
korzystania
nowych
pomysłów
cji, j a k również zastosowania
starcza
przygotowa
wartości
ubiorów
pracownikowi
gdzie
dzie
w
Muzeum
która
poza swą
Ciekawą
w
do
wystawę
których
wystawę
czy wystawę
stroju
sumiennie
reprezentowanych
wówczas
garncarskich,
urządzoną
spośród
Wystarczy
na
próbę w y
zakresie
ekspozy
możliwości, j a k i c h d o
muzeum
nowoczesna
tech
nika.
Wystawa
ilustrowała
Lubelszczyzny,
nym
zwyczaje
pokazane
doroczne
w wyborze
zarówno w a r u n k a m i l o k a l o w y m i ,
tego
badań
z
mogli
organizatorzy
magazynowych
statecznie
musiało
zakresu.
W
penetracją
Muzeum,
konieczności
terenową,
małym
wystawy
i
podyktowa
jak i
stanem
stopniu
i
na
poprzedzone
prowadzoną
przez
zasobach
zatrudnionych w Muzeum,
obszerną
opis
dokumentację
oraz
zapis
gnetofonowe
stów.
czy
t e n został
następnie
przy
muje
obrzędów
Z
urządzeniu
obrzędy
c y k l u obrzędów i zwyczajów
zimowych
wystawiono
dów,
serię
turoni,
gwiazd
oraz
odkryte
przy
współudziale
styki
Ludowej
szafka
ku
wraz
Wśród
oraz
z
grupę
Sekcji
z trójkątnym
ligawek
Janowa
interesujących k u
związanych
szczytem,
otwarta
umieszczona
kolędnicza. W e w n ą t r z
z
Bożym
z
przodu
n a drąż
niej
znajdują
się w d w ó c h k o n d y g n a c j a c h
figurki
krążące w
cu,
ubiory
wiejskie.
odziane
Zwyczaje
sikawek
w e współczesne
wielkanocne,
śmigusowych,
techniką
kołatek,
wśród
rozległą
rządzona
z
prócz
palm,
drewnianych
pisanki w y
u
i
skrobaną
wyróżniała
nawleczonych
poprzegradzanych
tań
reprezentowały
woskową
których
Pla
Sztuki maski
a także szopkę z
kompletem
przedmiotów
j a k gwiazda
tzw. Hero
Badania
Instytutu
zasługuje n a u w a g ę
konane
etno
obej
kolędniczych,
Państwowego
z a p u s t n y c h przebierańców,
Narodzeniem
która
dorocznych
związanych z o k r e
świąt
kiełek.
tek
umiejętnie w y
wystawy,
zwyczajów
sem
Lubelskiego
nagrania m a
śpiewanych
rodzinne.
niedo
zespół
i
rezul
obiektów, a l e
obejmującą i c h
wygłaszanych
korzystany
niektóre
obrzędów
względnie
Materiał
cykl
co dało w
ołówkowy
wystawy
często
Przygotowanie
zostać
rodzin
bowiem
bazować
szczupłych
metrykowanych.
z
NA LU B E LS ZCZ Y Ź N I E
placówek
ambitnych
szereg n i e z w y k l e
wystaw
LUDOWYCH
i
stanowiła
ne
Świderski.
L u b l i n i e należy
N a koncie
stałą o r a z
w
Jan
Warszawa
i ich strój.
1
mebli.
meblarska,
skonale opracowaną i estetycznie
W
A . Chmielińska, Księżacy
1930, s. 100.
Reinfuss
WYSTAWA
w
styl,
d l a sto
zdobione
pra
Fotografował
Roman
stworzyły
plastycznej
n i e więcej
czy kilkanaście s z t u k z d o b i o n y c h
łowickiej.
charakterystyczny
obszaru
cujący — j a k G o l i s — w sposób p ó ł a m a t o r s k i , półzaswej
izby
skrzynie
łowiczan. W y
m e b l i o bogatszej d e k o r a c j i
z a j m o w a l i się w i ę c różni u t a l e n t o w a n i s a m o u c y ,
wodowy,
wnętrza
wyrabiane
oraz
się kołatka
na d w a sznurki
nasady
krótkimi
seria
spo
deseczek
kołeczkami
167
Ryc.
1. Kołatka
wielkanocna
z
Lubelszczyzny.
Muz. w Lublinie.
Ryc. 2. Jedna
z grup
orszaku
weselnego.
Ryc. 3. Wieńce
dożynkowe
na wy
stawie
w
Lublinie.
(ryc.
1),
przypominająca
używane przez
W
dalszym
żniwny
były
ciągu
zwyczaj
przy
idiofoniczne
obrzęd
pomocy
estetycznie
dożynkowe.
nienia oraz
autentyczne
gra
wykonanych
laleczek.
pieśni
różne w
weselne.
Były
weselny
złożony
odzianych
w
268
pomocy
to:
wystawy
scena
z
for
przed
manekinów
na
o chmielu na
Ilustracja
pracowników
z
działu
dwa
frag
blinie.
Pomysł
tań
nienia
ekspozycji
lalek.
oraz
nadawano
przez
magnetofonowej)
objaś
t e k s t y , j a k n p . : pełny
ligawce
i t d . , aż
do
tekst
weselnej
zakończenie.
dźwiękowa
przygotowanych
przedstawiający
kszezonowskie
przy
swych
końcowy
orszak
wyobrażone
Sobótki
wystawy
taśmy
„Herodów",
zwyczaje
ce)
(z
oraz
stawiająca
(w t y m jeden
zwiedzania
radiowe
pokazane
stanowiły
stroje
czasie
przepiórki"
Akcent
menty z wesela
W
głośniki
palenia
„oborywania
Uzupełniały tę część e k s p o z y c j i
mach wieńce
instrumenty
ludy prymitywne.
zestawiona
ludowymi
z
nagrań
wykonawcami
została
przez
etnograficznego
zastosowania
okazał
nagrań
Muzeum w Lu
jako
sie. doskonały,
rzało t o n a s a l a c h w y s t a w o w y c h
gdyż
specyficzny
uzupeł
stwa
nastrój
autentyzmu,
ożywiając
niejako
martwe
zespoły m a
k r z y ż u j ą c y c h się ukośnie desek, ż y w o p r z y p o m i n a ł y
d r e w n i a n e o p a k o w a n i a używane d o t r a n s p o r t u m a
s z y n ( r y c . 3).
D o b r y sprzęt w y s t a w o w y
podnosi
estetyczny w a l o r ekspozycji, ale s a m pozostaje j a k
gdyby niewidoczny. W w y p a d k u omawianej t u w y
s t a w y r u s z t o w a n i a z desek w p r o w a d z a ł y u c z u c i e n i e
p o k o j u i odrywały
o d eksponatu
uwagę
widza
w sposób n i e m n i e j s z y niż d a w n i e j g a b l o t y m u z e a l
ne przeładowane różnego r o d z a j u o z d o b a m i w p o
staci gzymsów, k o l u m i e n e k i t p . Poza t y m w n i e
których
wypadkach,
t a m zwłaszcza,
gdzie s a m
e k s p o n a t n i e odznaczał się barwnością ( g r u p a w i e ń
c ó w d o ż y n k o w y c h ) , s t w a r z a ł o się n a s a l i w y s t a w o w e j
wrażenie p r z y k r e j
szarzyzny
nekinów.
Ekspozycja w y s t a w y — j a k z w y k l e
w
Muzeum
L u b e l s k i m — stanowiła
próbę
szukania
nowych
rozwiązań. U n i k a j ą c p r z y k r e g o n a t u r a l i z m u w s p o
sobie
t r a k t o w a n i a manekinów,
zrezygnowano
np.
całkowicie z r e a l i s t y c z n i e w y k o n a n y c h głów, zastę
pując j e b a r d z o szczęśliwie
zupełnie p ł a s k i m i a l e
zindywidualizowanymi w konturze t w a r z a m i wycię
t y m i z g r u b e j d e s k i ( r y c . ?), c o dało w y n i k b a r d z o
dodatni.
Znacznie
wa
gorzej
wystawy;
natomiast
półki
wypadła
ogólna
i Stelaże, w y k o n a n e
opra
z prostych,
Fotografował
Anna
Urbanowicz
Kunczyńska
KONKURS
W
maju
„Wystawa
I WYSTAWA
dowej
1959 r . została
otwarta w Nowym
Podhala",
przez
komisarz
ludowej
Balbinę
Białońską
wystawy)
Zakopane),
SZTUKI
sztuki
przy
i
współudziale
Rady
(kierownik
Wandę
Targu
zorganizowana
z r a m i e n i a Wydziału K u l t u r y P o w i a t o w e j
i
Jan
U w z g l ę d n i o n o t u j e d n a k t a k ż e p e w n ą liczbę
tów
zabytkowych,
Wydziału
ich
przez
(ZPAP
twórców
PODHALA
d z i e miała p r e z e n t o w a ć współczesną twórczość ludową.
Naro
Widigerową
samych
LUDOWEJ
wkład
z myślą
muzea.
stanowiły
W
o możliwości
dziale
obiekty
„zabytkowym"
przez
Chochołowie.
Zebrane
ludo
szkoły
podstawowej
dzieci
p o d k i e r u n k i e m nauczyciela
Wystawę
okazy
starej
p o p r z e d z i ł k o n k u r s (grudzień
1958 r . ) . C h o
znaczny
dostarczone
w y c h : Bronisławy B a r t o l - M a r c u l k i i J a n a M i c h n i a k a .
w
ekspona
zakupienia
ceramiki,
Jana
zdobione
uczniów
przez
Plucińskiego
narzędzia
pracy
ciaż t e r m i n j e g o n i e p o z o s t a w i a ł w i e l e czasu n a p r z y
i
gotowania
w darze do M u z e u m K u l t u r y i S z t u k i L u d o w e j w W a r
i przypadał
n a okres
bardzo
niedogodny,
kolidując z j e s i e n n y m i p r a c a m i w p o l u , t o j e d n a k z e
b r a n o m a t e r i a ł z a r ó w n o okazały l i c z e b n i e ,
ogół
biorąc
Niemała
— na wysokim
w
t y m zasługa
j a k— na
poziomie
artystycznym.
organizatorek
pracujących
od w i e l u j u ż l a t n a t y m t e r e n i e i znających go d o s k o
n a l e . A l e niezależnie o d i c h doświadczenia,
zapewne
dużą r o l ę
twórców.
Jedyną
odegrało
wsią,
z
nie
związanych
pod
wpływem
doświadczenie
której
z
nadesłano
ludową
samych
wiele
tradycją,
eksponatów
a
drobnomieszczańskiej
wykonanych
tandety,
był
D z i a n i s z , biorący udział w k o n k u r s i e p o r a z p i e r w s z y .
Przyjęcie
cyjnego
dla konkursu
granic
podziału
administra
p o w i a t u zadecydowało, że r e p r e z e n t o w a n e t u
odrębne g r u p y : P o d h a l e ,
Spisz,
O r a w a i P i e n i n y . Główną rolę odegrały j e d n a k
były w ł a ś c i w i e c z t e r y
ekspo
naty
pochodzące
Zakopane.
podhalańskich
Tradycyjna
terenie najlepiej
twórcami
z
ze
wytwórczość
się zachowała,
strony
państwa
w s i otaczających
ludowa
a obecna
oraz
na
możność
C P L i A — zapewnia t r a d y c y j n e j wytwórczości
dodatkowe
zbytu
oddziałuje
skup
ludowej
szanse r o z w o j u . N a r o z w ó j i p o d t r z y m a n i e
miejscowych
t r a d y c j i a r t y s t y c z n y c h i rękodzielniczych
mocno
także
ruch
regionalny,
żywszy n a
P o d h a l u niż w i n n y c h o k o l i c a c h naszego k r a j u .
bazowała
w przeważającej
teriałach w y b r a n y c h z p r a c
pasterskie
zostały
przekazane
szawie.
N i e z a l e ż n i e o d i n i c j a t y w y Plucińskiego, s a m e o r g a n i
zatorki wystawy
nadawały
pewien
k i e r u n e k poszuki
w a n i o m z a b y t k ó w w t e r e n i e , w y k o r z y s t u j ą c okazję d l a
uzupełnienia m a t e r i a ł ó w w z a k r e s i e
tradycyjnego, nie
noszonego j u ż o b e c n i e
s t r o j u k o b i e c e g o z czasu
1900 r . W r e z u l t a c i e
t y c h poszukiwań
z e u m Tatrzańskiego wzbogacona
części n a m a
k o n k u r s o w y c h i w zasa
około
kolekcja M u
została o dalsze p r z y
kłady spódnic w e ł n i a n y c h „ t y b e t e k " , c z a r n y c h , z d r o b
nymi
wzorami
czerwonych
kwiatków
„śliwek",
typo
w y c h d l a góralskiej m o d y
z początku naszego w i e k u .
Szczególnie
fragmentem
interesującym
XX
w . p r a c o w n i R o z a l i i T a t a r o w e j . Z a r ó w n o i c h krój
jak
poziom
wykonania
i
w czynnej
z tych
są t u g o r s e t y
biegłości
wykonane
stroju
lat
zdobienia
n a początku
dowodzą
twórczyń. Szyte przeważnie
srebrnego
l u b złotego
w
zdobione
są z n a c z n i e
skromniej
obecna
ciem i zrozumieniem
„zkrętki"
linie
kroju.
W
dziale
zdobionej
twórczości
czarnego,
l u b „szarotki",
niż tego
formy,
współczesnej
wymaga
wszystkie
wyczu
podkreślającej
przyjęto
zasadę
przekroju.
Repre
właściwie dziedziny
sztuki
u k a z a n i a j e j w j a k najpełniejszym
były
dużej
z aksamitu, n a
m o d a góralska, a l e z a t o z w i ę k s z y m
zentowane
Wystawa
naczynia
t y m m a s z y n i e , o w z o r a c h n a s z y w a n y c h z siutażu
opieka n a d
wyrobów l u d o w y c h o d b i o r c y m i e j s k i e m u poprzez
drewniane
i rzemiosła l u d o w e g o , ż y w e n a t e r e n i e p o w i a t u n o w o
t a r s k i e g o , a także t e , które j u ż utraciły
zastosowanie
169