747d36f2f4faeed3afc1df9db3be1503.pdf
Media
Part of Wacław Nałkowski (1859-1911) : nekrolog / Lud., 1910, t. 16
- extracted text
-
Kronika etnograficzna
Na ostatnim wykładzie odśpiewała p. L. Sieradzka 13 pieśni ludo
wych jak „Z tamtej strony jezioreczka“, „Hej z góry, z góry, jadą Ma
zury“, „Gdzież to jedziesz Jasiu?“, „Służył Jasiu u pana“, „Idzie żołnierz
borem, lasem“, „Choćbym ja jeździł we dnie i w nocy“ i t. d.
Frekwencya publiczności była dość znaczna; na wykładzie ostat
nim zebrało się prawie kilkaset osób.
Zbiory etnograficzne Muzeum Narodowego w Krakowie, Dział
etnograficzny w krakowskiem Muzeum Narodowem wzrasta, pomimo
braku miejsca, stale. W roku 1909 przybył znowu cały szereg da
rów. Najcenniejszy jest dar p. Bronisławy z Sidorowiczów Edmundowej
hr. Starzeńskiej, która oddała Muzeum całą kollekcyę etnograficzną, gro
madzoną dawniej przez męża ś. p. Edmunda i syna ś. p. Bronisława hr.
Starzeńskich. Nadto przybyło do Muzeum: 6 lalek, przedstawiających
Krakusa, Krakowiankę, Hucuła, Hucułkę, Górala i Góralkę z Zakopa
nego (dar p. L. Bierkowskiej), figurka przydrożna, drewniana, św. Jana,
z okolic Gubałówki (dar Dra T. Estreichera', 3 drewniane formy do wy
gniatania serów (dar p. Z. Jaworskiego), sześć wystrzyganek z koloro
wego papieru (dar p. Z. Sturmowej), fajka piankowa z srebrnem oku
ciem (dar p. M. Świątkowskiej) i i.
(Dr. M. T.).
Nekrologia. W pierwszych dniach lutego 1911 r. zmarł w Warsza
wie głośny uczony i myśliciel Wacław Nałkowski.
Urodzony w r. 1851 w Nowodworze w pow. Garwolińskim. Na studya uczęszczał w Petersburgu, w Krakowie, a wreszcie w Lipsku pod
kierunkiem tak znakomitych profesorów jak Credner, Richthofen, Schmidt.
U nas działał niezwykle czynnie na polu reformy w nauczaniu i pojmo
waniu geografii.
Z dzieł jego należy wymienić: Afganistan. Kraków 1879. Geografia
fizyczna. Warszawa 1904. Geografia malownicza. Warszawa 1909, Geografia
ogólna. Kraków 1910. Forpoczty (z udziałem Maryi Komornickiej i Ceza
rego Jellenty). Lwów 1895. O geograficznych błędach. Warszawa 1881. Je
dnostka i ogół. Kraków 1904. Mała geografia fizyczna. Warszawa 1905.
Podręcznik do nauki geografii powszechnej. Warszawa 1903. Sienkiewicziana, Szkice do obrazu. Kraków 1904. Wschodnia granica Europy. War
szawa 1887. Zarys geografii powszechnej (rozumowej). Warszawa 1887,
II. wyd. Warszawa 1894. III. wyd. Warszawa 1907. Zarys geografii powsze
chnej (poglądowej). Warszawa 1895. Zarys metodyki geografii. Warszawa
1908. Ziemia i człowiek. Warszawa 1901.
Rozrzucił też szereg artykułów po pismach: w „Wiśle“ zamieszczał
stale kroniki geograficzne, ogłosił też szereg artykułów w „Ziemi“, miał
zamieszczać w tym tygodniku stałe kroniki geograficzne, gdy śmierć nie
ubłagana nie dozwoliła mu urzeczywistnienia tych planów.
Scharakteryzowana wyżej w rysach najogólniejszych jego działal
ność, daje nam pojęcie o stracie, jaką ponosi nauka polska przez śmierć
Nałkowskiego.
— 427 —
Kronika etnograficzna
W Kozubkach pod Łęczycą zmarł znany folklorysta Józef
G raj n e r t ur. w Kowalach pow. wieluńskiego, w r. 1831. W r. 1859
ogłosił w „Bibliotece Warszawskiej“ rozprawę p. t. „Studya nad poda
niami ludu naszego“. W r. 1866 założył pismo specyalnie dla ludu wyda
wane, „Zorzę“. Ogłosił szereg materyałów etnograficznych, był też człon
kiem Komisyi antropologicznej Akademii Umiejętności w Krakowie.
W ostatnich czasach wydał Legendy o Matce Boskiej, Panu Jezusie
i Świętych Pańskich. Cz. 1.—II. Warszawa 1904—1910.
*
*
*
Niepowetowaną stratę poniosło ludoznawstwo w ogóle, a nauka
węgierska w szczególności przez śmierć Ludwika Katony.
Katona ur. 4. czerwca 1862 w Vócz, uczęszczał zrazu na uniwersy
tet budapeszteński, a następnie specyalizował się w romanistyce w Gracu
pod kierunkiem prof. Schuchardta. Doktoryzował się sub auspiciis na
podstawie rozprawy „Ueber magyarischen Folklore zur vergleichenden
Literaturgeschichte“. Zrazu był profesorem gimnazyalnym w Budapeszcie,
w r. 1900 mianowany został prywatnym docentem literatury porównaw
czej, a w r. 1900 zwyczajnym profesorem literatury węgierskiej. Zmarł
nagie w toku pracy, nie ziściwszy ani drobnej części planów, jakie za
mierzał, dnia 3. września 1910.
Z prac jego na wyróżnienie zasługują: „O baśniach ludowych“,
,.Ethnografia, ethnologia, folklore“, „Vôlund Kowal i pokrewne mu po
staci aryjskiego świata podań“. Ogłosił też cały szereg artykułów w pi
smach jak Revue des traditions populaires, Magazin fiir d. Lit. des Inund Auslandes, Ethnologische Mitteilungen aus Ungarn, Opuscules de
critique historique, Beilage zur Allg. Zeitung, Studien fiir vgl. Litteratur
geschichte, Zeitschrift fiir vgl. Litteraturgeschichte i t. d.
Dokonał całego szeregu niezwykle ciekawych, wielkiej wagi od
kryć w literaturze węgierskiej, które były wynikiem olbrzymiego znaw
stwa średniowiecznej literatury. Cały szereg prac rozpoczętych, jak za
rys literatury węgierskiej, wydanie zabytków najstarszych literatury wę
gierskiej wraz z ich źródłami itd., przerwała niestety śmierć.
W Heidelbergu umarł 10. grudnia w 50 r. życia nadzwyczajny pro
fesor ludoznawstwa Dr. Bernhard Kahle, znany z licznych rozpraw
na polu folklorystycznem, ceniony szczególnie jako sprawozdawca w li
cznych pismach.
W Londynie zmarł 23. maja księgarz - wydawca Alfred Nutt,
znany ze swych prac z zakresu literatury celtyckiej; ogłosił też szereg
studyów z zakresu folkloru i użyczał też bardzo chętnie swego nakładu
wydawnictwom z tej dziedziny.
Wystawa Etnograficzno-artystyczna w dniu 14. maja r, b. otwartą
zostanie we Włocławku o charakterze przeważnie miejscowym, t. j. ma
jąca na celu zobrazowanie przeszłego oraz teraźniejszego stanu Ziemi
Kujawskiej, pod względem historycznym i kulturalnym. Dla wzbu
dzenia jednak większego zainteresowania powyższą wystawą i szerszego
zaznajomienia przedewszystkiem tutejszego ogółu z krajoznawstwem
i sztuką swojską, wystawa udzieli gościny i zamiejscowym przedstawicie-
— 428 —