Kronika / LUD 1981 t.65

Dublin Core

Tytuł

Kronika / LUD 1981 t.65

Opis

LUD 1981 t.65, s.341-406

Wydawca

Polskie Towarzystwo Ludoznawcze

Data

1981

Prawa

Licencja PIA

Relacja

oai:cyfrowaetnografia.pl:publication:1819

Format

application/pdf
application/pdf

Język

pol

Identyfikator

oai:cyfrowaetnografia.pl:1686

PDF Text

Text

ISSN 0076-1435

IV. KRONIKA
Lud, t. 65~H1I81

MIĘDZYiNABODOWtA
KONiFERiENICJiA EmNOGRAFiIIC,ZtNA NA TEMArI'
NARODOWOŚCIOWYCH
W BEKEScSABA
(WĘGRY, 1980)

BAD\AŃ

WęglieI1skie Torwa11ZYslbwo Etnogxadlitc,zne wlf,gamii1zorwałio po llaJZ drugi MiędizylI'1aa"odorwą Konferenoję
E)tlllor~afkzną
na t'emalt badań
nalI'o,aorwośoioWylCih. T,oIWa11ZyS'tWOu·waża bOlWliem m nader w,ażine 1elPsze pO'znalllJie o,góilJn)'lch i specylf~C'ZJlyICh
cech kualtu,ry ludowej t)'lclh nawdorwości,
ktÓlre żyją w więlkJszej lub mllJiej!slzej i2x)laJcji od matju malaierz)'lsteg;o i jego języlka. Oboik molWY ojczylstej, właśnie k.lU,tura
lud orwa, a sZic'zegó1lnie SIV1;ullmsą tyuni aZj'lrtllJ~kJamJi, któlf·e sprzyjają
szclZ'eg6llinie
UitrzytmarlllLu naa"oolowo;ścd prrz:elZ długi omes czasu. Wycihodząc
z tY1lC:hprzesłanek,
WęgieI1sk'ie T'Ow'a11Zylmwo Etnoglraf:klzne
porwoła'10 w r. 191715serię wj'lda,wniczą
,pt.
"Etroo,gratf'ia grUlp narooo1woŚiCiOlWy1clhna Węg11Zeoh" Dotąd ukazało
się 12 ordld!zieilnych toonóIW w jęzj'lku niemieckiJm, ser9:>o-lCihoI'Wla'c:ko-,słoweńiski:m, rUlffiuńJslkI~m,i slowaak~m, a da'lisze 3 toony znaljidują się W dlfrllkJu. Ponadt,o Towa'l"lzystwo powołało
s,pecrjaJlrną selklcję dla badań ITaJJ."IodorwoŚ<ci'Owj'lch
w ceUu pmedisita"Wianlia i o;marwiania
wYlli~kQw odinośn)'lclh badań. Włą'c:zyiŁa się w to taJkJże Międizyna'wdo:wa
K!onlf'erencja, na kt6rej liclZni nauikJOIWIcymogą referować
s,woije baldania na'rordowośCli oraz
7JWIiąJZ'anez niJm'i ,poobllemy te'OlretylcZlne i pralkltylclZiI1e.
II KCJIrlifereIl'C'ja Wj'lwołala więce'j zaiiniter·esQlwani,a IJJLż slię sp()1d:zie'IW.am:>',
.gldyIŻ
WllZię10w m'ej udzLał 175 ulClZelsmikÓ'W z nalstępurjących
klfalj6w: Wę~y
117, AUlsitTia
l, Cz'echosłowacja
17, Finlandia
1, Jugosławda
15, Polska
1, Włochy
7, Rumunia 5, ZwiąlZelk Ra.dizioold 4. Ref'eraity wyglOlsliJJi pl"zedisit,alWlic:iffie12 k1fajÓ'W. W ¢enaTn~m pOrSrioo'zeniu i.narUrglUll'a1cY'Jnymw:~iął m. in. 'lldiział miJni'ster spraIW zaglra'!1icznj'lch P. F,r'i/gy·es. p,oolm·e,śrllił Oill w SIWym wyls:tąpiemu,
że Repulbllr1ma Węgim1s1ka
dba o to, aby w.szyS\tikie tutejsze
nal1OidO'W1OŚci
nie tylko utrzymały
SlWój język i własne tradycde,
ale taJktŻe do:tmzj'lffiały ~r{)lku w dallSiZym kUllitulfalnym 'rorzJwoju iJch
macierzylstY'oh narodów,
i stąd sitały się w:iąi;ą\cym o'gnl~em w s!tolSu-llka'clh mięrd:zynalfodowy1c:h. BrerzY'denit KOIIDiIt'etiu Ong,aniJzacY'jnego (,Ivan Baa'aJs'sa) padkrelśi1ił, że
"przez ~o:rrganl~ZO'wan'ie k,o;nIfereruc,jli weszar1iimy na właŚJc1iwą drrolgę, g;dyż przy wzajemnej
żj'lc7J1'~ej pooJtrarwie można
me tylllko olffiÓ'Wić i wymienićtłorś'WIialdiozenia
zwiąJZarne z - :.:Ilzlllsadnd,onymi lulb nlie - tlfUldinro,śrci'amietrno~aif,irc~nych baJdiań naJd
narodowościami,
ale także ukazać
istotne osiągnięcia
tych badań".
W crzasie sesji
'iJnoorgull'acy,jnej wysluclhaillo
z dUlżym marnlteI'€lSOiWamem dwóc~
referatów:
Józef
BU'l"S7Jta, Die Stellrufl1g O. Kolber'g's
(1814 - 1890) zu den Nat.ionaUtlVtsgr'lLppen
aLs
richtig.es ModelI der Iinterpr'eltiaJtoon derr int·eret,nischen
Verhii!ltn'isse;
B. H. KaJrmis.zewa, Etrrvicze,skij,e proc'essy S!J',edy nacjonaLnych
i etmO!gnz:Nczeskich gr:wpp Uzbe/oi:stana.

N.ast~ie
u'crzootrndJcy ,podijęari pralce w 1mzeClh semclj.alch. SeIk;cja I "DWlUijęzy,C1Zność i stosunki
interetnkze",
obok różnych
podstawowych
zagadnień
związanych
ze ZJIDianami w jęzj'1kaJCIh, zajęiŁa S'ię W!PłyIWem dW'l- i wiffiodęzYC7ID()1Ślc'ina r,o~ó,j
'lm1iltUlrLudowylCih. Wymd!kŁa tiU także lmvesltia badania
g;raniJc etniCl7Jl1ych i języ1ko-

KronUca

342

wY'ch, jaJk i pro!b[emy w:zaj'emnycl1 w\pł)'lwÓW narodorwoiŚICi za['ó:wno w pIlzesz~ości,
}aik i rw aZ<liSlalch~Sipó~CIZ'esnY'dh.Sek~J'a II ".Badania eltnogtraficzne a za'cihowalIliie
i rOLZJWójku[ItUlry na'l"OdOlW.Qiś!Ci"
zaórnOlWala się głó:~nie wyl~o'rzYISlt'<łJn~em
wyn.i!ków
bad.ań etln{xgra1Jkznylclhwe wSlPó~ClZesnelj~1JtlUlrlZep(J~'zc:ziegÓl1Jny;ch
narodowości. UiC'zes,tlIlJ~cysltwiel'dizJiU jed'noanyślme, że nalslZa naulka ma w tym zalmesie pOlWaJimezadania do Sjpe~n.i!ellliai że wlC'iągll'ięc.ie do badań przedlstawi1cieli języlkórw madell1zystY'c.h mo,że dOlpro1wwd:zićdo dal1s1zY'chpOlwa,ŻJnY'clhrem[t.altów. W sel~cji III prellegencli u!ka:zali wyniki "Badań
etnolg)rali"iICIZJnYlch
POlszc'zegóilny,ch na,l'odorwo,śd". ZapOiznano tu nie tylko z etnOlgrafią węgiel'Sik~dh Niemcó:w, SłOlwa'kó'W, Sław,ial!1 połud,niowY'dh i R°.lffiUnÓW, ale t,aJkże z wyn'tka,rni podolbinYlch badań g)I1UlpWęg,rQw
żyjącyc:h na Słowa1cji, w Jugolslalwi:i i RUlrnunili. Mówiol!1'o ta!kże o etnogra:Jj~c,zmY'oh
za,ga,dnienia'oh Luży'c:za:n żyją'cych w Ni emiedk,i ej Re;puiblice Demolma:tylc'zmej, Greków, AJJbańlClzylkÓiwi Sło'Weńców we WłOiSIZetc:h.
ZglO'silo s,ię taik wielu preD.egenttów,
że malo było azasu na wYlclzel1patnie,ty1c1hpw\)1emów.
Referaty
z Konif'erencji zOIstaną orpuhllilkow,ane po węgieJ"Slku, a kh wybór taikże
po niemiecku.
Powstał
pomysł zorganizo,wania
następnej
konferencji
w jakimś
innym IDraju, a g)dy to się nie uda, miej'scem In konif'erenoji w r. 19185 będzie
znow:.! BekesciSarba.
Konferencję
uZJulpełni1ała stała wy,stalwa w Mu,z'eum Regrio.na:1nym u'k'a'Ziująca
obraz etnografticzny
komitatu
:zJamieszkalego pnzez wiele grup narodo'wościowych:
Węg)rów, NiemcÓiw, RUlmunÓiw, Słowaków,
Serbów. Jednego
wieczaira U1clzest'I'i,cy
olgI~dali pro,gram fOll,kIIOlJ'Ylsity,c'Z;ny
u/k,awująlcy Slpecyfi<c'z.ne cechy węgliel's'kietgo folklor:.!. W c.zarsie caŁodziennej wy'clieC'2Jk,iuazestnrcy
kOlniferencji zw,iedZlilti WiSie zamies,:zJlmłe pnzez Niemców, Słowalkólw, SeI1bów i R'llmumólw, gidzie z~pmlJnano się
z ich tlraidy,cją kultl'Ulrową i wS/pólC1z.esnymżY'Cliem. Reall,~ai(:ija całego plJ"otglramukonferencji dała 'U'czestn~om mOi/mość leIJPs1zegopoznania się wzatjemnego i zalCieśnienia przyjażni.
II Międzynarodowa
Ko,nferencja Etnograficzna
Badań Narodowościowych
spełniła - jak to st1wiendzi!lii uc:zes,tI1Jrcy - swode zad a'llIia, bo Ulkazała nie ty~\)Qowiele
nowy'ch wyn~kólw, metod badalWlczy'ch i zajęła stanow,iisko w s'prawie proibllemów
pods-iawowY'c1h, ale także - co jest może waŻJniejslZle doprowadziła
do zadeśnienia kionta,kltów między e1m~g1rad'ami zajmują,cymi
się tymi z,algaid'nielJ1jiami.
Tłum.

Józef

WSPOLCZESNE

Ivan

Burszta

KONTAKTY

I

ZMIANY KULTUROWE
ETlN,IICZINYiC:H

NA

BaLas sa

POGRAiNICrZAICH

We W,ro;e1aWliu odbyło się dnia 25 IDWlietI1JiaWilD To spotlka,nie semiJnalryjne,
poświęcone
przedylsku1t'OIwa:ni':.!z.a,gadnlień badialw1cz)"ch w dtziedz.inie W'SIpÓlcZeiSl!1ycih
kontaktów
i zmian kulturowych
na pogralniczach etnicznych,
zorganizowane
przez
Katedrę Etnografii
Uniwersytetu
Wrocławskiego
w porozumieniu
z Zarządem Głównym Polskiego
To'Wail1zylstiwa Ludo'znaIWlC'zeg'O. Jego celem było do,konanie wymiany iJnf.OIrma.cji, doświadczeń
i prolPo'zY'cji Zlwiąza'llY'C1hze s'tanem, mOlżlilwo,ściami
i zakJresem badań aktualny;ch
zjaW!~sk społeozno-lkul1tUlro'WY1ch, uja'Wlllliająlcych się
na pOlglra,rricza'cohetnicznyldh, sz'c:zeg6itrlJie P Oilski i k,rajólw są's'iedn'ioclh. Ucr.wsrtnicy
~emina:r'~u.m otTzymaJi w,cześniej pr,zYlgolbOlwaneprzez organi",ato'ra uw algi do dy-

Kronika

343

s1nsji z diołą~onym!i pyltaniialIl1li.Nioe WlSZyocy z z<liPI"OISOO'nY'Ch
mogli prlZyibyć i oSltatooznie u{.'lzes'tn·tazyły w całodniowyun Sipotlkan~u 23 {lIsdby, w tym 8 z WI1"OlCŁaiWlia,
13 z inny.oh ośr<Jldków e1n{)@"af1ireznyl(:ih
w P>o1lSceOO'aIZ2 gości z zaglraoni'Cy. Za!ffiieSo2lCZony
niżej te'kSit uwag do dysk'UlS!i'i(A) i W\PI'owaocerna (B) maiZ kJróitJka ctharrakterystyka dyskusji (e) oddają podstawową treść seminarium .
.A. Rrob'lemaJty'ka pruentiJkan!ia się kuilwI i bwonwn.ia nOlwych lor·eśd na tch
.&tyłku nalleiy do pOlastawawY'Clh w etnoglra£iIi.. Dottymy to z'WlaJs~C'zaOIoszarólW (Istn:ed'
k1ontakJtQlwYlClh)
na po,gu-.arJliiczaoheilnóJCl7mY'CIh,
kJtÓIe we Wl~e.snej
EUlroPie są ;pmede WlszYlstikirn, choć nie ty!l.ko, SJbra£ami kJoIlltaJk'towymi nar.odów. Odnosrzące się
do .tej problemaJtylki badania mają za pl1zedmio't własny na~ó.d badaDZa bądź, c{)
l1Za-ciSlZe,
lece. baIldziej właściwe, oba narOIdy sąls.ian.lU'jąc~.Do zupeŁnych wyjąltkQW
na!le-~ą badania na stYlku dwóoh ntlirodÓ'w OibcYlCih
w stOlS':.nllkiudo baJdają'cego ~'l.
badają'cY'ch.
iW dOtr,oIJjkJu
etnowrmh polls,kiej mamy do oidono,towan;iaznac=e
os'ią'gnrięcli,aw badania:c;h nad ku'l'tulrą ludową nie!kltó:ryocthnas'zy1Cih sąsiadów, z;właLs'ZJCiza
UikJraińców
i Bialoru's.ilnów, w ,tym na s'tylkru z J)ol!skiJm elementem
etJlliJc:zmymi pO'~slką kUll't'llrrą
ludową. K'omynuQwane w latach międJzywojennY'(;!h, badania te ~ostały zaJlliechane
niemal ZlUlpeŁn:iepo II wo.jlnie świa,t'owej, o czym ~wiald'azy dOlwloidnie uderiZający
:wadek hCJZJbyo,dlPowied:n-kih p:.llb'H:ka'clj~.Nie podejmowano
prawlie wca'le badai1
nad a:kJtualnymi zjawitsk.a1ffi1izalPoiy'C'zeń i wYIffi!iany treśiCi. kiu'litu.·owy.c:h na pogranicza,oh, a takiŻe przez dalisze kon'taikty ludności po.Lslk~ej i krajów sąsiedinich, wyjąW1SlZyoOzYlWiiścuebadarn.ia nad zaJsięgami wY'.sitępiowania dawlI11·eIjlSlZycih
elemenltów
ku:ltur lu.dOlWyeih,kJtÓlre Sltanowią jedna1k i:rmy problem. Wspóroześntie, tj. po 1946 T.
zach()ldizą'Ce zjawiJsika zaa>oi.Y'czeń i powtsltawa:nia nOlWY'ch 'breśc.i k,u\~tUiroOwY'ch
na
pog'rani'Ciza<dh mogą mieć o,grarui'ozon·e zna'OZeIllie dla mruian lub zani'ku dawnych
breści k,ul'1Jury l':.lodnwe'j, wi~kiSlZe naJtoiln:iaJs't.dila =ian
w sferze k,ulJ./tJuryWlSlPółozesnej, ZJWłaJSoZJClZa
dla wSipółJcrLesnego s'ty'lru ży!c.i<ao·razd1a kis'zltałitowa:n:ia slię w.zajemnych po:staJw sąs:iadUlją,cy!ch zbj,nI'owości nar,odOlWY'oh.
ZaoohodJzą'ce obecnie zm.ialIly z.na1jdują w ll'iewieJ.:k.iun zailcreS'ie i raJC'ZeljpOVJUeDZcł1awne odJbkie w rela,cjach d7JiennilkaTlskich i prubliiocy.s<ty1C1Znych,
a jeszoze mndej
w pu,~ilkaoc,j'ach nalUlka-wyclh. RTalk jeslt w Sl2lCZleigółnościbadań i oIPra:cowań etn'Oglra!f'icz.nY'Clh,choć podijęto pewne ha:dania na pogranic'zalc:h: poI!sko-białoI'UlsfkiJm,
polsko-!słowadkirn
i pOl1Siko-ICTLes.:k:1m.
So,cd'oloogO\wleprlZe[>rQlwadi7Jiliw os'taitn:ioh latach WZJpOlZJnaJwoze
baod,ania napogranilczu
P:obski i NRD.
W poróWlnaniu z sy1Jua'c1jąpl1Zedw.ojenną ,pol'skie po~raniiCiZe etnie,me uległo Old
1,944T. bal1dizo islt'o'1;ony.m
ZmLo<lInOlm.
PI'Zeb.i~gają'ce dawnliej w słabej kOT·e1.acji z granką pań·st<wową pOlgranii'cze po'lsko..,niemieldkiie, na ogół rOZlpros'zone, z lii'oznYlmi
enklawami pollslkiilmi WlZg1.niemieClk~mi, s<tało s'ię po I'Iokr.l 19~ w msadz'ie zgodne
z gran,jcą .pail'st'WO'wą P,olrs:k,ii NRD. Szeroolkie da1wlniej kom.akity liudnoś,ci polskiej
z niemiec,ką na terenie za'rÓ'W1nomi <list Ja:k i wisi zostały z.redlUkowane na w.iele lat
do sporadycznych
kontaktów
granicznych
i orgalnizo'Wanej turystyki
grupowej. Daleko idą,ce1j Zlmia'nie uaegło też p:ogI'anILoze poilSlkJo-lUlkJr.aińlsikie,
do la<t II wojny
sz;czegol:nie s(lerokie i powilkłane.
W Po!fsce .pozos-tala nie-wi·e-lk,a ozęść ludl1loś'ci
ukraJińslk'iej, w tY'm w sąsieid7Jl,twie z graJDii'eą państwową
z WRR (UlkJraiń'ska SRRl.
zaś pewna ClZęŚĆpo1,S'kiej liU'dno,ści zOlstJała na Uikirailn'ie, lecz głównie w miaSltach
i dal oj w głębi jej teryitonirulffi. Minlie,j zmieniło się pog;ran!ilCrzepOllsrk'O-Jbiałof'lllslkie
dzięki pQlz'ostaniu znacr.mej azęŚoCiiml·eSlzikańców po obu siTonaoo grarrtilCY pol1Jsiko-.radzieckiej,
a więc Biał{)F.l'51nÓiWw Wlojewooztwa:c'h białoOis.to,ClkJilm
i slU:wallsk<im
oraz Po1alkÓiWw zalchodn.ie'j azęś'c:i BliJałOTlUiSikioe;j
SRR. Dość wzlległe darwn!iej pOiglra-

344

Kronika

nkze podJsJoo-dJiltelWlSikńe
uległo po stlron'ie poLslkiej ogr.ani'CZanWu do nimVlie1kiego oid-'
ci.nka w wQj. su.wailskim,
prrz:y Uita"rLymy\wamu się rotz/PwsfLonej i Zlred<ulk1QlW3Inej
lti.ozebnie polisk,ielj mrner,;srwści narOldoviej na Li'twle. N,ajmnie)SfLym zmiaJIl,om u!J.egło
~an.i'CJZe
po!liSloo-czesikie i poilosko-słowalCiklie, ~'ZIie ze wrzJgil.ędu na :waaz.ne powinowa'Clt'W'O ku;}itiuTowe, toŻiSamość wyzmandJa, IJl'Lslkość języka i zaszłości historyClZlIl.e
mocno slię ulWydaltnJił proces pnz.enJiJkania kulltrJlwwego i po!WlS1tanrias1lref pnzejOOiowyah, ~łasooza
na SQ>LSI7JU
i na Orawie. Na mniejs:zą slka~ę w)'lstępuje to ZljaJW1iJSiko
na poglra~Lczu polisko-lbiałolI'UBlkim, u~egl0 IlJaitomialst zata,I'ciJu na pogrankzu
poi'Siko-uk['ai~Lm
Wlsku.teik pWelSriedlleń pTzeanJile;siza:nej dC"tąd prrLeIZ kLItka wlek6w
luidnO'ŚiCf1.
Malteriały
etnog'rad'iczm.e z XIX i poC'Z. XX w. wSlkamuóą za,róWlllo na iJSltnielniie
zasad:niozYJCih {)(jJrębności krJ[WirOlWYlChmiędJzy żyjącą bl;j,skio siebie lJudnv5C1ią ahłqpSlką (i miastec.ZkolWą)
na poga-a,Il'kIZalch, jalk i na is1tnien'ie Hcznyclh elem£mltów
wspólln)'lClh lub podoibin)'lch, będąiCyC'h sku:tUciem wymiany
kultl\llI'owej sięga,ją,cej nieraz w d3!WIne wiek'i, ja/k i od!:>j'lWająice1j się a1k!tua,1Jnie.SlPIIZyjały temu właŚICiwe dla
społecrzno'śd chł0lP'Sikkih dolbr<Olsą;sieid~kliena ogół SltQISUl!1lki,
a narw,et 7Ja'żyłość pI'orwadtząca do lk2IDYClh w niektórych
oiko['iJcaclh małri:eńs.tw mies.zany,cih 6rzad'ldch ramej
tyl1!ko na ,pOlgraniJcZIUpo'Lslko-ll1li.em'iec'k.im ze w~lęoo
na msadnicze
rÓlŻJnk·e językolWe
a ta:k.że wY/ZIl<llIliowe, od XIX w. rÓ'Wnież podtiJtY{Ęl1e). Z3braJkło jednak badań nad
przenikaniem
się kultur
na tych pograniczae.h,
nle prowadzono
też prawie badań
nad WrLajem:nj'lmi postawami
woibe'c sąlSiadócw i ich w<łll'lbOOCii
\<lUlJ1;ull'orwy,cih.
iProlbilemalt)'lka konJ1;a'kltÓIWi dy,frJrzJji,kIUtlJtull"OIWej
na pogra,nIiiCIZach u~egła i>kOllTIipliik'owaIl,iu w XX w. WrsikJultek wjatWlIllIenia się i zaQ,st,nzenia k'cmfti'k'tlowych 'i antagonisltyctZJny'ch pOISlt,aw o aharaikitelI'7Je poiliiJty,07JIlY'm,Ln:spiflCJIwa.n)'lchgłówme przez 1clasy
panulją'ce, I1ZąJdy i i.ideologie nocjonarrJiJSltycZlIle. KJom&l'iklty te mogły się uja'Winiać na
pograrn'CmClh w ,Slpoo6.b sZlazelgóOJnlieOObry, leClZ by1W.ały też łagodzone
przez istnienie
dawnych i be11poś.rediniiCIh więlZli.sąsied!2ficiJcIhi I)OIdmnY'Ch.
Obecnie,
~y
zaniJkłQ darwne, polliJty=e
J)()I(:Uo±e t)'lc'h kQIJJf'J..'iikJtó-w\
kOl!1ta:kity
mięm)'lllUdi:zjkie i wY'ffiiarrta kullj;,uil'OIWaw sotrelfalch pograndJcwych
mOlgą się rozWl1.1j.aĆ'
na pła:sz'ClZy~..nJieprzyjalZlIlego są/SiedzhJwa, ktt6re Slprrzyja wymianie
treści
kiulw['{)wych i pOIWlSltalwarniJu1:IreIŚcdnOJWy,clh, wSlpó!n)'lclh ohu sąlSiadują.cym
strOlIlo<ffi. Kionta'kity te i sto:!>"JnJklima.ją obok 3!SlPeJkttl\lsorcjocJ1l()lgilcznegobail'dzo Lst oiny aspe'kit eitlllOlogkTlll1Y i dnatego paWiiJnny się mać preeidtmioltem w'ielolSl1:lrOlIlnycthi sy:s/t,ematYICIZIIl)'lCih
zailinltelI'elSorwań baId,aw,c(lylclh ze s-t.rony etnoglrafÓow. Mają one ocJZyw:iśc'ie SlWepodłorie
hiJSltOTY'Ozne.Niie:kItó.re zagadinienia
nailierLałOlby badań inlterdyscYIP1iJnalr.n:ie.
'W osta.tnic.h lalt'ach I'OlZwUnęły się s.zerolko bzw. baid3!nia polonijne
- nad polskLmi i pO!lJs!kiego pOlchoclzeia ZbiOiI"QlWościami żyją'cynni ,poza ~ranJicami
P,oIlJsk!i,
wśrÓlCl .iJnny1Oh nal1'odócw, nad ielh Ww3niem,
ZJIDiennością i wza.jemnY'm
oddzliaływ,aniem na te narody. Niie miej warź.lne w)'ldają sdę badania
w stlrerfa'clh kOiIltaktowyc;h narodu
pollis!kiego z sąiS,iadalffii, nad wzaJemnymi
polSltarwam! i wymianą
waJ:rości kull1;u[,QlWy{CIh.
Bad3!Il'ia t'3I'klie wj'lmaJgałY'by opra'Cowania
OIgólnegQ dhothy programu,
a pmefdtern OO'7JPoonal11:iaich dotYIChlCiZaJS:O!Weigo
st'aI11:JU
i możlirwo&d. W zwJią'7J~U z tym niezbędne wydl3lje !Się Cl.ahrani,e odjporwriecfuich i!n!fQlJ.'\ffia'cjii opi:nI1i, !podJdanJie ÓJcIhpod'
dysku'sję i OIPl'aI001WaIIlielWIIlJioskó-w.lPy1tan'ia można 'if\o.l1mulO'WlaćInaJSitępująco:
1. Jad<: należałoby
()lcffi1ić dO~y1CIhiclzaJS()IWY
sltan
Ibad.ań
nad ik'OIlItakltami li wymianą ,imliliti\lil'owąIna IPogralI1Ii:ClZa1dh
lPollisikliego iOlllSlzal1·.leltr1ic~ego,
w 's'kerf3lch I~ontakltorwY'c'h Bolaków rl sąsiadaand? W z:alkirelSie ja/ki'Clh Idtz1eidJ7JiJn
,i ina Ik'tÓlI'YlCh'POIg'I'alI1iiczaeh ujawniły
lSię jaik!ieś Q1Sią'gnięciia ibadarw,cze Opol!slkie ri 1Są.s:iad6.w) li jaklie k{)inklI'e1:Inie?
2. iKltÓlI'e z dotY'c:hC2alSQWYICIh
lba:dań li (puIb1iikacji didtj'lCZąc)'lCh k<JlIlltrukttówli IWY-

Kromka

345·

miany rku!ltwrowej lIla pOOJsiJcJicllIpoigrariiazalClh etnIi07JI1yrdh są warte
IPI"LY\POnmienlia
i nawiązania
do nich? Czy i jakie badania
i publikacje
należałoby
poddać weryHkaoji <bądź rewizji ~ dl1aczego?
3. KJtÓire IZ pocldhnyoo !badań l lPUfb1riIkaiClj~,
tpoI'M>'ta-łyrch!Za g,ra<nircą .i oldinoozącyd1
'się do ,jrrmyrch rniJż 1POi~g.kiie
pogranliClZ. etmioznycih, mOlgą m1eć wartość fus,pilrruijącą !Lub
,por6;wnaJWlozą <na badań lIla 1Ila!S1ZychipOigianirc'Uł'Cih?
4. J,alkie It e m a t y i rna klt61I"ym (pOlgI1aJniJcrzJu
zaiSliulgtl'ją OIbe'crnie ,n,a !POdjęcie [rJ;b.
'oonltynuowanie
li z jatkdJcih IPITZYlCiZyn?
:KlIio li ja:lcinni śrold'k.ami m<>!gllby !te badarnira
'prowadizić? WjaJkJim
'zakJrres'ie n'ie7Jbęd:na byłaby
IW1S\PÓjproca et<nograif6:w, Ifvl1k1orystów, s·ocj·olJQgÓiwd lhiJsltorylkÓlW?Ozy m'Oililwa /byłaby w ~Oi11lkJre'tny.chiP'mypad:kaclh
Wls,pó.pr;aca !badaczy IZ idlwu sąsiaJdiudą'cyclh kra1jÓ\w lu1b tatloże iSlPOIZanich? Jakde
instyltu{lje mogł)'lby /PfQg.ramO"',vać ~ prowad!rić
te lbad,aniia? Jak IW S'ZJCIZegól:nO\Ś.ci
prZJedJSI1;aw'.iaJją
lSięs z a n s e li 1P01tII"'IZ
eh y 1taJlm.cl1ibakiań w oomesienliu
do probl6l'IlCllty.lcirodzilly
i JPO'kJreswień'9bwa, żylci.a lSąiSied'7Jk:iego i t()lWaII"ZylSlldego, 'ga'lU:p
r()'WlieśnicrLyrchIi ikloleżeń:s.k:kth; folJl~OI1U,sty{iJu iiYiClia?
5. O ja:kirch \bad,a~a;dh, ~tualJroe
IProwadrony.ch
!1.rJDw.końc:z.olIlych nJieda1WlIlO,
mający(jh
oiklr'eŚ'1iony iZJwi.ą~ek z !P'rolbilemaltylką po15lk:iego IPOgxalrlic,zaetni:crz.nego
i IWyrmiia'ny kJuQtUI'Olwelj,wiadomo
iP.a<n!UABani?Czy :l jakLe badania
z Itego ~aJkrelsu
plLaJnuje PanJiPa,ni ,:Lulbrz.nana t>aJD!U/U>amd:nisltj'ltucja naukowa?
W jaJkiJClh baJdalI1liaclh
mógbby IParnJiPal1liulCIZi€iSltmlLclZYć
!liulbzarmierz.a ,UICIZ€lStnilczyć?
6. Jak >ogólnie o ce oD i a PanAPam:i .aIkltrJa:Jlne po/tlrlZeiby li 5Z'anse badań
emoj1iraHc7Jnyclhna JPOJJskidh p()(giI'aJI'li:cza:ch?J a!ltie głównie \PI1ZelSiZkO'dyristn!ieją IW idlzd.edizinie Ityrc.h badań
ti co rna,leiałoby
uczyn'ić daa 1c1h pr<Zel7JWyciężenia (lt:ruooośoi
języlkOlWe, arciJmiinilSt:raJC)'lj:ne,
hmk ś:roIdIkÓ\w, bralk :w..port;neb()lWania 1WIZJg1.
w.mówień,
uprzedzenia
'badaozy, furune)?
7. Jalkie IWiidzi IAanlJ>ani moiŻ'liwooCli li :p<>'l.mz€lbylIlarwtiązania
IWISp. ó ł:p:r a c y,
zwłaSlZ·c.za IW zaJkresie dOIboru lZaJgadnlień :i lllletOdoliogii lbadań, IZ {.jkJreś1<mymi iilliSty1;ru(:jami IW EurO/pie, prowadzącymi
OCÓWTIJieri:
:baidania lIla JpogtraJruiClZaJCihetnic:z.nY'ch?
~. Jalk Iwid,zi .PanJU>arni morżrliwości i :pottrzelby lWykornzysltalJ1ia Idawnieij zeib,ranych rmalt'ociałów :i pulbliJkacaieltlnoglI"alfilclZnylClh IClila opracolWanJia ikon1kTeItu1ylcihIZagadniiień wymia'ny 'k1uilltlu.T.oweljna obrzeri:3Jch \POlJsk'iego oIbSlZaJroe!trUClZll1e1g0w /przeszłośoi, a IlIWłasZlc~a IW O:SItatlI1iillll
ISltu[eciu? Ozy i 'jakioh llllowwo'Ści IW ityrrn ~ędzie
mogą dO!stariClZYćdane gromadwne
dla Polli5lkieg;o Altlaoo Et.nO:gII"aifliC2l1eig'o,
a ltralk!że
dla att.l,aJSQwetno.gII".affu~YlClh krajów lSąsierdlń'cih
9. Czy i jakrie 1W.j,tllii(Pa1n/1Panli k'.o.r IZyoś ci z !badań noo Wl5pótłc:zesnymi JPiTlZe()(bII"ażeniaJmi IkulJltrurowymi rna naSlZych !PO'graillkzaClh ertmi'CZlny·cJh?Co wyniJka w tyrrn
W1Zg'lędJziez ,ipO'dO.bIIl)'ldh,
oibcY'Cihbadań na lirnny<:lh~aruicz,ach?
10. llnne ulwagi, 'SjpOlSlta:lZelŻenda,
JprO\POtz.y,c:je
.
.B. Sem'iinaoom
il1Jaiszed·oItY'c.zy wtięc lZlj'a'Wli:siko !bal~O riiSt'o'tnym =aJc~eniu
dla
nas'zej kUIL'tUTYnaTlordolWej, a lZaJralzem jednego z :pordlS!talwowyoh ipl1Ob[emólW lpo'znalwczyoh lIlie Ityl~ko :polslk!ielj e/tlnlogz-ali'ii, [edZ ltaJklże iolkLoII"YLc;'1;ylti,
ihiSltOTdi i ISOC jo0l1oglid.
poLsIQ·erj{a OIdip.0!W1iednLo
także iJl1Jnydh lk.ra j6!W). Jem 1t'O;prolbletrn: my ~ lllaJsi lSąJ~ied:zJi,
my 'i 11runIi,Inasze-&WQjSlkie 'i ()Ibee, a Italk!że: ildh i lIlalSZe wspÓi1·ne, my i IOni jaJko
ozęść s.JdJaJdowa iWięk:!Slzego 'S)'1Stemu lS(połoozI1O-'k'ltlitiurow~;
nasza
k!U,lw.ra lSąlS.iadów, .na:s.za :kJui1trutraiOIl>cekrul1ltrlOCy,lIl'aSlza lkJułwiI"a jaJko rruiepawttamzall'lllie I1a1"Odowa li. [!UlÓrOlWa
d nas.za ikruaJtrura daJko iinltegDail:na część lkJuM<uJryoo:rqpejs.Jdej, IW 'tym
sł'owiańs'kti,ej.
Tema't tego sernilJnaJriiUm rnawią'Lulje rw lPeWlI1ej .mierze Italkiże do :trematylki rkonfeTencji dtoltYlClZą'cejfWlkłaJdiubadaiazy /P01Js,!ci.'Cih
IW ~nanrie
1kru[ItrJTliuidowych Ś1WIialta
(Wll'ocłaJW, Xl Ilgrng), .na ,kJtÓTeljm. m. pr!ZyjpO\mIIl,ieU:iiśmy
sobie, rLż (pOl:SIkJi'W!kłaid w IPO1

J

346

Kronika

=al1Ji·e ku1ltiUlr [udiJ!Wy·cJh nalszy10h sąsdaidÓIW, ~wł<iJs:licza iUkiraiińcÓiw Ii BiałoJfulSmów,
ma IPCJIW,aŻine,WlalClzemJe i IZasłJurgu:je lIla :slPec:jalną IUIWa,gę ze lW':lJględuna
wieilość
i .ro:muali!tOlść wyikonalIlYloh badań,
:zeibr,anYlch ImateriałólW i IPUb1ilka,c'j:i.UmożHw:iają
one dol~onYlWan:ie IPorównań
między
ikualtrulrami na.roldólW .słowi,ańJs'ki'ph, a IW tY1ffi
ZijllJWiLsik
'zal~SItnLałYlCih
'na IPOlgralni'ClZalclh,
IW islt:retfach Ikol1ltalkltowYlCh.
:Wy1kaen,je on również
cl:lie0no:ść IZ IPc!dlję,ty:mi w ,o,srj;.altllllic,h
1atalc:h !przez histo,ry,kÓ'w idYls~Ulsjam:i i rpubl~acd!ami
na !temalt ISltlOI:>unJkólw
między Poms,ką i PoQalmmi
a iClh Isą<siada1ni ;i IpoMnstaniem W Zlwiązku IZ 1tY1ffioikreśl'ony,cJh, wza,jemnYlch IPolSltaw
i ocen
OIT,alZISteTieotYIPÓIW·eł1m'klZinylch.Hisltory,cy podedmu.ją !tu :zagadIJIiema, kitólre
z;najdO'Wlały IWYifa,z IW wYlPowiedzialch
,rpuibl'rkJowanY'ch ,lulb IpflZynajmh,iej zanoltowanydl,
a 'Wliążący:c,h ISlię z !polStta'walmi i diiałania'mi
'O lc'ha,Taktelr'ze Ipol:i!tyClZn)'lm,
~SI:zJta,j1towa,nYich'w ITamalc,h oikreślJ.ony'c1h IPr'Olgr,amów. IDOltyclZY!to !takr.ie IPO!stalw li poglądów IPTzejalwiany'c'h w ,rulchiu lfoiboitrniclZym i Tu,dhu Iludowym, :kItó:re ':zjnalazły odzwierciedlenie
w dokumentach
histolTycznych,
w publicystyce,
w prasie. Ale prawie
nilc nie orpulb1Jikowano na ~emart;, óak :falk(!;y,c=ile na najniżslzy'c'h, IpodisitaIWoWy'clh
pO'ziOimac'hI1zec,z)'lwiJslt'ośCli społec:zmej,
'w wa,runkach
Ibe7Jpośrednio
prrz:eżywanycJh
.SltYClzno.ścii !S~'Oi;>U,Dików
międzyiJuidz.kkh,
IklSlZtabtOlwały !Się Mnzajemne postawy
i oceny, 'C,O:i jak lad Isrie/bie Iwzaoem iPI1zeljmowarro, a clzego IPl1ze'jrmolwać nie 'ClhC/iano, 'co
UJwalżano Iz.a IwalJ.1tośc,k~we lU sąls,iadÓiw, za Ig.odne Is:z.acunku, 'C'O:za neu:tll1alne, oibo··
jętrne, aco
;za lnie/dobre, złe, 'zalsluglują,ce ,na 'odepchnięcie,
wyśmianie
rruJb 'Zmianę.
iNa IPo!~rani'crzaclh rludzie naiJeżą'cy do rÓiż'nych narodów
są realni, ,żY'wi, 'ZJróż:ni.cO\wami. Nie 'są It-o Ischematy
['.lnk'cjonlUją1ce ja,kio.ś wŚwlia.domości,
nie sItereoiylPY
.zlo2;onez
,n/iew:ielu, ,c.za:sem lllie.slP,ój'.nylcQ1,cedh, a jeśl:i talkie stereotypy
:funlklcjo,nują, 'toO 'obok !ni'ch :masoIwo IWYlSltęPU'ją lu!d'ZJie konkrertni,
Irealln:i, pełni, rznarjomi.
Wraz z nimi funkcjonuje
ich wielopostaciowy
dorobek
kulturowy,
który takŻe
.m'oże 'być rroO~paitlryw,alny rz .'bQilska, w lS(polsó!bIKonkretny.
T'T'wan;e p'I1ze'z seitki 'lat
oib{)lk si'elbie odrębnych
eitn:ilclzn:ie zJ1J:io,r,owolścli1P0,zOista'wi,ało tirwałe ślady w zarsobie
kultuITIowym ,olbyd:wu s'bron :i w Ich świadomośc'i.
:WYlwolY'walo Is,talrlC'iai kcmfliJkity,
,aile 'ClZalsem bardziej
jes'zClze ~bwar,zało szanse 'Wizajemnego ro,vwmienia ISlię i fWls,półżyclia jedinols.teik., Irodzin d c.ałyclh ISIPOlłeClZnoś,c:i.
Cały IkormplekJs slpra'w waTlto i ttlI1zeba !mieć na uwadze
,PI1zy!sltę;pując do anaHzowania
nalszYlch, alk(tualnycih !poilrzeb imoiŻ\li<wości
w :za'kir.els:ie wlSpóklzes'nych
koOl1ItakJ!tÓiw
li l:muian Ikullltulf'olwyicJhrna lPolgran.i'c:za!ClhetnklZnych. Mają lon8 dziś, IW Ina.szym pI1z)'lpadikiu, ,ahamk:t·er bamdzoodm:ienny
niż 'pEed wybuchem
lIT wojny światowej, Ikltó:ra IW ,s,kult:kaclh sWyic'h talk pOlwarżriie zmieniła
warulll'k'l naszego narrordo'Wego byitowan:ia.
C. ,Dy:s'kUlsoj,a,w :której 'wYlpO\wiedviała 'się Iwięlmwść u:czestników
Iseminalrium,
objęła iZnalc.zną lezęść :za,gadDJień 'Iu:jętyc:h w załączu'nY'm zespole py:tań, Nie noltowano jej do'kładnie,
więc orgÓ!llnie ityl]ko mO'ŻIna ją Itu /icihaT.alkterYJZ'ować. NiekitóI1zy
uClzel';1;nilcy'seminalDi".l!m ,mielii nad~słać ohslZ!e.r:n:iej.s-zeUlWag:i, oidnoszą'ce -się ZJwłalSlzcza
do pytań 1 i 2 OIr.aZ4i 6, dO\tyIClzą<cylchzna'czenia da'Nnie.jlslZych badań oraz konkJreltnych Ipo:t'rz~b ,i ,szalns nowy'cih badań
eltnOgira.fieznych
.na po.l'skicrh pOlgraniklzaoc·h.
Wypowiedzi
te jednak
nie napłynęły.
Zab['akło
niestety
na seminarium
przedstaw,iaieli kaltediretnolgralfii
IZ iKJrakowa i W.aII1SlZ<)'wy,
:UÓ're od dość da:wna ;prowadzą
bada,nia na 'Pol~raniiClZa'ch, piel.'w,sza 'Z Inklh ma pogranilclzu
pO'l!f,ko-lslorwaCikJilffi,zaś
dru,ga lPo[,slko-ibiaŁo,I1U'Sk!im.W bHc:k:ilffi lSą's.iediZliJw,iez !tym dl11u,gim .po,g'raniczem !odbywają się od lat międzyuczelniane
obozy szkoleniowe
dla studentów
I Toku etnogy.ajji:i. O ile można wnosić z publi'kalc,ji ,ma,z iln£orma'cji uzysblnyc1h
rpolza omawiany1m isemina!r:ilum, w baldania,c,h ISipil5k,o-oiraWlskilch'maz pod'laslkic'h nie wY~~Slponowa.no ISlpec'jalni.e proIblemu iWlSIPółczesnydh IPI1Zej;awólw li .skl'.llt,kó,w :interelt;ni1mmych

Kronika

347

kontaktów
kulturowych.
Na pogranictzu polsko-czeskim
kontakty
te są uwzględnia·
ne w badaniach
fo1Jklor:fsltycznych
(zwłaszcza
na Z30lziu),
o których
mówił
doc. D. Kadłubiec.
P'ojaWli.ać się rza0zynają ,syrrnlp!;oany1ZJai11lteresowania WlSlpółiozesnym lp()gram:kzem
poLsiko-niemiealtim IW Ikaiedraodh etn()~aif,ii PoOOna:n:iali Wif\OiC~a:wia,1l11P.JP11ZElZ
/podjęcie 'temalbu maobżeńlSit'WmieSlZany'Clh iIla \P~amJioczu rpd1Jslki,i NRD. iW rlyts.ku;s'ji IPOświęcomo ISlporo u'wag'i dawn,iejSlZym !badaniom 'wSltre!ie
,kJon'ta!k!t{)fW€lj
'pO'Jislko-n/iemieokJiej, ,poolkJr'eśl,a'ją'c z ~edinej ISit'rony zona'oz,eni'e ; zakJres ,st'wier!dwnych
odrębności ,kul1lu'row:fch (dr H. WesolO1W1s1k.a
IZKa'ted.ry
tID1mQg1I",aiili
Un:iJw. 'Wxoc1.,d.O'c.
A. SZylfer z Ośrodka IBadań Nac.lk1owYlch WOlslZ1tynie, dr E. Gil :z; Miuzeulm '/W,si
OpOl1JSlkiejw Opołu), a z dl1U~iej IsiT,ony IWIza:jemne 'wpłylwy li Iza'cieranie się lfMmic,
prowadzące
nieldtóTylCih Ibada'czy do 'Wą'ttpllitwoś'Ci,czy 'wYlI"aźna ,granica między 'zesopołe.n Ikurl'UUlPOIwym
JlliemieC'kH\ffii Ipol!s:kiIm j,eSit w ogóle 'W 'tej strefie u!C!hwY't\na,
wyjąwszy
-sferę ,świardom'O,ścri (Idr Z. K~orlnildki, KE Uni'w. Wlfoc1.). IW IZJWiązJkiu
z naszym zachodnim pograniczem
zwrócono uwagę na potrzebę badania związków
i podobieństw
kuItumwych
z Serbami
Łużyckimi
(d'r K. Zielnica, Uniw. Wrocł.).
'Mówiono ,o IPoibnzebie ,o'żywienia badań na lPogr,&nicz'U ipoills!ko-:UlklI"aińSlklilm,
Ik~ó,re
niema:l 'całkJiem zamalrły !po lWo,jn'ie, :s'1Iwierdizając .za,ralze,m lPoitlrz'ebę 'o:pr.a,corwani,a
i'ch pr~graomu, 'podQlb.nie jalk w odlnles'ienh
ido ipograJnlilclZa IpOIISlko-białoTruISlki~,o
(<lDC
. .M. 'Biema'cika, :Zakład Btmogm;fii IH\KiM !PAN).
P,oru5zano 'też Izagadlni.enia ogó3.ne, jaJk 'zwią:z;kÓ4WIku!lJ1JUIfY
ze awiaid-om,aśoią
etniczną i potrzeby badań w tym zakresie
(dr K. Zielnica). Zwra,ca:no uwagę na
zagadnien.ie .symboli mająICY'ch szczegól'ne znalczenie rw mam:itfeI5towam:iu odręibno:ścii
kuLturowej i ,einilClZlnejOIfaz !!la iC'h IZmienno'ść 'w 'Clzalsiei Ipl"izesitrzeni (dr ,Z. Kłodni!c'ki). 'W 7Jwią'zkiu IZ/tylm IWlsik,azY'walOo
na IPot'rizebę anall,izowa'nia elemen~ów ikJwltrurowych maiją1cY'ch Ibalrdzo d.a w1ll.Yzwią:zek z lo.diręonośdiami
e1tnicrLIlym'i oralz tych
elemeIJltów, któryoh 'c:halraikiter 'SlwoiŚlCli,e
,etln~c:zriy 'zaznaczył ,się 'nied.awno, w ,czasie
u.chwytnym w bada.niach ter,enOlWych (doc. E. Piehaszek,
dr Z. Kl'Odnicki). Zwracano ta'kże U1W,algęna s·zczegółowe prolblemy 1JróżJTIicoWoallJia
ik-.llit'U,rowo-et-ni:C'znego,
jak l1ip. ,na 'w'lę języka ,u'Żywa'neg,o IW :ko.śc:i~le 'w <w,arunka'c1h po~ankzmycih
(doc.
B. KopClZyń.ska-.Jawomsika,,J{E Un'uw. Łóc1zJki).
Pod.nieSliono ważne '7Jna'clzenie kls:zJtał'towania 'się InOlwego sty9.u ż:fcia ,pod wrrHywem 'sialy'chkolllta'k,tó1w
p()gr.anilm~mych, a talkiż,e 'W enk:l,a'wa,ch eJtnicznydh Ivdo1c.
A. Szyfer, dr W. Misiak z Zakładu Socjologii (UniJw. Wrod.). Jest to dziś sz.czególnie
us'tolt:ny, ,choć 'trudny Iteanat ibadaJwczy. WZJw.iązlku z Inim .pozostaJje Itw.orzen'ie (się
nowy,ch Wiwrów Ikui1t:urowylClh :pod IWlpływem oddlZialj'lwa.nia lSąsiladów., jak np.
w NRD pod w;płytwem lPoQ.a'kÓlw.iWs,k.azano IW IZlwią'Z'kuz ~ym !!la !po'dstaJw{)lwe =aczenrie śl1odolwi'sik ,1'od:zunmyClhw .k!siZJtałit<l!W,a:niłu
lsrię lIlow:fch Wtz,OTÓrw
lŻy,cia, a więc
i w przejmowaniu
wzorów z innych etnicznie
kultur.
Należałoby
więc włączyć
odpowiednie
!badania 'W ramy szeroko o/becnie Irozwiojalny.clh !badań :nad rodlZ~ną,
w ltymkampQeksowego
,pro,g,ram'll dla 'kr:a:jów ISoQlcj.3.11iis'tYCIZll1y.ch
(doc. M. -Bierna'cka).
Dwaj 'za:g'raonuc,zni.U'czesltni'cy rsemin.arium pI1zed.s'tawli'1i nadto ,SZelI"~ze:un±iOiI'Imacje
na .temat ibaldaJnia aikltualnychZJja:wilslk .kJUllibu.I1CllwYlch
i Sjpo'łeICZJnYIC!h
.na Ipargr.aniazac:h
~i'c)1Jny'c'h. Doc. D. Kadhu'biec (:Wyisza lS,zk.oł,a pooa.golgiczna, ,M. Os.'ttrarwa) móWił
o baJdani,aDh iol'kIIOlfy,styclZ:nyoh ,na ZadllZi:u, ,aikJcenitu,ją1cproiblem '!runkcij.o,nlUoją'cy.c:1h
ta:m 'W15/pó'łnyahli odrębnYiCh !WI~o:rÓIW
krlili'llTOWy,oł1,ita'k'że ,s,pr.a'Węzmienności 'i aiUtentyzmu m~etriiałórw crolikJ1'o.rylsiylQZJny,ch
'OIfaz IPOOll1zeibę.~o\ffiiPlekJso'\Vy,chbadań i1nterdyscyplinarnych.
Na,wiązał do tego tematu doc. A. Dyga'cz (KE Uniw. W,rocł.) anali'zują'c 'm. in. powinOJwadlwa !po'1ls'kidh'i aze,s'k.iloh pieśni illUdolw)"ch. P,rof. R. GlUlberit
(Uniłwel1sy~e't ~ T,renito) ,przedSita'wił rwłoskie IbaJda;nia Ina 'Po,g'rani,oZJUIwłarsko-niemriecJk:im,i ju'g'O'slO1Wiań;SikJim,
IPr{)~adz.one pl"!Z!ez,socjologów IZ un~weI1sy;tet1U,w Then'to
1

348
oraz przez łnstituto
di Sociologia Intemazionale
w Gorycji (ISIG). Dodać warta.
że w Go~yc.ji, !leżącej dołkładnie na graniJcy :włooko-jugosłoWli.ańlSkied, odby:wają
się lfesltIwalle f'ollllooIrYlStycrzme,
IW !\ctórylclh olOOk Ziespołó:w włolskich uCiZestlIliK:rz:ą
zespoły z kr,ajÓ/W !S~SliedJmdh,a przy ok!llZijlitych ;j"estti,wa1Ji
mają miejsce ikon!ferenclje
poświęcone ltIratd)'iCij'OIIll
i Ifoilikll,Oll"QIWIi.
IW 'końcOlWYcIhlW'niolsIDa'chstwierdzono, rle ożywienie !ba/dań 'nad tIiZeczywisooŚiCią
tkUl1trlJ:OWąna'slZY'c!hWJs!p6łic'Zielsnyclh
lPog:ran.icz jesit IIlleJWą'tlpJ:iJwle
,rea.JlIle, a IW :po..
sZiozegó:i..'1y'dhoŚirodlkach można i tlrzeba IpOIŚiwtięoićmu lWiięc'ej nliż dottąd utwa®i,
pomiunoZinan)'ich itlrU,dinQlścli.
WaJrito na:wi~Y"Wać do tdawnie\js'ZiylCh'badań, WarllI1ajeslt
jedJnaJk IZiwlasl7JcZianowa lPl"olblerrnaltyJm.IWIsk<llZaDoO
na 1r00000i'jarriesię !poidolbnych.
ba/dań 'W EUlfOlPie,i na icih ,ranę 1W,ZtbI~ilŻeniu
między narodaJmJi.
Edward

AUSTRIACKI

ZESPOŁ DO BADAŃ POMNJKOW

iPtiertl1'aszek

PRZYDROZNYCH

Od kilku lat działa w ramach
austriackiego
Towarzystwa
Ludoznawczego
zespół zajmujący
się badaniem
pomników przydrożnych
(Verein flir Volkskunde
Arbeitsgemeinschaft
flir Bildstokcund Flurdenkmalforschung)
z siedzibą
w wiedeńskim
Muzeum Etnograficznym
(Museum flir Volkskunde).
Poza wiedeń·
ską centralą
zespół tworzy oddziały zajmujące
się badaniami
na swoim terenie.
Z centralnym
zespołem, liczącym w Austrii
164 członków (stan z r. 1979),
współpracuje
dużo osób i instytucji
z innych krajów. Najliczniejszą
grupą zagraniczną są członkowie z RFN (146 - w tym kilka instytucji jak muzea, uniwersytety, towarzystwa
ludoznawcze
itp. oraz odpowiednik
organizacji austriackiej
pod
nazwą Arbeitsgemeinschaft
Denkmalforschung
e.V.). Inne kraje, jak Czechosłowacja, Węgry, NRD, Jugosławia,
Rumunia, ZSRR (Estonia), Włochy, Francja, Belgia,
Luksemburg,
Anglia, Dania, Szwecja, Polska, repn~zentowane
są przez grupy złożone z kilku osób.
Członkowie
tego luźno zorganizowanego
zespołu, których
należałoby
raczej
nazwać współpracownikami,
zajmują się badaniem wszelkiego rodzaju pomników
wolno stoją1cych w terenie
(F~u11denlkmaIer, Kleinden:kan~iler), jak figu'ry, kapliczki, krzyże, zabytkowe pomniki cmentarne, stare drogowskazy i znaki przy traktach komUlnikacyjny'ch, szlak'ach ha:ndlowych i pątniczych, kami'enie milowe i graniczne, różne pomniki związane z lokalnymi wydarzeniami
historycznymi,
klęskami żywiołowymi
czy upamiętniające
nieszczęśliwe
wypadki
i tym podobne zabytki. Szczególnie dużo uwagi poświęcano w pierwszych
latach działalności
starym kamiennym krzyżom pokutnym.
Podstawowym
zadaniem członków zespołu jest wyszukiwanie
zabytków w te-renie, ich rejestracja
i inwentaryzacja,
dalej dokumentacja
fotograficzna,
pomiarowa
i rysunkowa,
wreszcie historyczna.
Przedmiotem
badań są też zagadnienia funkcji owych zabytków
jako obiektów kulturowo-obyczajowych,
wierzeniowych, gospodarczych,
jako dokumentów
prawa zwyczajowego
czy też pomników artystycznych.
Sporo uwagi poświęca się metodom badawczym
i praktyce
badawczej
w terenie, wreszcie kwestiom konserwacji
tego rodzaju zabytków.
Zebrane
materiały,
jak też opracowania
analityczne
czy prace syntetyczne,
publikują
członkowie
na łamach
licznych,
zwłaszcza
w Austrii
i Niemczech.

Kromka

349

.czasopism regionalnych
czy też w formie wydawnictw
specjalnych
jako druki
zwarte, zazwyczaj znakomicie ilustrowane. W ten ~posób zwraca się przede wszystkim miejscowemu społeczeństwu uwagę na wartość tego rodzaju zabytków związanych historycznie
z regionem, będących szczególnymi
akcentami
krajobrazu
przestrzennego i kulturowego.
Dzięki zabiegom członków zespołu zapomniane już
nieraz obiekty wkraczają jakby na nowo w życie współczesnych ludzi, szukających
w naszym dziś tak bardzo zuniformowanym
świecie elementów kulturowej
swojskości. Praca w zespole pozwala wielu członkom oderwać się od codziennych
obowiązków zawodowych i: rozwijać indywidualne
zainteresowania
pozazawodowe typu relaksowego. A większość zrzeszonych w zespole ludzi, to właśnie osoby
zajmujące się zabytkowymi
obiektami jako amatorzy mający w zespole oparcie
w sporej grupie fachowców - jak historycy sztuki, historycy kultury, etnografowie, architekci,
konserwatorzy
i liczni inni specjaliści, do lekarzy i teologów
włącznie. Zespół opracowuje
jednolity
system inwentaryzacyjny,
wydaje biuletyny informacyjne
i instrukcje
i, co szczególnie ważne pełne, aktualne
ze:Stawy bibliograficzne
przygotowywane
przewa.żil1ie przez prof. K. Azzolę z RFN,
inicjatora zorganizowanych
badań i najaktywniejszego
członka całego zespołu.
Corocznie organizowane są w Austrii lub w krajach współpracujących
konferencje z objazdami terenowymi w regionach szczególnie z badawczego punktu
widzenia interesujących.
Od r. 1977 urządza centrala wiedeńska co dwa lata międzynarodowe sesje naukowe z referatami
i dyskusjami, na które zaprasza wszystkich członków krajowych i zagranicznych. Daje to okazję dó wymiany doświadczeń i zorientowania
się w dorobku badawczym poszczególnych krajów, do wymiany publikacji - i jak zawsze w tego rodzaju spotkaniach - do bezpośrednich kontaktów naukowych. O ile chodzi o nasz udział w tych imprezach, to podkreślić należy wzrastającą aktywność nielicznej grupy polskiej. I tak, na pierwszej
międzynarodowej
sesji (maj 1977) w Zwettl, na terenie Dolnej Austrii, Polska
była reprezentowana
przez doc. J. Kębłowskiego i dr St. Błaszczyka, który wygłosU referat z przeź.roczami pt. Rzeźbione slupy przydrożne w poludniowej Wielkopolsce. W drugiej sesji w Zell a.d. Pram (Górna Austria) uczestniczyli z Polski
poza podpisanym i wygłosili referaty:
doc. J. Kębłowski (Eschatologiczne wyobrażenia na śląskim sarkofagu gotyckim), dr A. Kunczyńska-Iracka
(Rzeźbione
slupy i krzyże w poludniowej Polsce), mgr A. Scheer (śląskie pomniki przydrożne - krzyże kamienne), a J. Milka przedstawił film dokumentujący
zabiegi związane z ochroną krzyży pokutnych w Polsce. Przewiduje
się zorganizowanie
następnej sesji międzynarodowej
w r. 1981 i sugeruje urządzenie na życzenie ogółu
członków jednej z kolejnych sesji w Polsce.
Oceniając dotychczasowy
dorobek zespołu podkreślić trzeba, że jest on na
tyle oczywisty, że znalazł uznanie w szerokich kręgach społeczeństwa
austriackiego, czego wyrazem są m. in. dotacje austriackich
ziem związkowych na rzecz
zespołu i znaczne ułatwienia
organizacyjne
przy urządzaniu
sesji !?iędzynarodowych. Widomym rezultatem prac zespołu są, poza dorobkiem inwentaryzacyjnym
i publikacjami,
praktyczne
osiągnięcia w zakresie ochrony zabytkowych
pomników i zorganizowania stałej nad nimi opieki. Dzięki swemu otwartemu
charakterowi oraz dobrze zorganizowanej
i prowadzonej
pracy zespół jest w pewnym
sensie organizacją wzorową z ambicją oddziaływania
w skali międzynarodowej
w zakresie wytyczonego programu działania. Ułatwia zaś to zadanie fakt, że centrala zespołu mieści się w Austrii, kraju neutralnym.
Stanislaw Blaszczyk

350

Kurnika
SYMPOZJUM POSWIĘCONE FOLKLOROWI I ETNOGRAFII
I OKRĘGU BITOLI
B.ITOLA, 30 - 31 MAJA 1980 R.

MIASTA

Macedońska Akademia Nauk wespół z Towarzystwem Naukowym miasta Bitoli w dniach 30 - 31 maja 1980 r. zorganizowała ~ympozjum poświęcone folklorowi i etnografii miasta Bitoli i jego okręgu. Do tego starego grodu Macedonii leżącego u podnóża wiecznie pokrytej śniegiem góry Pelister i oddalonego od granicy jugosło,wJJańsik\o-grecki€'j o 14 kiwometrów zjechali slię foVk1{)ryśc~i etnografowie z całej Jugosławii, a także zagraniczni - z Turcji i Polski.
Miasto Bitola przez cały okres 5-wiekowej niewoli tureckiej
było ważnym
ośrodkiem kulturowym i handlowym na Bałkanach. Tędy przechodzi słynna arteria komunikacyjna
Via Egnatia łącząca Macedonię z Konstantynopolem.
Bitolę
przecinają ważne drogi łączące Macedonię z Grecją, Albanią, Serbią i Bułgarią.
Do 1912 r. przez Bitolę i Saloniki przewijali się kupcy z różnych krajów świata.
W oberżach, karczmach i hotelach można było usłyszeć języki różnych narodów.
Te wielowiekowe kontakty odegrały dużą rolę w ukształtowaniu
kultury ludowej tego regionu. Bitola leży w sercu żyznej równiny zwanej Pelagonią, otoczonej ze wszystkich stron łańcuchem pięikmy'ch gór, w których znajdują się liczne
wioski, a kh miesZlkańcy zachowal.i bar'wne tradycje, obyczaje, z,wyczaje oraz oryg~nalne obrzędy sięgatjące zamierzchłych
czasów prasłoiWiańskkh.
Do II wojny
światowej niewiele zrobiono, by przedstawić ten bogaty dorobek kultury ludowej miasta Bitoli i jego okręgu. W zbiorach braci Miladinowów, Kuzmana Szapkarewa i Marka Cepenkowa znalazło się zaledwie kilka utWOTÓ'Wludowych z tego regionu Macedonii. U późniejszych zbielrucllY także nie jest reprezentowany
bogaty dorobek kultury
duchowej tego regionu. W dziale rękopisów Serbskiej
Akademii Nauk znajduje się niewydany dotąd zbiór utworów ludowych z okręgu
Bitoli Rumuna Łazarza Dumy, który podczas wojen bałkańskich
znajdował się
na służbie dyplomatycznej
w Bitol,i. W 1931 r. Serb Vojislav Radovanović wydał
pracę Mariovci
u pesmi, priCi i śali poświęconą folklorow,i górali macedońskich
regionu Mariowa. Po- II wojnie światowej ukazały się dwa zbiorki pieśni ludowych
z BLtoli i jego okręgu Filtpa Kaw,a,j'elwa (Bitola, babam Bztola, Bitola 1969); Smilewo slawno wogan
gori, Bitola 1972). Sporo utworów ludowych zebrali z teg;)
regionu pracownicy Instytutu Folklorystycznego
SR Macedonii, który to materiał
jeszcze nie jest opracowany.
Znany slawista rosyjski XIX w., Piotr Bezsonow, nazwał Bitolę "miastem śpiewaków ludowych", co potwierdziło i omawiane sympozjum.
Sympozjum rozpoczęło swoje obrady 30 maja w dwóch sekcjach folklorystycznej i etnograficznej. Przemówienie inauguracyjne
wygłosił prezes Macedońskiej Akademii Nauk, Michajło Apostolski, a potem na posiedzeniu plenarnym
Georgi Dimowski-Colew
wystąpił
z referatem
pt. "Bitola na przestrzeni
wieków". Przedstawił
on burzliwe dzieje tego miasta, a Władimir Toczkowski podał
podstawowe informacje geograficzne miasta i okręgu Bitoli oraz omówił rozmieszczenie ludności żyjącej na tym obszarze Jugosławii.
Następnie w .dwóch sekcjach wygłoszono 54 referaty.
Vojislav Ilić omówił
motyw "zbrodni i kary" w poezji ludowej Bitoli. Znany folklorysta jugosłowiański, Tvrtko Cubelić, zajął się regionalnym
folklorem podkreślając
fundamentalne
komponenty kultury ojczyźnianej i. narodowej, Kjamil Tajgar i Irfan Invez z Turcji mówili o tureckkh pieśniach ludowych wykonywanych w TUlrcji przez repatriantów wywodzących się z miasta Bitoli i jego okręgu. Podawali oni podobieństwa
i różnice istniejące w folklorze tych repatriantów
i rdzennej ludności tureckiej.

Kronika

351

Sporo referatów pośiwięconych było utw.orom związanym z powstaniem I1inq·eń&kim
(2 VIII 1903 r.). Nedżat Birdoa z Turcji zajął się komparatystyką
twórczości
ludowej.
Piszący te słowa przedstawił
pieśni hajduckie
z regionu Bitoli. Opierając
się na źródłach tureckich oraz na wypowiedzi kronikarza polskiego, Marcina Bielskiego, usiłował udowodnić, iż jedne z najstarszych
pieśni hajduckich
narodów
bałkańskich pochodziły właśnie z tych terenów, gdyż tu, w BitoH i okolicach,
pojawili się pierwsi hajducy. Nawiązał też do wspóln~Tch motywów znanych nie
tylko na ziemiach macedońskich i u sąsiednich narodów bałkańskich - Serbów,
Bułgarów, Greków, ale także występujących
i w dumach ukraińskich.
Dragica Bożinowa omówiła folklor dziecięcy z regionu Bitoli. Jovan Janjić
przedstawił anegdoty w partyzanckich
utworach
ludowych, a Dragoljub
Velicković zajął się motywem życia i śmierci w przysłowiach z Bitoli i okolic. Bożidar Nastewomówił
niektóre paralele w folklorze macedońskim i aromańskim
(ludność pochodzenia romańskiego zamieszkująca
w Jugosławii, Bułgarii, Grecji
i Albanii). Nie zabrakło referatów poświęconych 'tańcom oraz śpiewakom ludo"
wym z miasta Bitoli.
W drugiej sekcji sporo referatów
było poświęconych
obrzędom i pieśniom
weselnym, obrzędowym pieśniom kalendarzowym,
zabobonom i wierzeniom ludo·wym, a także kulturze materialnej
- budownictwu
wiejskiemu, tkactwu, urządzeniu wnętrza domu miasta Bitoli na przełomie XIX i XX w.
Janina Pszczółkowska-Simiczijew
mówiła o szkolnictwie w mieście i okręgu
Bitoli w II połowie XIX i początku XX w. na podstawie materiałów
polskich,
a Błaże Ristowski przedstawił
zainteresowania
folklorystyczne
Filipa Nikołowskiego początku XX w. Profesor Uniwersytetu
Ankary, znany slawista Ismail
Kaynak, przedstawił obyczaje weselne ludności tureckiej wywonzącej się z okręgu Bitoli. W m. Bitola, jak wiadomo, ukończył szkołę oficerską reformator i twórca nowej Turcji, Kemal AtatUrk.
W Jugosławii utarła się tradycja prezentacji folkloru poszczególnych regionów.
Poza corocznymi zjazdami Zrzeszenia Folklorystów
Jugosławii,
które odbywają
się na przemian w jednej z federalnych republik lub autonomicznych
regionów
Wojwodiny i Kosoiwa, często Akademie Nauk wraz z Towarzystwami
Naukowymi poszczególnych miast organizują międzynarodowe
sympozja, na które zapraszani są folkloryści i etnografowie z kraju i z zagranicy. Celem takiego sympozjum jest przedstawienie
kultury ludowej danego regionu. Takie imprezy ujawniają, jak mocno zakorzenione są tu prastare tradycje ludowe, jak wciąż żywa
jest pieśń ludowa, jak bogate i barwne są niektóre obrzędy ludowe, któ["e u innych Słowian dawno już zanikły.
Na sympozjum w Bitoli, po każdym posiedzeniu - przedpołudniowym
i popołudniowym - toczyła się ożywiona dyskusja. Poruszane były sprawy teoretyczno-metodologiczne i podkreślano potrzebę badań w szerszej skali porównawczej.
Sympozjum wyk·azało, że w Jugosła'wii foLklorysrtyka i etnografia skupiają szerokie grono badaczy. Twórczość ludowa przyciąga wielu utalentowanych
młodych
folklorystów i etnografów.
Na zakończenie obrad pr,ezes Macedońskiej
Akademii Nauk, Michaiło Apostolski, wysoko ocenił przebieg tej imprezy naukowej kierując m. in. ciepłe słowa
pod adresem Polski.
Warto tu podkreślić pełne zaangażowanie sekretarza Tow. Naukowego m. Bitoli, mgra Trajko Ognenowskiego. Stał on na warcie przez cały czas trwania sympozjum. Witał gości, dyżurował do godz. 22-ej. Dzięki niemu Tow. Naukowe
m. Bitoli ma na swoim koncie duży dorobek. Wydaje regularnie
serię "Prilozi"

352

Kro'llJka

i skupia liczne grono profesorów Uniwersytetu
Bitoli, nauczycieli szkół średnich, inżynierów, agronomów, lekarzy i pisarzy. Członkami tego towarzystwa są
także uczeni z kilku krajów europejskich.
Materiały
sympozjum zostaną ogłoszone drukiem
przez Macedońską Akademię Nauk.
Kole Simiczijew

STAN WIEDZY O ZAKAUKAZIU.
KONIFiEIImNlC'JA

NAUKOWA W LODZI1!,IM

-

35 U$rr<mAJDA

1980 R.

W Uniwersytecie Lódzkim działa od czerwca 1977 r. Interdyscyplinarny
Zespół Po1s'~o-Zakaukaskich
Badań Naukowych, założany i kierowany przez prof.
L. Straszewicza, mający W programie prowadzenie i popieranie badań nad środowiskiem przyrodniczym
i społecznym Zakaukazia, badanie stosunków polsko-zakaukaskich
oraz popularyzowanie
tematyki
zakaukaskiej.
W dniach 24 - 25 XI
1980 zorganizowana
została przez ten Zespół pierwsza konferencja
z udziałem
.zaproszonych osób, zajmujących się w jakiejś mierze problemat:rką naukową dotyczącą Zakaukazia.
Z polskiej strony uczestniczyło w niej kilku historyków
i geografów, 4 etnografów, 2 orientalistów, 2 przyrodników, a niektórych referatów słuchali także studenci etnografii. Przybyło także 2 przedstawicieli wyższych
uczelni w Baku i l historyk z uniwersytetu w Ma.chaczkala, stolicy Dage5łtanu; zabrakło zapowiedzianych 2 przedstawicieli Gruzji.
Zadaniem tej konferencji
było przedstawienie
informacji o aktualnym
stanie Wiiedzy i polskicll badań na Zakauikaziu, omówienie możliwości, potrzeb badawczych i publikacji oraz zacieśnienie współpracy między nielicznymi u nas, rozprosz.onymi pracow,ndikami nauki zajmującymi
się w PoLsce badaniami nad geografią, historią, etnografią, literaturą
i językami, a także przyrodą krajów zakaukaskich.
Stwierdzono
m. in., że po okresie dużego zainteresowania
ludami
i historią Kaukazu w XIX w. i wcześniej, zapoczątkowanym
przez niezwykle
obszerne i wybitne na ówczas dzieło T. Krusińskiego
jeszcze w l-ej połowie
XVIII w., w wieku XX zainteresowanie
to przejawia
się słabo mimo dużej
i wieloaspektowej
atrakcyjności
tego obszaru na styku Europy i Azji.
W trakcie obrad przedstawiono następujące referaty (w kolejności ich wygłaszania): doc. A. Slączka (UJ), "Rozwój serii osadowych i wulkanicznych obszaru
zakaukaskiego";
dr A. Kownacki (PAN, Kraków), "Badania fauny w wysokogórskich potokach Zakaukazia";
dr J. K. Janczak (UL), "Stan i potrzeby polSlkich badań nad historią A'zeI1bajdżanu"; prof. KasZJkajew (Machaczkała), "Historyczne związki Polski z Dagestanem";
dr A. Pisowicz (UJ), "Znajomość języka
i literatury ormiańskiej w Polsce w XIX i XX w."; mgr J. Kotlicka (UL), "Stan
wiedzy geograficznej
o Zakaukaziu
w świetle polskiej literatury
przedmiotu";
prof. M. Sadychow (Baku), "Rola rosyjskiej kultury w powstawaniu
i rozwoju
pols'ko-azerbejdżańsklich
po:wiązań literackiich"; prof. B. Ba["aIIlowski (UL), "Stan
i potrzeby polskich badań nad historią ~uzji";
doc. J. Braun (UW), "StalIl i potr!2leby polskilch badań nad ję:)'Ikiem i literaturą gruzińską"; dr A. Woźniak (UW),
"Kultura ludowa Gruz']i w pracach pols~ilch do poozątku XX w."; prof. Atakiszijew (Baku), "Rozwój oświaty w Azerbejdżanie";
doc. S. Liszewski (UL), "Atrakcyjność turystyczna
Gruzji w świetle polskich metod badawczych"; mgr C. Kulesza, "Polskie badania nad Dagestanem i północnym Kaukazem w XIX wieku".

353

Kromka

Warto podkreślić, że wygłoszony został wprawdzie tylko jeden referat przez
etnografa, lecz każdy z referatów,
dotyczących historii, języka luL literatury,
dotykał spraw wiążących się z tematyką
etnograficzną,
a nięktóre z dawniejszych badań i źródeł mają wartość dla różnych dyscyplin naukowych, w tym
etnografii.
W dyskusji końcowej podkreślono celowość wydawania serii polskich prac poświęconych Zakaukaziu względnie całemu Kaukazowi, a także wlaściwego wykorzystania· dorobku dawnych polskich badaczy
i podróżników
po Kaukazie.
Wspomniano o potrzebie i możliwości przygotowania Słownika wiedzy o przyroodzie,ludach i kulturach Kaukazu.
Omawiana konferencja
przyczyni się niewątpliwie
do skonsolidowania
i być
może też poszerzenia polskich prac nad historią i kulturami
ludów Kaukazu,
w tym również w zakresie etnografii. Do tej pory powojenne publikacje polskie
z zakresu etnografii Kaukazu ograniczają się do niewielu recenzji i sprawozdań
oraz paru niewielkich artykułów. Napisano też 8 prace magisterskie
dotyczące
tematyki kaukaskiej, po jednej w katedrach etnografii Warszawy, Poznania i Wrocławia. Pierwszą dużą pracą będzie rozprawa dr A. Woźniaka z Katedry Etnografii UW, poświęcona kulturze ludowej Gruzji w XIX w. Poważną trudność dla
naszych zainteresowań badawczych kulturami Kaukazu stanowi nieznajomość języków tego obszaru. Tylko 1 etnograf czyta nieco po gruzińsku, poza tym 1 historyk opanował biernie ten język, inny zaś historyk korzysta z prac w jęz. azerbejdżańskim. Obfita literatura
naukowa w jęz. rosyjskim nie dla wszystkich zagadnień jest dość pełna, może jednak stanowić wystarczającą
podstawę do opracowania różnych szczegółowych zagadnień, a także dla spopularyzowania
wiedzy
o ludach i kulturach Kaukazu w Polsce.
Edward

15-LECIE SEKCJI

FOLKLORYSTYCZNEJ

PZKO

W CZESKIM

Pietraszek

CIESZYNIE

Od 1965 r. rozwija działalność Sekcja Folklorystyczna
przy Zarządzie Głównym Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego
w Czeskim Cieszynie. Znana jest
ona zarówno na terenie swej działalności, jak również w Polsce. Jej pracownicy
mogą wykazać się rzetelnym dorobkiem riaukowj"m, zbierackim, dokumentacyjnym i popularyzatorskim.
Wymieńmy choćby trzy znane nazwiska: Daniel Kadłubiec, Józef Ondrusz i Karol Piegza. Oni też jakby uc'ieleśnia1i dążenia i aspiracje Sekcji. Pierwszy, D. Kadłubiec, poświęca się szeroko zakrojonej pracy badawczej w dziedZlinie ku1tury ma,teI1ialnej, folkloru, języka, gwalry; J. Ondrusz
jest literatem, opracował regionalny folklor, jest zbieraczem i historykiem ludoznawstwa na Śląsku Cieszyńskim; trzeci z wymienionych,
K. P;iegza, reprezentuje najbardziej powszechny typ ludowego zbieracza, entuzjasty twórczości folklorystycznej, którą wzbogaca własną twórczością.
Sekcja Folklorystyczna
pracuje w wielu dziedzinach. Organizuje zbieractwo,
szkoli entuzjastów,
urządza Dni Folkloru, zaprasza na posiedzenia, współpracuje z instytucjami
i placówkami podobnego typu w Czechosłowacji i w Polsce. Zajmuje się ogłaszaniem różnego rodzaju utworów - bajek, fraszek, podań,
pieśni, folkloru dziecięcego, opisów starych zwyczajów, tańców, strojów, klechd,
"godek", przysłów, prognostyk itd.
Zdumiewa szerokość spojrzenia i zainteresowań
zważywszy, że gros wszel:l3 "Lud" -

tom 65

354

.Kromka

kich prac odbywa się w ramach pracy społecznej, szlachetnego społecznikowstwa,.
tak charakterystycznego
w przeszłości i również dzisiaj dla śląskich folklorystów.
Nie zawsze dostrzegana
jest pomoc udzielana różnym zespołom folklorystycznym,
teatralnym,
pieśni i tańca. Bez pogłębionej
fachowej pomocy członków Sekcji
Folklorystycznej
trudno by było sobie wyobrazić cały ruch amatorski na Śląsku
Cieszyńs!kim, kT'Ze!Wiącypięikne tradycje ludoiWe.
.lifi DamboTsky

ETNOGRAFICZNA

DOKUMENTACJA
I ARCHIWUM NAUKOWE
- ORGANIZACJA I UDOSTĘPNIANIE

W MUZEUM

Narastająca
z każdym rokiem ilość materiałów muzealnych zawierających
informacje etnograficzne
już dosyć dawno zrodziła problemy metodologiczne w dokumentacji
archiwalnej.
Poszczególne muzea same, lub co najwyżej przy ograniczonej współpracy z zaprzyjaźnionymi
placówkami starały się, w mniej lub bardziej rozwiniętej formie,. rozwiązać ten problem. W wyniku tych jednostkowych
poczynań powstał nowy dylemat, a mianowicie okazało się, że gromadzenie źródeł bęz jednolitego sposobu iICh porządkowania
oraz udostępnienia
dalflych, utrudnia lub nawet uniemożliwia ich wykorzystanie.
Świadomość, że ,partykularne
choć
często cenne inicjatywy nie mogą przynieść oczekiwanego rezultatu, tj. jednolite)
koncepcji archiwizowania
i systemu informacji muzealnej, stworzyła potrzebę konfrontacji doświad'czeń. Szansę podjęcia wspólnej pracy dała konferencja naukowa
pt. "Etnograficzna
dokumentacja
i archiwum naukowe w muzeum - organizacja
i udostępnianie",
Konferencja
odbyła się w Toruniu w dniach ]4 - 15 III 1980 r.
pod patronatem trzech instytucji: Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków, Muzeum
Etnograficznego
w Toruniu oraz Towarzystwa
Przyjaciół
Muzeum Etnograficznego w Toruniu i zgromadziła pracowników muzealnych, jak również naukowców,
którym sprawy dokumentacji
są szczególnie bliskie; przybyli również przedstawiciele władz miejskich 'i resortowych.
Mgr Aleksander
Błachowski w imieniu organizatorów
konferencji
powitał gości i sprecyzował
cele konferencji
w następujący sposób:
1. Poznanie stanu dokumentacji
etnograficznej
w muzeach polskich i zagranicznych.
2. Ustalenie potrzeb etnograficznych
archiwów w muzeach w zakresie koncepcji organizacji ,metodyki i systematyki.
3. Zebranie wniosków, które mogą służyć do opracowania wzorcowego archi'wum etnograficznego w muzeach.
Tak sformułowanym
celom konferencji
odpowiadały
wyraźnie rysujące sięgrupy tematyczne
wygłoszonych
referatów,
jak i zasadnicze nurty dyskusji.
W referacie
inauguracyjnym
"Stan obecny etnograficznych
archiwów naukowych w muzeach polskich" mgr A. Błachowski w oparciu v przeprowadzoną
w listopadzie
1979 r. ankietę nt. dokumentacji
etnograficznej
i archiwów muzealnych zapoznał zebranych
ze stanem faktycznym.
Wyniki ankiety oraz doświadczenia wynikające
z wieloletniej
praktyki
muzealnej
pozwoliły mgr. Błachowskiemu na sformułowanie
indeksu problemów do rozwiązania z zakresu dokumentacji
i archiwistyki.
Sądzę, że warto tu przytoczyć wgpomniany indeks,

Krotuika

355

w sposób syntetyczny przedst'a,wiający problemy prorusza.ne w większości wygłoszonych referatów. Indeks obejmuje następujące zagadnienia:
I. Grupa naukowo-metodologiczna:
sprecyzowanie.
minimalnej
normy merytorycznej determinującej
wartość źródłową poszczególnych
rodzajów materiałów
i dokumentacji
dla celów naukowych;
uściślenie l ujednolicenie
terminologii
archiwistycznej
i etnograficznej;
zdefiniowanie
rodzaju materiałów
i dokumentacji,
które powinny być zaliczone do etnograficznego
archiwum
w muzeum; zdefiniowanie pojęcia jednostki dla wszystkich rodzajów archiwaliów;
opracowanie
uniwersalnego tezaurusa haseł etnograficznych.
II. Problem modelu archiwum:
ustalenie
minimum organizacyjnego;
opracowanie instrukcji
dotyczącej zasad organi!za:cji i obszaTu meryltoryczmego (i!nstrukcja powinna funkcjonować
jako przepis w zakresie
gromadzenia
archiwaliów);
opracowanie wzorów dokumentów
i znormalizowanie
druków; opracowanie
wzorów urządzeń i wyposażenia
technic'ZJnego dla archiwów;
opracowanie
instrukcji
dOltyczące'i zasad prod'iJlaktytki ~o11'Serwat{)rBkie<j.
III. Problemy integracji
międzyresortowej:
stworzenie formalnej
płaszczyzny
współpracy i koordynacji
dla różnych resortów w zakresie archiwistyki;
określenie statusu
archiwum
etnograficznego
w muz·eum; opracowanie
przepisów
prawnych dotyczących prac i obowiązków pracowników muzealnych.
Charakter
wprowadzający
w teoretyczne
zagadnienia
dokumentacji
etnograficznej i systemu informacji w Polsce miał referat doc. dr hab. Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej
"Organizacja
i opracowanie
etnograficznych
materiałów
archiwalnych ze szczególnym uwzględnieniem ',muzeów", w którym autorka ponadto
zapoznała zebranych
z różnymi systemami
dokumentacyjnymi
funkcjonującymi
w zagranicznych archiwach naukowych.
Zagadnienie zagranicznych
systemów dokumentacyjnych
omawiały również referaty: dra Petera Sulera z Walaskiego Muzeum v Prirode w Rożnowie (na podstawie osiągnięć wspomnianego
muzeum) oraz mgra Grzegorza Skalskiego z Muzeum Etnograficznego
w Poznaniu "Systemy dokumentacyjne
w Musee' National
des Arts et Traditions
Populaires
w Paryżu". Przedstawienie
problemów
dokumentacji w szerszym aspekcie oraz porównanie własnych poczynań z doświadczeniami placówek zagranicznych
pomogło w uświadomieniu
potrzeby rozwiązania
najbardziej palących problemów.
Grupa referatów
wygłoszonych
w czasie sesji popołudniowej
zapoznała zebranych ze stanem dokumentacji
etnograficznej
w muzeach polskich, a zaprezentowane problemy były wyrazem codziennych kłopotów muzealników
polskich.
W tej grupie tematycznej
'referaty
wygłosili: mgr Magdalena
Maria Parnowska, "Archiwum
naukowe w Państwowym
Muzeum Etnograficznym
w Warszawie - problemy klasyfikacji,
organizacji i udostępniania";
mgr Hanna Muzalewska, "Archiwum
naukowe
Muzeum Etnograficznego
w To'runiu";
mgr Wanda
Daszykowska,
"Organizacja
i zasób archiwum
Działu Etnograficznego
Muzeum
Okręgowego w Rzeszow,i'e"; mgr Andrzej Ra1taj, "Dokumentacja
naukowa muzealiów etnograficznych
na przykładzie
Muzeum
Etnograficznego
w Krakowie";
mgr Grzegorz Skalski, "Problemy etnograficznej
dokumentacji
muzealnej. Problemy i propozycje" ogólne podsumowanie
najistotniejszych
spraw.
W nawiązaniu
do faktu, iż podstawowym
zadaniem muzeum jest zbieranie,
przechowywanie,
konserwacja,
dokumentacja
i upowszechnianie
materialnej
rzeczywistości, jeszcze raz podkreślono konieczność stworzenia w muzealnictwie
polskim zespołu zjawisk określanych ogólnie jako inf0rmacja naukowa. W nowopowstałej strukturze
należałoby uwzględnić powiązania pomiędzy jej poszczególnymi
jednostkami, tak aby umożliwić przepływ informacji niezależnie od centrów zarzą-



Kronika

356

dzania systemem, oraz wyznaczyć jednostkę nadrzędną, która zajęłaby się opracowaniem i wdrożeniem systemu.
Drugi dzień obrad poświęcony był roznym typom etnograficznej
dokumentacji
naukowej
z jakimi ma kontakt
pracownik
muzealnictwa.
Prof. M. Priifferowa
w referacie "Uwagi dotyczące identyfikacji
źródeł etnograficznych
oraz wartości
różnych form ich dokumentacji"
zwróciła uwagę na konieczność
dokumentacyjnego zabezpieczenia
autentyczności
obiektów już w momencie ich pozyskania.
Na temat kanty kaitalogQwej - podslt1a!Wowegoelementu naukowej dokumentacji mówił mgr Jan Swięch z Muzeum Etnograficznego
w Toruniu. Mgr Roman Tubaja referował zagadnienia etnograficznej
dokumentacji
muzealnej obiektów nieruchomych w terenie. Mgr Andrzej Górski (Wolsztyn) zapoznał zebranych z inwentaryzacją zabytków przeznaczonych
do muzeów na wolnym powietrzu. Na zakończenie tej części konferencji
mgr Krystyna Tubaja mówiła o dokumentacji
zbio'rów z zakresu folkloru muzycznego w świetle wymagań muzealnictwa
etnograficznego. Wygłoszona w tej części konferencji
grupa referatów uwypukliła pilną
potrzebę podjęcia działań zmierzających
do ujednolicenia
terminologii
nie tylko
stricte etnograficznej,
lecz również archiwistycznej.
Ze względu na dużą rozpiętość zagadnień będących przedmiotem
zainteresowań
etnografii i zróżnicowanych
metod ich rejestrowania
konieczne jest, aby w rozwiązywaniu
powstałych problemów wzięli udział etnografowie
a różnych zainteresowaniach,
wspierani przez
specjalistów z dziedzin pokrewnych.
Omawiana konferencja
miała duże znaczenie dla dalszego rozwoju naukowej
dokumentacji
etnograficznej
i być może była punktem zwrotnym w sferze działań meto·dologiclJno-organizacyjnych
w tej dziedzinie. NajWliększym jednak osiągnięciem i wartością
konferencji
było sformułowanie
wniosków, które w przypadku podjęcia kroków dla ich realizacji zmierzałyby: po pierwsze - do nawiązania porozumienia między resortami w sprawie dalszej organizacji prac nad budową systemu informacji
w naukach społecznych, po drugie - do wykorzystania czasopism etnograficzno-muzeałnych
dla publikacji doświadczeń wynikających
z prowadzenia
prac dokumentacyjno
archiwalnych
oraz po trzecie - do stworzenia warunków dla działania komisji, która współpracując
z przedstawicielami
innych dyscyplin zajęłaby się opracowaniem
zagadnień uściślenia koncepcji i dokumentacji muzealnej zarówno od strony organizacyjnej,
jak i prawnej.
Na zakończenie pragnę podkreślić miłą atmosferę w jakiej przebiegała konferencja. Organizatorzy zapowiedzieli również opublikowanie wygłoszonych na konferencji aTttyikułów w "RocZin~ku Muzeum Etnograficznego"
w Toruniu.
Iwona Wiktor

50 LAT

MUZEUM

ARCHEOLOGICZNEGO

I ETNOGRAFICZNEGO

W LODZI

W styczniu 1981 r. Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Lodzi obchodziło
swój złoty jubileusz. Historię tego Muzeum należy podzielić na 4 okresy, w których nosiło ono różne nazwy: 1) lata 1931 - 1939 - Miejskie Muzeum Etnograficzne, 2) lata 1940 - 1944 - Miejskie Muzeum Prehistoryczne,
3) lata 1945 - 1955 - dwa
odrębne muzea, mieszczące się w jednym gmachu - Miejskie Muzeum Etnograficzne i Miejskie Muzeum Prehistoryczne,
4) od 1956 r. - do chwili obecnej Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Lodzi.
Miejskie Muzeum Etnograficzne w Lodzi powstało z dniem 1 stycznia 1931 r.

Kronika

1. Stroje

TUIll~"ÓW li Jamy IbUddyjsikie,go Elkspo:IlOIW,anew Mi1ejlSkliJmMU2l6U!ID
'C1ll31 r.). iaetP'r,<><:Irt.Lkcj'a rz: c.7'asopiJSIIlIll "Łódź
w imlus1IDacjli"
1931, nr ~

357

iE1mo'gIlatJJc:znym
s" 4.

w wyniku podjętej w latach 1929- 1930 reorganizacji
muzealnictwa
łódzkiego
i podzielenia zbiorów dawnego Muzeum Miejskiego pomiędzy trzy samodzielne
muzea. Pierwszym kierownikiem
Miejskiego Muzeum Etnograficznego
został mgr
Jan Manugiewicz etnolog, absolwent
Uniwenytetu
Warszawskiego.
Początkowo Muzeum mieściło się w prawej oficynie donm przy ul. Piotrkowskiej
91.
a w drugiej połowie 1934 r. otrzymało nową. bardziej reprezentacyjną
siedzibę
we frontowym budynku pałacu Heinzlów przy ul. Piotrkowskiej
104, której uroczyste otwarcie nastąpiło 24 listopada 1935 r. W początkach swego istnienia Miejskie Muzeum Etnograficzne zajmowało powierzchnię wynoszącą ok. 290 m2• a jego
zbiory na przełomie lat 1930/1931 zawierały 343 eksponaty (269 etnograficznych
i 74 archeologiczne); natomiast w przededniu drugiej wojny światowej dysponowało już powierzchnią wynoszącą ok. 1000 m2 (w większości przeznaczoną
na
wystawę) i zbiorami liczącymi ok. 14000 zabytków. Znaczną ich część stanowiła
archeologia, następnie etnografia Polski (w tym przewaga zabytków z terenów
Polski środkowej i Kielecczyzny) oraz etnografia krajów pozaeuropejskich
(Ameryka Południowa, Ameryka Środkowa, Afryka Zachodnia i niewielki zbiór zabytków z róż'ny,ch terenów Azji oraz Po1rnezji). Ponadto Muzeum posiadało małą

358

2. F'raglment :wystawy

Kronika

Miejskie~o Muzeum ~t1ll,Qg'raf~c::1Jneg,Q
(1931 r.).
p~sma "Łódź :w i]liustr,acji" 1931, ,nr 22, s. ,5.

Reprodukcja

fi:

CflaSQ-

kolekcję numizmatyczną,
a także archeologii śródziemnomorskiej.
W 1932 r.
wydano pierwszy zeszyt czasopisma "Wiadomości Ludoznawcze", początkowo firmowanego przez Muzeum, a od drugiego numeru - przez Towarzystwo Opieki
nad Zabytkami Ludoznawczymi i Archeologicznymi
w Łodzi. Wydawnictwo ukazywało się do 1934 r.
W początkach okresu okupacji hitlerowskiej, kierownictwo Miejskiego Muzeum
Etnograficznego
przejął niemiecki archeolog - dr Walter Frenzel. W 1940 r. wydzielono zbiory archeologiczne
i utworzono z nich Miejskie Muzeum Prehisto·
ryczne (Stiidtisches Museum fur Vorgeschichte) w ramach nadrzędnej
jednostki
tzw. "Hauptverwaltung
der Stiidtischen Museen". Po śmierci W. Frenzla w początkach 1941 r. kierownikiem tego Muzeum został dr Walter Grunberg - również
archeolog, a przy końcu okresu okupacji funkcję tę pełnił konserwator muzealny
Alois Vogel. Zabytki etnografii pozaeuropejskiej
sprzedano w 1942 r. Miejskiemu Muzeum Etnologicznemu
(Grassi-Museum)
w Lipsku za sumę 7500 RM,
które zatrzymało część zabytków w sWoich zbiorach, a pozostałe odsprzedało w łatach 1942 - 1943 Muzeum Etnologicznemu
w Hamburgu, Miejskiemu Muzeum Etnologicznemu (Rautenstrauch-Joest-Museum)
w Kolonii oraz Instytutowi Etnologii
Uniwersytetu
w Getyndze. Zabytki etnografii polskiej, białoruskiej
i ukraińskiej
zostały w okresie okupacji
hitlerowskiej
CZęSClOWOzniszczone i rozproszone,
a pozostałe - bezładnie zmagazynowane,
co przyczyniło się do ich dewastacji.
W tym okresie główna siedziba Muzeum mieściła się w budynku dawnego Magistratu przy Placu Wolności 14. Pomieszczenia muzealne były rozrzucone po róż-

Kronika

359

3. Piiemvme bad'ania 'archeolO'~iozne podjęte prz€rl: Mi~Jsltie MU!zeumIEtrrogi"aticme 'W 1931 r.
rwykqp z odstonięty.mi .~obami. ciałopail.nymi k'ultury' łiU.żY!Clkiej
z ~oki .brą,zu. Rep.rodUlkcja z 'crLaso,pisma,,:W~adomOŚCli
Ludo2lna~e"
t931, rz:.l, s. 10.

w Sie1'pOiWie(Lęca:ycllrie)-

nych piętrach i w tym samym budynku funkcjonowały
równocześnie urzędy administracji niemieckiej. W późniejszym okresie okupacji wystawę przeniesiono do lokalu przy ul. Piotrkowskiej
17, pozostawiając
w gmachu przy Placu Wolności
magazyny i pracownie.
Po drugiej wojnie światowej, na podstawie zbiorów dawnego Miejskiego Muzeum Etnograficznego,
powstały
dwa odrębne
muzea: Miejskie
Muzeum Prehistoryczne
i Miejskie Muzeum Etnograficzne,
stanowiące
początkowo własność
Gminy m. Łodzi, a na przełomie lat 1949/1950 upaństwowione
i przemianowane
na
Muzeum Archeologiczne w Łodzi oraz Muzeum Etnograficzne
w Łodzi. Od chwili
powstania oba muzea mieściły się we wspólnym gmachu przy Placu Wolności 14.
Miejskie Muzeum Prehistoryczne
powstało oficjalnie 14 maja 1945 r., a już
27 maja tego roku udostępniło
publiczności
pierwszą
w Polsce Ludowej
wystawę archeologiczną,
prezentującą
rozwój społeczeństw na ziemiach polskich od
-okresu wspólnoty pierwotnej do początków państwowości.
Dyrektorem
nowopowstałej placówki został prof. dr hab. Konrad JaŻdŻewski. Ilość zabytków ocalałych po okresie okupacji wynosiła ok. 10 150 pozyc:ji katalogowych.
Ponadto Muzeum posiadało 68 zabytków archeologii klasycznej, przekazanych
później Muzeum
Narodowemu w Warszawie oraz 142 numizmaty. Przeważająca
część zbiorów archeologicznych, zarówno przedwojennych,
jak i pochodzących z badań prowadzonych podczas okupacji, przetrwała
okres wojny. Okupanci wywieźli tylko najcenniejsze zabytki, posiadające przede wszystkim wartość materialną.
Częściowo od-

Kronika

360

4. Fragme-nt pierwszej po wojlrl~ewystawy stałej
airchJi~

M!LejskiiegoMuzeum Eltmograf~=ego.
:MAJlZe.um iAJrcheologdozne;god Etn~,afdozne~o
IWwdzi.

Fot.

zyskano również księgozbiór. W 1951 r. Muzeum rozpoczęło druk serii wydawnictw
popularno-naukowych
p.n. Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Łodzi, wydawaną do dziś jako "Bib1iot'eka Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi". W IMa-ch 19'51 - 1954 ukazały się c~tery pozycje tej serii. Roz.poczęto także'
na wielką skalę badania archeologiczne w Polsce środkowej, w okolicach Kalisza, na Kujawach i na terenie Jury Krakow:sko- Wieluńskiej. MU;2)eumpodejmo-wało wspólne badania z ówczesną Katedrą Prehistorii (później Archeologii) Uniwersytetu Łódzkiego i Kierownictwem
Badań Nad Początkami Państwa Polskiego,
bowiem dyrektor Muzeum - prof. dr K. Jażdżewski pełruł jed,nocześnie funkcję
kierownika Katedry i kierownika prac wykopaliskowych w Gdańsku i w Łęczycy.
Miejskie Muzeum Etnograficzne
rozpoczęło oficjalną działalność 20 kwietnia 1945 r., z chwilą przejęcia kierownictwa tej placówki przez dr Janinę Krajewską - przed wojną kierującą Muzeum w Gdyni. Otwarcie pierwszej wystawy
etnograficznej odbyło się 17 listopada 1945 r. Ze zbiorów ocalało około 1500 zabytków, w tym ok. 162 z etnografii pozaeuropejskiej.
Program badawczy tego Muzeum przewidywał badania i gromadzenie zbiorów z Polski środkowej, jak również objęcie nimi innych regionów Polski. W pierwszym powojennym dziesięcioleciu, poza uzupeŁnian:iem :lldewastowanych kolekcji, prowadzono początkowo badania w OpO'czyńskiem, Kieleckiem i Rzeszowski€m, a od 1950 r. rOllpoczęto systematyczniejszą działalność na terenie Polski środkowej.
W 1952 r. Muzeum opublikowało dwa własne wydawnictwa:
Katalog
garncarstwa
ludowego
woj. rzeszowskiego
(praca zbiorowa pod redakcją J. Krajewskiej) i Naczynie w kulturach
ludowych
katalog wystawy
objazdowej,
opraco-cowany przez J. Krajewską.

Kremika

361

Działalność oświatowa muzeów Archeologicznego
i Etnograficznego
początkowo koncentrowała
się na obsłudze zwiedzających
na terenie gmachu i zapewnianiu frekwencji na wystawach. Szczególnego podkreślenia
wymaga inicjatywa
organizowania wystaw objazdowych,
eksponowanych
w ciągu kilku lat w wielu
miejscowościach Polski. Pierwsze rozpoczęło tę działalność Muzeum Etnograficzne
wystawą "Naczynie w kulturach ludowych", która ''I,' miesiącach: lipiec-październik

5. :RIlaJkat pierlW5<Zej JWYStialWy objaz.dowej. MJuizeum \EltIIl~ego
,w
·mierza Wec1a). Fot. T . Klll.'l'pińSki {.archiwum
MJuzeum
A:rcheoa.ogi~
iW

ł:JO,dizl (projekt 1K<3tlll. ł 'EtIliOgra1llcznego

\Łodrzi).

1951 r. była prezentowana
aż w 22 miejscowościach
w centrum kraju, a w latach 1952- 1953 krążyła po województwach
północnych i południowych.
W 1954 r.
przejęto z Muzeum Etnograficznego
w Krakowie
wystawę objazdową
pt. "Historia wsi" i eksponowano
ją w ciągu tego roku na terenie Kurpiowszczyzny,
a od 1955 r. Muzeum Etnograficzne
w Łodzi zaczęło prezentować
drugą własną
wystawę tego typu pt. "Len w kulturze ludowej". Muzeum Archeologiczne miało
również swoją wystawę objazdową - "Od motyki do traktora",
która rozpoczęła
podróż po Polsce w 1954 r. i w lataich 1954 - 1955 odwiedziła 64 miejscowości.
1 stycznia 1956 r. oba muzea zostały połączone w jedną instytucję - Muzeum
Archeologiczne i Etnograficzne
w Łodzi - pod dyrekcją prof. dra K. Jażdżewskiego. Kierownictwo
naukowe zespołu działów etnograficznych
powierzono prof.
dr Kazimierze Zawistowicz-Adamskiej,
która sprawowała
je do 1962 r. Następnie
funkcję tę pełnili kolejno: dr Maria Misińska (1962), dr Jan Piotr Dekowski (od
1963 r.), mgr Witold Nowosz (od 1968 r.), mgr Elżbieta Władykowa (od 1977 r.
do chwili obecnej). Zespołem działów archeologicznych
kierowali:
dr Waldemar
Chmielewski (od 1956 r.), dr Lidia Gabałówna (od 1963 r.), mgr Aldona Chmielowska (od 1967 r.), dr Henryk Wiklak (od 1970 r.), dr Aldona Chmielowska
(od

362

KroThika

1974 r. do chwili obecnej). Od 1 marca 1979 r. funkcję dyrektora
logicznego i Etnograficznego
pełni dr Andrzej Mikołajczyk.
O rozwoju Muzeum w ciągu 25 lat najlepiej świadczą liczby:
rok

1956

1980

I. pracowników

64

SI

zbiory

księgozbiór

arch. 20727
num. 10718
eln. 10992

poz. kat.

arch. 86566
hum. 46 567
etno 20430

Muzeum Archeo-

pow. użytkowa (w
tym pow. wystaw)
S 275

2364,49 m2
(700,15 m2)
_._---

26766

--------

ok. 5800 m2
ok. (l 000 m2)

W chwili łączenia się Muzeum Archeologiczne
mialo 6 działów naukowych
(łącznie z powstałym w 1948 r. Działem Numizmatycznym),
a Muzeum Etnograficzne - 3. Obecnie gromadzi zbiory i opiekuje się nimi 14 działów naukowych, tworzących dwa zespoły: Archeologiczny
i Etnograficzny
oraz samodzielny Dział Numizmatyczny.
W 1967 r. otwarto w Zespole Etnograficznym
nowy Dział Kultur
Ludowych
Krajów Pozaeuropejskich
na podstawie części dawnych zbiorów przedwojennych,
rewindykowanych
w tym roku z Muzeum Etnologicznego
w Lipsim
i zachowanych
po wojnie nielicznych zabytków, w 1971 r. - Dział Kultur Miejskich, zajmujący
się badaniem kulitur mieszczańskiej
i robotniczej, a od 1979 r.
działalność Zespołu poszerzono a nową tematykę - widowiska lalkowe. Poza podejmowaniem
nowych tematów badawczych,
wynikających
z powstania nowych
działów, Muzeum w swej działalności naukowej dątyło do najpełniejszego
opracowania, zarówno osadnictwa
pradziejowego,
jak i obrazu oraz przemian kultury
ludowej w Polsce środkowej. Ponadto, opierając się na statucie, uprawniającym
do prowadzenia
badań na terenie całego kraju, kontynuowano
badania acheologiczne na Kujawach
(koncentrując
się szczególnie na epoce neolitu) oraz w woj.
kaliskim - przede wszystkim na stanowiskach
7. okresu
rzymskiego;
natomiast
penetracją
etnograficzną
objęto Podlasie, Opolszczyznę, Karpaty (Zywieckie i Podhale), Kaszuby i Lubelskie.
Jednym z zasobniejszych
działów Muzeum jest Dział Numizmatyczny,
posiadający w swoich zbiorach numiz.maty różnych krajów z różnych okresów historycznych,
wśród których
na szczególną uwagę zasługują:
systematycznie
gromadzony zbiór monet antycznych
i wczesnośredniowiecznych,
znaczna kolekcja
skarbów monet i innych środków p]!a<bniczychoraz kolek.cja banJk;not6w. P·oza gromadzeniem
i opracowywaniem
zabytków, Dział prowadzi badania dziejów obiegu pieniężnego na ziemiach Polski.
Konserwacją
zbiorów zajmuje się Dział Konserwacji
i Badań nad Technologią Zaby;tków, który obecnie skł·ada się z sześciu pracowni konserwatorskich.
W ramach tego Działu Muzeum rozpoczęło (jako jedyne dotąd muzeum w Polsce) badania
nad oznaczaniem
wieku zabytków
metodą fizyko-chemiczną
C-14.
Pierwszą aparaturę
do tego rodzaju badań zainstalowano
w 1966 r., a w 1974 r.
Muzeum otrzymało aparaturę
nową, znacznie ulepszoną. pozwalającą na rozpoczęcie poważniejszych prac na skalę ogólnopolską.
W 1956 r. Muzeum rozpoczęło druk naukowego
wydawnictwa
"Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego
i Etnograficznego
w Łodzi (seria archeologicz-

Kronika

363

6. Wnętrze pTla,cOIWIIlil1adliocherruiozmej DZJiabu Kionserw,acji
kÓIW -

i Badań ,nad Technol'ogią
Zabytfil',al~ment szl~ocIkdJej ,a,paI'a,bury <1:0 badań ,clhrono1ogiii ll:a,bybk6w metodą
C-'l4. Fot.
T. KOO1Piń~k:i1(,a,rcIhiiJwlUm
MwzelUm Arche,oLogiclzm,eg,o i >ElbIlJog"'af:L<lzne~o
w Łodzi)..

na)", od 1957 r. ukazującego się w dwóch seriach: archeologicznej
i etnograficznej. Do końca 1980 r. wydano 26 tomów serii archeologicznej
i 20 tomów etnograficznej, a w czerwcu 1980 r. złożono do druku pierwszy tom tqeciej
serii:
numizmatycznej
i konserwatorskiej.
W dalszym ciągu Muzeum wydaje pozycje
"Biblioteki Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi", w której ukazało się dotąd 17 numerów oraz liczne inne wydawnictwa
przewodniki, foldery i plakaty.
Działalność oświatową, prowadzoną od 1966 r. przez samodzielny Dział Naukowo-Oświatowy, w dużym skrócie określają wymienione niżej liczby. W latach
1957- 1980 zorganizmvano: 4 eikspo'zycje stałe o temaityce a'l.1che:o'1ogicznej,numizmatycznej i etnografiCizmej, 225 wystaw cza'sowych, 288 ekspozycji wystaw oświatowych, 6 wystaw objazdowych, eksponowanych
w muzeach krajowych, 2216 odczytów oraz pokazano pubHczJnośd muzealnej 3621 filmów popula<r>no-naukowych.
Do osiągnięć wystawienniczych
roku 1980 należy zaliczyć pierwszą w dziejach
Muzeum, własną wystawę zagraniczną pt. "Obieg pieniężny w Polsce w XVII - pocz. XIX w.", eksponowaną w Muzeum Numizmatycznym
Narodowego Banku
Kuby w Hawanie oraz otwarcie pierwszej w Polsce wystawy muzealnej prezentującej widowiska lalkowe na przykładzie eksponatów etnograficznych, lalek teatralnych i lalek filmowych (wystawa pt. "Od turonia do Colargola"). Zasługującą na podkreślenie
specyfiką pracy oświatowej
jest działalność dydaktyczna,
prowadzona przy współpracy z Kuratorium
Oświaty i Wychowania,
polegająca

364

Kranika

7. Sikaxb
:moll1et po[sikJich i obcy'ch uikxy,ty 'W polioiWie
XVII
,WIieku ,w :mie,jSClOiWlOŚlCd
Grodziec,
WQj. lK,onliln <'ze 'lJ1lwolrÓiW DtiaŁu
iNiU,miJzmatYC>2Jl1ego).FQIt. T. iK,a'l"piń,s,ki (arohiIWum
Miuzeum
,AJr,(lheologLcllJnego
ii EtnlO\grafiJ=e~o
iW Łodzi).

8. Koncert
łódJzkiej
kapeilJi podlw6xk'owej
,,,BallUciaxrz;e"
W. IPloIhoreclk:i {Ia,rdlliwrum MiuzeJllm rAJr,che0'lQgicl'mego

iW

gmachiU
iMJuzeum (19'75 :r.).
i iE~grad'iIc"JIlJego
iW ŁOOiZi).

!Fot.

KTCmi1va

9. F.agment

,Pd 'bUlrO!Ilia do C01argQla",
,1980
:M1I2.eUiIIlAl1't<lhe<ll1og!i.cZlIlegIO d Etino~e~

wystawy

365

T.

Fot.

T. lK;a'l1pińsld
w iłJQdzi),.

(archiiw;um

nie tylko na obsłudze wycieczek szkolnych, lecz przede wszystkim na wygłaszaniu specjalnych lekcji i pogadanek w gmachu Muzeum. Do zajęć tych wykorzystywano zestawy zabytków i przeźrGczy, filmy oraz fragmenty
wystaw stałych,
bądź też 'eks.po'zycje czasowe. W latach 1956 - 1980 wygłoszono 4047 lekcji i pogadanek dla 131 303 osób. 'I1rzeba rÓlWnież podkreślić,
iż Muzeum Ar-cheolo,~cz.ne
i Etnograficzne, jako pierwsze w Polsce rozpoczęłe) w 1958 r. organizowanie
młodzieżowych obozów etnograficznych,
a od 1962 r. również archeologicznych
- dla
uczniów szkół średnich. Akcję tę kontynuuje
siG i naW€t rozszerza, obejmując
nią od 1978 r. także młodzież zrzeszoną w Związku Har'cerstwa Polskiego.
W latach 1959 - 1962 wybudowano
nowych gmach Muzeum, który połączony z budynkiem dawnym - rozszerzył znac'wie jego powierzchnię użytkową.
W akcie erekcyjnym, złożonym w fundamentach,
napisano m. in.
Oby gmach
ten przetrwał wieki i przez wieki służył kulturze polskiej". Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne
w Łodzi służyło kulturze - a należy dodać, że i w niemałej mierze nauce polskiej - dopiero pół wieku, jednakże jego dorobek liczy
się już poważnie w skali kraju zarówno w zbiorach, efektach popularyzacji,
jak
i pokaźnej liczbie prac naukowych opublikowanych
we własnych oraz w obcych
wydawnictwach.
H'"

Teresa Łaszczewskll

366

Kromka

SPRA,WOZDANIE Z LV NADZWYCZAJNEGO
WALNEGO ZGROMADZENIA
DELEGATOW PTL WE WROCŁAWIU (14 KWIETNIA 1980)
UZUPEŁNIAJĄCEGO
LIVWZD W ZAKOPANEM (23 WRZEŚNIA 1979)

LV Nadzwyczajne
Walne Zgromadzenie
Delegatów
odbyło się 14 kwietnia
r. w Domu Kultury Związku. Zawodowego Pracowników Slużby Zdrowia we
Wrocławiu (ul.' Kazimierza Wielkiego 45). Było ono jednocześnie zebraniem sprawozdawczo-wyborczym,
wobec czego zgodnie z ustaleniami
powziętymi na posiedzeniu Zarządu Główpego PTL w dniu 8 grudnia 1979 r. w Poznaniu wzięli w nim
udział delegaci, którzy uczestniczyli w LIV WZD w Zakopanem. Warunek ten
motywowany
był faktem nie przeprowadzenia
wyhorów na WZD w Zakopanem
z uwa,gi na ZIaS'Złepebtl\lr:b~cj'e w dział1a'lności ustępującego
Zamądu Głównego,
wobec którego w wyniku kontroli agend, dokonanej przez inspektora finansowego PAN i Główną KOimis-ję Rewirzyjną PTL, Komils'ja ta (wybrana na WZD
w 1976 r.), nie znalazła podstaw do wysunięcia wniosku o udzielenie wymaganego
statutowo (,§ 37, p.d) absolutorium.
Zasadniczą istotą tych per~urbacji, zauważonych przez GKR, były niedociągnięcia głównego księgowego w prowadzeniu księgowości PTL we Wrocławiu, wymagające podstawowego
uporządkowania
archiwaliów
buchalteryjnych
i usunięcia zauważonych uchybień zgodnie z wymogami obowiązujących
przepisów finansowych (prowadzenie ewidencji), a także nie zastosowanie się przez Zarząd Główny do wymogów § 38 Statutu
co do powoływania
biegłego księgowego.
Po zagajeniu
WZD przez wiceprezesa
prof. dr Dorotę Simonides, na przewodniczącą zebrania powołano mgr Marię Suboczową z Oddziału w Katowicach,
która odczytała proponowany
porządek dzienny, zaakceptowany
następnie przez.
delegatów: 1) o'dczytanie protokółu z 54 WZD w Zakopanem;
2) Sprawozdanie
z działalności ZG PTL za ubiegłe półrocze (14 X 1979 13 IV 1980); 3) Sprawozdaniefinansowe
Towarzystwa;
4) Sprawozdanie
Komisji dis "Dzieł wszyststkich" O. Kolberga; 5) Sprawozdanie
Komisji dis "Atlasu Polskich Strojów Ludowych"; 6) Sprawozdanie
Komisji dIs Odznaczeń w PTL; 7) Odczytanie zaleceń
pokontrolnych
PAN i zarządzeń
ZG PTL w tym względzie; 8) Sprawozdanie
Głównej Komisji Rewizyjnej PTL; 9) Sprawa udzielenia absolutorium, ustępującemu Zarządowi Głównemu; 10) Wybór komisji: matki, skrutacyjne~, wnioskowej,
statutowej;
11) Dyskusja nad spralWCAZdanliamii zgłaszanie wniosków;
12) Odczytanie propozycji komisji (jak w p. 10); 13) Wyjaśnienie w sprawie przeprowadzenia wyboru nowych władz PTL; 14) Przeprowadzenie
wyborów; 15) Zamknięcie
obrad.
Główna Komisja Rewizyjna, wskazując na zalecenia pokontrolne PAN i niewystarczające
zarządzenia
Zarządu
Głównego jakie w tym względzie wydano,
przy pozostawieniu
nieznacznych
niedociągnięć
natury buchalteryjnej,
zdecydowała się postawić wniosek o udzielenie
absolutorium
ustępującemu
Zarządowi
Głównemu PTL. Zobowiązano przy tym ustępujący
Zarząd do usunięcia zauważonych niedokładności.
Po dyskusji nad poszczególnymi punktami
porządku dziennego sformułowano zapodania delegatÓIW do Komils·ji Wnioskowej:
Ustalono podwyższenie składki członkowskiej
PTL od 1 stycznia 1981 r. do
50,- zł (normalna) i 15,- zł (ul,gQWla)rocrz.nie, (:'0 sa.]a przyjęła przy dwóch głosach wstrzymujących
się.
Na nowo powołano Komisję dis "Atlasu Polskich Strojów Ludowych" w osobach: doc. dr hab. B. Bazielich, dr S. Chmielowski,
dr E. Fryś-Pietraszkowa,
1980

Kronika

367"

dr K. Hermanowicz-Nowak,
dr J. Kamocki, dr A. Tyszkowa, a na ·konsultanta
za-·
proponowano prof. dr A. Kutr'zebę-Pojnarową.
Wniosek ten przyjęto jednogłośnie ..
Stwierdzono brak statutowej
działalności Oddziału PTL w Kielcach, wobec
czego postanowiono Oddział ten zlikwidować przy jednym głosie wstrzymującym
si~.
Ustalono stan maljąt~owy Biblioteki PTL w ilości 12.000 dzieł zwartych i 26.000
woluminów, oszacowa1nych na ogólną sumę 1.565.449,90,zł.
Zasygnalizowano,
że z powodu trudności
drukarskich
w roku 1980 mogą
być opóżnione 3 pozycji bibliograficzne.
Omówiono istniejące dotychczas wystawy czasowe.
W sprawach finansowych:
po dniu 14 kwietnia 1980 r. planowano uzyskanif
sumy przychodów w wysokości 3.179.700,- zł, z czego wykonano 2.249.023,- zł.
Powołano Komisję dis projektu zmian i poprawek do Statutu PTL w osobach: dr K. Marcza!kowa C!przeIWodJnkząca), dr E. Jawo:r,ski, dr J. Kamacki,
mgr J. Łapott i dr A. Posem-Zieliński.
Wniosek o powołanie Komisji dis ochrony zabytków w programie
działań
PTL uznano jako zalecenie zważywszy, że istnieje taka komisja przy PTTK. Również jako zalecenie potraktowano
opracowanie naukowego i oświatowego planu
pracy w najbliższej 5-latce z włączeniem wszystkich Oddziałów możliwie do jed-·
nego zakresu tematycznego badań.
Wniosek Oddrz.iału =edńskiego,
by w 1982 r. pod patronatem
PTL, przy
współpracy Muzeum w Kaliszu, włączyć się do obchodów związanych z setną
rocznicą wyprawy S. Szolc-Rogozińskiego do Kamerunu, uznano za wniosek warunkowy z życzeniem, by wnioskodawcy w ciągu 2 miesięcy przedłożyli plan organizacyjny.
Po sprawozdaniu
Komisji Wnioskowej przedyskutowano
sprawozdanie
Komisji Matki. W tajnym głosowaniu, według obliczon;rch przez Komisję Skrutacyjną
zaakceptowanych
głosów ważnych, ustalono skład nowo obranego Zarządu Głównego PTL w kadencji na lata 1980- 1982 (w porządku alfabetycznym):
1) dr W. Baranowski, 2) doc. dr B. Bazielich, 3) prof. dr J. Burszta, 4) dr S.Chmielowski,
5) dr E. Fryś-Pietraszkowa,
6) mgr E. Jaworski, 7) dr W. Jeż-Jarecki, 8) dr J. Kamocki, 9) mgr A. Kuczyński, 10) prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa,
11)' mgr 1. Le'
chowa, 12) dr K. Marczakowa, 13) dr K. Pietkiewicz, 14) doc. dr E. Pietraszek,
15) prof. dr D. Simonides, 16) mgr G. Skalski, 17) mgr M. Suboczowa, 18) prof. dr
F. Wokroj. Na zastępców członków Zarządu Głównego PTL powołano: 19) mgr K.
Antonowicz, 20) doc. dr B. Kopczyńska-Jaworska,
21) dr K. Makuiski.
Do Głównej Komisji Rewizyjnej PTL: 1) dr J. Bohdanowicz, 2) mgr Z. Jeż-Jarecka, 3) mgr J. Jastrzębski. Na zastępców: 4) mgr S. Lew, !l) mgr J. Tur.
Do Sądu Koleżeńskiego PTL: 1) dr S. Błaszczyk, 2) prof. dr M. Priifferowa,
3) dr A. Posern-Zielińs'kJi.
Na pierwszym posiedzeniu plenarnym we Wrocławiu dnia 5 maja 1980 r. Zarząd ukonstytuował się. W tajnym głosowaniu powołano na przewodniczącego prof.
dra F. Wokroja, na I zastępcę przewodn. doc. dra E. Pietraszka, II zastępcę przewodno prof. dr D. Simonides i III zastępcę mgr M. Suboczową. Sekretarzem generalnym została doc. dr B. Bazielich, zastępcą mgr A. Kuczyński. Skarbnikiem
został dr S. Chmielowski, jego zastępcą dr J. Kamocki.
Po dokonaniu wyboru głos zabrał nowo kreowany przewodniczący,
prof. dr
F. Wokroj. Podziękowawszy
obecnym za okazane mu zaufanie zastrzegł, że jego
funkcję winien objąć raczej tzw. klasyczny etnograf i wyraził żal, że profesorowie
etnografii polskiej stronią od pełnienia funkcji w PTL ze szkodą dla rozwoju tej
placówki. Nadmienił następnie, że działalność PTL w chwili obecnej znajduje się

368

Kro:nika

jakby w stanie rozprzężenia, zwłasa't:za księgowoSć. Stan ten wymaga systematycznej odnowy.
Na koniec zapoznano się ze składem innych agend Towarzystwa, jak GKR przewodniczący
dr J. Bohdanowicz, Sąd Koleżeński - przewodn. prof. dr M. Priifferowa. Zapoznano się również ze składem władz terenowych Oddziałów, zwłaszcza
z przewodniczącymi
tych jednostek, a to: w Gdańsku - dr L. Malicki, w Koszalinie - mgr A. Mosiewicz, w Krakowie - dr A. Kowalska-Lewicka,
w Limanowej - mgr J. WieI ak, w Lublinie - dr K. Marczakowa, w Łańcucie - F. Fronczak, w Łodzi - mgr Z. Neuman, w Mszanie Dolnej - J. Ceklarz, w Opolu dr J. Nijakowska, w Poznaniu - dr A. Posern-Zieliński,
w Przemy sIu - mgr T.
Burzyński,w
Rzeszowie - mgr S. Lew, w Sanoku - mgr M. Marciniak, w Szczecinie - mgr J. Łapott, w Warszawie - dr K. Makuiski, we Wrocławiu - dr H.
Romańska, w Zakopanem - dr W. Jostowa, później dr W. Paryski, w Zielonej
Górze - dr B. Kołodziejska.
O godz. 18-tej obrady WZD zakończono.
Opracowali:
Prof.

dr Franciszek

UWAGI DO SPRAWOZDANIA

Wokroj,

dr Stanislaw

Chmie~owski

Z LIV WZD

Zgodnie z życzeniem Głównej Komisji Rewizyjnej PTL zachodzi ;'konieczność
sprostowania
informacji
Zarządu
Głównego .(ubiegłej
kadencji),
zamieszczonej
w sprawozdaniu
z działalności opublikowanym
w tomie 64 "Ludu" na s. 344 - 350
(doc. dra hab. E. Pia1:ras2'Jka), ~wią:zanej z czynnościami kontrolnymi wykonanymi
przez GKR przed WZD PTL w Zakopanem w 1979 r.
1. W wystąpieniu
na 55 WZD w Zakopanem mylnie przypisano GKR wniosek o przedłużenie kadencji Zarządu Głównego o jeden rok (do jesieni 1980) z okazji nie udzielenia
absolutorium
ustępującemu
Zarządowi. Wniosek taki zgłosiła
jedna z delegatek ze względów oszczędnościowych.
Przyjęcie (po głosowaniu) podobnego wniosku GKR uznała za sprzeczne z obowiązującym Statutem PTL, co też ponownie stwierdziła na plenum Zarządu Głównego w grudniu 1979 r. w Poznaniu.
2. Podobnie w rozesłanych do Oddziałów PTL w listopadzie 1979 r. "wyjaśnieniach"
ZG w sprawie uwag wysuniętych
w rewizji dokonanej
przez GKR
odnośnie niedociągnięć
w działalności
ZG PTL (tekst nie został opublikowany
w "Ludzie"), gdzie miał być wyolbrzymiony
udział członków Zarządu w pracach
kontrolny.ch GKR z wykazaniem
braku należnej współpracy
z GKRze
strony
Zarządu Głównego. GKR nie uwaŻa tego wyjaśnienia
za ,prawdziwe. Brak ten,
zdaniem GKR, przyczynił się do uniemożliwienia
terminowego
wykonania przez
GKR protokółu pokontrolnego oraz wniosku potrzehnego do udzielenia przez WZD
absolutorium ustępującemu Zarządowi.
3. Główna Komisja Rewizyjna w osobach: prof. dr F. Wokroj (w zastępstwie
obłożnie chorego przewodniczącego
GKR dra L. Malickiego z Gdańska), dr S.
Chmielowski i (po dokooptowaniu
członek GKR) mgr E. Jaworski, z braku podstawowych danych, głównie księgowości PTL, dopiero po przybyciu do Zakopanego bezpośrednio przed WZD mogła przystąpić do częściowego tylko sporządzenia wymaganego protokółu, za wiedzą i zgodą nieobecnego przewodniczącego GKR

~69
(dra L. Malickiego). Fakt ten, brak podstawowych danych do statutowego wymogu postawienia wniosku o udzielenie abso~utorium ustępującemu
Zarządowi Głównemu, był wystarczająco
umotywowany
zdaniem GKR. Głównie zauważono nie·
dociągnięcia w gospodarowaniu
niektórymi agendami Towarzystwa za okres ostatmej 3-letnJiej kadencji, co SlZWJegółowo referował
dr S. Chmiel<YW&ki odnośnie
księgowości biura ZG.
'
4. Do pozytywów zdaniem GKR należy zaliczyć fragmenty omawianej informacji ZG, gdzie uznano słuszność części zarzutów wysuniętych przez GKR (s. 350).
Uznanie to wyrażono we wspomnianym
tekście "wyjaśnień"
rozesłanych do Oddziałów i członków ZG, które zdaniem GKR nie były potrzebne,
ani słuszne,
a może nawet szkodliwe z uwagi na bezpodstawne posądzenia postronnych.

Prof.

Za Główną Komisję Rewizyjną;
dr Franciszek Wokroj, dr Stanislaw Chmielowski

LVI. WALNE ZGROMADZENIE DELEGATOW PTL I SESJA NAUKOWA
W KRAKOWIE W DNIACH 22 - 24 WRZEŚNIA 1980 R.
56 WZD PTL i towarzysząca mu sesja naukowa zorganizowane zostały przez
krakowski Oddział PTL, przy współudziale krakowskiego
Oddziału PAN. Obrady
toczyły się w auli PAN przy ulicy Sławkowskiej 17.
Pierwszy dzień obrad wypełniła sesja naukowa poświęcona jubileuszowi 50-leda pracy naukowej i 70 ro.cznicy urodzin prof. dra Romana Reinfussa. Otwarcia
obrad dokonała dr Anna Kowalska-Lewicka,
która w imieniu organizatorów
Zjazdu i ZG PTL powitała dostojnego Jubilata oraz przybyłych gości. Część oficjalną
sesji rozpoczął przemówieniem
okolicznościowym dyrektor Departamentu
Muzeów
i Ochrony Zabytków dr Franciszek Midura. Gratulacje
i podziękowania
za dotychczasową działalność na polu nauki złożyli na ręce prof. Reinfussa także prof .
.Y. Burszta, prof. M. Mięsowicz (przew. krakowskiego Oddziału PAN), doc. dr hab.
E. Pietraszek.
Następnie życzenia składali uczniowie i współpracownicy
Profesora, przedstawiciele
ośrodków naukowych,
Odd'liałów PTL. Tradycyjnym
"Sto
lat", w wykonaniu kapeli ludowej członkowie Stowarzyszenia
Twórców Ludowych
dali dowód swego uznania dla działalności prof. Reinfussa. Podziękowania
oraz
życzenia dalszej owocnej pracy wpłynęły również na ręce mgr Z. Cieśli-Reiniussowej - żony Profesora, Jego długoletniej współpracownicy.
Po złożeniu życzeń i gratulacji wygłoszono referaty związane z działalnością
prof. Reinfussa.
Mgr Alfred Gauda, były uczeń Profesora, w obszernym omówieniu zatytułowanym "Katedra Etnografii Uniwersytetu
im. Marii Curie-Skłodowskiej
w Lublinde", scharaikt€lryrLOwał ID-letnią. działa,lność prof. Reinfus'sa jako kierownikil
Katedry. W referacie "Pracownia
Dokumentacji
Polskiej Sztuki Ludowej Instytutu Sztuki PAN" dr Ewa Fryś-Pietraszkowa
mówiła o Profesorze jako o założycielu i długoletnim kierowniku Pracowni. W ostatnim wygłoszonym tego dnia
referacie mgr Janina Glanowska omówiła ochronę twórczości ludowej, wielokrotnie podkreślając związki próf. Reinfussa z tym problemem. Z powodu wyczerpania czasu przewidzianego
na pierwszy dzień sesji wygłoszenie dalszych dwóch
referatów przewidzianych programem przeniesiono na dzień następny.
Tego samego dnia po przerwie obiadowej. w Wieliczce odbyło się spotkanie
towarzyskie oraz nieoficjalna
część obchodów Jubileuszu
prof. Reinfussa.
Byli

370
uczniowie Profesora z lubelskiej Katedry Etnografii przygotowali retrospektywny
program satyryczny zadedykowany
Jubilatowi.
Spotkaniu towarzyszyły
występy
kapeli ludowej. Przed spotkaniem towarzyskim uczestnicy Zjazdu mogli zwiedzać
Kopalnię Soli i Muzeum Żup Krakowskich.
W drugim dniu sesji naukowej
wygłoszono następujące
referaty:
"Wkład
prof. dra Romana Reinfussa w rozwój myśli skansenowskiej
w Polsce" - dr .Jerzy Czajkowski, "Badania karpackie" - dr Anna Kowalska-Lewicka,
"W sprawie
inspirowania twórców ludowych" - dr Ewa Fryś-Pietraszkowa,
"Teoria a praktyka w zakresie ochrony budownictwa ludowego" - dr Jerzy Czajkowski. Po wysłuchaniu przez zebranych powyższych referatów wywiązała się ożywiona dyskusja, która z powodu ograniczeń czasowych skoncentrowała
się wokół tematyki
skansenowskiej.
Za problemy wymagające jak najpilniejszego
rozwiązania uznaw)
niewystarczające
dofinansowanie
placówek skansenowskich
oraz sprawy zatrudnienia w skansenach. Dyskutowano nad kwestią ?:miany ,programu studiów etnograficznych pod kątem lepszego przygotowania
absolwentów do pracy (m. in. w
skansenie) i nad kłopotami związanymi z ochroną zabytków w terenie a wynikającymi z braku wyspecjalizowanych
brygad technicznych mogących być na stałe
zatrudnionymi w piacówika'ch s'kansenowskich.
W godzinach popołudniowych
odbyły się obrady 56 Walnego Zgromadzenia.
Delegatów PTL. W imieniu ZG PTL delegatów powitał wiceprezes PTL, doc. dr
hab. E. Pietraszek, przekazując mgr M. Suboczowej przewodnictwo
obrad z następującym porządkiem dziennym: 1. Powołanie Komisji Wnioskowej. 2. Odczytanie protokółu z 55 WZD i z zebrania konstytuującego
Zarząd PTL w kadencji
1980/1982. 3.Informacje Komisji Statutowej.
4. Sprawozdanie
Sekretarza
Generalnego. 5. Sprawozdanie
GKR. 6. Sprawozdania
i plany pracy Oddziałów PTL.
7. Sprawozdania dotyczące organizacji Walnych Zjazdów Delegatów PTL w Opolu
i Szczecinie. 8. Dyskusja nad sprawozdaniami.
9. Wystąpienie Komisji Wnioskowej. 10. Zamknięcie obrad.
Mgr M. SubocZJowa poi:nformowała zgromadzonych, iż ZG PTL przyznał dyplomy dla członków honorowych: dra K.Pietkiewicza
i mgra T. Więckowskiego,
lecz z powodu braku podpisu prezesa dyplomy zostaną wręczone w terminie późniejszym po dopełnieniu strony formalnej.
Ad 1. W skład Komisji Wnioskowej powołano mgr M. Jastrzębską (przewodnicząca), mgr K. Kaczko i mgr E. Arszyńską (członkowie).
Ad 2. Protokół z 55 WZD PTL został odczytany przez doc. dra hab. E. Pietraszka, który również poinformował zebranych o składzie obecnego Zarządu PTL.
Formalnie
poprawki
do protokółu dotyczące ilości członków i zastępców GKR
oraz Sądu Koleżeńskiego wniósł skarbnik PTL, dr St. Chmielowski. Poza tą uwagą
protókóły zostały przyjęte przez zgromadzonych jednogłośnie.
Ad 3. Dr K. Marczakowa przypomniała
zgromadzonym, iź wobec konieczności przepracowania
Statutu PTL, na 54 WZD powołano Komisję Statutową w składzie: drr' K. Marczaikowa - przewodnicząca, doc. dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska, dr E. Jaworski, mgr 1. Wronkowska, mgr J. ł.,apott - członkowie. 3 czerwca
1980 w Katedrze Etnografii UL ,odbyło się zebranie członków Komisji, w trakcie
którego opracowano projekt zmian Statutu. Projekt ten został przekazany do ZG
PTL, a następnie, po powieleniu, do wszystkich Oddziałów PTL. Jednak z uwagi
na to, iź tylko 4 Oddziały zgłosiły wnioski i propozycje do Komisji, co stanowi
niedostateczny
materiał do podjęcia dyskusji, Komisja Statutowa była zmuszona
odwołać przewidziane na dzień 21.09 br. zebranie. W takiej sytuacji przewodnicząca zaapelowała do zgromadzonych, aby bezwzględnie na najbliźszym zebraniu
kaźdy Oddział przeprowadZJił dyskusję nad projektem Statutu i swoją opinię prze-

kazał ZG PTL we Wrocławiu do końca listopada br; Po zebraniu wypowiedzi,
p~epra'Cowa:ni'U Statutu w opaJrciu o zgromadzone materiały
i określeniu strony
pI'awnej, KQlffiiiSjaprzedstawi proje:k.t Statutu na 57 WZD w OpOllu.
Ad 4 i 6. Sprawozdanie
z działalności ZG PTL, ODIE, Biblioteki PTL, Re~
dakcji ŁSĘ, Komitetu Redakcyjnego
"Ludu", Redakcji DWOK, informację
o sta··
nie "Literatury
Ludowej",
sprawozdanie
z działalności
Sekcji Korespondentów
Terenowych oraz syntetycznie ujęte sprawozdania
i plany pracy Oddziałów przedstawiła doc. dr B. Bazielich - sekretarz generalny PTL.
Należy zaznaczyć, że ostatnie sprawozdanie nie obejmowało wszystkich Oddziałów, gdyż niektóre nie nadesłały swych sprawozdań do ZG PTL. Prof. Znamierowska-Pri.ifferowa
zgłosiła wniosek do ZG, aby przypomniał
delegatom o trybie
składania sprawozdań
i planów pracy Oddziałów. Przypomniano,
że ostateczny
termin nadsyłania sprawozdań i planów pracy uplywa w sierpniu przed kolejnym
WZD. Ustalono .również, że zaległe sprawozdania
za okres 1979- 1980 należy nadesłać do ZG do końca września br.
Ad. 5. Sprawozdanie z prac GKR odczytał dr Wł. JeŻ-Jarecki.
Ad 7. Delegat szczecińskiego
Oddziału PTL, mgr T. Kubiak,
zabrał głos
w sprawie organizacji 58 WZD oraz towarzyszącej
Zjazdowi sesji naukowej poświęconej 100 rocznicy wyprawy S. Szolc-Rogozińskiego
do Kamerunu.
Mgr Kubiak przedstawił ramowy program obchodów tej rocznicy: 1) Otwarcie Muzeum
im. Stefana Szolc-Rogozińskiego
w Kaliszu; 2) Seminarium
afrykanistyczne
połączone z WZD PTL; 3) Ekspedycja do Afryki szla,kiem Rogozińskiego; 4) Popularyzacja ddkonań po1skiej afry1k\a.mstyik.iw minionym stuleciu poczyn,ając od wyprawy Rogozińskiego. Mgr T. Kubiak poinformował
zgromadzonych
o przeprowadzonych rozmowach związanych z realizacją przedstawionego programu.
Do momentu przedstawienia
przez Oddział szczeciński ramowego programu,
ZG PTL uznał zgłoszony na 54 WZD PTL wniosek o powierzenie Szczecinowi organizacji 58 WZD oraz obchodów 100 rocznicy wyprawy do Kamerunu, za warunkowy. W związku z powyższym Oddział szczeciński uznał przedstawiony
program
za wystarczający do zniesienia klauzuli o warunkowości tego wniosku oraz postulował przekazanie uchwały do realizacji przez ZG PTL oraz Oddział szczeciński,
zgodnie z duchem wcześniej, przekazanych
na ręce ZG pism. Oddział szczeciński
zaproponował powołanie komitetu organizacyjnego
obchodów pod patronatem PTL.
Ze swej strony Oddział szczeciński podejmuje się nadzoru i pomocy w zorganizowaniu 2 i 3 punktu obchodów.
'
Przyjęcie wniosku zakwestionował
skarbnik PTL, dr St. Chmielowski, wysuwając zastrzeżenia
co do formalnych
i finansowych
możliwości realizacji
tego
wniosku przez PTL. Prof. A. Kutrzeba-Pojnarowa
wysunęł~ wniosek o zamknięcie dyskusji na WZD i przekazanie sprawy do roz~.:trzygnięcia ZG. Wniosek przeszedł przy jednym głosie przeciw i jedenastu wstrzymujących
się. Wiceprezes PTL
doc. dr hab. E. Pietraszek zapewnił delegatów szczEcińskich o poparciu dla inicjatywy Oddziału szczecińskiego w miarę możliwości prawnych
i finansowych
Towarzystwa.
Dr J. Hajduk-Nijakowska
w kilku słowach zapoznała zgromadzonych
z programem 57 WZD w Opolu. Sesja naukowa towarzysząca Zjazdowi poświęcona będzie monografii folklorystycznej
Śląska i zostanie związana tematycznie z pracami
prowadzonymi pod kierUJIlkiem prof. D. Sim·onides. Sesji towarzyszyć będzie zwiedzanie Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu-Bierkowicach.
Ad. 8. Przewodnicząca
obrad, mgr M. Suboczowa, odczytała nazwiska zmarłych w minionym roku członków PTL: mgra Stanisława Lewandowskiego
z Prze-

312

Kr.omka

mY'ś1a, AIIltol1liego Górszczy!ka i Eugeniusza Furdyny
z Mszany Dolnej, Czesława Kurka z Opola. Pamięć zmarłych uczczono minutą milczenia.
DelegaJt Oddziału Zielona Góra, dr W. Sauter, pI'zekazał wyrazy uznania organizatorom Zjazdu za ogólnie bardzo dobrą stronę organizacyjną,
wyraził jednocześnie uwagi krytyczne pod adresem sprawności przebiegu WZD. Wyraził też swe
niezadowolenie
z powodu nieobecności na WZD prezesa, prof. dra F. Wokroja.
Mgr M. Suboczowa wyjaśniła, iż nieobecność prezesa spowodowana jest jego pobytem za granicą.
Ad 9. W związku z obecną sytuacją w kraju zabrała głos prof. M. Znamierowska-Priifferowa
postulując, aby PTL przyczyniło się do rzeczywist"ej o.dnowy na
polu kultury. Prof. Pr.ufferowa przedstawiła poniżny tekst: "Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze
wita z aprobatą
i najwyższym
uznaniem
przemiany
zachodzące
w kraju, które pozwalają mieć nadzieję, iż kraj nasz wyjdzie z kryzysu moralnego i gospodarczego lat ostatnich. PTL solidaryzuje się z wszystkimi postulatami
wysuniętymi przez Międzyzakładowe
Komitety Strajkowe
i przyjętymi przez Komisję Rządową oraz wyraża podziw dla postawy polskiego robotnika. PTL w szczególności zgodnie z założeniami swej pracy, z naciskiem podkreśla potrzebę ukierunkowania
działalności organów terenowych
tak, aby sprawy rozwoju i zachowania najcenniejszych
tradycji i kultury wsi były we właściwy sposób badane
i doceniane, opierając się na głosach nauki i krytyki społecznej". Odczytany tekst,
przy jednym głosie wstrzymującym
się, został przyjęty
przez zgromadzonych
w formie wniosku z zaleceniem dla ZG o przekazanie go do Międzyzakładowych
Komitetów Strajkowych, Niezależnego i Samorządnego Związku Pracowników Kultury, oraz do Redakcji "Kultury", "Polityki" itd.
Wnioski Oddziałów;
1. Mgr M. Jastrzębska
zgłosiła wniosek dotyczący rent i emerytur dla twórców ludowych postulując, by PTL udzieliło swego poparcia i pomocy w dążeniu
do skorygowania
i ujednolicenia
wysokości rent i emerytur dla twórców ludowych, przyznawanych
przez Min. Kult. i Szt. i ZUS. Obliczanie wysokości emerytury powinno wynikać z rzetelnej i naukowej oceny dorobku twórczego, a nie
powinno być uzależnione od wysokości wpłat składek do ZUS. Wniosek został
przyjęty przy jednym głosie wstrzymującym
się.
2. Wniosek Oddziału Opole, aby sporządzić listę prelegentów, członków PTL
i tematów odczytów, które mogą wygłaszać na zaproszenie Oddziałów. Wniosek
został przyjęty przy 2 głosach przeciw i 12 wstrzymujących
się.

3. Wniosek Od.d;z;iału Rzeszów" aby włąezyć wszyst>kie Oddziały do sieci Korespondentów
Terenowych i wyznaczyć pełnomocników do tych spraw oraz opracować wspólny program działania i zorganizować raz w roku spotkanie korespondentów
lub pełnomocników.
Wniosek został przekazany
jako zalecenie dla
Prezydium ZG PTL.
4. Wniosek Oddziału Łańcut, aby PTL nawiązało kontakt ze Stowarzyszeniem
Twórców
Ludowych,
Stowarzyszeniem
Pamiętnikarstwa
Polskiego,
ZSL, LSW,
Wydawnictwem
Lubelskim.
Propozycja
Oddziału została przyjęta
jako sugestia
dla Oddziałów.
5. Wniosek Oddziału Rzeszów, aby zorganizować spotkanie zainteresowanych
kontYll1lUacją "Atl,alSu PoLs.kich Stro·jólW LUtdowy,ch". WniOGek odrzucono, poni.ewa7.
juri: i&tnieje Komisda zajmu'ją.ca się pr~JCami nad "Atla'sem".
6. Wniosek Oddziału Łańcut o wydanie drukiem utworów pisarzy ludowych

Kronika

313

oraz ich biografii. Wniosek odrzucono sugerując zwrócenie się do "Literatury
Ludowej".
7. Wniosek Oddziału Łańcut, aby w przyszłości zmierzać do wznowienia nie,
których edycji PTL, zeszytów APSL, wyczerpanych tomów "Ludu".
8. Przez aklamację został przyjęty wniosek "Cepelii", który wpłynął do ZG.
"Cepelia" wnosi, aby Towarzystwo podjęło starania .w Min. Kult. i Szt. o prawo
nadawania przez PTL uprawnień etnografa-rzeczoznawcy.
I
9. Zgłoszono postulat, aby zmobilizować Oddziały do kolportażu
wydawnictw·
PIL,
10. Wniosek Oddziału Szczecin o przedstawienie
do odnośnych instytucji wniosku, aby rok 1982 ogłosić "Rokiem Afrykanistyki
Polskiej" w związku z 100 rocznicą wyprawy Stefana Szolc-Rogozińskiego do Kamerunu. Wniosek został przyjęty jako postulat roboczy i zalecenie ,dla ZG PTL przy 2 głosach przeciw i 12
wstrzymujących się.
11. J'ednogłośnile pl7JeiS'ledł WlD.io&akOddziaŁu Przemyśl, aby podjąć starania
o wprowadzenie
do programu studiów humanistycznych
WSP rocznego wykładu
o kulturze ludowej w Polsce, zakończonego egzaminem i praktyką terenową.
12. Wniosek dra S. Buratyńskiego
(przyjęty jako postulat pod adresem ZG
PTL do przekazania odpowiednim instancjom): W związku z programem "Wisła",
budową wielkich zapór wOdnych, budową kopalni odkrywkowych czy innych wielkich i małych robót ziemnych wnioskuję: 1) by etnografowie, wespół z archeologami, badali tereny czynnych i byłych piecowisk garncarskich.
Należy badać przede wszystkim resztki wziemnych pieców garncarskich,
jamy odpadkowe, a także
warstwy kulturowe
na terenie tych piecowisk. Należy zbierać ułamki' ceramiki
i ew. rekonstruować
części lub całe naczynia, jak też narzędzia pracy lub ich
części wykonane z różnych surowców, a także wszelkie inne wyroby czy ich
części; 2) by i etnografowie, wespół z archeologami, badali jamy odpadkowe lub
śmietniska na terenach podworskich i w pobliżu sąsiadujących
z nimi parków,
a także w pobliżu zabudowań parafialnych,
młynów, olejarni, foluszów, kuźni i w
ogóle tam, gdzie występują
ślady dawnej czy historycznej
działalności naszych
przodków; 3) wnioskuję ponawianie próśb, by władze wojewódzkie przydzielały
potrzebne kwoty na kupno zabytkowych
budowli i wszelkich starych wyrobów.
Ad 10. W imieniu delegatów prof. A. Kutrzeba-Pojnarowa
podziękowała organizatorom ZjaZdU i przewodniczącej
obradom WZD, mgr M. Suboczowej.
Trzeci i ostatni dzień Zjazdu PTL wypełniła wycieczka, której trasa wiodła
przez Myślenice, Tokarnię, Dobczyce, Dziekanowice.
Organizatorzy
zadbali, aby
wycieczka był.a intere9Ująca mróWlIlo pod W'l1ględem etnograd'k,z;nym, jak i krajoznawczYlJTl.W Myślenicac.h 1JWiedzolllo"Dom Grecki" (dawny zajazd z XlVII w.),
w którym obecnie znajduje się Muzeum Wnętrz Mieszczańskich; Muzeum posiada
też zbiory etnograficzne
z pogranicza krakowsko-góralskiego.
W Tokarni uczestnicy wycieczki bardzo serdecznie zostali przyjęci przez miejscowego proboszcza,
który od wielu lat interesuje się problemami kultury ludowej oraz współpracuje
z Muzeum Etnograficznym
w Krakowie. Dzięki jego inicjatywie zgromadzono na
plebanii eksponaty zebrane przez misjonarzy
polskich w Afryce, Ameryce Pd.,
Azji i Oceanii. Godny zwiedzenia był również drewniany kościół z pocz. XIX w.
otoczony' kaplicami poświęconymi polskim walkom w II wojnie światowej, jak
również miejscom męczeństwa. W Niedzielę Palmową święci się tu palmy parometrowej wysokości, a w procesji bierze udział drewniana figura Pana Jezusa na
osiołku, ludowa replika średniowiecznej
rzeźby ze zbiorów Muzeum Narodowego
w Krakowie, wykonana, jak i wspomniane tu kaplice, przez Józefa Wronę, miejscowego kościelnego. Duża kolekcja jego rzeźb, znajdująca
się stale na plebanii,

374

Kronika

została· czasowo przeniesiona
na wystawę w Muzeum Etnograficznym
w ,Krakowie. W Tokarni i w sąsiedniej Skomielnej Czarnej istnieje duży ośrodek ludowego zdobnictwa, wiele kobiet wykonuje tradycyjne. ozdoby wnętrza mieszkalnego ze słomy, bibułki (pająki, kwiaty). Kolejnym etapem wycieczki były Dobczyce,
miasto,
które prawa miejskie
uzyskało
w 1362 r. od Kazimierza
Wielkiego.
W przeszłości Dobczyce słynęły z płóciennictwa i sukiennictwa,
później' z garbarstwa, krawiectwa,
garncarstwa.
Z XIV-wiecznego
zamku królewskiego
pozostały
ruiny, częściowo odbudowane przez grupę "Miłośników Dobczyc" i obecnie wykorzystywane
przez PTTK-owskie
Muzeum, posiadające ciekawe zbiory. Koło zamku - początek skansenu: karczma "Na zbóju", w niej zbiory związane z miejscowym rzemiosłem i wystrojem
izby mieszczańskiej
oraz śpichlerz, w którym
urządzono kuźnię.
Na zakończenie wycieczki zwiedzono wieś Dziekanowice, gdzie na miejscowym
cmentarzu
zachowały się ludowe, nagrobne
rzeźby kamienne
z przełomu XIX
i XX w., wykonane w lokalnych warsztatach kamieniarskich.

Iwona

Protokółowały:
Wiktor i Maria Niewiadomska

KONFERENCJE, ZJAZDY I INNE SPOTKANIA
UWZGLĘDNIAJĄCE
PROBLEMATYKĘ
ETNOGRAFICZNĄ
W 1979 ROKU
S ym p o zj u m z cyklu "Kultura ludowa - tradycja i współczesność" (Kielce,
25 VI). Organiza'torzy: Rada dis KultuTY StoiWarzyszenia PAX w Warsq;awie, Wojewódzki Oddział Stowarzys.zenia PAX w Kielcach. Referaty:
J. Marlewska, Kultura ludowa w 35leciu PRL; A. Kuczyńska-Skrzypek,
Chłopska kultura tradycyjna
- model i rzeczywistość; M. Pokr/opek, Świadomość zróżnicowania kulturowego na
terenach pogranicz etnograficznych -:- jej funkcjej B. Erbet;, Dawna i wspólczesna
sztuka ludowa na Kielecczyźnie. Imprezy towarzyszące:
VII wystawa Ludowej
Sztuki Sakralnej Kielecczyzny.
Ogólnopolsikie
sympozjum
poświę~one
dziec,ku
wiejskiemu
,Kiraików, 29 - 30 VI). Or.ganizatoJreY: Poihs'.k\i.eTowarzystwo
Ludoznawcze
Oddział
w KrakOIWie, Muzeum Etn'Olg.raficz.ne w Kra,kowie. Refer<llty: W. Wincławslki,
Dziecko wsi, polskiej. Problematyka
badawcza i jej rozwój; A. Kutrzeba-Pojnarowa, Dziecko w kulturze wsi. tradycja i awans; D. Markowska, Rodzicielstwo
w środowisku wiejskim; G. Makiełło-Jarża,
Niektóre czynniki rozwoju psychicznego i fizycznego dziecka wiejskiego; J. Sekułowa, Wczoraj i dziś opieki zdrowotnej nad wiejską populacją wieku rozwojowego; D. Tylkowa, Choroba dziecka,
ludowe sposoby terapeutyczne; M. Dembińska, Ze studiów nad pożywieniem dziecka wiejskiego w średniowieczu i czasach nowożytnych; K. Dłużniewska, Warunki
życia i żywienia dzieci wiejskich. Obserwacje z lekarskich badań terenowych;
G. Ungeheuer-Buican,
Warunki alimentacyjne we wspólczesnej rodzinie chłopskiej
w powiązaniu z systemem zewnętrznego wspomagania; Z. Cieśla-Reinfuss,
Na pastwiskuj J. Bujak, Wychowawcze i kształcące funkcje zabawek ludowych; K. Kwaśniewicz, Dziecko w polskich zwyczajach ludowych; D. Simonides, Spontaniczna
twórczość ustna dzieci miejskich; B. Bazielich, Dawny ubiór dziecięcy XVIII-początków XX wieku; A. Jacher-Tyszko,
Dziecko wiejskie w ikonografii XIX i po"
czątków XX wieku; Z. Siatkowski,
Obraz literacki dziecka wiejskiego. Imprezy
towarzyszące:
wystawa "Dziecko wiejskie".

Krcmika

375

O g ó l n o p o l s k a k o nf e r e n c j a s k a n s c n o w s k a (Lublin Ciechanowiec, 1 - 3 X). Organizatorzy:
Ministerstwo
Kultury i Sztuki, Zarząd .Muzeów
i Ochrony Zabytków, PP Pracownie Konserwacji
Zabytków, Zjednoczone Zespoły
Gospodarcze, Muzeum Wsi Lubelskiej, Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu. Referaty: R. Reilnfuss, Problemy architektury ludowej w mu.zeach skansenowskich na
przykładzie Muzeum Wsi Lubelskiej;
M. Czajnrlk, Problemy konserwatorskie w Muzeum Wsi Lubelskiej; R. Królikowski, Założenia organizacyjno-programowe
i ich
realizacja w Muzeum Wsi Lubelskiej; F. Midura, Ochrona budownictwa ludowego
w 35-leciu PRL; J. Czajkowski, 'Historia rozwoju ludowego budownictwa mie~
szkalnego w świetle badań prowadzonych w okresie 35-lecia PRL; T. Polak, Udział
PP Pracownie Konserwacji Zabytków w ochronie i konserwacji zabytków architektury drewnianej; J. Rutkowski, Współpraca wyspecjalizowanego przemysłu ze
służbą muzealno-konserwatorską
w zakresie ochrony zabytkowego budownictwa
drewnianego; M. Czajnik, Rozwój metod konserwatorskich w okresie 35-lecia PRL
w zakresie konserwacji zabytkowego drewna; K. Uszyński, Rozwój koncepcji budowy parku etnograficznego w. Ciechanowcu na tle historii skansenów północno-wschodniej Polski.
Jubileuszowa
konferencja
Międzynarodowej
Komisji
do
Badania
Kultu;ry
Ludowej
w
Ka'rpa~ach
i na
Bałkan a c h (1959 - 1919) (Kraków Mogilany, 8 - 12 X). Organizatorzy:
Komisja do
Badania Kultury Ludowej w KaTPatach Komitetu Nauk Etnologicznych PAN, Katedra Etnografii UL. Sprawozdania:
V. Frolec, 20 let Mezindrodni komise pro studium lidov,e kultury
v Karpatech a na Balkdne; A. Primowski,
SPrawozdanie
z działalnpści Bułgarskiej Sekcji MKKKB; J. Botik, Vysledky a program cmnosti
Ceskoslovenskej sekcie MKKKB; L. Foldes, Sprawozdanie z działalności Węgierskiej
Sekcji MKKKB;
N. N. Gracjanskaja,
Naprawlenija
Karpatowiedczeskich
issledowanij wieduszczichsja w SSSR; M. Gładysz, Działal-ność Polskiej Komisji do Badania Kultury Ludowej w Karpatach; 1. VUidutiu, Sprawozdanie z działalności
Rumuńskiej Sekcji MKKKB. Komunikaty:
F. Midura, Ochrona zabytków kultury
ludowej w Karpatach Polskich; J. Makuiski, A. Rataj, Opracowania i materiały
z zakresu kultury
ludowej Karpat
w Państwowym
Muzeum Etnograficznym
w Warszawie; A. Szyfer, Małe miasta a kształt k.ulturowy wsi góralskich; T. Dobrowolska, Wpływ osadnictwa przysiółkowego na kształtowanie się więzi społeczno-kulturowych
mieszkańców wsi. Referaty: B. Kopczyńska-Jaworska,
Pasterstwo
wysokogórskie w Karpatach (problematyka
syntezy); V. Frolec, Lidove stavitelstvi
v Karpatech a prilehem balkanskem uzemi (problematyka
syntezy); V. Gasparikava, B. N. Putilov, K problematike projektu syntetizujuceho diela o zbojnickom
jolklóre v Karpatoch a na Balkline; A. Szurmiak-Bogucka,
Melodie - nuty w muzyce góralskiej na Podtatrzu; T. Komorow&ka, Stan bada.ń nad polskim folklorem
zbójnickim. Spostrzeżenia i propozycje; A. Szałaśna, Badania nad folklorem w Bieszczadach; I. Vliidutiu, L'architecture
pastorale dans les carpates; N. Dunare,
L'elevage bi-pendilaire dans les pays Carpato-Balcaniques;' L. Foldes, Die Uberwinterung im Rahmen der transhumanten Viehleirtschaft
im Karpaten-Gebiet;
J. Stika, 'Kosar a kosarovani; W. Marinow, Wyrchy njakoj obiczai, magii i narodni pesni u wisokopłaninski; A. Primowski, Wisokopłaninskoto owczarstwo v Bułgarija; H. Raulin, Une mutation economique, sociale et culturelle a.ffecte en profondeur les communautes rurales !les Alpas en pariculier, de la montagne plus
generalement; W. Jostowa, Gospodarka pastersko-rolna na polsktej Orawie; E. Zawiejska, Hodowla i pasterstwo na Żywiecczyźnie w XVII - XVIII wieku w świetle
trzech podstawowych publikowanych źródeł; J. Czajkowski, Budownictwo ludowe
Karpat Polskich. Stan badań i potrzeby badawcze; J. Bohdanowicz, Budownictwo

376
ludowe

KromkO
Karpat

Polskich

M. Gladyszowa,

w

świetle

wyników

Polskiego

Atlasu

Etnograficznego;·

W. Jostowa,
B. Georgijewa, Osobjenosti na
nai'odnata
staropłaninska
kyszcza
w Bułgarija;
J. Vareka, Ztisah karpatskych
domovych
prvkoll
na uzemi zapadni Mdravy
a Cech; E. Bodi, Budownictwo
ludowe
w górach Zemplen; A. Kun'ĆżyńslkJa-lracka, Mała a·rchitektura
sakralna
w Karpatach.
Wyniki
badań
i postulaty;
J. Olejnik,
Povery,
predstat:y
a magicke
tikony
v stivise s vystavbou
domu a v priebehu
byvania
v oblasti
Vysokych
Tatier;
U. Lehr-Lenda,
Wierzenia
i zabiegi magiczne
zabezpieczające
zagrodę.
Imprezy
towarzyszące:
Uczestnicy zwiedzili Muzeum.w
Rabce i skansen w Nowym Sączu.
LIV
Wal n e
Z g r o m a d z e n.1 e D e l e g a t ó w
P o l s k i e g o T o w ar z y s t waL
u d o z n a w c z e g o i s e s j a n a u k o w a (Zakopane, 19 - 21 X).
Organizatorzy:
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Gminny Ośrodek Kultury w Jabłonce, Muzeum Tatrzańskie
w Zakopanem, Orawski Park Etnograficzny
w Zubrzycy Górnej, Podhalańskie
Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Nowym Targu. Referaty:
W. Paryski,
Muzeum
Tatrzańskie:
przeszłość
teraźniejszość
przyszłość; R. Reinfuss, Problem
wzajemnych
kontaktów
ludności
wzdłuż i w poprzek
Karpat;
J. Czajkowski,
Regionalizacja
mieszkalnego
budownictwa
ludowego
na
północnych
stokach Karpat;
L. Kunz, O gęślich a bassetech z Podhali;
Z. Biały,
Etos gospodarczy
górali
spiskich;
W. Jostowa, Rolnictwo
orawskie
na tle stosunków demograficznych
i gospodarczych;
A. Kowalska-Lewicka,
Ziemniak
w ekonomice i kulturze
Podhala. Komunikaty:
A. Bartosz, Kultura Cyganów Podhala i Spisza; J. Olejnik,
Z dejin
etnograjickych
vyskumov
v oblasti Vysokych TaUer;
H. Jost, Badania nad zagadnieniem
techniki
chłopskiej
na Podhalu,
Spiszu i Orawie; S. Wałach, Nazewnictwo
lasów i polan górskich
na Polslciej
Orawie.
Sesja
została przygotowana
dla uczczenia 90~lecia działalności
Muzeum Tatrzańskiego
w Zakopanem
i 25-lecia Orawskiego Parku Etnograficznego
w Zubrzycy Górnej.
Uczestnicy
zwiedzili Podkólne,
Chochołów,
Orawski
Park Etnograficzny,
gdzie
wysłuchali referatu W. Jostowej, Dzieje organizacji
Muzeum Orawskiego
Parku
Etnograficznego
w Zubrzycy
Górnej,. obejrzeli
występy zespołów pieśni i tańca
oraz wzięli udział w zebraniu towarzyskim.
S e s j a n a u k o w a pt. "Mit - obyczaj - świadomość" (Bialystok, 23 - 25 XI).
Organizator:
Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu
Warszawskiego
Filia w Białymstoku. Referaty: E. Feliksiak, Dom a granica świata oswojonego;
Z. Benedyktowicż, Kategoria
s w ó j - o b c y w morfologii
sacrum;
L. Mróz, Ludzie i nieludzie.
Granice identYfikacji
własnej
grupy; L. Stomma, Wstęp do magii ludowej;
J. Wasilewski, Podróże po strukturze.
W poszukiwaniit
doskonałości;
W. Pawluczuk,
Przyroda
i krajobraż
w śiviadomości
lUdowej;
R. Torhicki, Antropologia
ludowa;
J. Leończuk, Hagiografia
ludowd;
C. R()botycki, Łańcuch szczęścia w pół wieku
później;
Komunikaty:
K. Kubiak, Magia kolorów - symbolika
koloru
czerwonego;
Z. Fijak, Grób bohatera.
Założenia
badawcze;
T. Cwalina, L. Grycuk, Człowiek
wobec swego kresu; B. Borowska, E. Rogalewska,
Uwagi nad topografią
mityczną.
Badania

nad

Rekonesans

Budownictwa

tradycyjnym

ludowe

budownictwem

wybranych

regionów

Karpat;

Podhala;

badawczy.

S e s j a n au
(Wrocław, 1-2
skiego, Polskie
Z. Brynikowski,

k o w a pt. "Australia i Oceania. Kultury tradycyjne wczoraj i dziś"
XII). Organizatorzy:
Katedra
Etnografii
Uniwersytetu
WrocławTowarzystwo
Ludoznawcze
Oddział we Wrocławiu.
Referaty:
Wybrane
problemy
rozwoju
społecznego ludów
Australii
i Oceanii
w świetle
materializmu
historycznego;
F. Rosiński, A. Szwedzińska, Prahistoryczne szczątki
ludzkie
w Australii;
F. Rosiński, Struktura
antropologiczna
rodzimej
ludności
Australii;
A. Paluch, Zagadnienia
inercji
tubylczych
kultur
australijskic.h; M. i B. Strzałkowie,
Współczesna
sytuacja
społeczno-ekonomiczna
tubylczej

377
ludności
Hiroa

-

Australii
jako

w świetle

polinezyjski

A. Posern-Zieliński,
Te rangi.
A. Kozyra, F. Rosiński,
papuaskich
Nowej Gwinei;
N. A. Buna Novoj
Gwinee
w XIX - XX w.;

danych
badacz

statystycznych;
polinezyjskiej

kultury;'

Z badań nad organizacjq społeczną plemion
tinov,
Kultura
Papuasów
Berega Makłaja
M. i B. Strzałkowie, Yaliwanizm
nowy przejaw
kultu
cargo na terenie
Nowej
Gwinei;
D. D. Tumarkin, Niekotoryje
osobiennosti
etnokulturnoj
situacji
w Papua
Novoj Gwinee;
U. Lehr-Lenda,Wierzenia
tuby~ców· z Nowej
Gwinei;
A. Kozyra,
Mode~ konfliktu
wojennego
u kopieniaczych
~udów Nowej
Gwinei;
A. Surzyńska-Błaszak, Zbiory z Nowej Gwinei w Muzeum Etnograficznym
w Poznaniu;
A. Ketter-Pawłowska,
B. Kopydłowska,
Po~acy na Indonezji
i w Australii;
W. Drapella,.
Z dZiejów tematyki
oceanistycznej
w piśmiennictwie
i czasopiśmiennictwie
po~skim
XIX w. Przeg~ąd i wnioski;
J. Komorowski, OceanIa w re~acjach uczestników
rejsu dookoła świata na "Darze Pomorza" (w 45-tą rocznicę rejsu w r. 1934 - 1935);
Z. Kafarski, Re~acje po~skich żeg~arzy-sainotników
dotyczące
rodzimej
nawigacji
w rejonie
Południowego
Pacyfiku;
W. Drapella,
Materiały
do dziejów osprzętu
żag~owego obszaru
Oceanii;
W. Kujawiński,
Wyspa
Rapa przed
rokiem
1791;
M. Wroftska, Kultura
megalityczna
wyspy
Nias. Imprezy
towarzyszące:
projekcja
filmów i przeźroczy.
K o n f e r e n cj a n a u k o w a pt. "Trzeci świat w polskich badaniach etnograficznych" zwołana w związku z jubileuszem 50-lecia pracy naukowej prof. dr Marii
Frankowskiej
(Poznań, 7 - 8 XII). Organiżatorzy:
KNE PAN, Zakład Etnografii
IHKM PAN, Katedra
Etnografii
Uniwersytetu
im. A. Mickiewicza,
Państwowe
Muzeum Etnograficzne
w Warszawie. Referaty:
T. Lepkowski,
Indiańie
a naród
meksykański:
rewo~ucyjny
inl1ygenizm
Cardenasa
t. Lombardo
To~edano; K. Makulski, Ko~ekcje meksykańskie
w zbiorach Państwowego
Muzeum
Etnograficznego
w Warszawie;
R. Tomicki, Uwagi o meksykańskich
koncepcjach
kosmogonicznych; E. Siarkiewicz,
Dwa nurty
poezji azteckiej
XV i XVI w.; M. Frankowska,.
Meksykańska
sztuka ~udowa i jej współczesne
przeobrażenia;
A.' Posern-Zieliński,
Indiańska
społeczność andyjska
i gl6wne nurty jej modernizacji;
Z. Jasiewicz, Kierunki
przemian
rodziny
w Azji Srodkowej
na prz'lIkładzie
Uzbekistanu
i Afganistanu; S. Szynkiewicz,
Płatności
małżeńskie
u ludów Azji Srodkowej;
K. Wolski,
Z badań nad pasterstwem
Be~udżów; J. Lapott, Tradycjona~izm
ku~turowy
u Dogonów w Ma~i.
Maria

ETNOGRAFICZNE

WYSTAWY

CZASOWE

ZORGANIZOWANE

Niewicidomska

W

1979 ROKU

Mu zea
War

s z a w a, Muzeum Historyczne

m. st. Warszawy

"Szwecja

Wjczo.raj i dzi8"

Scenariusz:
B. Comadson,
H. Medelins, M.• Landqvist,
M. Bratt, E. SorliJng,
oprawa plastyczna:
E. Sorili.ng. Elks\pO'Zycja: 24.04 - 22.05. Informato-r. Współorganizatorzy: Muzeum Nordyckie w Sztokholmie, Instytut Szwedzki.
War

s z a w a, Państwowe

Muzeum Etnograficzne

378
"SiZ'Wk'aludicxwa Gór Rudawskich"
Scenariusz: J. Jost, oprawa plastyczna:
K. Burnatowicz,
komisarze: J. Jost,
P. Szacki, ok.· 1300 eksponatów. Ekspozycja·: 19.01- 12.02. Katalog. Współorganizatorzy: Muzeum Sztuki Ludowej w· Dreźnie, MKiS.
"Kultura tubylców Australii"
Scenariusz: B.. Kohutnicka, oprawa plastyczna: L. Kosek, 110 eksponatów.
.p~ycja: 24.01- 1.05. Katalog. WspółoTlgaidLzaltor:MKiS;
"Naczynia z krajów

Eks-

egzotycznych"

Scenariusz: M. Nowik, oprawa plastyczna: J. Knop, 80 eksponatów.
cja: 14.02- 28.02 w KMPiK w Zduńskiej
Woli. Współorganizator:
w Zduńskiej Woli.

EkspozyKMPiK

"Sztuka ludowa Palestyny"
Scenariusz:
J. Shammout,
oprawa plastyczna:
K. Burnatowicz,
komisarze:
J. Shammout, B. Kaznowska, ok. 350 eksponatów. Ekspozycja: 2.03 - 1.05. Ka. talog. Współorganizatorzy:
Organizacja
Wyzwolenia Palestyny,
MKiS, Polski
Komitet Solidarności z Narodami Azji i Afryki.
"Sztuka naiwna w Polsce"
Scena·riulSz i opI'lawa plastyczna: J. Tomkkla,
Ekspozycja: 5.03 - 2.05 w Muzeum Okręgowym
organizator: Muzeum Okręgowe w Pile.
"Trony i insygnia wodzowskie

J. NiedźwiJedki, 89 eksponatów.
im. S. Staszica w Pile. Współ-

czarnej Afryki"

Scenariusz i oprawa plastyczna: M. Sztrantowicz, ok. 70 eksponatów.
cja: 10.03- 31.05 w Muzeum Powiśla w Sztumie. Współorganizator:
Powiśla w Sztumie.

;ĘkspozyMuzetJm

"Dar dla muzeum"
wystawa zabytków ofiarowanych w ramach akcji zorganizowanej przez PME
w Warszawie oraz Redakcję "Zi'elonego S·z.tandaru". Scenariu'Sz i oprawa plastyczna: W. Włodarz, 150 eksponatów. Ekspozycja: 16.03- 15.06. Katalog. Wsp6ł·
organizator: MKiS.
"Polskie

ludowe instrumenty

muzyczne"

Scenariusz
i oprawa plastyczna:
T. Lewińsk:.l, 90 eksponatów. Ekspozycja:
26.03 - 13.05 w Mqzeum Ziemi Sochaczewskiej w Sochaczewie. Współorganizator: Muzeum Ziemi Sochaczewskiej w Sochaczewie.
"Tkactwo

mazurskie"

Scenariusz i oprawa plastyczna: G. Tkaczyk, 20 eksponatów. Ekspozycja: 19.04- 30.04 w KMPiK w Zduńskiej Woli. Folder. Współorganizator: KMPiK w Zduńskiej Woli.
"Kultura

pierwotnych

mieszkańców

Australii"

Scenariusz:
M. Nowik, J. Niedźwiecki, oprawa plastyczna:, M. Kałużna, 116
eksponatów. Ekspozycja: 7.05 - 31.07 w. Muzeum Okręgowym im. S. Staszica
w Pile. Katalog. Współorganizator: Muzeum Okręgowe w Pile .
. "Polska sztuka nieprofesjonalna

ze zbiorów Ludwiga Zimmerera"

Scenariusz: L. Zimmerer, F. Midura, oprawa plastyczna: K. Burnatowicz, komisarz: J. Migdał,·'700 eksponatów. Ekspozycja: 10.05- 22.05. Współorganizator:
MKiS.

KroiJ1,i1ca

379

,,st1"oje Itnidian MeksY\ku"
Scenariusz: T. Walendziak, oprawa plastyczna: J. Knop, 10 eksponatów. Ekspozycja: 17.05 - 1.06 w KMPiK w ZduńskIej Woli. Współorganizat'or:
KMPiK
w Zduńskiej Woli.
"Sztuka użytkowa

Dalekiego 'Wschodu"

Scenariusz: E. Pachciarek,
oprawa plastyczna: B. M. Maślikowie, A., Kapica,
107 eksponatów. Ekspozycja:
17.05 - 31.07 w Muzeum Okręgowym w Białej
Podlaskiej. Współorganizator:
Muzeum Okręgowe w Białej Podlaskiej.
Scenariusz i oprawa, plastyczna: E. Pachciarek,
106 eksponatów. Ekspozycja:
24.08 - 31,10 w Mtm:eum Powiśla w Sztumie. W'spół<liI"ganizator: Mu:z-eum W
Sztumie.
Scenariusz: E. Pachciarek,
oprawa plastyczna:
A. Zawada, 106 eksponatów.
Ekspozycja: 8.11.79 - 10.01.80 w Muzeum w Elblągu. Współorganizator:
Muzeum
w Elblągu.
"Pokaz polskiej

grafiki

o tematyce

Scenariusz: J. K. Choros"X\1cha. ~spozycja:
ski Komitet Współpracy z UNICEF.
"Bartnictwo

UNICEF"

10.06 - 28.06. Współorganizator:

Pol-

i pasiecznictwo"

Scenariusz i oprawa plastyczna:
A. Włodarz, G. Filipowicż, 60 eksponatów.
Ekspozycja:
13.06 - 25.07 w Muzeum Wsi Opolskiej
w Opolu-Bierkowicach.
Folder. Współorganizator: Muzeum w Opolu-Bierkowicach.
"Rloomiosło Indian

Meksyku"

Scenariusz i oprawa plastyczna: T. Walendziak, 144 eksponaty, 28 fotogramów.
Ekspozycja: 15.06 - 1.09 w Muzeum Sląska Opolskiego w Opolu. Współorganizator: Muzeum w OpoI\!; Ekspozycja: 10.10 - 31.11 w Muzeum Ziemi Prudnickiej w Prudniku, Współorganizator:
Muzeum w Prudniku.
"Narzędzia

rybackie

Scenariusz
i oprawa plastyczna:
28.06.79 - 15.03.80 r. Katalog.
"Malarstwo

i sposoby łowienia ryb"
G.

Filipowicz;

93

eksponaty.

Ekspozycja:

na szkle Eweliny Pęksowej"

Scenariusz: F. Midura, E. Pęksowa, oprawa plastyczna: K. Burnatowicz, komiszarz: H. Olędzka, 296 obrazów, 23 eksponaty. Ekspozycja: 12.07 - 11.11. Katalog. Współorganizator: MKiS.
"Kult1.lra Filipin"
oprawa plastyczJ:la: B. Kohutnicka,
60 eksponatów. Ekspozycja:
Scenariusz
KMPiK w' Zduń19.09 - 15.10 w KMPiK w Zduńskiej Woli. Współorganizator:
skiej Woli.
"Indiani,e Kiczua -

górale Peru"

Scenariusz: T. Walendziak, oprawa plastyc~a:
eksponatów. Ekspozycja: 2.10 - 8.11. Katalog.
"Współczesna

grafika

T. Walendziak,

M. Nowik,

150

wenezuelska"

Scenariusz: A. Kutrzątkowska,
oprawa plastyczna:, M. Kosek,
Ekspozycja: 18.12.79 - 6.01.80. Katalog. Współorganizator:
MKiS.

68 eksponatów.

Kromka

380
"Instrument

muzyczny i strój ludowy na Podhalu

Scenariusz i oprawa
zycja: 11 - 20.12.
"Malarstwo

plastyczna:

T. Lewińska,

i Mazowszu"

M. Pol, 60 eksponatów.

na drewnie i szkle Vasile Frunzete"

Ekspo-

(Rumunia)

Scenariusz: K. Bałabanow-Zahorska,
oprawa plastyczna: M. Kosek, 52 eksponaty. Ekspozycja: 18.12.79- 6.01.80. Współorganizat.or: MKiS.
WOJ.

BI&U>iKOPODILAlSK.r:E

Muzea
B i a ł a P o d l a s k a, M u z e u m O krę
"Rzeźba i malarstwo
80 eksponatów.

Ekspozycja:

gow e

w sztuce ludowej

Podlasia"

23.01 - 8.05. Informator.

"Rzeźba ludowa Ośrodka Łukowskiego"
ok. 100 eksponatów.
nalne w Łukowie.

Ekspozycja:

"Sztuka
Zob. Państwowe

4.04 - 8.05. Współorganizator:

użytkowa

Dalekiego Wschodu"

Muzeum Etnograficzne
"Malarstwo

Muzeum Regio-

w Warszawie

Bazylego Albiczuka"

31 eksponatów. Ekspozycja: 2.6.05- 10.07 w Salonie Wystawienniczym
w Białej Podlaskiej. Katalog.
"Kultura

ludowa

zachodniego

Podlasia

i pogranicza

przy MDK

Podlasko-Mazowieckiego"

ok. 150 eksponatów. Ekspozycja: 1.10 - 31.12 w Oddziale Muzeum Okręgowego
w Łosicach. Współorganizator:
Muzeum Okręgowe w Siedlcach, Oddział Muzeum Okręgowego w Łosicach.
"Sztuka ludowa południowego

Podlasia

i Lubelszczyzny"

ok. 200 eksponatów. Ekspozycja: 10.10- 25.10 w Salonie
łoruskich Artystów Plastyków w Brześciu.
WQJEWÓDZTWO

wystawienniczym

Bia-

BI:ELSKl'E

Muzea
B i e l s k o B i a ł a, MutzelUmOkręgowe
"Malarstwo

naiwne woj. bielskiego"

Scenariusz:
B. Turno, B. Gostyńska-Bielicka,
66 eksponatów.
Ekspozycja:
6. 02 - la. 03 w Międzyzakładowym
Domu Kultury "Włókniarzy" w Bielsku
Białej.
"Koronka koniakowsku"
Scenariusz. i oprawa plastyczna:
B. Gostyńska-Bielicka,
ok. la eksponatów.
Ekspozycja: 10 - 31. 03 w Zakładowym Domu Kultury "Andropol" w Andrychowie.
"Haft na stroju ludowym"
Zob. Muzeum Etnograficzne
..Ogólnopolska

pokonkursowa

w Toruniu
tkanina

beskidzka

jej współczesne

adaptacje"

Kromka
Scenariusz: B. Turno, B. Gostyńska-Bielicka,
23 - 30.03 w Muz.eum w Ołoonuń'cu. KJaJtalog.

381
ok. 300 eksponatów.

Ekspozycja:

"DZJieclkow sz.tuce i ludowa zabawka"
Scenariusz
Ekspozycja

i oprawa plasty'cZJna: B. GOIS,tyńska-Bielicka, ok. 50 eksponatów.
31.05 - 27.06 w ZeslpO'le S1Jkół ZalWooowych "Induikta" Bie'l'slro Biała.

"Współczesna

twórczość ludowa w województwie

bielskim"

Scenariusz: B. Turno, oprawa plastyczna: B. Turno, R. Wawrzeczko, ok. 250
eksponatów. Ekspozycja: 4 -' 10. 09 w Domu Kultury w Makowie Podhalańskim. Katalog.
C i e s z y n, Muzeum
"Złotnictwo na Śląsku Cieszyńskim. Zdobnictwo stroju cieszyńskiego"
Scenariusz: M. Oczkowski, konsultacja:W.
Iwanek, ok. 500 eksponatów.
pozycja: 1. 07. 79 - 31. 03. 80.

Eks-

W i s ł a, Muzeum Beskidzkie
"Wystawa

ceramiki

Scenariusz:
konsultacja:

Marii Konarzewskiej

i gobelinów

Jadwigi

Konarzewskiej"
\

J. Krop, M. Konarzewska,
oprawa plastyczna'
J. Krop, 50 eksponatów. Ekspozycja: 30. 06 ~
WqJ,EWODZ,TWO

L. Konarzewski,
21. 08.

BY:DGIOIS<Km;:

Mu zea
C h o j n i c e, Muzeum Regionalne
"Dorobek twórczości ludowej Kaszub Południowych"
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
M. Bruska,
l - 31.1 w WKS "Mostostal" w Chojnica'ch.
"Współczesna

20

rzeźba ludowa Huberta

eksponatów.

Ekspozycja:

Świerczka"

Scenariusz i oprawa plastyczna: M. Bruska, 30 eksponatów. Ekspozycja:
w Chojnickim Domu Kultury. Współorganizator:
Stowarzyszenie
PAX.

1. 03

"Wystawa współczesnego haftu kaszubskiego Marii Kopeć"
Scenariusz: W. Tyborska, oprawa plastyczna:
K. Lemańczyk, ok. 30 eksponatów. Ekspozycja: 22. 03 - 5. 05.
"Współczesna

rzeźba kaszubska"

Scenariusz i oprawa plastyczna: M. Bruska,
- 30. 06 w Klubie PAX. Współorganizator:

30 eksponatów.
Stowarzyszenie

Ekspozycja:
PAX.

15.04

Ekspozycja:

1. 05

"Dziecko w rzeźbie i płaskorzeźbie"
Scenariusz i oprawa
w Klubie NOT.
"Pokonkursowa

plastyczna:
wystawa

M. Bruska,

twórczości ludowej regionu Kaszub"

Scenariusz: W. Tyborska, oprawa
Ekspozycja: 25. 05 - 17. 08.
"Praca -

20 eksponatów.

plastyczna:

K. Lemańczyk,

50 eksponatów.

motyw pracy w rzeźbie ludowej"

Scenariusz i oprawa plastyczna: M. Bruska, 15 eksponatów.
w Klubie NOT. Współorganizator: Zarząd Miejski TPPR.

Ekspozycja:

26. 10

Kromka
"Motywy sakralne

w rzeźbie ludowej"

Scenariusz i oprawa plastyczna: M. Bruska, 25 eksponatów. Ekspozycja:
- 13. 12 w Klubie PAX. Współorganizator:
Stowarzyszenie PAX.
WOJiĘWOD,zmwo

13. 11

ELBLĄSK[iĘ

Muzea
E l b l ą g, Muzeum Okręgowe
"Sztuka użytkowa
Scenariusz:
Ekspozycja:

Dalekiego Wschodu"

Z. Pachciarek,
oprawa
10. 11. 79 - 14. Ol. 80.

plastyczna'

K w i d z y ń, Muzeum Zamkowe w Malborku "Rytualne
kontynuacja

A. Zawada,

106 eksponatów.

Oddział w Kwidzynie

i obrzędowe maski Nusantary"

wystawy zorganizowanej

w 1978 r.

"Sztuka ludowa regionów nadwiślańskich"
Scenariusz: H. Sampławska, oprawa plastyczna:
200 eksponatów. Ekspozycja: 10. 06 - 23. 07.
"Malarstwo
Scenariusz:
Ekspozycja:

St. Czerny,

B. Malinowska,

ludowe Ludwiki Domachowskiej"

H. Sampławska,
15. 12 - 30.03.

oprawa

plastyczna:

St.

Czerny,

24 eksponaty.

Mu zea
G d a ń s k, Muzeum Narodowe. Dział Etnografii w Oliwie
"Współczesna rzeźba ludowa Kaszub i Kociewia"
kontynuacja

wystawy zorganizowanej

w 1978 r.

WOJEWODZ,'l1WO

G,ORZOWiStKi[E

Muzea
M i ę d z y r z e c z, Muzeum
"Wyroby wikliniarskie
Scenariusz: J. Patorska, oprawa
eksponatów. Ekspozycja: 22. 09 "Staropolski

plastyczna:
30. 09.

regionu"
R. Patorski,

Z.. Bączkowski,

87

piernik świąteczny"

Seenariusz:
J. Patorska,
oprawa plastyczna:
R.
97 eksponatów. Ekspozycja: 14. 12. 79 - 3. 02. SD.
WOJIEWOD'Z;I1WO

Patorski,

Z.

Bączkowski,

KiAiLl!SiKIlE

Muzea
K a l i s z, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej
"Pamiątki

i starocie rodzinne"

Scenariusz:
J. P. Dekowski, oprawa plastyczna:
H. Guzielak, konsultacja:
J. P. Dekowski, A. Jezierska, ok. 350 eksponatów. Ekspozycja: 27. 05 - 12. 06.

38J.

K1'onHc4

Katalog. Współorganizatorzy:
Koło Miłośników Folkloru Miasta Kalisza, Zarząd Towarzystwa Miłośników Kalisza, .Wojewódzka Rada Związków Zawodowych w Kaliszu, Międzyzakładowy
Dom Kultury, Redakcja "Ziemi Kaliskiej".
Kro t o s z y n, MuzeUln Regionalne
"Krotoszyńska
Scenariusz:
Ekspozycja:

H.' Ławniczak,
l - 15. 06.

oprawa

rzeźba ludowa"
plastyczna:

WOJEWODZTWO

Ł. Długcewicz,

80 eksponatów.

K,Afl10W[QK,]E

Muzea
B ę d z i n, Muzeum Zagłębia
"Białostockie

dywany"

Scenariusz: H. Jakubowska, T. Łasocha-Borowiec,
oprawa
kiewicz, konsultacja:
Muzeum Okręgowe w Białymstoku,
pozycja:
9.11.79- 26.03.80. Składanka.
Współorganizator:,
w Białymstoku.

plastyczna: Cz. Hacz36 eksponatów. EksMuzeum
Okręgowe

B y t o m, Muzeum Górnośląskie
"Ludowa

!l:ul>tura wałaska

w półno(my'ch Morawach

-

tradycje

i współczesność"

127 eksponatów.
Ekspozycja:
19. 04 4. 05. Współorganizatorzy:
w Prirode Roznov. Urząd Wojewódzki w Katowicach.
"Kultura

ludowa na Śląsku"

Oprawa plastyczna: W. Prandzioch,
w Klubie w Chorzowie.
"Tradycyjne

Muzeum

52 fotogramy.

złotnictwo

Eskpozycja:

15. 05 -

30. 06

cieszyńskie"

Scenariusz: M. Lipa-Kuczyńska,
128 eksponatów. Ekspozycj,a: 28. 05 26.06
'",: Muzeum Okręgowym w Białymstoku, 26.06 - 15.07 w Klubie Towarzystwa
Miłośników Zabrza. Katalog.
"Powstanie

śląskie ,w plastyce

nieprofesjonal~ej"

Scenariusz: K. Kaczko, oprawa plastyczna: W. Prandzioch, 63 obrazy, 11 grafik, 14 rzeźb i płaskorzeźb. Ekspozycja: 5. 07 - 5. 09, 20. 09 - 26. 10 w Muzeum w Leśnicy, 11. 10 30. 10 w Muzeum Śląska Opolskiego. Katalog.
Współorganizatorzy:
Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach i Opolu, Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, Wojewódzki
Dom
Kultury VI. Opolu, Wojewódzki Ośrodek Kultury w Katowicach.
"Sztuka

ludów Azji Środkowej' w XIX i XX

w."

Scenariusz: B. Sorokina, oprawa plastyczna: J. Owen, 118 eksponatów. Ekspozycja: 27. 11. 79 - 13. Ol. 80. Składanka.
Współorganizatorzy:
Ministerstwo
Kultury ZSRR, MKiS i Państwowe Muzeum Sztuki Narodów Wschodu w Moskwie.
R a c i bór

z, Muzeum
"Stroje

30 eksponatów.

Ekspozycja:'

ludowe po konserwacji"
lO. 02 -

20. 04.

384

Kl'ofli)ca

"Nepal Zob. Muzeum Etnograficzne

sztuka i kultura"

w Krakowie.

"Zabawki ludowe regionu beskidzkiego"
125 eksponatów.
Ekspozycja:
6. 06 8. 07. Współorganizator:
im. Wł. arkana w Rabce.
"Białostockie
36 eksponatów. Ekspozycja:
gowe w Białymstoku.
Ekspozycja:
"Zbieramy

dywany dwuosnowowe"

14. 07 -

"Ludowe malarstwo
51 eksponatów.

28. 10. Współorganizator:

Muzeum Okrę-

na szkle regionu beskidzkiego"

1. 08 -

31. 12.

zabytki kultury

68 eksponatów.
Ekspozycja:
im. Wł. arkana w Rabce.

Muzeum

8.

12 -

ludowej regionu"
18.

12. Współorganizator:

Muzeum

"Szopki krakowskie"
10 eksponatów. Ekspozycja:
ryczne w Krakowie.
Tarnowskie

Góry,
"Malarstwo

21. 12 -

31. 12. Współorganizator:

Muzeum Histo·

Muzeum
i grafika

nieprofesjonalna

woj. katowickiego"

Scenariusz i oprawa płastyczna: K. Kaczko, 105 eksponatów. Ekspozycja: do
11. 02. Współorganizatorzy:
Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego
w Katowicach, Stowarzyszenie
Miłośników ~iemi Tarnowskiej
w Tam. Górach.
"Rzeźba ludowa regionu w 35-leciu PRL"
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
T. Nogaj,
8. 09 - 21. 09. w Siedzibie Stowarzyszenia
"Twórcy

amatorzy

ok. 50 eksponatów. Ekspozycja:
Miłośników Ziemi Tarnowskiej.

regionu tarnogórskiego"

Scenariusz i oprawa plastyczna:
J. Modrzyński, 25 eksponatów. Ekspozycja:
29.05 - 31.05 w siedzibie Stowarzyszenia
Mibośników Ziemi Tarnowskiej.
skiej.
Z a b r z e, Muzeum

"Sztuka
Scenariusz:
Ekspozycja:

J. Kamocki, oprawa
10. 11. 79 - 2. 03. 80.

Nepalu"

plastyczna:

T.

Rosczyk,

300 eksponatów.

wO;JF),WOnz,TWO
KlQSZAlLIŃSiKlE
Muzea
K o s z a l i n, Muzeum Okręgowe
"Motyw pracy w twórczości ludowej"
Scenariusz:
Informator.

K. Ruszel, 63 rzeźby, 19 obraz9w. Ekspozycja:
14. 02 Współorganizator:
Muzeum Okręgowe w Rzeszowie.
"Stroje ludowe Polski południowo-wschodniej"

Zob. Muzeum Okręgowe w Rzeszowie.

30. 03.

Kronika.

385

Muzea
Kra

k ó w, Muzeum Archeologiczne
"Ludowość w malarstwie
Zob. MiUlzeumBudownictwa

Kra

ikonowym"

Ludowego w Sanoku.

k ó w, Muzeum Etnograficzne
"Zegary ludowe"
Scenariusz:
Z. Szewczyk, oprawa plastyczna:
A. Mściwujewska-Wajda,
170 eksponatów. Ekspozycja: 28. 12. 78 - 27. 03. 79. Katalog.
"Twórczość

Józefa Janosa

ok.

z Dębna"

Scenariusz:
M. Beiersdorf, oprawa plastyczna'
A. Mściwujewska,
ok. 200 eksponatów. Ekspozycja:, 28. 04 - 11. 06. Katalog.

L. Wajda,

"Dziecko wiejskie"
Scenariusz:
H. Bittner-Szewczykowa,
oprawa plastyczna:
-Wajda, ok. 300 eksponatów. Ekspozycja: 29. 06 - 25. 09.
"Polskie budownictwo

ludow.e w malarstwie

ok. 50 eksponatów.
Ekspozycja:
18. 09 Kultury Dzielnicy Kraków-Podgórze.
"Rzemiosło

artystyczne

A. Mściwujewska-

nieprofesjonalnym"

2. 10. Współorganizator:

Wydział

okręgu wielkotyrnowskiego"

Scenariusz: S. Popowa, ok. 120 'eksponatów. Ekspozycja: 8. 10 - 15. 10. Folder. Współorganizatorzy:
Urząd Miasta Krakowa, Komitet Organizacyjny
Dni
Wielkiego Tyrnowa w Krakowie.
"Tkanina

dekoracyjna

Srodkowego

Wschodu"

Scenariusz:
K. Wolski, oprawa plastyczna:
Ą. Mściwujewska-W-ajda,
eksponatów. Ekspozycja: 12. 11. 79 - 6. Ol. 80.
WIOIJEWOOZTWO

ok.' 300

~IJlE

Mu zea
S a n o k, Muzeum Budownictwa

Ludowego

"Ludowość

w malarstwie

ikonowym"

Scenariusz: J. Malinowska, oprawa plastyczna:
M. i W. Sawicz, 36 eksponatów. Ekspozycja: 4. 12, 79 - 17. 02. 80 VI Muzeum Archeologicznym
w Krakowie. Folder. Współorganizator:
Muzeum Archeologiczne w Krakowie.
WO.JEWOOZ'l'WO

LUBELSKLE

Muzea
L u b l i n, Muzeum Okręgowe
"Rzeźba ośrodka

łukowskiego"

Scenariusz: E. Kępa, 70 eksponatów; Ekspozycja: 10. 04 - 1. 07 w Muzeum
Regionalnym w Kraśniku. Współorganizator:
Muzeum Regionalne w f{raśniku.

Kronika

386
"Malarstwo

lud6we na szkle -

Zdzisława

Walczaka

z Zakopanego"

Scenariusa:: D. Po,wdłańska-MazUJr, oprawa plastyczna: K. W,itkO'wska, 70 eksponatów. Ekspozycja: 11. 05 1. 07. Współorganizator:
Z. G. Stówarzyszenia
Twórców Ludowych w Lublinie.
"Współczesny

haft i ceramika

kaszubska"

Scenariusz: E. Kępa, oprawa plastyczna: K. Witkowska, konsultacja:
K. Szałaśna, 120 eksponatów. Ekspozycja: 20. 09 - 1. 12. Współorganizatorzy:
Wojewódzki Ośrodek Kultury w Gdańsku, Z.G. Stowarzyszenia
Twórców Ludowych w Lublinie.
"Malarstwo Nikifora"
Scenariusz: L. Powiłańska-Mazur,
oprawa plast~'czn,a: K. Witkowska, 95 eksponatów. Ekspozycja: 20.09 - 1.12. Współorganizator:
Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu.
"Sztuka ludowa lubelszczyzny"
Scenariusz: D. Powiłańska-Mazur,
ok. 150 eksponatów.
w Muzeum Okręgowym w Nowym Sączu.

Ekspozycja:

11.09 - 11.10

"Ojczyzna"
Scenariusz: S. Dados, D. Powiłańska-Mazur;'oprawa
plastyczna: K. Kozłowska, 200 eksponatów.
Ekspozycja:
11.11 '- 1.12 w Lubelskim
Domu Kultury.
_Współorganizatorzy:
Muzeum' Etnograficzne w Toruniu, Stowarzyszenie Twórców Ludowych.

Muzea
L o m ż a, Muzeum Okręgowe
"Kurpiowska

sztuka

ludowa"

Scenariusz: W. Pawlak, oprawa plastyczna:
pozycja: otwarcie 12.02. Katalog.
"Dawne sprzęty wiejskiego

B. Naleśniak,

gospodarstwa

Scenariusz:
W. Pawlak, oprawa'plastyczna:
Ekspozycja': otwarcie: 12.02. Katalog.

świat d2;iecka"

oprawa

plastyczna:

Eks-

domowego"

B. Naleśniak,

"Barwny
Scenar.iusz: W. Pawlak,
Ekspozycja: ' 15.06 - 20.07.

75 eksponatów.

B. Naleśniak,

90 eksponatów.

150 eksponatów.

"Wyroby ludowe wojewoo:z.twa łomżyńskiego"
Scenariusz:
Ekspozycja:

W. Pawlak,
op~awa
21.12.79 - 18.01.80.

plastyczna:

B.

Naleśniak,

80 eksponatów.

Muzea
L ó d ź, Muzeum Archeologiczne

i Etnograficzne

"Tradycyjne
Scenariusz: Z. Pokuta: Eksipozycja:
- 15.07 w ZPB im. S. Kunickiego.

kowalstwo

ludowe"

1.0'1- 5.03 w Zalkładach

"Ema-Elta",

26.04.-

387
"Sztuika hucul~a

-

wystaJWa objazdowa"

Scenariusz: B. Wróblewska, oprawa plastyczna: H. Czurko. Ekspozycja: 1.02·
- 25.03 w Muzeum Regionalnym
w Kluc~borku, 8.05 - 31.08 w Mu~um
Etnograficznym we Wrocławiu, 11.10- 18.11 w Muzeum Regionalnym w Radomsku.
Katalog.
"Chleb w kulturze ludowej"
Ekspozycja:

19.04- 21.04 w Przedszkolu
"Sztuka

ZPB im. Marchlewskiego.

ludowa na Podhalu"

ScenaaJriUlsz: B. Wróblewska, oprawa plastyczna: H. Czurko. Ek'spozycja: 12.05- 30.06 w Muzeum w Opocz;nie, 20.08 - 30.08 w Muzeum w Tomaszowie Maz.
"Len w kulturze
Scenariusz: J. Lech, B. Mienicka,
zycja: 10.07.79- 10.01.80. Katalog.

ludowej"

oprawa

plastyczna:

J. Wieczorek.

Ekspo-

"Łęczycka rzeźba ludowa"
Scenariusz:
1. Bernasińska.
EkJSpozy,cja: 17.07··5.09
5.09 - 31.12 w Zakładach "Ema Elester".
WDJ:ElWODZ,TWO

w

ZPB

im.

Kunickiego,

NOWQSĄDECKlE

Muzea
N o w y T a r g, Muzeum Podhalańskie
"Ceramika

Jana Rzeczkowskiego"

Scenariusz i oprawa plastyczna: pracownik
wym Targu, 30 eksponatów.
Ekspozycja:
Współorganizator: Miejski Ośrodek Kultury

Miejskiego Ośrodka Kultury w Nowrzesień październik.
Katalog.
w Nowym Targu.

N o w Y S ą c z, Muzeum Okręgowe
"Nabytki Muzeum Okręgowego
ok. 40 eksponatów.

Ekspozycja:

w Nowym Sączu w 35-leciu PRL"

lipiec.

"Sztuka ludowa lubelszczyzny"
Zob. Muzeum Okręgowe w Lublinie.
"LudOiWe kowalstwo

arty.sty·o.zmeKarpat

Polskich"

Scenariusz: A. Kroh, Ekspozycja: grudzień. Współorganizator:
"Desa"
kowie, "Cepelia" - Spółdzielcze Zrzeszenie "Milenium" w Krakowie.

w Kra-

R a b k a, Muzeum im. WI. Orkana
"Rekwizyty

kolędnicze

z Rabki i okolic"

Scenariusz: Z. Rak, Dpra,W<łplastyczna: W. Kopytek, kOnlsrultacja: M. Lechow:
SIka-Bujak, Dk. 40 eks'POIIlart;Ó\w.
Ekspozycja: 15.01- 15.03.
"Malarstwo

na szkle dzieci z Raby Wyżnej"

Scenarius'z: Z. Rak, oprawa pla&tycz.na: W. Kopytek, konsultacja.
ska-Bujak, ok. 120 eksponatów. Ekspozycja: 24.03 - 23.05.
"Współczesna

zabawka

ludowa Karpat

M. LecnOiW-

Polskich"

Scenariusz: P. Piotrowski, oprawa plastyczna: W Kopytek, konsultacja:
chowska-Bujak, ok. 110 eksponatów. Ekspozycja: 2.06 - 30.11.
25°

M. Le-

388:

Kronika
"Wystawa
Scenariusz:
ska-Bujak,

ceramiki

ze zbiorów muzeum"

Z. Rak, oprawa plastyczna:
J. Niżnik, konsultacja:
ok. 90 eksponatów.
Ekspozycja:
10.12.79 - 10.02.80.

M. Lechow-

Z a k o p a n e, Muzeum Tatrzańskie
"Podtatrzańskie

malarstwo

na szkle z okresu

1948 - 1978"

Scenariusz: H. Średniawa, oprawa plastyczna: E. Rodzik, ok. 250 eksponatów.
Ekspozycja:
5.02 - 30.03 w Towarzystwie
Sztuk Pięknych
"Stara Kordegarda"
w Warszawie. Katalog.
"Jolanita Pęk:a1solWaScenariusz:
Ekspozycja:

H. Średniawa,
2 ~ 31.05.

Scenariusz:
Ekspozycja:

H. Średniawa,

oprawa

"Władysław

mal~l'stwo

plastyczna:

Walczak -

na s1Z.kle"
E. Rodzik,

ok. 60 eksponatów.

obrazy na szkle"

oprawa plastyczna:
E. Rodzik, ok. 45 eksponatów.
31.05 - 1'3.06, 2 - 30.09 w Klubie MP,iK w Zakopanem.
"Wystawa

pasów bacow~kich"

Scenariusz:
H. Średniawa,
oprawa plastyczna:
Ekspozycja:
2 - 30.09 w Klubie Stowarzyszenia
kopanem. Folder.
"Sztuka

E. Rodzik, ok. 60 eksponatów.
Kulturalnego
"Turnia" w Za-

ludowa Podtatrza"

Scenariusz:
Ekspozycja:

H. Średniawa, oprawa plastyczna: E. Rodzik,
2 - 30.09 w Galerii - Ratusz w Nowym Targu

Scenariusz:
Ekspozycja:

H. Średniawa,
l - 30.11.

"Bronisław

Z u b r z y c a Gór

n a, Orawski

Bednarz

oprawa

-

ok. 260 eksponatów.

rzeźba"

plastyczna:

E. Rodzik,

ok. 35 eksponatów.

Park Etnograficzny

"Współczesna

sztuka ludowa Orawy"

ScenarwiSz: J. Pilc,howa, oprawa plastyczna: J. Kosieczko,
stowa, 300 eksponatów. Ekspozycja: 5.05 - 1.09.

konsultacja:

W. Jo-

"Dziecko orawskie"
Scenariusz:
W. Werner,

W. Jostowa, oprawa plastyczna:
J. Kosieczko, autor
ok. 80 eksponatów. Ekspozycja: otwarcie 20.10.79.
"Dworek

Moniaków

w kręgu odkrywców

i przy jaciół"

Scenariulsz i oprawa plastY'C21na: J. Pi!lchowa, konsulta'cja:
eksponatów. Ekspozycja: otwarcie 20.10.79.

Mu z,e a
K l u c z b o r k, Muzeum im. J. Dzierżona
"Sztuka
Zob. Muzeum Archeologiczne

huculska"

i Etnograficzne

fotogramów:

w Lodzi.

W. Josto,wa, M. 200

389

·Kronika
wCi;J.EWOnZTWO

OS'I1ROŁĘOK'lE

Mu zea
O s t r o łęk a, Muzeum Okręgowe
"Haft i k,oronka kU'I1Piowska"
Scenariusz:

M. Olszewska,

50 eksponatów.
wOJ.EWOnz,Two

Ekspozycja:

L06 - L09.

~IiLlSlKJ:iE

Muzea
P i ł a, Muzeum Okręgowe
"Kultura

pierwotnych

mieszkańców

Zob. Państwowe

Muzeum Etnograficzne

Zob. Państwowe

Muzeum Etnograficzne

Australii"

w Warszawie.

"Sztuka naiwna w Polsce"
w Warszawie.

T r z c i a n k a, Muzeum im. Wiktora Stachowiaka

Scenariusz i oprawa
7.03 - 22.04.

"Zdobnictwo ludowe"
plastyczna: R. Lewandowski,

"Cieślice, strugi, piły -

7l

eksponatów.

Ekspozycja:

o obróbce drewna dawniej i dziś"

Scenariusz. E. Godździk, oprawa plastyczna: E. Goździk, M. Kosowicz, Z. Zajkowski, 200 eksponatów. Ekspozycja: 9.06 - 22.08.
wPJiEWO,n~TWIO

IPIO\T,RlKiOW~!~1E

Mu zea
P i o t r k ó w T r y b., Muzeum Okręgowe
"Wybrane zagadnienia

sztuki ludowej regionu piotrkowskiego"

Scenariusz: J. Kucharska-Pawłowska,
oprawa plastyczna: J. Kucharska-Pawłowska, Z. Tatkowska, ok. 200 eksponatów. Ekspozycja: 20.06- 3L07.
"Wybrane

zagadnienia

sztuki województwa

Scenariusz: Cz. Rutkowski, oprawa plastyczna:
ok. 400 eksponatów. Ekspozycja: L09 - 5.10.

piotrkowskiego"
E. Wołowska,

Cz. Rutkowski,.

R a d o m s k o, Muzeum Regionalne
"Sztuka Jawy"
Oprawa plastyczna:
Z. Helfener,
Ekspozycja: 12.03- 15.04. Katalog.
w Krakowie.
"Grafika

konsultacja:
J. Kamocki, 135 eksponatów~
Współorganizator:
Mu:o:eum Etnograficzne

ludowa ze zbiorów Muzeum Etnograficznego

w Krakowie"

Oprawa plastyczna: Z. Helfener, konsultacja: J. Kamocki, 32 eksponaty. Ekspozycja: 15.06- 25.07. Współorganizator:
Muzeum Etnograficzne
w Krakowie.
"Sztuka huculska"
Zob. Muzeum Archeologiczne

i Etnograficzne

w Łodzi.

Kronika

390

Muzea
Ł ę c z y c a, Muzeum
"Pokonkursowa

wystawa

Scenariusz: A. Dłużewska-Sobczak,
natów. Ekspozycja: 7.05 - 3.06.

łęczyckiej
oprawa

sztuki ludowej"

plastyczna:

A. Klein, ok. 30 ekspo-

"Dzieje oręża w rzeżbie ludowej"
Scenariusz: A. Dłużewska-Sobczak,
ponatów. Ekspozycja: 3 - 12.09.
"Łęczyckie

oprawa

plastyczna:

A. Klein, ok. 80 eks-

szopki ludowe"

Scenariusz: A. Dłużewska-Sobczak,
oprawa
natów. Ekspozycja: 3.12.79- 3.07.80. Folder.

plastyczna:

A. Klein, ok. SO ekspo-

P ł o c k, Muzeum Mazowieckie

Scenariusz i oprawa
cja: 27.01 - 28.02.
"Laureaci

"Kowalstwo

piękne i użyteczne"

plastyczna:

W. Dowlaszewicz,

nagrody

"Barw"

103 eksponaty.

Ekspozy-

im. Oskara Kolberga"

Scenariusz: T. Baraniuk, oprawa plastyczna: Z. Samosik-Zaremba,
S. Makuliński, 340 eksponatów. Ekspozycja: 15 - 27.06 w Domu Techniki w Płocku, 5- 19.07 w Starej Kordegardzie w Warszawie.
"Najważniejsze
Scenariusz:
Ekspozycja:

nabytki

Muzeum

Mazowieckiego

W. Dowlaszewicz, oprawa
19.07- 25.09. Katalog.

WOJEWODZT,WO

w Płocku

plastyczna:

w latach

T. Zaremba,

1945- 1979"

32 eksponaty.

~~IE

Muzea
P o z n a ń, Muzeum Etnograficzne
"Formy

i zdobnictwo

polskiej ceramiki

ludowej"

Scenariusz: R. Lewandowski, 120 eksponatów. Ekspozycja: 22.02. - 14.04. w Muzeum Regionalnym w Międzychodzie. Folder. Współorganizator:
Muzeum Regionalne w Międzychodzie.
"Zdobnictwo

ludowe"

Scenariusz:
R. Lewandowski,
45 eksponatów. Ekspozycja: 7.03 - 30.04 w Muzeum im. W. Stachowiaka w Trzciance. Folder. Współorganizator:
Muzeum im.
W Stachowiaka w Trzciance.
"Strój i rzemiosło Indii"
Scenariusz:
A. Surzyńska-Błaszak,
50 eksponatów. Ekspozycja: 20.03- 20.06 w
Muzeum Ziemi Wschowskiej,
WschGwa; 23.06- 15.08 w Muzeum Ziemi Rawickiej, Rawicz; 20.08 - 1.10 w Muzeum Regionalnym w Miłosławiu, Miłosław.
Folder. Współorganizatorzy:
Muzea, w których eksponowano wystawy.

391

Kromka
"Meksykańska

ceramika

prekolumbijska"

Scenariusz:
A. Surzyńska-Błaszak,
196 eksponatów.
Ekspozycja:
20.09 - 25.11
w Muzeum Regionalnym w Międzychodzie. Folder. Współorganizator:
Muzeum
Regionalne w Międzychodzie.
S z r e n i a w a, Muzeum Narodowe
"Wystawa

malarstwa,

rzeźby,

Rolnictwa
grafiki

Plastyków

i tkaniny

Amatorów

artystycznej

Stowarzyszenia

we Wrocławtiu"

Scenariusz: Sto Olszewski, oprawa plastyczna:
pozycja: 1 - 30.08. Katalog, Współor,ganiza,tor:
torów we Wrocławiu.

L. Umerle, 134 eksponaty. EksStowarzyszenie
Plastyków
Ama-

"Rol.nik i ,}ego praca"
Scenariusz:
Ekspozycja:
kowie.

M. Beiersdorf,
oprawa plastyczna:
L. Umerle, 238 eksponatów.
3 - 30.09. Katalog. Współorganizator'
Muzeum Etnograficzne w Kr<l-

PRiZIElMYSKJiE

WO,JEWOOzrrWO

Mu zea
P r z e m y ś l, Muzeum Okręgowe
"Obrzędowość

doroczna

i rodzinna

Scenariusz i oprawa
19.06 - 15.07. Kata-Iog.
Instytucje

w pracach twórców
,pr2iemysk,im"

plastyczna:

T.

Burzyński,

ludowych

w województwie

139 eksponatów.

Ekspozycja:

niemu zealn e

P r z em y ś l, Wojewódzki
"Wystawa

twórczości

Dom Kultury
amatorów

Scenariusz i OPTawa plastyczna:
cja: listopad.

plastyków

w !województwie przemyskim"

E. Piekarska,

WO.1EWOOZTWO

ok. 100 eksponatów.

Ekspozy-

RAiDOMSKIE

Muzea
R a d o m, Muzeum Wsi Radomskiej
"Ludowe zwyczaje i pisanki

wielkanocne

Ziemi Radomskiej"

Scenariusz: S. Rosiński, oprawa plastyczna: Z. Karbarz, 200 eksponatów.
pozycja: kwiecień - w Domu Sztuki w Radomiu. Folder.
"Ogólnopolskie

biennale

kowalstwa

Eks-

ludowego"

Scenariusz: S. RosińskJi, oprawa plastyc7Jna: Z. Karbarz, 400 eksponatów. Ekspozycja: grudzień 79 - styczeń 80 r. w Muzeum Okręgowym w Radomiu. Katalog.

Kronika

392

WOJEWOnZTWO

RiZmZOWISKIE

Mu ze'a
K o l b u s z o w a, Muzeum Kultury

Ludowej

"Polska

grafika

ludowa"

Scenarusz : Zespół pracawJliików Muzeum Etnograficznego
w Krakowie Konsultacja: R. Reinfuss, 32 eksponaty. Ekspozycja: grudzień 78 - luty 79. Katalog.
"Nowe nabytki
Scenariusz:
eksponatów.
wie.

Muzeum Kultury

Scenariu,sz J. Kamacki,

w Kolbuszowej"'

"Sztuka Nepalu"
135 eksponatów. Ekspozycja:
"Sztuka

Scenariusz:

Ludowej

S. Lew, J. Tur, oprawa plastyczna:
B. Sierżęga, A. Trzyna, 50l)
Ekspozycja: marzec-kwiecień
w Muzeum Okrę~owym w Rzeszo-

J. Kamocki, 135 eksponatów.
"Park

Etnograficzny

Scenariusz: S. Lew, oprawa
16.10 - 15.12.

20.03 - 3.05.

Jawy"
Ekspozycja:

10.05 - 2.07.

w Kolbuszowej"

plastyczna:

M. Siteń,

28 eksponatów.

Ekspozycja:

R z e s z ó w, Muzeum Okręgowe
"Motyw pracy w twórczości ludowej"
Zob.: Muzeum Okręgowe w Koszalinie.
"Opieka państwa

nad sztuką ludową w XXXV-leciu

PRL"

Scenariusz: K. Ruszel, oprawa plastyczna: A. Trzyna, B. Sierżęga. Ekspozycja:
12 - 30.07 w BWA w Rzeszowie. Współorganizator:
BWA w Rzeszowie.
"Stroje ludowe południowo-wschodniej

Polski"

Scenariusz: A. Targońska, 155 eksponatów. Ekspozycja: 8. 10 - 5.11 w Muzeum
Okręgowym w Słupsku, 9.11.79 - 15.01.80 w Muzeum Okręgowym w Koszalinie.
Folder. W's\półor.gam'za!torzy: Ml.1'Zea,w Ictó,ryc:h eksponowano wystawy.
"Współczesna

sztuka ludowa i nieprofesjonalna"

8cenariu.sz: K. RU$zel, oprawa
- 7.01.80. Folder.

pla8tyczna:

WOJ'EwOnZtrWO

A. Turzyna.

Ekspozycja:

3.12.79-

SlIElRA<DZKJE

Mu zea
W i e l u ń, Muzeum Ziemi Wieluńskiej
"Strój ludowy z okolic Częstochowy

i Wielunia"

Scenariusz: R. Rok, B. Wiluś, ok. 110 eksponatów. Ekspozycja: 24.03 - 24.05 w
Muzeum Okręgowym w Częstochowie. Współorganizator:
Muzeum Okręgowe'
w Częstochowie.
"Współczesna
Scenariusz:
Ekspozycja:

sztuka ludowa wieluńszczyzny"

B. Wiluś, oprawa
4.05 - 25.06.

plastyczna:

L. Domański,

ok. 300 eksponatów.

Kronika
WOJEWODZT:WO

SIK!IIĘRN1IEWiI'OK~E

Mu zea
R a waM

a z o w i e c k a, Muzeum
"Mieczysław

Scenariusz:
Ekspozycja:

B. Mienicka,
maj-grudzień.

Ziemi Rawskiej

Zegliński
oprawa

"Tkanina

-

15-leoie twórczości"

plastyczna:

M. Cymbała,

165 eksponatów.

w s"tr-oju i wnętrrzu raw9kim"

Scenariusz i oprawa plastyczna:
Ekspozycja: maj-listopad.

zespół pracowników

Muzeum,

40 eksponatów.

Z y r a r d ó w, Muzeum Okręgowe
"Rozwój

przestrzenny

miasta

i kultura materialna
Zyrardowa
walnych i muzealnych"

w zbiorach

archi-

Scenariusz i oprawa plastyczna: E. Potyńska, ok. 150 eksponatów. Ekspozycja:
16.03- 20.05. Współorganizator:
Wojewódzkie
Archiwum
Państwowe
w Skierniewicach.
"Ceramika
ok. 80 eksponatów.
"Wystawa

Ekspozycja:
poobozowa -

Scenariusz i oprawa
1.09- 12.11.

opolska"

25.05 - 4.07.
III obóz etnograficzny

plastyczna:

B. Rzeczycka,

"T,ra!dycyjna kultura

-

lipiec 1979"

ok. 40 eksponatów.

Ekspozycja:

wO!jewÓ'dztW1askiernielWickiego"

Scenariusz i oprawa plastyczna: B. Rzeczycka, ok. 80 eksponatów. Ekspozycja:
16.10.- 7.11 w Urzędzie Wojewódzkim w Skierniewkach.
Infurmail;{)r.

Muzea
B Yt ó w, Muzeum Zachodnio-Kaszubskie
"Osadnicy
Zob. wystawy

-

wystawa

nabytków"

c·z.<łs'Ow.e
ZJOI1gamizolWa<I1e
w 1978 r. ("Lud"
"Zajęcia

pozarolnicze

Scenariusz i oprawa plastyczna:
Ekspozycja: 25.06.79 - 3.01.80.
S ł u p s k, Muzeum Pomorza

1980, t. 64, s. 381).

Kaszubów"

K. Szyman-Piórkowska,

ok. 200 eksponatów.

Środkowego
"Dolnośląska

rzeźba ludowa"

Zob. Wrocław, Muzeum Etoograficzne.
"Sztuka

ludowa

Kociewia

i Kaszub"

Scenariusz: H. Ostrowska-Wójcik,
oprawa plastyczna:
142 eksponaty. Ekspozycja: 8 - 20.09. Współorganizator:
tury w Gdańsku.
"Stroje

ludowe południowo-wschodniej

Zob. Rzeszów, Muzeum Okręgowe.

H. Wójcikowa, H. Soja,
Wojewódzki Dom KulPolski"

394

Kromka
·WlQJEWOD2mWO

·iStu.wtAUllKIE

Muzea

s u wał

k i, Muzeum Okręgowe
"Przyroda

Scenariusz:

T. Romanowski,

w sztuce ludowej"

ok. 40 eksponatów.

Ekspozycja:

20.03 - 24.04.

Muzea
S t a r g a r d S z c z e c i ń s k i, Muzeum
"Rękodzieło

artystyczne

-

srebro, tkanina,

Oprawa plastyczna: R. Manna, 163 eksponaty.
organizator: CPLiA - Sroze0in.

s z c z e c i n,

drewno, ceramika"
Ekspozycja:

31.05 - 5.07. Współ-

Muzeum Narodowe
"Skrzynie

Scenariusz:
Ekspozycja:

i kufry posażne na Pomorzu

A. Sredzińska, oprawa
7.03 - 17.09. Składanka.

plastyczna:

Zachodnim"

D. Boehlke,

ok. 50 eksponatów.

"Kulitury Ii11dian Amdó!w Peruw,iański<ch"
Scenariusz: J. Łapott, oprawa plastyczna: D. Boehlke,
-Zieliński, ok. 150 eksponatów. Ekspozycja: otwarcie

konsultacja: A. Posern17.01,7'9. Składanka.

TODUŃSmE

WPJEWOD~IWO

Muzea
B r o d n i c a, Muzeum Regionalne
\

"Dziecko w sztuce ludowej Scenariusz i oprawa plastyczna:
Ekspozycja: 27.03 - 1.06.
T o ruń,

twórczość ludowa dla dziecka"

zespół pracowników

Muzeum,

160 eksponatów.

J. Kozłowski,

798 eksponat6w.

Muzeum Etnograficzne
"Garncarstwo

Scenariusz:
Ekspozycja:

J. Łukasiewicz, oprawa
19.01 - 21.05. Informator.

Scenariusz:
Ekspozycja:

H. Mikułowska,
oprawa
19 - 26.01 w Elana Klub -

"Tkanina

,Dawne budownictwo
120 fotogramów.
Ekspozycja:
i Ochrony Zabytków.
L. Tyczyńska,

plastyczna:

i haft białoruski"
plastyczna:
Toruń.

T. Nemere.

15 eksponatów.

Norwegii. Ochrona zabytków"

26.01 - 18.02. Współorganizator:

"Mikołaj Kopernik
Scenariusz:
- Toruń.

ludowe"

Zarząd

Muzeów

w rzeżbie ludowej"

12 eksponatów.

Ekspozycja:

19 - 28. 02 w Elana Klub

395

Kronika
"Haft ludowy"

Scenariusz: B. Turno, oprawa plastyczna: B. Gostyńska-Bielecka,
S. Then, 192
eksponaty. Ekspozycja: 10.03~ 10.05 w Muzeum Okręgowym w Bielsku-Białej.
Współorganizator: Muzeum w Bielsku-Białej.
Scenariusz: A. Błachowski, oprawa plastyczna: L. Tyczyńska, 192 eksponaty.
Ekspozycja: 9 - 30.06 w Starej Kordegardzie w Warszawie.
Scenariusz: A. Błachowski, oprawa plastyczna:
Z. Popielarz, 192 eksponaty.
Ekspozycja: 22.08 - 20.10 w Galerii Sztuki Ludowej w Nowym Ta'rgu. Katalog.
"Dziecko w sztuce ludowej"
Scenariusz:
A. Błachowski, oprawa plastyczna:
A. Konkol, 203 eksponaty.
Ekspozycja: 27.03 - 25.05 w Muzeum Regionalnym w Brodnicy. Współorganizator: Muzeum w Brodnicy.
Scenariusz i oprawa plastyczna: E. Bajraszewska,
T. Nemere, 174 eksponaty.
Ekspozycja: 2 - 15.04 w Zakładowym
Domu Kultury
"Zamech" w Elblągu.
Współorganizator: Zakładowy Dom Kultury "Zamech" w Elblągu.
Scenariusz: A. Błachowski, 48 eksponatów. Ekspozycja:
14.05- 4.06 w Domu
Kultury w Chełmnie.
Scenariusz i oprawa plastyczna: T. Nemere, 100 eksponatów. Ekspozycja: 27.0,5- 20.06 w Wojewódzkim Ośrodku Kultury w Gdańsku. Współorganizator:
Polski Związek Esperantystów, oddz. Gdańsk.
Scenariusz i oprawa plastyczna: J. Królik, 202 eksponaty. Ekspozycja: 1-15.06
w Bibliotece Wojewódzkiej w Ciechanowie. Współorganizator:
Muzeum w Opinogórze.
Scenariusz i oprawa plastyczna: zespół pracowników
Muzeum w Gorlicach,
137 eksponatów. Ekspozycja: 4.07 - 30.09 w Muzeum Regionalnym
PTTK w
Gorlicach. Współorganizator: Muzeum w Gorlicach. .
"Strój ludowy"
Scenariusz i oprawa plastyczna: E. Bajraszewśka, T. Nemere, 58 eksponatów.
Ekspozycja: 2 - 15.04 w Zakładowym
Domu Kultury
"Zamech"
w Elblągu.
Współorganizator: Zakładowy Dom Kultury "Zamech" w Elblągu.
"Wielcy Polacy w rzeźbie ludowej"
63 eksponaty. Ekspozycja: 10.04- 5.06 w Muzeum w Oleśnicy. Współorganizator:
Muzeum w Oleśnicy.
Scenariusz: A. Błachowski, oprawa plastyczna: T. Nemere, Z. Popielarz, J. Oleksu. Ekspozycja: 15 - 24.06 w Teatrze w Płocku z okazji XIII Ogólnopolskiego
Festiwalu Folkloru i Sztuki Ludowej w Płocku.
"Kultura

ludowa na Pałukach"

Scenariusz i oprawa .jllastyczna: I. Wronkowska, 108 eksponatów. Ekspozycja:
15.04- 15.09 w Muzeum w Biskupinie. Współor'ganizator: Muzeum w Biskupinie.
"Zabytkowy

sprzęt wiejskich

Scenariusz: S. Giziński, oprawa
zycja: 25.05- 4.11.

plastyczna:

placówek

OSP"

Z. Popielarz,

73 eksponaty.

Ekspo-

"TrndYlCyjlnerzemiosło Wliejskie Ziemi Chełmińskiej"
Scenariusz i 'oprawa plastyczna: zespół pracowników Muzeum w Toruniu i Muzeum w Brodnicy, 162 eksponaty. Ekspozycja: 5.06 - 31.12 w Muzeum Regionalnym w Brodnicy. Współorganizator: Muzeum w Brodnicy.

~396

Kronika
"Z dziejów rzemiosła"

Scenariusz:
Ekspozycja:

I. Wronkowska,
15.10- 8.11.

oprawa

plastyczna:

,,20 lat Muzeum Etnograficznego

Z. Popielarz,
w Toruniu"

Scenariusz i oprawa plastyczna: zespół pracowników
w Toruniu. Ekspozycja: 15.11- 31.12. Plakat.
"Malarstwo
Scenariusz

i oprawa

106 eksponatów.

Muzeum Etnograficznego

na szkle Eweliny Pęksowej"

plastyczna:

A. Pęksowa,

115 obrazów. Ekspozycja:

6 - 31.12.

Muzea
Wal b r z y c h, Muzeum Okręgowe
,Twórczość Józefa Lurki"
Scena,riusz: J. Punka, A. Matusrzldew·icz, k·onsu1tacja: L. Zimmerer,
naty. Ekspozycja: 15.12.79- 20.01.80. Katalog.

WOJiĘwOnz'l'\WO

152 ekspo-

iWŁiOICLAJW5IKiIIE

Muzea
W l o c l a wek,

Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej

i Wlocławskiej

"IV bienna1le f'aj<linsuwłocła,wskiego"
Scenariusz: J. Dąbrowska, A. Kocidkowicz, oprawa plastyczna: A. Bisago, ok.
700 eksponatów. Ekspozycja: 20.07 - 30.09. Katałog. Współor.ganizatoQ'zy: MKiS,.
Wydział Kultury i Sztu:ki DBB, Włocławskie Zakłoady CeramilkJi Stołowej.

WOIJĘWOOZTWO

iWJ:liOOlJAW\SIK1'E

Muzea
W r o c ł a w, Muzeum Etnograficzne
"Tkaniny

ludowe:

dziarugi,

dywany,

Scenariusz:
M. Rostworowska,
oprawa
Ekspozycja: 2.02 - 24.04. Przewodnik.
Scenariusz:
M. Rostworowska,
oprawa
tworowska, 91 eksponatów. Ekspozycja:
w Bierkowicach.
"Sztuka
Zob. Muzeum Archeologiczne

radiuszki,

kilimy, liżniki"

I. Halko,

91 eksponatów_

plastyczna:
M. Próchnicka,
M. Ros2.05 - 15.09 w Muzeum Wsi Opolskiej

huculska"

i Etnograficzne

"Węgierskie

werety,

plastyczna:

w Łodzi.

rękodzieło· ludowe"

Scenariusz: zespół pracowników Muzeum w Sopron (Węgry), oprawa plastyczna: Fr. Oborski,. ok. 220 eksponatów. Ekspozycja: 3 - 22.04. Przewodnik. Wsp6łorganizator: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu.

397

Kr011Jika

"Sztuka

ludowa Dolnego

Sląska"

Scenariusz: E. Jęczalik, M. Rostworowska,
oprawa plastyczna: zespół pracowników Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, konsultacja:
E. Jęczalik, ok.
136 eksponatów. Ekspozycja: 25.05 - 31.07 w Muzeum Pomorza Środkowego w
Słupsku. Współorganizator:
Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku.
"Ludowe

hafty narodów

Związku Radzieckiego"

Scenariusz: M. Rostworowska, oprawa plastyczna: E. Baczyńska,
natów. Ekspozycja: 15 - 30.06. Współorganizator:
TPPR.
"Sprzęty,

narzędzia

i naczynia

w kuchni i spiżarni

Scenariusz:
Ekspozycja:

M. Golubkow, oprawa plastyczna:
12.10.79- 21.03.80. Przewodnik.

Scenariusz:

K. Różycka, 51 eksponatów.

"Akwarele

ok. 120 ekspo-

wsi dolnośląskiej"

E. Baczyńska,

226 eksponatów.

Nikifora"
Ekspozycja:2.11

- 6.12.

"Szopki ludowe na Dolnym Śląsku"
Scenariusz: M. Golubkow, 39 eksponatów. Ekspozycja: 10.12.79- 28.02.80 w Mu"zeum w Oleśnicy. Współorganizator:
Muzeum w Oleśnicy.

Muzea
T o m a s z ó w L u b., Muzeum Regionalne
"Sztuczne
Scenariusz i oprawa
ponatów. Ekspozycja:

kwiaty

im. J. Petera

ludowe regionu tomaszowskiego"

plastyczna:
3 - 28.02.

Z. Świtka,

konsultacja:

M. Lorentz,

213 eks-

,~Haft i prace szydełkowe. Marii Wiśniewskiej"
Scenariusz: Z. Świtka, oprawa plastyczna: M. Wiśniewska,
rentz, 150 eksponatów. Ekspozycja: 6 - 22.05.

konsultacja:

M. Lo-

"Mall:ansbwo ludowe regi'onu tomaszowsIkiego"
Scenariusz i oprawa plastyczna:
natów. Ekspozycja: 2 - 3L10.
"Ocałic od za.pomnienia -

Z. Świtka,

konsultacja:

M. Lorentz,

wystalwa nabyt:ków etno.gra·f.icznych 1979"

Scenariusz i oprawa plasltY'Czna: Z. Św1tka, 'IoonsultaJCja: M. Lorentz,
naty. Ekspozycja: 10 - 31.12.

WQJ.EWOOzrrWO

ZDElI.JONOGORSiKJIJE

Muzea
N o waS

ó l, Muzeum Regionalne
"Formy .piernilkar·skie XVII - XIX w."

Scenaa-iusz: K. Bakalarz,

30 ekspo-

70 ek:sponaJtó.w. Ekspozycja:

1.02 - 27.11.

43 ekspo-

KronUca

398
Z i e lon a Gór

a, Muzeum Ziemi Lubuskiej

"Rękodzieło
Scenariusz:
B.
480 eksponatów.
nym w OchU.

ludowe i artystyczne

województwa

zielonogórskiego"

Kołodziejska,
oprawa
plastyczna:
A. Gapińska-Myszkiewicz,
Ekspozycja: 20.05 - 30.06 w Zielonogórskim Parku Etnograficz-

"Tkanina

ludowa województwa

zielonogórskiego"

ScenarJ:usz: S. Bydałek, 140 ekiSponatów. :Ękspozycja: 10.07. - 10,12 w Zielonogórskim Parku Etnograficznym w OchlL

WYSTAWY ZAGRANICZNE

ZORGANIZOWANE

W 1979 R.

Wiedeń
"Naiwne

malarstwo

i grafika"

Scenariusz i oprawa plastyczna: H. Olędzka, 40 eksponatów. Ekspozycja: 22.05- 29.07 w Museum fUr Volkerlqmde w Wiedniu. Organizatorzy: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Towarzystwo Przyjaźni Austriacko-Polskiej.

Bratysława
"Zdobnictwo

metalowe

na polskim podtatrzu"

Scenariusz: H. Średniawa, oprawa plastyczna: E. Rodzik, 180 eksponatów. Ekspozycja: 16.02 - 6.03 Vf Ośrodku Kultury Polskiej w Bratysławie.
Organizator:
Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem.
"Tradycyjne

zdobnictwo

cieszyńskie"

Scenariusz: M. Lipa-Kuczyńs\l:a, 128 eksponilt6w. Ekspozycja: 10 - 31.12 w Ośrodku Informacji i Kultury Polskiej. Katalog. Organizator: Muzeum Górnośląskie
w Bytomiu.
Lewice
"Sztuka ludowa rzeszowszczyzny"
Scenariusz: A. KaiI"clZIl1arzewska, K. Ruszel, A. Torgańska. Ekspozycja: 28.04- 15.06 w Domu Kultury "Drużba". Folder. Organizatorzy:
Muzeum Okręgowe w
Rzeszowie, Tekovske Muzeum w Lewicach.
Martin
"Ochrona

zabytków

architektury

ludowej w Polsce"

Scenariusz: H. Olszański, oprawa plastyczna: H. Olszański, A. Szczepkowski,
konsultacja:
J. Czajkowski, 22 plansze. Ekspozycja: 26.04 - 26.05 w Słowackim
Muzeum Narodowym.
·Organizatorzy:
Muzeum Budownictwa
Ludowego
w
Sanoku, MKiS.

399

Kromka
N it ra
"Nieprofesjonalne

malarstwo

na Sląsku"

Scenariusz: B. Bazielich, 39 eksponatów. Ek<>pozycja: 4.07 - 31.08 w Muzeum
w Nitrze. Organizatorzy;
Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, Ośrodek Informacji i Kultury Polskiej w Bratysławie.
Pies

tany
"Nieprofesjonalne

malarstwo

na Sląsku"

Scenariusz:
B. Bazielich, 39 eksponatów.
Ekspozycja:
20.02 - 15.03 w Galerii
im. Ivana Kraski. OrganDzatorzy: Muzeum GÓrnoślą·sikie. w Bytomiu, Ośrodek
Informacji i Kultury Polskiej w Bratysławie.
Pr e s-cor
"Nieprofesjonalne

malarstwo

na Sląsku"

Scenariusz: B. Bazielich, 39 eksponatów. Ekspozycja: 3·30.05
w Galerii Miejskiej. Organizatorzy:
Muzeum Górnośląskie
w Bytomiu, Ośrodek Informacji
i Kultury Polskiej w Bratysławie .

. FlRAlNICJA

Di j on
"Dziecko w polrskiej s~uce

ludowej"

Scenariusz: A. Błachowski, oprawa plastyczna: R. Tubaja, Z. Ingiot, 476 eksponatów. Ekspozycja:
12.12.79 - 15.01.80 w Stowarzyszeniu
Kulturalnym
Polsko·
-Francuskim "Wa'l'Szarwa". FieLder. OrgarnJi'Zatorzy: Muzeum Etm.ograficme w Toruniu, Stowarzyszenie Kulturalne Polsko-Francuskie
.,W,arszawa".
"Mikołaj Kopernik

w wyobraźni

polskich twórc6w ludowych"

Scenariusz:· A. Błachowski, oprawa plastyczna: R. Tubaja, Z.Inglot,
78 ekspo. ·natów. EkspozyCja: 12.12.79 - 15.01.80· vJ Stowarzyszeniu
- Polsko-Francuskim.
"Warszawa". Folder. Organizatorzy:
Muzeum Etnograficzne
w Toruniu·, - Stowarzyszenie Kulturalne Polsko-Francuskie
"Warszawa".

NJIEiMIIECXA

iREPUBiLliKiA

DEM:OKJRWrYC2lNlA

Glauohau
"Praca

i życie rolnika

VI

dawnej Polsce"

Scenarwsz i opr'awa pla1sityczna: A. Bł.alCholWski,78 eksponatólW. Ekspozycja.
4 - 22.12 w Muzeum w Glauchau. Organizatorzy: Muzeum Etnograficzne w Toruniu, Muzeum w Glauchau.
Schneeberg
"Praca

i życie rolnika w dawnej Polsce"

Scenariusz: A. Błachowski, 78 eksponatów. Ekspozycja:
zeum w Schneeberg. Organizatorzy: Muzeum Etnograficzne
w Schneeberg.

19.09 - 18.U w Muw Toruniu, Muzeum

400

Kro1llika
REP.UBLIiKA

FE!OERALIN:A

NI!E}MlEC

Brema
"Polska sztuka nieprofesjonalna

ze zbiorów'Ludwiga

Zimmerera"

Scenariusz: F. Midura, L. Zimmerer, komisarz: J. Migdal, oprawa plastyczna:
W. Fleckhaus,
1240 eksponatów. Ekspozycja: 21.10 - 1.12 w Muzeum Historii
i Sztuki. Organizatorzy: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Muzeum Historii i Sztuki w Bremie.
Hamburg
"Polska

sztuka nieprofesjonalna

ze zbiorów Ludwiga Zimmerera"

Scenar.iusz: F. Midura, L. Zmune'l'er, komisarz: J. Migdał, oprawa plastyczna:
W. neck-haus, 1240 ek:~il;Ó1W.
Eksprnz:y.cja: otwarcie 20.1tZ.79 w Muzeum Historii Hamburga.
Organtzatorzy:
Państwowe
Muzeum Etnograficzne
w Warszawie, Muzeum Historii Hamburga.
Kilonia
"Polska sztuka nieprofesjonalna

ze zbiorów Ludwiga Zimmerera"

Scenariusz: F. Midura, L. Zimmerer, komisal'z: J. Migdał, oprawa plastycz.na:
W. Fleckhaus;
1240 eksponatów.
Ekspozycja:
16.06 - 30.09 w Muzeum Miejskim. Organizatorzy: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Muzeum
MiejskJie w Kd~OO1ii.

WIELKlA

BRYT.AoN.IA

Londyn
"Malarstwo

na szkle Eweliny Pęksowej"

Scenariusz: F. M~dura, oprawa plastyczna i komisarz: H. Olędz~a, 52 ekspona~y. Ekspozycja: 12.12.79 - 15.01.80 w Instytucie Kultury Polskiej w Londynie.
Organizatorzy:
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Instytut Kultury Polskiej w Londynie.

Archangielsk
"Polskie

stroje ludowe"

Scenariusz i oprawa plastyczna: G. Tkaczyk, E. Piskorz, 663 eksponaty. Ekspozycja: 25.05 - 8.07 w Muzeum Sztuk Plastycznych
w Archangielsku.
Organizatorzy: Państwowe Muzeum' Etnograficzne
w Warszawie, Muzeum Narodowe
w Poznaniu, Muzeum Etnograficzne w Lublinie.
Ryga
"Polskie

stroje ludowe"

Scenariusz
i oprawa plastyczna:
G. Tkaczyk, J. Koszutska, 663 eksponaty.
Ekspozycja:
28.03 - 2.05 w Muzeum Historii Łotwy w Rydze. Organizatorzy:
Państwowe
Muzeum Etnograficzne
w Warszawie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Etnograficzne w Lublinie.

401

Kro7IJika
Tallin
"Polskie stroje ludowe"

Scenariusz: G. Tkaczyk, J. Koszutska, oprawa plastyczna: zespół pracowników
Muzeum Historii Estonii, 663 eksponaty. Ekspozycja: 16.01 - 11.03 w Muzeum
Historii Estonii w Tallinie. Organizatorzy: Państwowe Muzeum Etnograficzne
w Warszawie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Etnograficzne w Lublinie.

Iwona Wiktor

MAGISTERIA, DOKTORATY I HABILITACJE
Z ZAKRESU ETNOGRAFII W 1979 R.
:PRACE MAGiDST!ElRlSIK]E

Uniwersytet

Jagielloński

-

Kraków

GOTKIEWICZ Marek, Ciągłość i zmiana w obrzędzie weselnym repatriantów
z Po jana Mikuli, prof. qr J. Klimaszewska.
GORNY Elżbieta, Współczesne formy spędzania wolnego czasu w rejonie górskim,
prof. dr J. Klimaszewska.
MIELICKA Halina, Obrzędy związane z Wielkim Postem. Próba analizy strukturalnej, prof. dr J. Klimaszewska.
PYCLIK-OCHĘDUSZKO Teresa, Ośrodek kamieniarski
w Ciężkowicach, prof. dr
R. Reinfuss.
PYLA Grażyna, Zwyczaje doroczne we wsi Konina (gmina Niedźwiedź) w procesie
zmian od 1900 - 1977 r., prof. dr J. Klimaszewska.
REINFUSS Krystyna, Paryskie muzea etnograficzne, prof. dr J. Klimaszewska.
RUDNICKI Zbigniew, Zmieniająca się rola więzi rodzinnych i plemiennych w warunkach współczesnego miasta zachodnio-afrykańskiego,
prof. dr J. Klimaszewska.
SINEAD IN SHUINEAR, Wędrowcy irlandzcy. Problem odrębności kulturowej
i etnicznej, prof. dr J. Klimaszewska.
WĘGLARZ Stanisław, Symbolika "złego spojrzenia", prof. dr J. Klimaszewska.
WOJNAROWSKA Magdalena, Zabytkowa architektura
Krakowa w szopce krakowskiej, prof. dr R. Reinfuss.
WOLF Dobrosława, Współczesna tkanina przetykana na Podlasiu, prof. dr R. Reinfuss.
WORYTKIEWICZ Piotr, Bednars'1;,woRozto:cza w latach 1918 - 1978, prof. dr. J. Klimaszewska.
ZACHURZOK Elżbieta, Zwyczaje doroczne na Ziemi Będz'ińskiej ze szczególnym
uwzględnieniem rekwizytów obrzędowych, prof. dr J. Klimaszewska.
Uniwersytet

Łódzki

-

Łódź

BERNASINSKI
Lech, Formy współdziałania
gospodarczego
dr W. Baranowski.
CHLEBOWSKA Gabriela, Wpływ parafii na życie społeczności
gólnym uwzględnieniem rodziny, dr W. Baranowski.
:26 "Lud"

-

tom

65

wsi

współczesnej,

wiejskiej

ze szcze-

402

Kroni1«l

DZIERZGWA Małgorzata, Postawa estetyczna twórcy ludowego, dr W. Baranowski.
GRZEGORCZYK Iwona, Stosunek do ziemi i zawodu rolnika mieszkańców wsi
Urzecze, dr W. Baranowski.
JACUK Bożena, Gry i zabawy dzieci w środowisku robotniczym łódzkim w okresie międzywojennym, doc. dr hab. B. Jaworska.
JURECKA Małgorzata,
Rola wytwórczości
domowej w produkcji
stroju ludowego, dr W. Baranowski.
KWIATKOWSKI Jan, Formy rozrywki i spędzania wolnego czasu przez młodzież
robotniczą Łodzi do 1939 roku, doc. dr hab. B. Jaworska.
MICHAŁOWSKI
Michał, Lecznictwo ludowe wsi Złaków Kościelny, dr W. Baranowski.
MUCHA Ryszard, Pieśń w obrzędzie weselnym we wsi Mąkolice, dr W. Baranowski.
NIEWIADOMSKA Maria, Ludowa wizja Kosmosu, dl' W. Baranowski.
PA WLAK Ewa, Zwyczaje i obyczaje w pracy w łódzkim środowisku robotniczym
w okresie międzywojennym
na przykładzie zakładów K. Scheiblera i L. Grohmana, doc. dr hab. B. Jaworska.
PIĄTKOWSKA Krystyna, Postać diabła w kulturze ludowej, doc. dr hab. E. Jaworska.
PIĄTKOWSKI
Krzysztof, Społeczne aspekty niewerbalnego
komunikowania
się
w tradycyjnych
polskich obrzędach weselnych i recepcyjnych, doc. dr hab.
E. Jaworska.
PISERA Krzysztof, Życie religijne wsi Złaków Kościelny, dr W. Baranowski.
SITNICKA Jolanta, Wyposażenie wnętrza mieszkania w domach robotniczych na
Księżym Młynie w okrese międzywojennym
i w latach siedemdziesiątych,
doc. dr hab. E. Jaworska.
STĘPIEŃ Teresa, Opieka, higiena, zdrowie dziecka w rodzinie robotniczej w Łodzi w okresie międzywojennym, doc. dr hab. B. Jaworska.
WACŁA WEK Anna, Zróżnicowanie
społeczne wsi okolic Bytowa, doc. dr hab.
J. Kucharska.
WIKTOR Iwona, Gospodarcza pozycja kobiety w państwie Inków, doc. dr hab.
J. Kucharska.
U n i w e r s y t e t i m. A d a m a M i c k i te

W

icza -

P oznań

BAUMANN Mariusz, Zadruga w Jugosławii, prof. dr J. Burszta.
BOJAN-PIEPeUN Halina, Islam w Iranie i Afganistanie.
Z badań nad funkcją
etyczno-moralną
islamu, prof. dr Z. Jasiewicz.
BUCHOWSKI Michał, Tradycyjna
religijność ludowa w Polsce - próba model'J
i charakterystyki
modelowf,j, prof. dr M. Frankowska.
BURSZTA Wojc.iech, Claude Lev,i-Straussa koncepcja badań etnologicznych, prof.
dr J. Kmita.
FLINIK-HURYN Maria, Ośrodki miejskie Majów i ich funkcje, prof. dr M. Frankawska.
GABRIEL Marek, Analiza archiwum ludowego Franciszka Kotuli, prof. dr J. Burszta.
GŁAZ Andrzej, Srodki oszałamiające. Ich rola i funkcja w kulturze Indian Ameryki Północnej (na przykładzie korzenia ji mson), prof. dr M. Frankowska.
KUNIC KI Jerzy, Łużyce jako wyspa kulturowa, prof. dr J. Burszta.
NOWAK Krzysztof, Cechy rzemieślnicze
na terenie Uzbekistanu
w XIX i XX
wieku, prof. dr Z. Jasiewicz.

403

Kronika

OWSIANA Ewa, Miasto środkowoazjatyckie.
Strukt~ra
i funkcja miasta w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku, prof. dr Z. Jasiewicz.
PRZEWOŻNY Wiiold, Miejsce Stowarzyszenia Twórców Ludowych w ogólnopo:lsikim
systemie opieki nad sztuką ludową, prof. dr J. Burszta.
PSTRĄG-BIELENSKI
Maciej, Pamiętniki
Skorupków
na tle rzeczywistości
wsi
wielkopolskiej, prof. dr J. Burszta.
RATAJCZAK-STRZAŁEK
Maria, Hinduizm i sikhizm a miejsce kobiety w życiu
społecznym i kulturze Pendżabu, prof. dr Z. Jasiewicz.
ST ACHOWlAK Małgorzata, Plemię w Azji Środkowej. Struktura
i funkcje plemienia w XIX i na początku XX wieku, prof. dr Z. Jasiewicz.
STRZAŁEK Bogdan, Kult i jego funkcje w hinduiźmie i sikhiźmie na terenie
Pendżabu, prof. dr Z. Jasiewicz.
ŚCISŁA Marzena, Rodzina u ludów rolniczych i pasterskich Azji Środkowej. Typ
gospodarowania a struktura
i funkcja rodziny, prof. dr Z. Jasiewicz.
ŚCISŁY Krzysztof, Bhilowie - kontynuacja i zmiana kulturowa w warunkach intensyv;nych kontaktów interetnicznych,
prof. dr Z. Jasiewicz.
ŻAKOWSKI Przemysław,
Krajobraz kulturalny
i adaptacja
osadników na Żuławach Gdańskich, prof. dr J. Burszta.
Uniwersytet

Warszawski

-Warszawa

AUGUSTYNOWICZ Gabriela, Budownictwo ludowe Woli Zarczyckiej. Forma i organizacja, doc. dr hab. M. Pokropek.
DYBOWSKA Maria, Drogi przez wieś i kontakty międzyludzkie. Tradycje i zmiany, prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa.
JARECKA Dorota, Pozycja kmiecia w tradycyjnej
kulturze wsi na podstawie badaó świadomości historycznej mieszkańców wsi Trześniów i Haczów w woj.
krośnieiJskim, prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa.
KAMINSKA-RZECZYCKA
Barbara, Zabawkarstwo
ludowe - tradycja i współczesność - na przykładzie warsztatów zabawkarskich
w Leżajsku oraz wió~
skach: Brzóza Stadnicka i Żołynia w woj. rzeszowskim, prof. dr A. Kutrzeba-PojJlarowa.
MALAWSKA .Jadwiga, Wiedza potoczna o Ziemi na przykładzie
wsi Janowice
woj. lubebbe,
prof. dr Z. Sokolewicz.
MALAWSKI Wiesław, Kategoria inności w strukturze
społecznej wsi. Na przykładzie wsi Deniski, woj. białostockie, prof. dr Z. Sokolewicz.
NOWAKOWSKA Klystyna Agnieszka, Kradzież obrzędowa, prof. dr Z. Sokolewicz.
STANISł..A WSKI Krzysztof, Chlopski konwenan~
dnia powszedniego,
prof. dr
A. Kutrzeba-Pojnarowa.
STRf\CZEK Tomasz, Mitologiczne wyobrażenia
przestrzeni
wsi i ich odbicie w
przestrzeni fizycznej (na przykładzie wsi: Stara Huta i Hucisko), prof. dr
Z. Sokolewicz.
TOŁŁOCZKO .Jerzy, Procesy asymilacyjne a ruch oporu Indian yv Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, prof. dr W. Dynowski.
WITCZAK MałgorzaLl, Kont:1kty towarzyskie
na wsi krośnieńskiej
w opiniach
mieszkaiH:ów Trześniowa i Haezowa, prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa.
WOŁOWSKA Małgorzata,
Obrzędowość
rodzinna,
doroczna
i życie codzienne
a struktura społeczna wsi, doc. dr hab. M. Pokropek.
WOŁOWSKI J2cek, Rzeźbiarz ludowy Włodzimierz Naumiuk
a jego aspiracje
twórcze, 'doc. dr hab. M. Pokropek.

404

Kromka

ZMYSLOWSKA Alina, Pszczoła i pszczelarstwo w tradycyjnym
światopoglądzie
ludności wiejskiej, prof. dr Z. Sokolewicz.
ZOWCZAK Hanna Magdalena, Tradycyjne autorytety i ich symbolika w kulturze
wsi współczesnej. Symbole związane z historią, religijnością i demonologią
wsi Mników i Czerwińsk, prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa.
ZULPA Adam, Architektura
ludowa i i możliwości jej adaptacji na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego, doc. dr hab. M. Pokropek.
Uniwersytet

Wrocławski

Bolesława

Bieruta

-

Wrocław

JASINSKA Irena, Tradycyjne budownictwo ludowe we wsi Chochołów na Podhalu, doc. dr hab. A. Dygacz.
KOPCZyNSKI
Kl'zy:sztrof, Indianie
północnoolffierykańscy
w relacjach
polslkich
podróżników w latach 1783- 1914, doc. dr hab. E. Pietraszek.
KRASSOWSKA-KULA Jolanta, Profesor J. Burszta jako pracownik nauki, pedagog, działacz społeczny, doc. dr hab. A. Dygacz.
KUCAB Małgorzata, Drewniane budownictwo ludowe we wsi Dębno w woj. kieleckim, doc. dr hab. A. Dygacz.
LACHOWSKA Grażyna, Zycie kulturalne
mieszkańców
hotelu
pracowniczego,
doc. dr hab. E. Pietraszek.
LASOCHA Te'I'etsa, GalI111JCarstwo
ludowe w KTasnobrodzie i lroolonii DąbrOlWa Tarnawacka w woj. zamojskim, doc. dr hab. A. Dygacz.
MAZUR Małgorzata, Kartografia w etnografii polskiej, doc. dr hab. E. Pietraszek.
MIS Maria, Tradycyjne wesele we wsi Krzywa, doc. dr hab. A. Dygacz.
NASZ Hanna, Konsekwencje społeczno-kulturowe
migracji ludności tyrolskiej na
Dolny Sląsk (szkic historyczno-etnograficzny
na przykładzie wsi Mysłakowice), doc. dr hab. A. Dygacz.
NOWAKOWSKA Maria, Tradycyjne
zwyczaje ludowe związane z wychowaniem
dziecka na Podlasiu we wsi Nowoberezowo, doc. dr hab. A. Dygacz .
.NOWAKOWSKI Cezary, Ludowe techni:ki i sposoby leczenia stosowane przez ludność Z1emi Częstochowskiej na przykładzie wsi Ostrowy nad Okszą, doc. dr
hab. A. Dygacz.
PERCZYŃSKA Barbara,
Tradycyjne
wyposażenie
domu chłopskiego w Górach
Swiętokrzyskich
na przykładzie wsi: Dębno, Wola Szczygiełkowa, Porąbki,
Bieliny, doc. dr hab. A. Dygacz.
ROMAN lAK-JARZĄBEK Danuta, Kobieta pracująca w dużym zakładzie przemysłowym a jej rodzina, doc. dr hab. E. Piet raszek.
STAŃCZYK Zbigniew, Przemiany
wzorów kulturowych
u chłopów emigrantów
w Stanach Zjednoczonych (wybrane zagadnienia), doc. dr hab. E. Pietraszek.
SZABLA Aleksandra, Sztuka hafciarska na przykładzie świątecznego stroju ludowego we współczesnej wsi Chochołów na Podhalu, doc. dr hab. A. Dygacz.
TROJAN Mieczysław, Ciesielskie i stolarskie zdobienie domów w budownictwie
wiejskim wschodniej Polski. Podstawowe
reguły plastyczne, doc. dr hab.
A. Dygacz.
WIJAS Elżbieta, Kożuch jako element stroju górali pohalańskich,
doc. dr hab.
E. Pietraszek.
WOJCIECHOWICZ Elżbieta, Alojzy Niedbała - rzeźbiarz ludowy. Próba mono\
grafii, doc. dr hab. A. Dygacz.
ZAWADZKA Małgorzata, Obrazy na szkle w zbiorach niektórych
muzeów śląskich, doc. dr hab. E. Pietraszek.

405

Kronika

Instytut

Historii

Kultury

Materialnej

PAN -

Warszawa

TOMICKI Ryszard, Kosmogonia dualistyczna w Europie i Azji w XIX - XX wieku. Studium etno religioznawcze, prof. dr M. Frankowska.
Praca poświęcona jes-t mitom o stworlLernu świat'a o chara,kterze duaHstycznym, występującym do początków XX wieku wśród społeczności wiejskich w Europie wschodniej i południowo-wschodniej
(głównie u Słowian wschodnich i południowych). Poddane one zostały analizie strukturalno-porównawczej.
Zespołami
porównawczymi były mity kosmogoniczne ludów ugro-fińskich
z północno-wschodniej Europy oraz Samojedów. Wykorzystano także dane z mitologii innych ludów
syberyjskich.
Badania pozwoliły ustalić szereg istotnych analogii typologicznych
pomiędzy wymienionymi zespołami mitów. Na ichpdstawie
możliwe było wysunięcie hipotezy, że ludowa kosmogonia dualistyczna Słowian stanowiła rezultat przekształceń archaicznego schematu mitologicznego pod wpływem wierzeń i wyobrażeń niesionych przez chrześcijaństwo.
Uniwersytet
CHEREK Janina,
J. Kasjan.

Motywy

Mikołaja
wierzeniowe

Kopernika
w polskiej

bajce

-

Toruń

magicznej,

doc. dr hab.

W pracy rozpatruje się kilkadziesiąt typów polskich bajek magicznych z zamiarem wydobycia z nich elementów Wierreniowych oraz ustlalleni.a w jalkim stosunku do rzeczywistości wierzeniowej pozostają o<izw~'erciedlone w baśniach motywy. Przyjęta w pracy metoda ma charakter
analityczno-porównawczy.
Motywy
wierzeniowe omówione zostały w czterech rozdziałach dctyczących:
zap.atry;wail
tradycyjnej
społeczności wiejskiej na ciała niebieskie i siły przyrody, ludowych
wyobrażeń o duszy i życiu pozagrobowym, wierzeń związanych ze zwierzętami,
istot demonicznych stworzonych przez wyobraźnię ludową. W pracy stwierdza się
silne powiązanie bajki magicznej z rzeczywistością wierzeniową mimo transformacji motywów powodowanych nieznajomością wierzenia, albo podyktowanych
poetyką gatunku.
U n i w e r s y t e t i m. A d a m a M i c k i e w i c z a -

P ozn ań

WOLOS Kazimiera, Obrzędowość weselna na tle 7mian modelu małżeństwa i rodziny. Na przykładzie wsi woj. koszalińskiego i słupskiego, prof. dr J. Burszta.
Celem pracy jest odpowiedź na pytanie jak za:howuje się obrzędowość w warunkach zmiany podłoża społeczno-ekonomicznego.
Tematem jest Ukazanie procesu
przeobrażeń obrzędowości weselnej na tle zmian ~trukturalno-funkcjonalnych
rodziny i w warunkach ogólnych przemian wsi.
PRAlCE HABLLIITACYJNJ;;

I n s t y t u t R o z woj u W s i i Ro l n i c t w a PAN WIERUSZEWSKA-ADAMCZYK
po 35 latach.

Maria, Przemiany

społeczności

War

szaw a

wiejskiej.

Zaborów-

Praca zawiera porównawcze badania dwóch stadiów rozwojowych tej samej·
wsi. Zastosowana metoda pozwala na ukazanie wewnętrznej
dynamiki rozwojowej poprzez ukazam.ie zależności pomiędzy strukturą i funkcjami społecZlIlOści oraz

406

\

Kronika

jej powiązań ponadlokalnych
(w tym emigracyjnych
do USA). Zastosowanie syn·
tetycznych wskaźników poziomu ekonomiczno-produkcyjnego
i poziomu życia ro·
dziny ukazało procesy wzajemnych relacji, zależności i determinant. Autorka bada
też problem integracji i dezintegracji społeczności wiejskiej.
U n i w e r s y it e t

im.

A. M i IC k i e w i 'c z a -

Po z n a ń

LINETTE Bogusław, Obrzędowe pieśni weselne w Rzeszowskiem. Typologia wąt·
ków muzycznych jako kryterium wyznaczenia regionu etnograficznego.
Praca ma charakter
etnon1uzykologiczny
z nachyleniem
etnograficznym.
Jej
tematem są obrzędowe pieśni weselne regionu rzeszowskiego analizowane metodami etnomuzykologicznymi.
Jej celem jest wykazanie związku tych pieśni z funkcjami obrzędowymi oraz przed~tawienie uwarunkowań
etniczno-społecznych.
Przeprowadzona typologizacja wątków muzycznych stanowi podstawę do określenia specyficznych cech muzycznych
regionu
rzeszowskiego.
Materiał
dokumentacyjny
obejmuje 110 zapisów nutowych pieśni obrzędowych.
Maria Niewiadomska

Kolekcja

Cytat

“Kronika / LUD 1981 t.65,” Cyfrowa Etnografia, Dostęp 23 maja 2022, https://cyfrowaetnografia.pl/items/show/11464.

Formaty wyjściowe