-
extracted text
-
Stanisław
Franciszek
OŚRODEK
Gajerski
GARNCARSKI
W
MIĘDZYRZECU
PODLASKIM
W
XVi—XVIII
( U W A G I N A TEMAT ŹRÓDEŁ O P U B L I K O W A N Y C H PRZEZ MARIĘ
Problemom garncarstwa na. ziemiach polskich etnografowie
wyboru
cechmistrzów
W I E K U
STANKOWĄ)
oraz o k r e ś l a j ą
ich kompetencje,
podają
nasi i n t e r e s u j ą się j u ż od w i e l u l a t . Owocem ich b a d a ń s ą liczne
w a r u n k i o t r z y m a n i a w ł a s n e j j a t k i oraz u s t a l a j ą w y s o k o ś ć o p ł a t
publikacje; ostatnio u k a z a ł y się dwie niezmiernie ciekawo prace:
d o k o n y w a n y c h p r z y rozpoczynaniu n a u k i zawodu i przy w y
Barbary K o ł o d z i e j s k i e j
dalszych
badań
1
2
i E w y F r y ś - P i e t r a s z k o w e j . Powodzenie
u z a l e ż n i o n e jest w d u ż y m
stopniu od
zachowanych ź r ó d e ł z w c z e ś n i e j s z y c h stuleci oraz
ich w y k o r z y s t a n i a w trakcie b a d a ń
stanu
umiejętnego
etnograficznych.
Dlatego
też z zadowoleniem p o w i t a ć n a l e ż y o p u b l i k o w a n e przez
Marię
zwalaniu się. Bezpodstawnie n a t o m i a s t zasugerowano,
że przy
1
wileje „ n a z n a c z a j ą ceny na w y r o b y g a r n c a r s k i e " ' . W s t a t u t a c h
m o w a jest o t z w . t a r g o w y m , a zatem o o p ł a t a c h
pobieranych
przez
swe w y r o b y
cech
od garncarzy
obcych, p r z y w o ż ą c y c h
na s p r z e d a ż do M i ę d z y r z e c a
1 6
oraz od r z e m i e ś l n i k ó w miejscowych
Międzyrzeca
t e g o ż k u n s z t u i z o k o l i c z n y c h wsi n a l e ż ą c y c h do d ó b r m i ę d z y
Podlaskiego •', nadane m u przez d z i e d z i c ó w miasta w X V I I I w i e k u .
r z e c k i c h . X ie jest to o c z y w i ś c i e j a k i ś f a k t odosobniony; z po
Stankową
dwa
statuty
cechu
garncarskiego
z
N a d m i o n i ć n a ł o ż y , że t r a d y c j e garncarstwa w M i ę d z y r z e c u
17
T
dobnymi wypadkami spotykamy
się w s t a t u t a c h
cechowych
18
Podlaskim sięgają 1558 r o k u . F a k t u tego nie u w z g l ę d n i ł a Stan
z i n n y c h m i a s t . M a r i a S t a n k o w ą p o d k r e ś l i ł a f a k t , że w p r z y w i
k o w ą , a jedynie w s p o m n i a ł a o t y m , że tamtejszy cech garncarski
lejach przez n i ą o p u b l i k o w a n y c h b r a k jest „ o k r e ś l e n i a w a r u n k ó w - '
4
} istniał j u ż w X V I I
należeć
mieli
w i e k u ' . D o cechu tego, w m y ś l
również
garncarze
mieszkający
„na
statutów,
na j a k i c h m i a ł a o d b y w a ć się n a u k a r z e m i o s ł a " i nie podano „ z a
ustroniu,
kresu u m i e j ę t n o ś c i , w y m a g a n y c h p r z y w y z w a l a n i u t e r m i n a t o r ó w
to jest po wsiach t e y ż e W ł o ś c i " m i ę d z y r z e c k i e j oraz strycharze
i p r z y egzaminie na stanowisko m a j s t r a " " .
i murarze". F a k t to niezmiernie ciekawy i z a s ł u g u j ą c y na szczegól
p o d a ł a , że w y b o r y c e c h m i s t r z ó w m i a ł y się o d b y w a ć „ z a w s z e w
Błędnie
natomiast
niejszą u w a g ę
d z i e ń w i e l k a n o c n y " . N a u w a g ę z a s ł u g u j e jeszcze f a k t , że cech-
20
badaczy.
przecho
m i s t r z starszy (o t a k i m t y l k o m o w a ! ) m i a ł b y ć w y b r a n y przez
wywane s ą w W o j e w ó d z k i m A r c h i w u m P a ń s t w o w y m w L u b l i n i e
braci „z p o r z ą d k u tak Religy Rzymskiey jako y Religy Ruskiej
wśród
Unijackiej" .
Opublikowane przez
Stankową
u s t a w y cechowe
2 1
innych
aktów
międzyrzeckiego
cechu
garncarskiego.
Nie są to jednak, j a k podano na w s t ę p i e , oryginalne d o k u m e n t y ,
a jodynie nie p o ś w i a d c z o n e
Pierwszy z o p u b l i k o w a n y c h s t a t u t ó w
Helena
7
dziewiętnastowieczne
z L u b o m i r s k i c h Sieniawska,
ich k o p i e .
wystawiła
kasztelanowa
Elżbieta
P r o b l e m to niezmiernie i s t o t n y na obszarze pogra"
nicza p o l s k o - u k r a i ń s k i e g o ; w i n n y c h o ś r o d k a c h garncarskich b y '
on r o z w i ą z a n y podobnie j a k w M i ę d z y r z e c u
2 2
l u b jednostronnie,
z korzyścią dla P o l a k ó w " .
krakowska
N a m o c y p r z y w i l e j u nadanego garncarzom
międzyrzeckim
i hetmanowa wielka koronna. Z uwagi na t o , że brak w n i m
przez E l ż b i e t ę H e l e n ę Sieniawska, m i e l i oni p r a w o „ r a z na R o k ,
miejsca i d a t y wystawienia, S t a n k o w ą sugeruje, iż m ó g ł on b y ć
na W i o l k a n o c w a r p i w a w y r o b i ć sobie". B y ł to ich d a w n y p r z y
nadany
w i l e j . N o w a dziedziczka p o n a w i a j ą c go z a m i e r z a ł a z a c h ę c i ć i c h
garncarzom
międzyrzeckim
„począwszy
od
r.
w y c h o d z ą c z z a ł o ż e n i a , że Sieniawska m i ę d z y i n n y m i
przyjęła
też
( w ó w c z a s — uwaga
8
krakowskiej" .
maga
Argument
to
tytularni
..do lepszego p o r z ą d k u y p o d e y m o w a n i a c i ę ż a r ó w " . W statucie
kasztelanowej
nie o k r e ś l o n o bliżej p o w i n n o ś c i garncarzy wobec d w o r u , a jedy
przekonywający — wy
nie podano, że „ O d r o b o t y P a ń s k i e y proporcyonalnie p ł a t n i b y ć
S.F.G.)
niezbyt
szerszego u d o k u m e n t o w a n i a .
1710.
tytuł
G o d n y u w a g i jest
fakt, iż dziedziczka M i ę d z y r z e c a b y ł a k o b i e t ą , k t ó r ą
jednak
p o w i n n i " . S t w i e r d z i ć t u z naciskiem n a l e ż y , żo d o k u m e n t drugi
zaliczano
nie zawiera takowego postanowienia. K s . A d a m C z a r t o r y s k i nie
do n a j w y b i t n i e j s z y c h Polek ó w c z e s n e j epoki*.
2 4
p o t w i e r d z i ł t e ż dawnego p r a w a , z e z w a l a j ą c e g o
Wspomniany dokument a p r o b o w a ł a później córka Elżbiety
garncarzom
na
warzenie p i w a . S z c z e g ó ł y to drobne, ale r z u c a j ą c e pewne ś w i a t ł o
Data
na dzieje tamtejszego ośrodka, w X V I I I w i e k u i o p u b l i k o w a n y c h
Stankową
błędnie
podaje
d o k u m e n t ó w , k t ó r e s ą c e n n y m ź r ó d ł e m do d z i e j ó w garncarstwa
wystawione
zostało
również
w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. Na. s z c z e g ó l n ą u w a g ę za
bez d a t y " . Czas potwierdzenia ustala ona na l a t a 1731—1771 —
s ł u g u j e piorwszy d o k u m e n t , k t ó r y pozwala na bliższe zapoznanie
Heleny, Maria
Zofia
roczna
zniszczeniu>»;
na
uległa
wstępie,
że
Denhoffowa, 2. v o t o Czartoryska.
Maria
„poświadczenie
Maria Zofia b y ł a w ó w c z a s ż o n ą S t a n i s ł a w a D e n h o f f a . D a t y
się z p o c z y n a n i a m i gospodarczymi Sieniawskich, k t ó r z y w swych
te n a l e ż a ł o b y uściślić; trzeba p r z y n a j m n i e j u s t a l i ć , k i e d y M a r i a
dobrach w ł a s n y c h ,
Zofia weszła w posiadanie d ó b r m i ę d z y r z e c k i c h .
zwracali r ó w n i e ż b a c z n ą u w a g ę na z n a j d u j ą c y c h się t a m garnca
11
P o d k r e ś l i ć n a l e ż y f a k t , iż garncarze m i ę d z y r z e c c y w c z e ś n i e j
już
otrzymali
potwierdzenie
swych
praw.
Stąd
„upraszali"
jedynie E l ż b i e t ę H e l e n ę Sieniawska, a b y „ i m nowe
im
dawno
podczas p a n u j ą c e g o
y
wskrzesiła nadano o d A n t e c e s s o r ó w " p r z y w i l e j e .
(Ponieważ
ognia z g o r z a ł o ) n a d a ł a
12
prawo
jak i w dzierżawionych
królewszczyznach
rzy.
W t r a k c i e b a d a ń a r c h i w a l n y c h m i a ł e m m o ż n o ś ć bliżej p r z y j
r z e ć się d z i a ł a l n o ś c i gospodarczej
M i k o ł a j a H i e r o n i m a Sieniaw-
skiego, h e t m a n a polnego koronnego, i jego syna, A d a m a M i k o ł a j a
Problem
( m ę ż a E l ż b i e t y H e l e n y ) , na terenie k l u c z a sieniawskiego i olo-
niezmiernie w a ż n y . S t ą d nasuwa się potrzeba ustalenia p i e r w o t
szyckiego oraz w starostwie l u b a c z o w s k i m . Z a i c h t o staraniem
nego potwierdzenia p r a w cechu garncarskiego
w
Międzyrzecu
Podlaskim.
Dokument
r o z w i n ą ł się o ś r o d e k garncarski w Sieniawie k o ł o
Jarosławia,
w ziemi p r z e m y s k i e j . P r o d u k o w a n e t a m kafle, zgodnie z w o l ą
drugi,
o p u b l i k o w a n y przez
Marię
Stankową,
dziedzica, b y ł y wysokiej j a k o ś c i i w p e ł n i o d p o w i a d a ł y s m a k o w i
w y s t a w i o n y z o s t a ł w Siedlcach w 1787 r o k u przez syna M a r i i
artystycznemu ówczesnej
Z o f i i , ks. A d a m a Czartoryskiego"3. N i e jest on j e d n a k , j a k po
z a m ó w i e n i a na t a k o w e w y r o b y . Z k a f l i t y c h budowano pieco na
dano na w s t ę p i e , „ w i e r n i e przepisany z d o k u m e n t u w c z e ś n i e j
obszarze d ó b r
1 4
szego" .
We
własnych
epoki. D w ó r systematycznie
i dzierżawionych
przez
składał
Sieniawskich
k r ó l e w s z c z y z n (w B r z e ż a n a c h , Oleszycach, S t r y j u , Warszaw ic i i n
w s t ę p i e nie podano n a z w y z e s p o ł u , w s k ł a d
którego
2
nych miejscowościach) -'
oraz poza z a s i ę g i e m
tych
posiadłości
2 6
w c h o d z ą opublikowane d o k u m e n t y oraz ich sygnatur. N a l e ż a ł o
(w K u k i z o w i e , R ó w n e m ) . P r z y swej g ł ó w n e j rezydencji, w Ole
również
szycach, m i e l i r ó w n i e ż Sieniawscy m a j s t r ó w
podać,
w
jakich
okolicznościach
sporządzono
kopie
kunsztu
27
s t a t u t ó w . S t a n k o w ą z a z n a c z y ł a natomiast, przed przytoczeniem
skiego, k t ó r y m zlecano r ó ż n e p r a c o . N a s z c z e g ó l n i e j s z ą
tekstów
zasługuje
statutów,
że
zawierają
one
postanowienia
tyczące
troska, j a k ą w y k a z a ł A d a m M i k o ł a j woboc
garncar
uwagę
ośrodka
121
W starostwie l u b a c z o w s k i m , k t ó r y po n a j e ź d z i e szwedzkim w 1700
2 8
roku
znacznie p o d u p a d ł .
Wspaniale t e ż r o z w i j a ł się wiejski
garncarski m ó g ł t e ż o t r z y m a ć o d niej o m a w i a n y wcześniej do
k u m e n t po ś m i e r c i jej m ę ż a .
o ś r o d e k garncarski na terenie t e g o ż starostwa w D z i e w i ę c i e r z u
2 9
Zostawione t u w i a d o m o ś c i ś w i a d c z ą o celowości rozszerzenia
koło Potylicza . Była w t y m niewątpliwie duża zasługa polityki
b a d a ń n a d p r z e s z ł o ś c i ą m i ę d z y r z e c k i e g o o ś r o d k a garncarskiego
gospodarczej starosty. N i e s ą t o f a k t y odosobnione. A d a m M i
w okresie, g d y miasto z n a j d o w a ł o się w r ę k a c h Sieniawskich.
k o ł a j Sieniawski ż y w o t e ż i n t e r e s o w a ł się garncarzami z d ó b r
W M i ę d z y r z e c u posiadali s w ą r e z y d e n c j ę , k t ó r ą w spadku przy
w ł a s n y c h na P o d o l u ; p r z y w i l e j e cechowe n a d a ł cechom garncar
j ę ł a po nich M a r i a Zofia D o n h o f f ; ciekawe więc b y ł o b y ustale
skim w Międzybożu (1721)
30
3
i w Satanowie '.
34
nie, w j a k i m zakresie i na j a k i c h w a r u n k a c h k o r z y s t a ł d w ó r z us
N a d m i e n i ć n a l e ż y , iż o b d a r z y ł on t e ż p r z y w i l e j a m i
Satanow
skie cechy i n n y c h k u n s z t ó w : szewski (w 1704 r . ) , k u ś n i e r s k i (na
ł u g miejscowych garncarzy oraz j a k i b y ł zasięg w y r o b ó w tegoż
ośrodka.
dokumencie d a t a u l e g ł a zniszczeniu) i t k a c k i (w 1704). Po jego
śmierci
3 2
t a m t e j s z y cech ciesielski o t r z y m a ł p r z y w i l e j e o d w d o w y
33
Ż y w i ć n a l e ż y n a d z i e j ę , że M a r i a Stankowa nie poprzestanie
na u d o s t ę p n i e n i u
w s p o m n i a n y c h d o k u m e n t ó w ; opublikowanie
po n i m , E l ż b i e t y Helony Sieniawskiej, w r o k u 1 7 2 6 . F a k t ten
s t a t u t ó w w i n n o b y ć w s t ę p n y m k r o k i e m do dalszych b a d a ń nad
p r z y t o c z y ł e m t u po t o , a b y p o d s u n ą ć m y s i , iż m i ę d z y r z e c k i cech
dziejami m i ę d z y r z e c k i e g o o ś r o d k a garncarskiego.
PRZYPISY
1
B . K o ł o d z i e j s k a , Rzemiosło garncarskie w
Zielonogórskiem,
Warszawa — P o z n a ń 1973.
E . F r y ś - P i e t r a s z k o w a , Ośrodek garncarski w Lążku Ordy
nackim i jego wyroby na tle ceramiki matowanej w Polsce, W r o c ł a w
1973.
M . S t a n k o w a , Przywileje dla cechu garncarzy w
Między
rzecu Elżbiety Heleny Sieniaioskiej i Adama Kazimierza. Czarto
ryskiego, „ R o c z n i k M i ę d z y r z e c k i " , t . I V , M i ę d z y r z e c Podlaski
1972,'s. 171—174.
T . D e l i m a t , Garncarstwo ludowe w województwie
lubelskim,
„ P r a c e i M a t e r i a ł y E t n o g r a f i c z n e " , t . X V I I I , cz. I , W r o c ł a w
1961, s. 3 1 .
M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 171.
T a m ż e , s. 173.
T a m ż e , s. 171.
Tamże.
M . G ę b a r o w i c z , Szkice z historii sztuki XVII
w., T o r u ń
1966, s. 236; J . A . Gierowski, Wrocławskie
interesy hetmanowej
Elżbiety
Sieniawskiej
[ w : ] Studia z dziejów kultury i ideologii
ofiarowane Ewie Mideczyńskiej
w 50 rocznicę pracy dydaktycznej
i naukowej, W r o c ł a w 1968, s. 222—223.
„ A p r o b u i e t e n P r z y w i l e i die 2 octobris (rok z a t a r t y )
M a r y a z Sieniawskich D e n h o f f o w a "
M . Stankowa, op. c i t . ,
s. 173.
M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 171—172.
T a m ż e , s. 172.
T a m ż e , s. 174.
T a m ż e , s. 171.
T a m ż e , s. 172.
W dokumencie w y s t a w i o n y m przez E . H . S i e n i a w s k ą
podano: „Gościnni z a ś powinni od wozu polewanych g a i k ó w
d a w a ć po groszy 9, o d m a l o w a n y c h po groszy 10, o d siwych
po groszy 3 do s k r z y n k i " , M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 173. S t a t u t
z r. 1787 w y k a z u j e w t y m w z g l ę d z i e pewne z m i a n y . Podano
w n i m : „ G o ś c i n n i z a ś p o w i n n i o d woza p o l e w a n y c h G a r n k ó w
d a w a ć po groszy P o l l . M i e d z i a n y c h sześć N ° 6, o d m a l o w a n y c h
po groszy t a k i c h ż e D z i e s i ę ć N ° 10, o d S i w y c h po Groszy t a k i c h ż e
T r z y N ° 3 do s k r z y n k i " , t a m ż e , s. 174.
2
3
4
5
6
7
8
9
1 0
1 1
1 2
1 3
1 4
1 5
1 6
1 7
D o k u m e n t piorwszy problem ten ujmuje n a s t ę p u j ą c o :
„ D o m o w i z a ś y postronni proporcyonalnie W e d ł u g zwyczaju",
M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 173. W p r z y w i l e j u A . Czartoryskiego
podano p o d o b n i e : „ D o m o w i z a ś y w ł o ś c i a n i e proporcyonalnie
w e d ł u g z w y c z a i u " , t a m ż e , s. 174.
1 8
W statucie n p . cechu wielkiego z B r z o z o w a w z i e m i
sanockiej, do k t ó r e g o n a l e ż e l i t a m t e j s i garncarze, p o d a n o :
„ G a r n c a r z e , k t ó r z y w o ż ą g a r k i w o z a m i na J a r m a r k p o t y l i c k i o
albo t e ż y Insze z r ó ż n y c h mieysc, C i p o w i n n i d a w a ć do Cechu
od w o z u po groszy d w a n a ś c i e a k t o z a ś na sobie przyniesie
p o w i n i e n d a ć do Cechu gro. 3 " , Centralne P a ń s t w o w e A r c h i w u m
H i s t o r y c z n e U R S R we L w o w i e (dalej c y t . : C P A H ) , z. 25, Rada
cechiv mista Berezova, o p . 1, n r 12, Statut ob'jednanoho cechu
mista Berezova, nadanyj Janom Kazymyrom 12 V 1700 r., pidtverdenyj Kśyśtofom
Janom Senbetom 22 III 1722 r. i
rozśyrenyj
18 X 1748 r. Vacłavom Sierakovśkym
percmyślśkym
biskupom, k . 4.
1 9
M . S t a n k o w a , o p . c i t . , s. 172.
2 0
W t e k ś c i e s t a t u t u pierwszego p o d a n o :
„Cechmistrz
starszy b y d ź m a , k t ó r e g o sobie B r a c i a na d z i e ń W i e l k o c z w a r t k o w y co R o k o b i e r a ć sobie(...) b ę d ą p o w i n n i " , M . Stankowa, o p .
c i t . , s. 173. D o k u m e n t z 1787 r. z a w i e r a ł i d e n t y c z n y tekst,
t a m ż e , s. 174.
M . S t a n k o w a , op. c i t . , s. 173, 174.
2 1
2 2
W statucie cechu garncarzy z G l i ń s k a i Ż ó ł k w i , k t ó r y
nadal i m J a n I I I Sobieski w 1085 r., a po n i m kolejno a p r o b o w a l i
go M i c h a ł K a z i m i e r z R a d z i w i ł ł (1746 r . ) i K a r o l R a d z i w i ł ł (1778 r . ) ,
122
podano: „ C h c e m y , a b y wybierano cechmistrza religii rzymskiej
a t a k ż e greckiej, starszy [ m a b y ć ] w G l i ń s k u , d r u g i z przed
m i e ś c i a ż ó ł k i e w s k i e g o " , C P A H , z. 52, Mahistrat mista Lvova,
op. 1, n r 326, Hramota kniaziv Mychajla i Karola Radziviliv
z 1778 r. pro pidtvertyiannia pryviłejiv,
nadanych koralem Janom
III honcarśkomu
cechu v Żovkvi i Hlynśku,
k . 2—3.
W statucie cechu garncarskiego z Tomaszowa, w w o j .
b e ł s k i m l e ż ą c e g o , k t ó r y n a d a ł a w r. 1642 K a t a r z y n a z Ostroga
Z a m o y s k a , p o d a n o : „ N a p r z ó d w y b i e r a ć m a j ą z posrzodku siebie
starszych(...) a c i , ż e b y b y l i professjej katolickiej, r z y m s k i e j " ,
J . Peter, Szkice z przeszłości
miasta kresowego, Z a m o ś ć 1947,
s. 122. Podobnie s t a t u t p o t y l i c k i , p o t w i e r d z o n y w 1649 przez
J a n a K a z i m i e r z a , a ponownie a p r o b o w a n y przez Augusta I I Sasa
w 1729 r „ p o s t a n a w i a ł : „ C e c h m i s t r z e m a j ą b y ć dwa Polacy",
Potelicz. R. 1649 i 1729. Ponowienie potwierdzenia ustau) dla cechu
garncarskiego, w y d . W f o l a ń s k i ] F[ranciszek], „ D o d a t e k Tygod
n i o w y p r z y Gazecie L w o w s k i e j " , n r 27, 1853, s. 108.
M . Stankowa, op. c i t . , s. 173.
S.F. Gajerski, Produkcja kafli w Sieniawie iv świetle
źródeł z XVIII
wieku, „ B i u l e t y n H i s t o r i i S z t u k i " , nr 2, 1969,
s. 213—215; T e n ż o , Zurys historii sieniawskiego ośrodka kaflarskiego. Przyczynek do dziejów produkcji kafli na obszarze Rusi
Czerwonej w końcu XVII
i w pierwszej polowie XVIII
wieku,
„ R o c z n i k " [Stowarzyszenia M i ł o ś n i k ó w J a r o s ł a w i a ] , 1969—
1970—1971, J a r o s ł a w 1971, s. 129—138; T e n ż e , Potylicki ośrodek
kaflarski w XVI—XVIII
w., „ K w a r t a l n i k H i s t o r i i K u l t u r y
M a t e r i a l n e j " , n r 3, 1972, s. 483; A . Stelmach, Dwór w Oleszycach
w XVIII
w., „ B i u l e t y n H i s t o r i i S z t u k i " , n r 3, 1971. s. 286, 289;
T e n ż e , Nie zachowane dwory Sieniawskich w Oleszycach, Dzikowie
i Dziewięcierzu
w powiecie lubaczowskim [ w : ] Architektura rezydencjonalna i obronna województwa
rzeszowskiego w świetle
badań
naukowych prowadzonych w 25-leciu PRL. Materiały
z sesji nau
kowej. Łańcut 9—10 maja 1970 r., Ł a ń c u t 1972, s. 261, u w a ż a ,
z c z y m c a ł k o w i c i e się zgadzam, że piece we dworze dziewięcierskim zbudowane b y ł y r ó w n i e ż z k a f l i sieniawskich. Jeszcze
do drugiej p o l o w y X I X w . z a c h o w a ł o się „ k i l k a bardzo ciekawych
p i e c ó w i k o m i n k ó w k a f l o w y c h " w z a m k u oleszyckim (Anna
z D z i a l y ń s k i c h Potocka, Mój pamiętnik.
O p r a c o w a ł Andrzej
J a s t r z ę b s k i , Warszawa 1973, s. 92), k t ó r e wykonane zostały
przez garncarzy sieniawskich w X V I I I w .
2 3
2 4
2 5
2 6
S.F. Gajerski, Potylicki
ośrodek
M . G ę b a r o w i c z , op. c i t . , s. 235.
kaflarski
s.
483;
2 7
W latach 1662—1605 garncarzem w Oleszycach b y ł
niejaki W a c ł a w , C P A H , s. 38, Miśkyj uriad v Ołeśyćach, op. 1.
n r 1, Viiysta knyha mista Oleśyć, k . 18 v , 25 v , 61 v ; w 1703 r.
Józef, B i b l i o t e k a Czartoryskich w K r a k o w i e (dalej c y t . : B i b l .
Czart.), n r 742 Gosp., k . 80 v , 82 v , 84 v , a w 1761 Kazimierz,
C P A H , z. 38, op. 1, n r 4, Knyha zapysiv prybulkiv ta vydatkir
mista Oleśyć, k . 32. W 1714 r. z a p ł a c o n o „ G a n c a r z o w i Oleszyck i e m u od przestawienia siedmiu pieców zielonych i za dwa
nowe t a m ż e w Oleszycach zł 4 0 " , B i b l . Czart., n r E W 148, k. 9.
2 8
S.F. Gajerski, Materiały
do historii ośrodków garncarskich
w Potyliczu i okolicy, „ P o l . Szt. l u d . " , n r 1, 1960, s. 44; Tenże,
Potylicki ośrodek kaflarski
s. 478—480.
T e n ż e , Materiały
s. 45—47.
2 9
3 0
J . Siecinskij, Materiały
dla istorii ciechoo v Podolii,
Kamieniec — Podolsk 1904, s.' 23, 71—73.
T a m ż e , s. 27.
A . M . Sieniawski z m a r ł w Oleszycach 2 V I 1720 r „ A . Stel
m a c h , Dwór w Oleszycach...,
s. 284.
J . Siecinskij, op. c i t . , s. 26.
3 1
3 2
3 3
3 4
P. Bohdziewicz, Korespondencja
artystyczna
Sieniawskiej
z łat 1700—1729 w zbiorach Czartoryskich
kowie, L u b l i n 1964, s. 273.
Elżbiety
w Kra
