0044923887aa40dbf346a3c9c69c71c1.pdf
Media
Part of Soboty / Lud, 1910, t. 16
- extracted text
-
Materyały i poszukiwania
f) Ile miesięcy karmią?
g) Ile razy na dzień karmią?
h) Jakich potraw, napojów i środków domowych używają dla
powiększenia zasobów mleka w piersiach ? Środki mlekopędne (galactagoga remedia) ?
i) Sztuczne karmienie ? Ochraniacze brodawek ? Flaszeczki do
ssania ?
12 Zwyczaje po ukończeniu karmienia.
a) Jakich środków używają, aby odzwyczaić dziecię od piersi ?
b) Jakich środków używają, aby mleko utracić ?
c) Jakich środków używają przeciw ranom brodawek sutko
wych, przeciw zapaleniu sutek i gorączce połogowej?
d) Jakie zresztą istnieją zabobonne zwyczaje w położnictwie
ludowem i w pielęgnowaniu niemowlęcia?
13. Cboroby dziecinne?
14. Pierwsze kroki dzecięcia.
Przyrządy, stołki, wózki; pożądane są rysunki kołysek, wogóle wszelkich przyrządów mających związek z odchowaniem niemo
wlęcia.
Br. Gustawicz
dyrektor szkoły realnej w Żywcu.
Soboty.
Przebywając jakiś czas w Krośnie (środkowa Galicya) do
wiedziałem się, że w niedalekim stąd powiecie gorlickim, pod
cienia koło dawnych kościołów drewnianych nazywają się so
botami i że to rzecz znana na całem Podkarpaciu zachodniem.
Wiadomości te znalazły najzupełniejsze potwierdzenie
w książce Józefa Łepkowskiego (niegdyś profesora uniwersytetu
krakowskiego) Przegląd zabytków przeszłości okolic Krakowa
(Warszawa 1863), wskazanej mi łaskawie przez dra St. Tomkowicza z Krakowa. Książka ta zawiera następujące wzmianki
o sobotach.
„Osiek. Kościół (w Osieku) drewniany teraz istniejący
w otoczeniu sobotami (ganki zwane inaczej zamsze) wieży sześciogrannej z ostrym szczytem i wewnętrznym rozkładzie mimo
— 212 —
Materyały i poszukiwania
restauracyi zachował typ świątyń drewnianych XVI. stulecia
(Str. 87 - 8)“.
„Witków ice. Drewniany kościół tej wsi w wieży, sobotach
i zakończeniu chóru połową ośmiokąta zachował cechy, cha
rakteryzujące styl wieku XVI. (str. 91)“.
„Willamowice. Erekcya kościoła wedle tradycyi sięgać
ma XIV. stulecia; sam budynek drewniany, nie wcześniejszy
nad wiek XVII. — wokół soboty (str. 95)“.
„Komorowice... dzisiejsza drewniana świątynia tylko
w otaczających ją sobotach i wieży zachowała typ budowli
XVI, stulecia (str. 96)“.
„Pisarzowice. Dzisiejszy budynek kościelny drewniany
o baniastej głowicy wieży na podstawie ostrosłupa ściętego
z czworobocznemi klapami, otoczony sobotami (str. 97)“.
„Kozy. Kościół drewniany z sobotami, zakończeniem po
łową ośmiokąta i malowaniem pułapu charakteryzującem wiek
XVI. (str. 103).“
„Wilkowice. Wewnętrzna budowa drewnianego tutejszego
kościoła, jak zakończenie za wielkim ołtarzem połową ośmio
kąta, malowanie pułapu i zewnętrzne otoczenie sobotami od
powiadają zupełnie powyższej dacie 1577 wyrytej w chórze
(str. 106)“.
„Mikuszowice. W Mikuszowicach kościół drewniany z wie
żą gruszkowatej bani, z sobotami — budowa z XVII wieku po
spaleniu dawniejszego (str. 106)“.
„Lipowa. Budowa drewnianego tutejszego kościoła ma
cechy XVI. stulecia, wieża, soboty, malowanie stropu (str. 112)“.
„Palczowice. Jodłowy kościół tutejszy otoczony sobotami
zachował wiele typu z XV. wieku. Rok 1498 wyżłobiony nad
drzwiami głównemi wskazuje czas jego powstania (str. 150)“.
„Witanowice. Mimo wieży o baniastej kopule (z czasów
nowszych) zachowała ta sobotami okolona świątynia wszystkie
cechy kościołów XV. stulecia (str. 159—160)“.
Wzmiankę o takich „sobotach“ znajduję także w Ziemi (Nr. 12.
z r. 1910 str. 192) w sprawozdaniu z posiedzenia Zarządu Tow.
nad polskimi zabytkami sztuki i kultury, z czego widzę, że pa
mięć o sobotach kościelnych w święcie naukowym polskim
dotąd nie zaginęła, jak żyje tu i ówdzie dotąd w pamięci ludu.
Pobudzony dobrem nauki polskiej i kultury ośmielam się
zapytać na tej drodze polskich znawców sztuki budowniczej;
— 213 —
Materyały i poszukiwania
odkąd w budownictwie polskiem i czy tylko na Podkarpaciu
znane to wyrażenie i czy wyłącznie odnosiło się do podcieni
koło kościołów, ą wszystkich ludzi dobrej woli w Polsce, czy
znane są soboty w ich stronach i czy wyłącznie związane są
z kościołami“.
Łaskawe listy proszę adresować do mnie (Lwów ul. św.
Wojciecha, 2 a).
Szymon Matusiak.
Przyczynek do przysłów Adalberga.
1. Przedzierzgnij się w lisa, wilka,
Przybierz na się postaci kilka!
2. Do takiego referatu
Nie potrzeba członka senatu.
3. Kogo djabeł zjuchci,
Tego nie popuści.
4. Niczem bomby i kartacze,
Kiedy baba w domu gdacze.
5. Co napisane, to niezmazane.
6. Ma pończochę i w drugiej trochę.
7. Obleciał Kraków i Maków.
8. Nim ptaszka wyhaftuje, to wołu zje.
9. Kogo wezmą kolki, ten do felczera trafi.
10. Płacić z juszką i pietruszką.
11. Płacić jak za rodzoną matkę.
12. Płacić za ten wiatr, co wieje.
13. Dwa dni z dzisiem.
14. To jutrznia rosa.
15. Ani go oko!
Warszawa.
B. Śląski.