8a4f37444569dda9785085cee43b853a.pdf
Media
Part of Nazwiska mieszkańców Poronina / Lud, 1910, t. 16
- extracted text
-
Materyały i poszukiwania
Nazwiska mieszkańców Poronina.
Wieś Poronin leży na Podhalu w powiecie i owotarskim
w Galicyi; graniczy bezpośrednio z Zakopanem. Według schema
tyzmu dyecezyalnego z r. 1900 liczył Poronin 1185 mieszkańców.
Najliczniejszy jest tutaj ród Galiców, następnie Orawców i Dorulów.
Z pośród Galiców jednego nazywają po ojcu Lukasem
(chociaż mu na imię Maciej) albo „posesorem“, bo jest pisa
rzem gminnym; prawdopodobnie zamieniona nazwa zam. asesor
(jak go chcą tytułować).
Drugi Galica nazywa się Sernecki (po ojcu) albo Cyrwony „bo ma guowę cerwoną“.
Trzeci: Saflarzon (pochodzi z Szaflar), Ojkac „bo cęsto
wykrzykuje: oj! oj!“; Brząkać, bo mówi niewyraźnie, „bieda sie
na nim co dogadać“.
Dwóch braci G., którzy są grabarzami nazywają też po
prostu Grobarzami; tylko jeden z nich ma jeszcze po matce
przydomek Beno.
Szósty: Trzopek, „trzopkaii sie, wstrząsali sie i miau wiel
kie nogi.“
Siódmy: młynarz (według zajęcia) i Śliwka „bo tak sie
zona jego nazywa“.
Ósmy: Gawron.
Dziewiąty: rzeźnik (według zajęcia).
Dziesiąty: także „rzeźnik“ i Zuscarz.
Jedenasty: Pięściaty, Łaba (łapa), Krzywopazdor „bo ma
wielkie pięści i pazdory (pazury) jak wilk“; Stróż; Hundo, „bo
jak chodziu po kolędzie, to śpiewań: hundo! hundo!1).
Dwunasty: Teremulka, Derma.
Trzynasta: Rejka (Regina) Galica ma przydomek: Kurka.
Oprócz tego dzielą się Galicowie na kilka grup; do jednej
należą t. z. Tabacniki, do drugiej Symuniaki, do trzeciej Rozulaki.
Z Orawców jeden ma przydomek Wala (po ojcu).
*) Są to prawdopodobnie przez śpiewającego lub słuchających prze
kręcone wyrazy, którymi kończy się ostatnia zwrotka kolędy: „Hej w dzień
narodzenia i t. d.“; zakończenie to brzmi: funda, funda, funda,
tota risibunda; hej kolęda, kolęda!
- 92 —
___________________Materyały i poszukiwania_________
Drugi nazywa się Orawiec starego kościelnego (roz. się: syn).
Trzeci i czwarty: Dewaj.
Piąty: Wyśni (wyźni), bo chałupa jego wyżej położona od
innych; Gancarz, „jak pasau bydiio, to przytem garki robiu“ ;
także Astronom albo Poeta, „bo przepowiada pogodę“.
Szósty: jak trzeci i czwarty: Dewaj; Bozik „bo udaje bar
dzo pobożnego; jak z księdzem gada, to bardzo potulny, a jak
ksiądz odejdzie, to na księdza gada“; Póiipanek „bo póu pana,
póii gorała“.
Siódmy: Stary kościelny albo Bakos, „bo sie tak nazywa
uociec i stryk“.
Ósmy: Wincek (Wincenty): Kulawy; Jumen „bo umie' ga
dać po zydosku i z żydami ma sićko do roboty“.
Dziewiąty: O. Wyśni (zob. 5-ty) albo Tutoń (po żonie).
Ród Do rui ów, Jeden D. ma przydomek Kozio-brzoda
albo Lizuś „bo syje i porę (=pruje)“ czyli, jak my mówimy :
strzyże i goli.
Drugi nazywa się Dorula Symków (syn Szymka).
Trzeci: Bobok „bo on kiejsi dawni strasowaii (straszył)
ludzi“.
Czwarty: Biziom.
Piąty: Hruby (gruby).
Inne nazwiska według porządku alfabetycznego:
Błahutz przydom. Drobniućki, „bo drobno chodzili“.
Budź, przydom. Mróz.
Choły: Tokarz „robi ciupagi“.
C ho w a n i e c: Chmynia, Wychyrnik, „bo jest podufauy
(dumny)“. Zresztą wszyscy Chowańcowie mają przydomek:
Bulcyki.
Jakób Cernik: Stary listonos (był 1.), Jajeśnica „bo rad
je' jajeśnicę“ i Kubciu (według imienia).
Cudzich: Bularz.
Dzierżęga: Byrdris „po swoim uojcu“.
Inny Dz.: Pakuiia.
D z i u b a s.
T a f 1 i ta, nazwisko kobiety.
Izydor Gut: Mostowy i podobnie Paweł i Franek G. Mo
stowy „nazywają sie od tego, ze przy moście zdawna siedzą“.
Gancarski: Gustaw, Gordon, Duugów-mierz („porobili
wiele diiugów“).
— 93 —
Materyały i poszukiwania
UU kas cyk (Łukascyk): Beukot „bo rad dużo beukoce (gada); Mymau „po zonie“.
Drugi: Łukascyk: Przysięzny (bo jest w gminie „przysięznym“).
,
Trzeci: Caposki, Leśnicki „bo uociec byu leśnym; Nie
dźwiedź „po matce“.
.
(
uOś (Łoś): Bieda, „bo tam dawno byua wielka bieda .
Maciouoski: “Organista (jest org.), Sarapata.
Majercy k Jan: Grzych „jest carny jak grzech“; żona:
Grzychula.
Majercyk Józef: Kusper, Bąbac „bąbau sie“ (włóczył sie).
M a 1 a c i n a: Leśny.
Drugi: Tutoj-tamoj „bo ma takie przysuowie“.
Trzeci: Restaurator (utrzymuje restaur.).
Czwarty: Kuwiaty. Chwalibóg. Łysy. Śmietanik.
Józia Malacina: Gdówka. Równiutka.
M a u k u c h.
M a r d u ti a: Sostak.
O las: Sewc (wedł. swego rzemiosła).
Józef Papież1): Sliwiak.
Drugi: Józef Papież1): Kubik „bo ukuada drzewo
w kubiki“ (sągi).
Polak.
Sag u u a.
Skupień: Stosel.
Drugi: Skupień: Turoń, Guowacki „bo ma wielką guowę“.
Stoch: Kurniawa „z dziadka“; oprócz tego jest Józef,
Marcin i Paweł Stoch, ale ci nie mają przydomków.
Świder: „Kowal z brzysku“; mieszka na pagórku (brzyzek — brzeg, pagórek).
Topór „z pode drogi“: Milijon.
Franek U stupski: Fabijan „po uojcu“.
Drugi: Franek U stupski Kosycek.
Trzeci: Jan Ustupski: Kominek, Kowal.
Czwarty: Jan Ustupski: Kręciacek „bo taki kręty, po
kręcony“.
Zaręba: Piekarz (jest p.).
i) Wszędzie w tych stronach wymawiają wyjątkowo wyraźnie p a
p i e ż (p a p i e r z) a nie papież.
94 —
MateryałyJ poszukiwania
Anna Zwijać: Tafleta.
Dodatkowo przytaczam kilka nazw topograficznych z Po
ronina.
A. Dzielnice i poszczególne domy:
Grupa domów otaczających kościół nazywa się Bańkówką. Ma to być pierwotna nazwa Poronina.
Dwór, dom należący do dziedzica.
Majercykówka i Stasikówka nazwane od wła
ścicieli. Dom, w którym się dziś mieści zarząd Poronina nosi
nazwę „Kośne hamry“ a „z tego się tak nazywają, bo tam
dawno zelazo topili i byua zelazna huta; „śkośne“ latego, bo
stauy na ukos“ (? zapewne do drogi ?).
B. Ulice: Galiców, Dorulowa, Ogrodnia i Gorzelnia.
C. Mostki: Galiców i Dorulów.
D. Rzeki i potoki; Poroń i ec, Zakopianka, przy
bierająca po połączeniu z Porońcem nazwę Białego Du
najca; potok Dorulów i uOlcanka, strumyk płynący przez
wieś Olczę i wpadający na granicy Poronina, do Zakopianki.
E. Role i pastwiska noszą przeważnie nazwy posiadaczy,
a więc: rola Galicowa, Buahutowa, Dorulów, Malacinów, Marduuów, Majercykowa, Orawcowa, Papierzowa; w innej formie:
u Oj as i (U oj as i) co oznacza właściwie mieszkańców; dalej
Wydziórówka i Wyskówki „bo idą het w górę pod
same Tatry“.
F. Góry.
Góra wznosząca się tuż nad Poroninem, wysoka na 928
m. i znana wszystkim turystom zakopiańskim, nazywa się „Galicową grapą“, bo las i grunta na niej położone należą do naj
liczniejszego tutaj rodu Galiców (zob. wyż. nazwiska mieszk.).
Gr o n i k: wzniesienie na grzbiecie Galicowej grapy; turyści
nazywają jejasnągórką.
Cipko w brzeg; jest to nazwa spadzistej góry, cią
gnącej się nad samą Zakopianką wzdłuż lewego jej brzegu; na
leży w połowie do Poronina (do Malacinów) w połowie do
Zubsuchegó (do rodziny C i p k ó w).
Spisałem podczas pobytu mego w Poroninie w r. 1905;
wyjaśnień udzielił mi Wojciech Galica (młodszy).
1T. Kosiński.
— 95 —