7f29d5968c3ba7f188576e07061038d1.pdf
Media
Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1976 t.30 z.2
- extracted text
-
K
R
O
N
I
X — X I I
Imprezy
folklorystyczne
i
regionalne
26.X — w Muzeum E t n o g r a f i c z n y m
w T o r u n i u o d b y ł o się X I Spotkanie
z Folklorem.
W programie i m p r e z y
zorganizowano w y s t ę p y
Regionalnego
Zespołu „ P a ł u k i " i kiermasz p a ł u c k i c h
wyrobów ludowych.
*
Konkursy
i wystawy
l . X — w Łódzkim Domu Kultury
o t w a r t a z o s t a ł a W y s t a w a Wojskowej
T w ó r c z o ś c i Plastycznej, zorganizowana
przez GZP, W y d z . K u l t u r y i Sztuki
U r z ę d u m . Ł o d z i oraz Z a r z ą d P o l i t y c z n y
Pomorskiego O k r ę g u Wojskowego. N a
w y s t a w ę n a d e s ł a n o ze wszystkich o k r ę
gów wojskowych 800 prac, z k t ó r y c h
zakwalifikowano 344. A u t o r z y
najcie
kawszych prac o t r z y m a l i nagrody i w y
różnienia.
*
LX — w
Muzeum
Kujawskim
we W ł o c ł a w k u o t w a r t e z o s t a ł o I I Bien
nale Fajansu W ł o c ł a w s k i e g o , zorgani
zowane przez M u z e u m ,
Włocławskie
Z a k ł a d y Ceramiki S t o ł o w e j , M K i S , W y d z .
K u l t u r y i Sztuki U r z ę d u W o j . O t w a r c i a
dokonał członek Biura
Politycznego,
wicepremier, minister K u l t u r y i S z t u k i —
J ó z e f Tejchma.
*
6.X — w
Państwowym
Muzeum
E t n o g r a f i c z n y m w Warszawie o t w a r t a
z o s t a ł a pokonkursowa w y s t a w a i n s t r u
m e n t ó w ludowych z terenu Mazowsza.
Organizatorami w y s t a w y b y l i : Muzeum
i Cepelia.
*
16,X — w Muzeum
Regionalnym
w Radomsku o t w a r t a z o s t a ł a w y s t a w a
pn. „ K w i a t y z K o z i e g ł o w ó w " , zorgani
zowana przez Muzeum i Sp. „ Z a w a d a " .
*
20.X — w P a ń s t w o w y m
Muzeum
Etnograficznym w Warszawie o t w a r t o
w y s t a w ę ponad 300 r y t u a l n y c h i o b r z ę
dowych masek N u s a n t a r y ze z b i o r ó w
Andrzeja W a w r z y n i a k a (obecnie Muzeum
Azji i Pacyfiku w Warszawie).
*
6.XI — w
Państwowym
Muzeum
Etnograficznym w Warszawie o t w a r t o
p o k o n k u r s o w ą w y s t a w ę m a l a r s t w a nieprofesjonalnego G ó r n o ś l ą s k i e g o O k r ę g u
P r z e m y s ł o w e g o pn. „ Z y c i e R e g i o n u " .
Organizatora mi b y l i : M u z e u m w Z a b r z u ,
Państwowe
Muzeum
Etnograficzne
A
1975
w Warszawie, U r z ą d W o j . w K a t o w i c a c h ,
W y d z i a ł K u l t u r y i Sztuki. Komisarzem
wystawy
i autorem
katalogu
była,
m g r K r y s t y n a K a c z k o . Pokazano prace
43 a u t o r ó w , m . i n . B r o n i s ł a w a i Euge
niusza K r a w c z u k ó w , E w a l d a G a w l i k a ,
Pawła Wróbla. W grudniu wystawę
przeniesiono do M u z e u m Etnograficznego
w Toruniu.
*
29—30.XII — w Państwowym Mu
zeum E t n o g r a f i c z n y m
w
Warszawie
o d b y ł y się w y s t ę p y beskidzkich z e s p o ł ó w
k o l ę d n i c z y c h , k t ó r o n a s t ę p n i e przedefi
l o w a ł y u l i c a m i Warszawy. I m p r e z ę zor
ganizowano p r z y w s p ó ł p r a c y R a d y G ł ó w
nej Federacji Z S M P .
K
1 3 . X I — w Rzeszowie r o z s t r z y g n i ę t o
konkurs p n . „ K o w a l s t w o ludowe w o j .
rzeszowskiego" zorganizowany przez M u
zeum O k r ę g o w e w Rzeszowie. D o u d z i a ł u
w konkursie zaproszono 195 k o w a l i ,
z k t ó r y c h u d z i a ł wzięło 15-tu.
J u r y p o d p r z e w o d n i c t w e m mgr I n g i
Sapeta p r z y z n a ł o nagrody z funduszu
M K i S . N a g r o d ę I o t r z y m a ł J a n Szajnar,
w. Kosina, nagrody I I — Marcin Maj
cher, w . J a g i e ł ł ą , J a n M a r g a ń s k i , K o l
buszowa D o l n a . P o n a d t o
przyznano
3 nagrody I I I oraz 4 w y r ó ż n i e n i a .
*
16.XI — w Gdańsku otwarta została
V Wojewódzka Wystawa Plastyki Ama
torskiej. Zaprezentowano t u prace na
grodzono na V P r z e g l ą d z i e
Plastyki
A m a t o r s k i e j zorganizowanym przez W o j .
O ś r o d e k K u l t u r y i W R Z Z . Z okazji
w y s t a w y zorganizowano s e m i n a r i u m po
ś w i ę c o n e zagadnieniom p l a s t y k i amator
skiej, joj f u n k o j i s p o ł e c z n e j i k u l t u r o
twórczej .
*
2 4 . X I — w Muzeum
Regionalnym
w Żywcu otwarto pokonkursową wy
stawę haftu żywieckiego. Organizatorami
k o n k u r s u b y l i : Cepelia, Z M L i g i K o b i e t
w Ż y w c u oraz M u z e u m . N a k o n k u r s
n a d e s ł a n o p o n a d 100 prac, z k t ó r y c h
z a k w a l i f i k o w a n o 73. N a w y s t a w i e po
kazano r ó w n i e ż w s p ó ł c z e s n e adaptacjo
haftu regionalnego.
J u r y konkursowe p r z y z n a ł o :
na
grody T — M a r i i Dendys, M a r i i Jafernik
oraz Helenie K u p c z a k — mieszkankom
Sopotni M a ł e j . Ponadto przyznano 4 na
grody I I , 7 n a g r ó d I I I oraz 5 w y r ó ż n i e ń .
*
X I — w łańcuckim Domu Kultury
o t w a r t a z o s t a ł a w y s t a w a prac rzeszow
skich t w ó r c ó w l u d o w y c h .
*
X I — w Muzeum Etnograficznym
w T o r u n i u o t w a r t e z o s t a ł y dwie w y s t a w y
sztuki ludowej: 1 — wystawa rzeźb Wła
d y s ł a w a L i c y , zorganizowana z okazji
25-locia jego p r a c y a r t y s t y c z n e j . 2 —
w y s t a w a p n . „ M e b l e ludowe p ó ł n o c n e j
P o l s k i " , na k t ó r e j pokazano o b i e k t y
ze z b i o r ó w m u z e ó w : Archeologiczno-Historycznego w Koszalinie, E t n o g r a
ficznego w T o r u n i u , Kaszubskiego w K a r
tuzach, Mazurskiego w Szczytnie, N a r o
dowego — D z i a ł E t n o g r a f i i w G d a ń s k u ,
Z i e m i Z ł o t o w s k i e j w Z ł o t o w i e oraz P a r k u
Etnograficznego
we
Wdzydzach K i
szewskich i O l s z t y n k u .
*
X I — w Woj. Ośrodku
cania K a d r Medycznych w
Dokształ
Szczecinie
o t w a r t o w y s t a w ę amatorskiej twórczości
plastycznej p r a c o w n i k ó w S ł u ż b y Zdrowia.
*
2 4 . X I — w Muzeum Regionalnym
w Radomsku otwarta została wystawa
pn. „ R z e ź b a w w ę g l u , graficie i ł u p k u
węglowym rybnickiego okręgu węglowe
go", zorganizowana prz< z Muzeum i Sto
warzyszenie I n ż y n i e r ó w i T e c h n i k ó w
Górnictwa w Rybniku.
Na
w y s t a w i e pokazano
dorobek
konkursu, w
którym
udział
wzięło
21 t w ó r c ó w , w w i ę k s z o ś c i
górników
R O W . N a d e s ł a n o 75 prac.
N a g r o d ę I za r z e ź b ę w w ę g l u p t .
„ T r a n s p o r t w k o p a l n i " o t r z y m a ł Alfred
Piątek z kopalni
„Rydułtowy",
na
g r o d ę I I za r z e ź b ę w w ę g l u p t . „ G ó r n i c z y
t r u d " z d o b y ł J ó z e f Faber, z kopalni
„ J a n k ó w ice", nagrody I I I — J a n K d z u k ,
Henryk Michalik, Ryszard Trybulski.
*
2 7 . X I — w Muzeum Regionalnym
w O s t r o w c u Ś w i ę t o k r z y s k i m rozstrzy
g n i ę t o k o n k u r s k o w a l s t w a artystycznego
dla t w ó r c ó w z w o j e w ó d z t w kieleckiego
i radomskiego.
16 k o w a l i
nadesłało
ok.
100 prac. N a g r o d ę I
otrzymał
K r z y s z t o f J a k u b i a k z Rajca k . R a d o m i a ,
n a g r o d y I I — Tadeusz S k w i r a z Ma
r i a n o w a i Tadeusz Markiewicz z Wierz
chowin. Ponadto p r z y z n a n o 4 nagrody
I I I i 3 wyróżnienia.
N a g r o d y u f u n d o w a ł o Sp. Zrzeszenie
W y t w ó r c ó w R z e m i o s ł a Ludowego i A r t y
stycznego
„Milenium"
w
Krakowie.
W grudniu otwarta została wystawa
pokonkursowa.
*
4 . X I I -— na
Rynku
Krakowskim
i w Muzeum Historycznym w Krakowie
o d b y ł się X X X I V
K o n k u r s Szopki
Krakowskiej.
Wzięło w nim
udział
62 szopkarzy (w t y m 15 po raz pierwszy),
k t ó r z y p r z e d s t a w i l i 72 szopki.
J u r y pod p r z e w o d n i c t w e m mgr Sła
womira
Wojaka,
dyrektora
Muzeum
Historycznego, p r z y z n a ł o nagrody na
s t ę p u j ą c e : w grupie szopek
dużych
n a g r o d ę I o t r z y m a ł J a n M a l i k , nagrody
I I — Tadeusz G i l l e r t , Z d z i s ł a w D u d z i k
i E d w a r d R o m a n i k ; w grupie szopek
średnich, nagrody I — W i t o l d Głuch,
Władysław Łesyk i Stanisław Paczyński,
n a g r o d y I I — Zuzanna i W i e s ł a w A d a m
scy oraz Aleksander J u r k i e w i c z ; w grupie
szopek m a ł y c h
nagrody I otrzymali:
Z y g m u n t Grabarski, A n t o n i W o ł e k i W ł a
d y s ł a w M a l i k , nagrody I I — B r o n i s ł a w
P i ą c i k , Maciej Moszów. Ponadto p r z y
znano 12 n a g r ó d I I I , 3 n a g r o d y I V
i
36 w y r ó ż n i e ń .
Nagrodę
specjalną
Telewizji K r a k o w s k i e j o t r z y m a ł
naj
m ł o d s z y z a u t o r ó w , Aleksander B a r a n .
*
6 . X I I — w M u z e u m Archeologicz
n y m we W r o c ł a w i u o t w a r t o w y s t a w ę
p r e z e n t u j ą c ą X P r z e g l ą d Plastyki A m a
torskiej Dolnego Ś l ą s k a . Do tegorocznego
P r z e g l ą d u zgłosiło się 407
twórców,
123
k t ó r z y n a d e s ł a l i 5.540 prac. N a w y s t a w ę
z a k w a l i f i k o w a n o 399 prac 190 a u t o r ó w .
P o z i o m w y s t a w y b y ł w y s o k i , a szozególnie w y r ó ż n i a ł y się r z e ź b y i malarstwo
M i c h a ł a Rusowicza, gwasze i akwarele
M a r i i Słonicz oraz r z e ź b y J ó z e f a W a
liczka,, (aj)
*
1 0 . X I I — w Krakowie rozstrzygnię
t y z o s t a ł k o n k u r s n a k o r o n k i klockowe,
zorganizowany przez S p ó ł d z i e l n i ę Pracy
R ę k o d z i e ł a Ludowego i Artystycznego
„ K o r o n k a " w B o b o w e j . W konkursie
u d z i a ł wzięło 91 k o b i e t i 1 m ę ż c z y z n a ;
w sumie n a d e s ł a n o 138 prac. Wszyscy
uczestnicy są c h a ł u p n i k a m i p r a c u j ą c y m i
dla sp-ni „ K o r o n k a " , ale na k o n k u r s
n a d e s ł a l i prace nie b ę d ą c e d o t ą d w p r o
d u k c j i . Poziom k o n k u r s u b y ł w y ż s z y
i bardziej w y r ó w n a n y , niż w konkursie
poprzednim.
Jury
pod
przewodnictwem
mgr
Z d z i s ł a w a Szewczyka p r z y z n a ł o nagrody.
I — o t r z y m a l i Zofia Ziomek, M a r i a D o m i n
i M a r i a Gucwa z Siedlisk, Genowefa
P i w o w a r i Helena Tarasek z Biesnej,
Czesława Wiejaczka z Ł u ż n e j , Anna
Z i ę b a i J a n Z i ę b a ze S t r ó ż n e j . Ponadto
p r z y z n a n o 13 n a g r ó d d r u g i c h (po 1300 zł),
14 n a g r ó d I I I oraz 28 w y r ó ż n i e ń . Ł ą c z n i e
fundusz n a g r ó d p r z y z n a n y c h przoz Z w i ą
zek „ C e p e l i a " w y n o s i ł 60.950 zł. (wg
EFP)
*
14. X I I — w P a ń s t w o w y m M u z e u m
E t n o g r a f i c z n y m w Warszawie mgr H a l i
na
Olędzka przedstawiła
pochodzące
ze z b i o r ó w M u z e u m obrazy S t a n i s ł a w a
K a r u l a k a oraz W ł a d y s ł a w a R y b k o w s k i e go. K o l e k c j a dzieł posiadana przoz M u
zeum reprezentuje
w sposób
pełny
t w ó r c z o ś ć obu w y b i t n i e ciekawych t w ó r
ców nurtu „naiwnego".
*
15. X I I — w G r o m a d z k i m O ś r o d k u
K u l t u r y w M a s ł o w i e (Kieleckie) roz
s t r z y g n i ę t e z o s t a ł y d w a k o n k u r s y o za
sięgu o g ó l n o p o l s k i m : 1 - — „ R z e ź b a l u
dowa m ł o d z i e ż y w i e j s k i e j " , 2 — „ Z i e m i a
K i e l e c k a i jej ludzie w t w ó r c z o ś c i Stefana
Żeromskiego".
W
konkursie
pierwszym
wzięło
u d z i a ł 29 a u t o r ó w . N a g r o d ę I (2.500 zł)
o t r z y m a ł Aleksander K u c h a r s k i z Nowej
Soli (kieleckie), n a g r o d ę I I (1.600 zł) —
Leszek Goluch ze Starachowic, n a g r o d y
I I I (po 1000 zł) — P i o t r K o r p a , z H u t y
(sieradzkie), B o l e s ł a w i Jerzy Porzucek
z Lesiey (kieleckie) oraz H u b e r t Piasecki
z B o d z e n t y n a (kieleckie). P o n a d t o p r z y
znano 6 n a g r ó d I V i w y r ó ż n i e n i a .
W konkursie „ Z i e m i a K i e l e c k a i jej
ludzie w t w ó r c z o ś c i Stefana Ż e r o m
skiego" u d z i a ł b r a l i z a r ó w n o t w ó r c y
l u d o w i j a k p l a s t y c y a m a t o r z y ; 15 rzeź
biarzy, 6 m a l a r z y , 2 c e r a m i k ó w . N a g r o d ę
I (3.000 zł) o t r z y m a ł Grzegorz Szewczyk
z Kozienic, n a g r o d ę I I (2.000 zł) — J ó z e f
K a c z m a r e k z Chyczy (kieleckie), nagrody
I I I (po 1.500 zł) — Z d z i s ł a w P u r c h a ł a
z K o s o w a , Tadeusz Ż a k z Niewachlowa,
Bronisław
Sendecki
z
Binarowej —
wszyscy za r z e ź b ę w drzewie, oraz J a n i n a
Gozdocka z O d r o w ą ż a za r z e ź b ę w glinie.
P o n a d t o przyznano 8 w y r ó ż n i e ń , w ś r ó d
k t ó r y c h z n a l a z ł y się prace malarskie,
(wg E F P )
o t w a r t o z o r g a n i z o w a n ą przez
wystawę
z cyklu
„Polskie
ludowe" — pn.
„Wigilia".
Cepelię
obrzędy
*
2 0 . X I I — w P a ń s t w o w y m Muzeum
E t n o g r a f i c z n y m w Warszawie o t w a r t a
z o s t a ł a w y s t a w a p n . „ M a l a r s t w o naiwne
z R F N " , zorganizowana przez I n s t y t u t
do spraw k o n t a k t ó w z z a g r a n i c ą w S t u t
tgarcie i M u z e u m Etnograficzne w K r a
kowie. K o m i s a r z o m ze strony zachodnio
niemieckiej b y ł d r Thomas Grochowiak,
d y r . M u z e u m w Recklinghausen. W y d a n o
znakomicie p r z y g o t o w a n y , bogato i l u
strowany katalog i plakat. W y s t a w ę
o t w o r z y ł ambasador R F N
w Polsce
H a n s H e l m u t h Ruete.
*
X I I — w Z a m k u K s i ą ż ą t Pomor
skich w Szczecinie czynna b y ł a Woje
wódzka
Wystawa
Plastyki
Ludowej
i A m a t o r s k i e j . Pokazano ok. 600 prac
152 a u t o r ó w . W z w i ą z k u z w y s t a w ą
zorganizowano 14. X I I w o j e w ó d z k i Zjazd
Twórców Ludowych i Amatorów Ziemi
Szczecińskiej.
*
XII — w
Muzeum
Okręgowym
w P i o t r k o w i e T r y b u n a l s k i m czynna b y ł a
w y s t a w a w y c i n a n e k zorganizowana przez
M u z e u m O k r ę g o w e oraz M u z e u m Re
gionalne w R a d o m s k u i Tomaszowie.
Pokazano 250 prac 20 artj^stów z regionu
piotrkowskiego.
Inne
W Garwolinie powstaje M u z e u m
R z e ź b y L u d o w e j . Zgromadzono już k i l k a
d z i e s i ą t prac M a r i a n a i Zenona A d a m
skich, Tadeusza C ą k a ł y , W a c ł a w a i B o
l e s ł a w a S u s k ó w , Ryszarda S ę k a i i n n y c h .
Na
M u z e u m adoptuje
się
budynek
po j e d n y m z u r z ę d ó w b y ł e g o p o w i a t u .
*
1 5 . X I I — zorganizowano przy współ
pracy Interpressu i M i n . K u l t u r y i Sztuki
spotkanie dla dziennikarzy zagranicz
n y c h , a k r e d y t o w a n y c h w Polsce, za
p o z n a j ą c ich z folklorem i o b r z ę d a m i
Ś w i ą t B o ż e g o Narodzenia i Nowego R o k u .
Polska sztuka ludowa za grenieq
8.X — w L i m i e o t w a r t a
została
wystawa polskiej sztuki ludowej zorga
nizowana pod auspicjami Narodowego
Instytutu
Kultury
przy
współpracy
A m b a s a d y P R L . Zaprezentowano r z e ź b y
w drewnie, stroje ludowe, t k a n i n ę ,
przedmioty
użytkowe
i
dekoracyjne
oraz ludowo i n s t r u m e n t y muzyczne.
*
10.X—15.XI — w
Amsterdamie,
Emschede, Utrechcie oraz Groningen
(Holandia) o d b y ł y się w y s t a w y sztuki
ludowej zorganizowane na zaproszenie
s p ó ł k i Copolia-Holand przez Sp. Zrze
szenie R z e m i o s ł a Ludowego i Artystycz
nego „ M i l o n i u m " . Zaprezentowano głow
nio w y r o b y z surowego drewna. Wystawie
t o w a r z y s z y ł y pokazy malowania na szkle
demonstrowane przez a r t y s t ę ludowego
W ł a d y s ł a w a Walczaka z Zakopanego
i pokazy pracy w drewnie — demonstro
wane przez J ó z e f a Z u b k a z B r z e g ó w .
W y s t a w y c i e s z y ł y się d u ż y m powo
dzeniem.
*
X I — w mieście Phoenix, w stanie
Arizona (USA) w miejscowym muzeum
czynna b y ł a w y s t a w a malarstwa N i k i
fora.
*
X I I — w bibliotece głównej uniwer
s y t e t u stanowego w Stony B r o o k (USA)
o t w a r t a z o s t a ł a w y s t a w a polskiej r z e ź b y
ludowej zorganizowana w s p ó l n i e przez
konsulat polski i uniwersytet.
2. X — w I ł a w i e o d b y ł o się otwarcie
Twórczej Izby Ludowej.
*
*
1 8 . X I — w I n s t y t u c i e K u l t u r y Pol
skiej w L o n d y n i e o t w a r t a z o s t a ł a w y
stawa r z e ź b ceramicznych S t a n i s ł a w a
Zagajewskiego. Z okazji w y s t a w y w y
dano
katalog
zawierający
wstęp
mgr
A . Jackowskiego, wykaz
prac
i zdjęcia.
Ożywioną działalność wystawienniczą
i imprezowa p r o w a d z i P a ń s t w o w e M u
zeum
Etnograficzne
w
Warszawie.
W okresie sprawozdawczym o d b y ł o się
wiele s p o t k a ń ż r ó ż n y m i ś r o d o w i s k a m i ,
m. in.
studentami,
przewodnikami
PTTK.
2 5 . X — zorganizowano I o g ó l n o p o l
skie spotkanie c z ł o n k ó w K l u b u Z a i n
t e r e s o w a ń Polskiego Z w i ą z k u
Filate
listów „Folklor — Etnografia".
Klub
d z i a ł a pod p a t r o n a t e m M u z e u m . O t w a r t o
w y s t a w ę z n a c z k ó w o tematyce „ S t r ó j
ludowy
n a r o d ó w ś w i a t a " z kolekcji
F. Waligórskiego.
*
2 8 — 2 9 . X I — zorganizowano w ra
mach w s p ó ł p r a c y z Z a r z ą d e m G ł ó w n y m
T o w . W i e d z y Powszechnej seminarium
p n . „Miejsce k u l t u r y ludowej w k u l t u r z e
w s p ó ł c z e s n e j " , dla a k t y w u
działaczy
T W P , e t n o g r a f ó w i ś r o d o w i s k a pra
c o w n i k ó w m u z e ó w . Referaty w y g ł o s i l i :
doc. Z. Sokolewicz, doc. J . K . M a k u l s k i ,
d r J . Bohdanowicz, m g r H . O l ę d z k a ,
m g r A . J a c k o w s k i , mgr T . A m b r o ż o w i c z ,
mgr F . M i d u r a , m g r T . W i ę c k o w s k i ,
d r K . Pietkiewicz. Zorganizowano pokaz
ś r o d k ó w audio-wizualnych w muzealnic
twie etnograficznym.
1 7 . X I I — w D o m u Sztuki Ludowej
Cepelii na S t a r y m Mieście w Warszawie
3. X I I — zorganizowano s e m i n a r i u m
n a t e m a t masek archipelagu N u s a n t a r y .
124
P r o w a d z i ł je autor scenariusza w y s t a w y ,
mgr Zbigniew F i l a r s k i .
W okresie t r w a n i a w y s t a w y wygło
szony z o s t a ł odczyt komisarza w y s t a w y
mgr
Romualdy Hankowskiej o ku
jawskiej
sztuce
ludowej — p o ł ą c z o n y
z pokazem przezroczy.
*
W y s t a w y t w ó r c ó w n a i w n y c h i ludowych
zorganizowane w 1975 r o k u przez Biuro
H a n d l u Zagranicznego „ D e s a " :
1 — B e r l i n Zach., L a d e n Galerie —
w y s t a w a r z e ź b y W a c ł a w a Suski.
25.11—29.111.
2 — Berlin
Zach.,
Galerio
Wildehausen — w y s t a w a r z e ź b y Stanisła
w a Donkiewicza. 2 8 . X 1 — 2 8 . X I I .
3 — B e r l i n Zach., W e i n n a c h t m a r k t am
F u n k t u r m — w y s t a w a — kiermasz
r z e ź b y ludow oj. X I I .
( m . i n . A . i H . Zegadlo, W . i B . Sus
k a , M . i Z. A d a m s k i , H . Wierz
chowski, S. W i e r z b i c k i , J . Sobota,
S. Denkiewicz,
S.
Majewski,
J . B ł a s z c z a k , J . Skoczylas, S. Ma
nisz, M . U l e , K . O k o ń , E . P ę k s o w a ,
W- Walczak).
7
4 — P a r y ż , R a d i o France — w y s t a w a
sztuki polskiej, m . i n . J . Skoczylas
(malarstwo na szkle i r z e ź b a ) ,
A. Słowiński (malarstwo na szkle)
i A . Zegadło (rzeźba). 9—21.VI.
5 — Levallois Salon M o n d i a l de la
peinture
naive
(H.
Walicka,
B . K r a w c z u k , P. W r ó b e l , M . W o j
towicz, Ł . Mickiewicz, L . Holesz,
Z. W a r c z y g l o w a ) . 1—30.IV.
0 — Hannover,
Galerio
Küh
(przy
w s p ó ł u d z i a l e Joachima O r t h a ) —
wystawa n a i w i s t ó w i r z e ź b y ludo
wej. 1 1 . I X — 2 7 . I X .
7 — K o l o n i a , Galeria R u n h o f f , N a i v e
aus Polen ( W . R y b k o w s k i , M . W o j
towicz, M . K o r s a k , J .
Płaskociński, L . Pionka, N i k i f o r , H . D ą
browska). 9 . X — 8 . X I .
(M.
Wojtowicz,
B.
Lesiński,
P. W r ó b e l , J . Plaskociriski, W . R y b
k o w s k i , W . Podjaski). V .
9 — Morges, Pro A r t e Kaspar Galerie —
w y s t a w a 5-ciu malarzy (nazwiska
j.w.). 18.X—6.XI.
10 — R z y m , Galeria L a Feluca — w y
stawa n a i w i s t ó w . I .
11 — R i m i n i , Galeria la P r o v i n c i a (Ga
leria L a Feluca) — w y s t a w a nai
wistów. I .
12 — R i m i n i , Galeria la P r o v i n c i a (Ga
leria L a Feluca) — w y s t a w a nai
wistów. I I I .
13 — B o l o n i a , A r t o Fiera (Galeria L a Fe
luca) — w ystawa n a i w i s t ó w . 2 8 . V —
8.VI.
7
w y s t a w a w 90 w i t r y n a c h sklepo
w y c h v i a Frattina. 9—29.X.
16 — South
Y a r r a (Australia) Rustic
Gallery — n a i w i ś c i z P o l s k i . V .
17 — South Y a r r a (Australia) Rustic
Gallery
—
wystawa
akwarel
Z. W a r c z y g ł o w y . X .
S t a ł y m o d b i o r c ą polskiego malar
stwa n a szkle ( m . i n . prac A . S ł o w i ń s k i e
go, A . Z e g a d ł y , H . Z e g a d ł y , W . Okonia,
W . W a l c z a k a , J . Marszalko-Kosalowej)
jest p . M a x Strassberg w Z u r y c h u ,
k t ó r y we w ł a s n y m zakresie organizuje
r ó ż n o w y s t a w y , g ł ó w n i e na
terenie
Szwajcarii.
8 — Morges, Pro A r t e Kaspar Galerie —
uflział w m i ę d z y n a r o d o w y m kon
kursie
malarstwa
naiwnego
14 — Ricciono, Palazzo del T u r i s m o
(Galeria L a Feluca) — w y s t a w a
naiwistów. V I I — V I I I .
Organizatorem w i e l u w y s t a w na te
renie R F N jest r ó w n i e ż J o a c h i m O r t h
(Dusseldorf), k t ó r y co k i l k a m i e s i ę c y
zakupuje d u ż e zestawy r z e ź b y l u d o w e j .
15 — R z y m , Galeria L a Feluca — naiwiści i sztuka ludowa z Polski,
(inf. B H Z „ D e s a " )
S
I
U
M
M
A
R
E
S
S U M M A R Y
CRACOW
FOLK
COSTUMES
AS
A
NATIONAL
DRESS
Since the end of the 18th c e n t u r y the Cracow folk costumes
have been generally considered to be the most characteristic
peasant folk dress. I n the 19th c e n t u r y i t even became synonymous w i t h the Polish n a t i o n a l dress, due t o various factors
of a historical, social, psychological and aesthetic nature. T h e y
are all discussed b y A n n a K o w a l s k a i n her article e n t i t l e d
C R A C O W F O L K C O S T U M E S AS A N A T I O N A L D R E S S .
The authoress recalls t h a t the Cracow regional costume was
made fashionable b y the higher social classes. Such costumes
were already w o r n b y the ballet dancers i n K i n g Stanislaus
Augustus thoatro ( f i g . 2) a n d d u r i n g tho c a r n i v a l season Cracow
regional costumes were w o r n b y the g e n t r y . H o w e v e r the p a t r i o t i c
element was o f v i t a l i m p o r t a n c e for tho r a n k they gained,
especially after the v i c t o r i o u s b a t t l e o f R a c ł a w i c e d u r i n g the
K o ś c i u s z k o I n s u r r e c t i o n (1974). The Cracow folk
costumo
or its elements such as the cap k n o w n as rogatywka (four cornered
Bap) and the peasant coat (especially i n w h i t e ) became a m i l i t a r y
uniform. This subject is further elaborated u p o n b y J a n u s z
K a m o e k i i n his article R E A S O N S F O R P O P U L A R I
Z A T I O N O F T H E C R A C O W F O L K C O S T U M E AS A N A
T I O N A L D R E S S . The a u t h o r registered the fact o f the oc
curence of tho Cracow f o l k costume i n 1813—1815 i n tho Polish
a r m y under Prince J ó z e f P o n i a t o w s k i , i t was also w o r n
by the insurgents i n 1831 ( f i g . 3), the detachments f i g h t i n g
d u r i n g the Spring o f N a t i o n s ( f i g . 2) a n d b y partisans i n 1833
and Langiewicz's c a v a l r y d u r i n g the uprising i n 1863.
©
OF
P
E
3
H
D
M
È
ARTICLES
o f a n ever g r o w i n g knowledge a n d p o p u l a r i z a t i o n o f various
other f o l k costumes presented b y numerous f o l k song a n d dance
groups.
A l t h o u g h i n tho 19th c e n t u r y the Cracow folk costume
acquired the r a n k o f the n a t i o n a l dress — w h i c h was a manifes
t a t i o n o f n a t i o n a l a n d democratic feelings on the part o f t h e
g e n t r y a n d burghers, the s i t u a t i o n was different i n the r u r a l
areas. The c o u n t r y people followed the burghers' tastes a n d
t o w a r d s the end o f the 19th c e n t u r y started dressing i n a w a y
similar to the burghers a n d gave u p the Cracow folk dress.
Tho authoress analyses the p r o b l e m w h y a peasant costume
and n o t the dress w o r n b y the g e n t r y was adopted as the n a t i o n a l
dress. I n her o p i n i o n t h i s was because the g e n t r y a n d burghers'
costumes h a d disappeared earlier b u t above a l l because the
t r a d i t i o n a l g e u t r y class was responsible for the loss o f indepen
dence a n d therefore i t was d i f f i c u l t t o look a t i t as a source
of m o r a l and p o l i t i c a l r e v i v a l . M u c h hope, on the other h a n d ,
was placed i n the peasantry, w h i c h was i n d i s c r i m i n a t e l y idea
lized. Nevertheless t i l l the outbreak of W o r l d W a r T w o belief
i n the s u p e r i o r i t y o f the n o b i l i t y was deeply rooted i n tho Polish
people. A n d w h i l e dressing peasants i n the clothes o f the g e n t r y
m i g h t be regarded as decking t h e m i n b o r r o w e d plumes the fact
t h a t the g e n t r y wore the peasant costume was a manifestation
o f progressive ideas.
The fashion for the Cracow folk costume was exceptionally
strong at tho t u r n o f the 19th century b o t h for p a t r i o t i c a n d
social reasons a n d because i t was a t t r a c t i v e .
Z d z i s 1a w
S z e w c z y k — CHANGES
IN
THE
F O L K DRESS W O R N I N T H E D I S T R I C T OF T H E F R E E
C I T Y O F C R A C O W . The a u t h o r provides some interesting
documents e x p l a i n i n g the influence o f economic a n d p o l i t i c a l
barriers on the shaping o f the Cracow folk costume i n 1815—
1845. The establishment of the d i s t r i c t was d i c t a t e d b y m i l i t a r y
roasons a n d t h i s t e r r i t o r y was b o t h geographically and econo
m i c a l l y diversified. The d i s t r i c t set u p after the Congress o f
Vienna was declared a free t a r i f f zone. Also a peasant com
mission was founded whose w o r k resulted i n the i n t r o d u c t i o n
of leasing land for a b o u t a h a l f of the peasant p o p u l a t i o n , re
placing v i l l e i n service. A t the same t i m e the fact the Cracow
was a free and independent c i t y meant t h a t i n the times o f
a lack o f n a t i o n a l freedom i t became tho o n l y Polish t o w n where
n o t i o n a l freedom could be enjoyed. The w h i t e peasant coat
a n d the r e d four cornered cap b o t h became symbols o f tho
n a t i o n a l l i b e r a t i o n struggle. The author discusses i n detail
the changes i n the cut a n d decorative elements of the coat
and the four cornered cap w h i c h , i n his o p i n i o n , was influenced
by m i l i t a r y caps.
Also i n the t w e n t y years period between the t w o w o r l d
wars the Cracow folk costume served as a gala u n i f o r m for the
„ K r a k u s y " m o u n t e d escorts o f honour a n d was w o r n by children
at school festivities. A f t o r W o r l d W a r T w o the t r a d i t i o n was
maintained d u r i n g the f i r s t t w e n t y years a n d i t is s t i l l preserved
to this day among people o f Polish o r i g i n l i v i n g outside Poland.
The Cracow folk costumo has lost its p r i o r i t y i n Poland because
I n the whole o f the Cracow region a v e r y strong influence
of the elements o f burghers' clothes could be felt w h i c h was
encouraged b y the cheapness o f factory made materials, g r o w i n g
affluence o f the peasants and l a x i t y o f social class barriers
i n Cracow. This accounts for the lack o f home-spun materials
a n d especially o f the woollen striped regional c l o t h .
The n a t i o n a l role o f the Cracow f o l k costume was streng
thened still more b y the n a t i o n a l colours: the w h i t e of the coat,
the red o f the facings a n d o f tho four cornered cap. The Cracow
folk costume became a manifestation o f the n a t i o n a l colours
and beliefs i n p a r t i t i o n e d P o l a n d i n the times when i t was for
bidden to p u t o u t n a t i o n a l flags. Moro evidence o f t h i s was
provided b y the clothes w o r n by p a r t i c i p a n t s i n religious proces
sions and especially m o u n t e d escorts o f honour always dressed
in festive Cracow dress. K o w a l s k a - L o w i c k a writes that since
the mid-nineteenth century such m o u n t e d escorts of honour
accompanied p o l i t i c a l a n d Church events a n d weddings — at
first only i n Cracow a n d t h e n also outside Cracow. I n the 19th
century another custom appeared, t h a t of dressing servants,
especially coachmon, i n Cracow folk costume.
225