d3bb9a0dd4ddc13bc607ea8fb70d2420.pdf
Media
Part of Sprawy Towarzystwa, cz. 1 : XIV. Walne Zgromadzenie Towarzystwa Ludoznawczego/ Lud, 1909, t. 15
- extracted text
-
SPRAWY TOWARZYSTWA.
XIV. Walne Zgromadzenie Towarzystwa Ludoznawczego
odbyło się dnia 12. marca br. w sali XIV. Uniwersytetu.
Po zagajeniu przez prezesa Prof. dra J. Kallenbacha wygłosił
prof. A. A. Kryński członek zarządu Towarzystwa odczyt pt:
O gwarze górali zakopiańskich.
Po krótkiem scharakteryzowaniu wybitnych rysów górali zako
piańskich, prelegent zaliczył do tych znamion także ich mowę dzi
siejszą, obfitującą w mnóstwo szczegółów oryginalnych, godnych
uwagi i ważnych zarówno dla historyi języka jak i dla badań dyalektologii polskiej. Przeszedł z kolei do przedstawienia właściwości
mowy, co stanowiło główną treść wykładu. Prelegent rozpatrzył je
w czterech działach: jako właściwości fonetyczne czyli głosowe,
następnie morfologiczne, słowotwórcze i akcentowe. W każdej z tych
kategoryi zwracał uwagę na takie same lub odpowiednie zjawiska
bądź w starej polszczyźnie, bądź też w innych gwarach polskich,
dziś żyjących, jak np. pochylanie samogłosek, mazurzenie, na wspól
ność z mową kaszubską, np. na wymawianie Zakopian samogłoski
e zamiast y (reba, bedło, beł, słuzeł, weciecka itp.), na wymawianie
nosowego ę zamiast em (pod Zawratę, za Kościelcę, pod smrekę).
Przedstawił trzy odmienne sposoby zamiany ogólno - polskiego
brzmienia ch : fl) jako lekki przydech zaledwie słyszeć się dający
(np. sować = schować), b) głośne h (hłódek, hleb) i c) jako zwykłe k
— 156 —
Sprawy Towarzystwa
(np. duk = duch, kwata Bogu, kce, kciał, przy pasterzak itp.)
Potym wykazał zachowanie się resztek dawnej formy aorystu w słowie
bych (oraz w postaci byk), tudzież w formach utworzonych ana
logicznie na jego podobieństwo w słowach czasu przeszł. takich jak
ja widziałech i widziałek, przysełech i przysełek itp., oraz wymienił
kilka innych osobliwości w zakresie odmiany słów; zwrócił uwagę
na obfitość w mowie zakopiańskiej rzeczowników zdrobniałych
(rocek, dwa rocecki, pacholicek itd.), na tworzenie słów częstotliwych
za pomocą przyrostka-ować, które w nowszej poi szczyźnie mają-ywać
(np. zapisować, obiecować, uwazujem, bewujemy itp.); wreszcie na
używanie akcentu na końcu wyrazu w pytaniach, np. słesycie?
(= czy słyszycie), oraz na zgłosce trzeciej od końca w pewnych
wyrazach trzyzgłoskowych, np. siedzime, palime, bezpiecnie, i inne.
Właściwości te były przez prof. Kryńskiego objaśniane licznymi
przykładami bądź w postaci pojedyńczych wyrazów, bądź też zdań
całych, wyjętych z żywej mowy ludu zakopiańskiego.
Ze wszech miar ciekawy wykład oparty na zebranych z ust
Zakopian materyałach zakończył prof. Kryński odczytaniem w gwarze
zakopiańskiej opowiadania humorystycznego, zapisanego dokładnie
z ust Sabały, typowego górala zakopiańskiego, przed kilku laty
zmarłego, którego piękną podobizną w postawie siedzącej przed
stawia rzeźba u podnóża pomnika dra Chałubińskiego w Zakopanem.
Sekretarz Tow. Stanisław Wasylewski przedłożył na
stępnie imieniem Zarządu następujące sprawozdanie z całorocznej
działalności Towarzystwa :
»1 znowu minął jeden rok pracy naszego Towarzystwa, rok już
z kolei czternasty. Przystosowując do skromnych środków skromne
potrzeby uniknęliśmy finansowego niedoboru, ale zeszliśmy znowu
z pola pracy z przeświadczeniem, że jest w niej pewien deficyt mo
ralny : oto nie było nam danem spełnić wielu, od dawna żywionych
pragnień i nadziei.
Fundusze, którymi rozporządza Towarzystwo Ludoznawcze są
od lat tak nieznaczne, że starczą tylko na podtrzymanie jego wegetacyi, nie dają zaś żadnych sił do ekspanzyi na zewnątrz, do krze
wienia naukowej pracy etnologicznej pośród społeczeństwa. Wyda
wanie »Ludu« było w okresie sprawozdawczym jedynym celem ogni
skującym nasze usiłowania. Trzydzieści arkuszy rozpraw, materyałów
i notatek, składających się na ostatni rocznik »Ludu« — jest tych
usiłowań wyrazem. Ale i w roku ostatnim nie był »Lud« tern, czem
go widzieć chcemy. Zdawało się, że po upadku warszawskiej »Wisły«
— 157 —
Sprawy Towarzystwa
pismo nasze stanie się prawdziwą ostoją badań etnograficznych
u nas (gałęzi wiedzy, która ma za sobą tak świetne tradycye z ca
łego XIX. stulecia), i przy poparciu wszystkich polskich etnologów
będzie mogło nietylko zbierać materyał ale przystąpi też do nauko
wego opracowania polskiego folkloru, lecz poparcia tego nie dozna
liśmy ; »Lud« utrzymuje i nadal swe istnienie tylko dzięki bezinte
resownej pracy garstki swych współpracowników.
Nie wolno nam mówić, że brak sił do współpracy w »Ludzie»
jest wynikiem słabego zainteresowania się tym odłamem wiedzy
w Polsce: wszak mamy na całym obszarze ziem Rzeczypospolitej
tylu poważnych pracowników, wszak mamy folklorystów znanych
dobrze nauce europejskiej. Chodzi tylko o to, by Towarzystwo nasze
mogło ich widzieć w rzędzie swych członków i przyjaciół, by »Lud»
mógł ich wszystkich na łamach swoich powitać i z organu lwowskiego
Towarzystwa ludoznawczego stał się wreszcie organem wszystkiej pol
skiej wiedzy etnograficznej!
Ziszczenie tych pragnień serdecznych utrudnia przedewszystkiem
brak dostatecznych środków finansowych, ale większym i przykrzej
szym zawodem jest brak poparcia moralnego u tych, do których nie
jednokrotnie odnosiliśmy się.
Przechodząc do szczegółów naszej pracy zaznaczyć musimy,
że w redakcyi »Ludu» zaszła nowa zmiana. Z żalem żegnał Zarząd
Prof. W. Bruchnalskiego, który obarczony nawałem zajęć zawodo
wych złożył obowiązki redaktora. Objął je po nim p. Radca Szymon
Matusiak.
Praca nad skatalogowaniem biblioteki Towarzystwa postąpiła
o tyle naprzód, że zakupiono osobne urządzenie katalogowe (karto
tekę), która umożliwi sporządzenie katalogu kartkowego niezbędnego
do zinwentowania i uruchomienia bogatych zbiorów Towarzystwa.
Uczestniczyliśmy też w pracach przygotowawczych około wydawni
ctwa: Das Volkslied in Oesterreich, utrzymywaliśmy stosunki z pokrewnemi instytucyami słowiańskiemu
Żniwo śmierci wśród członków Towarzystwa było obfite.
W Andrzeju Potockim, który zginął tragiczną śmiercią 12. kwietnia
1908 straciliśmy przyjaciela wspierającego wydatną pomocą cele To
warzystwa. Znakomity językoznawca i historyk Władysław Nehr i n g zmarły w styczniu b. r. był członkiem - korespondentem na
szego Towarzystwa. Folklorem polskim zajmował się żywo i w osta
tnich latach ogłosił jeszcze kilka świetnych artykułów z tej dziedziny
w języku niemieckim.»
— 158 —
Śprawy Towarzystwa
Sprawozdanie kasowe przedłożone przez skarbnika p. Józefa
Pelczarskiego, przyjęto do wiadomości i wyrażono p. Pelczarskiemu
uznanie za wzorowe prowadzenie rachunków Towarzystwa. W dyskusyi, jaka się potem wywiązała nad zdobyciem nowych środków
finansowych dla Towarzystwa brali udział pp.: dyr. Bal, prof. Dy
bowski, Dr. Janik, prof. Kallenbach, Dr. Leciejewski, Pelczarski i Wasylewski.
Wybory do Zarządu dały wynik następujący: Prezesem wybrano
jednogłośnie prof. Dra Józefa Kallenbacha, który na prośby
członków Tow. zgodził się przyjąć tę godność na rok jeden, wice
prezesami : prof. Dra Wilhelma Bruchnalskiego i dyr. Bała.
Pozostali w Zarządzie pp.: Dr. L. Bernacki, Dr. M. Janik,
Dr. Z. Gargas, Sz. Matusiak, J. Pelczarski, A. Rosenberżanka, M.
Treter, St. Wasylewski. Z wyborów uzupełniających weszli do Za
rządu pp.: Prof. A. A. Kryński, Dr. Jan Leciejewski, M. Rybowski,
J. Warchałowska. Do komisyi rewizyjnej pp.: Dyr. Bolesław Lewicki,
M. Kiersz i K. Badecki.
159 -
Sprawy Towarzystwa
Śprawy Towarzystwa
BILANS KASOWY
ZA ROK 1908.
ROZCHÓD.
PRZYCHÓD.
Szczegółowo
h.
Kor.
Razem
h.
Kor.
L. p.
TYTUŁ
I.
Reszta kasowa z r. 1907 . • •
746 i 52
11.
Wpisowe i wkładki członków
oraz prenumerata ....
1160
III.
Subwencye:
1. Rady kr. stół. m. Lwowa
2. Sejmu Krajowego . . .
3. c. k. Ministerstwa oświaty
IV.
300
500
28
—
4UU
Dochody z wydawnictw Tow.
V.
VI.
L. p.
Przebieżne................................
1 ¿uv
348
31
33
68
741
43
Szczegółowo
Kor.
h.
TYTUŁ
Wydatki administracyjne:
1. koszta własnego lokalu .
2. portorya...........................
3. podatek ekwiwalent. . .
4. kursor...........................
5. różne................................
432
61
3
15
15
—
72
64
60
43
528
39
Wydatki na czas. „Lud“:
1. druk, papier i brosz. . .
2. klisze................................
3. honorarya autorskie . .
4. ekspedycya..................
2086
54
110
115
88
55
—
20
2366
63
III.
Wydatki na wydawnictwa Tow.
230
90
IV.
Wkładka do Funduszu Żelazn.
18
81
V.
Przebieżne................................
936
28
VI.
Reszta kasowa z d. 31. gr. 1908
149
21
4230
22
4230 i 22
ZA KOMISYĘ REWIZYJNĄ :
Bolesław Lewicki.
Mieczysław Kiersz.
— 160 —
Razem
Kor.
h.
Lwów, dnia 31. grudnia 1908.
Dr. Józef Kallenbach
Józef Pelcżarski
prezes.
skarbnik.
- 161
Sprawy Towarzystwa
Sprawy Towarzystwa____________
bilans majątkowy
STAN BIERNY.
STAN CZYNNY.
TYTUŁ
L. p.
1.
L Szczegółowo
Kt.r.
I’-
i
Reszta kasowa z d. 31. gr. 1908
149
194
a) gotówka. .......................
b) w poczt. Kasie oszcz. ■
11.
III.
Z KOŃCEM ROKU 1908.
Fundusz żelazny:
a) w poczt. Kasie oszcz. .
b) na książ. wkł. Banku zal.
„ Filn iow.
wzaj. kredytu..................
100
41
21
85
1
Szczegółowo
Kor.
h.
344
06
I
641
53
I
1
Razem
Kor.
h.
L. p.
TYTUŁ
I.
Zaległe należytości za druk
„Ludu“ ................................
656
18
II.
Wkładki pobrane na lata nast.
18
—
III.
Nadwyżka stanu czynnego jako
majątek Towarzystwa:
1. w Funduszu żelaznym . .
2. w zaległych należytościach
czynnych...........................
711
41
1385
59
i
i 53
500
Zalegle należytości czynne:
1. zaległe wkładki członków
2. zaległe należytości w księ
garniach ...................• •
Razem
Kor.
311
400
41
300
100 1 ■—
400 !
1385
59 1
1
■
Ponadto posiada Towarzystwo w stanie majątkowym sprzęty,
bibliotekę, przedmioty muzealne, zapas roczników „Ludu“ i wy-
dawnictw Towarzystwa.
Lwów, dnia 31. grudnia 1908.
KOMISY A REWIZYJNA:
Bolesław Lewicki.
Mieczysław Kiersz.
— 162
Dr. Józef Kallenbach
Józef Pelcżarski
prezes.
skarbnik.
163 -
Sprawy Towarzystwa
Sprawy Towarzystwa
..........
NA ROK 1909.
preliminarz
POKRYCIE.
WYDATKI.
Preliminuje się
na rok 1 309
Wynikłość
z r. 1908
| TT’
Kor.
Wydatki administracyjne:
druk odezw, zaproszeń i td.
portorya...................................
kursor....................................
różne .........................................
koszta lokalu •
podatek ekwiwalentowy. ■
Kupno ruchomości .
.
Wydatki na bibliotekę.
72
60
43
61
15
15
432
3
64
• •
• •
50
120
20
30
432
3
—
— 1
—
—
64
100
-■
100
—
czasop. „Lud“.
2366
I
63
2400
—
wydawn. Tow.
230
—
Wkładka do Funduszu żel..
18
58
47
VI.
¡. 90
1
1 81
250
V.
3144
73
3564
11
IV.
„
Preliminarz powyższy uchwaliło Walne
— 164 -
Wynikłość
z r. 1908
TYTUŁ
L. p.
Preliminuje się
na rok 1909
Kor.
h.
Kor.
|
h.
•
A
I.
Wpisowe i wkładki członków .
1160
28
14C0
—
11.
Subwencye ...................................
1200
—
1200
—
III.
Dochód z wydawnictw Tow. .
348
31
300
—
IV.
Odsetki........................................
33
68
30
—
V.
Różnica zapas, kas. 1907/8 .
402
46
VI.
Spodziewany niedobór w r. 1909
634
H
3564
11
.
3144
Zgromadzenie dnia 12. marca 1909.
- 165 -
i
73
Sprawy Towarzystwa
Pokwitowania.
W czasie od 1. stycznia do 30. marca 1909 złożyli wkładkę nastę
pujący członkowie:
Za rok 1906: Gargas dr. Z. Kor. 6.—, Niewolak Fr. 2.—, Trojnar J. 2.—, Zamorski J. 2.—.
Za rok 1907: Bayger J. A. 2.—, Borowiecka T. 2.—, Gargas dr. Z.
2. —, Jaworski dr. Z. 8.—, Mikstein A. 2.—, Niewolak Fr. 4.—, Nowak
ks. J. 4.—, Pająk J. 8.—, Potocki hr. E. 8.—, Rozwadowski dr. J. 8.—,
Świderska T. 8.—, Staszel W. 2.—, Stępień M 2.—, Trojnar J. 8.—,
Uleniecki J. 2.—, Zamorski J. 8.—.
Za rok 1908: Adwentowska H. 2.—, Allerhand dr. M. 2.—, Bayger
J. A. 4—, Biechoński W. 8.—, Blatt dr. G. 8.—, Ciastoniówna Z. 2.—,
Czołowski dr. Al. 6.—, Domagalska K. 8.—, Dybowski dr. B. 8.—, Finkel
dr. L. 2.—, Gąsiorowski K. 8.—, Kacz ks. Fr. 4.—, Kostkiewicz K. 8.—,
Kunzek R. 6.—, Klinger W. 10.—, Matusiak Sz. 5.—, Muzeum hr. Dzieduszyckich 8.—, Niemiec dr. J. 8.—, Ostaszewski K. 2.—, Pawłowski St.
3. —, Pelczarski J. 4.—, Pisiewicz T. 2.—, Potocki hr. E. 8.—, Rosenberżanka A. 10.—, Sokolnicka M. 8.—, Sołtys T. 4.—, Stadnikiewicz A.
4. —, Stączek St. 4.—, Starkel J. 8—, Studziński dr. C. 8.—, Szarga St. 3.—,
Wasilewski Z. 8.—.
Za rok 1909: Badecki K. 2.—, Bal St. 8.—, Baranowska C. 2.—,
Biblioteka Fund. Baworowskich 7.—, Bibliot. Uniw. Jagieł. 8.—, Bieleś
J. 2.—, Bielewicz A. 2.—, Brzega W. 2.—, Cisek M. 2.—, Czarnowska
J. 8.—, Czytelnia poi. Akad. górn. Leoben 8.—, Depowski J. 2.—, Do
magalska K. 8.-, Dyrekcya gimnaz. 111. Lwów 10.
Faliński J. 2.— ,
Gawełek Fr. 2.—. Gerold 8 —, Gonet Sz. 2.—, Goyski dr. M. 8 — Gubrynowicz dr. Br. 8.—, Ihnatowicz J. 8.—, Jaworski ks. J. 2.—, Jodłowski
K. 2.—, Jurkowski Br. 8.—, Jampolski K. 10.—, Kallenbach dr. J. 8.—,
Karpiński I. 2.—, Kętrzyński dr. W. 8.—, Kolasiński Z. 2.—, Kółko slawistów U. U. J. 2.—, J. E. Korytowski dr. W. 8.—, Kosiński dr. W. 8.—,
Krechowicz ks. dr. J. 2.—, Kryński A. A. 8.—, Krogulski W. 10.—>
Lenkiewicz ks. dr. Z. 10.—, Lewicki B. 8.—, Lubomirski ks. A. 8.—
Łaska Br. 2.—, Łyskowski dr. I. 8.—, Madeyski K. 8.—, Maryański ks’
Al. 6—, Matusiak Sz. 8.—, Nitsch dr. K. 8.—, Nawalany J. 5.—, Palczewski T. 2.—, J. E. Pelczar ks. dr. J. 8.-, Pelczarski J. 4.—, PiepesPoratyński dr. J. 8.—, Pietrzykowski J. 2 —, Polaczek St. 2.—, Potocki
hr. E. 8.—, Pytlak J. 8—, Rebczyński dr. W. 8. — , Rembacz M. 2.—,
- 166 -
Sprawy Towarzystwa
Rolny dr. W. 8—, Rychel A. 2.—, Rzepecki ks. St. 4—, Reiman H. 7.—,
Sawicki Al. 8.-, Serwatowska J. 2.—, Sokolnicka M. 8—, Sołtys T. 2.—,
Schnaider J. 2. , Stączek St. 4.- , Stopa Fr. 8.—, J. E. Tchórznicki dr.
Al. 20.—, Tow. Br. pom. słuch, polit. Lwów 4.—, Tow. un. lud. im. A.
Mick. Kraków 2. , 1 ow. wzaj. pom. U. U. J. 3.—, Udziela Sew. 8.—,
Walczyński St. 8—, Wasilewski Z. 8.-, Wilkiewicz ks. J. 4-, Witanowski M. 8.—, Wojnarówna M. 2.—, Wydział pow. Borszczów 8.—,
Wydział pow. Brzeżany 8.—, Wydział pow. Buczacz 8.—, Wydz. pow’
Dobromil 8.—, Kraków 8.—, Wydz. pow. Sokal 8.-, Wydz. pow. Turka
8—, Wydz. pow. Wadowice 8.—, Wydział pow. Złoczów 8.—, J. E. Za
leski F. 10.—, Załuski J. 2.—, Żmigrodzki M. 8.—, Zych Fr. 8.—.
Za rok 1910: Maryański ks. A. 6.—.
Razem: Kor. 813.
Józef Pelczarski
skarbnik.
— 167 —
Wydawnictwa
Towarzystwa Ludoznawczego we Lwowie.
Cena K. h.
Czaja Stan ¡sław. Szopka krakowska. Kraków 1905. .
.
. 1—
Chybiński A. dr. O metodach zbierania pieśni ludowych
Lwów 1908............................................................................
Daszyńska-Goli ńska Zofia dr. Badania nad alkoho
lizmem w Galicyi zachodniej. Lwów 1902................................—.50
D o b r z y c k i St. dr. prof. „Ludowość" w Sobótce Kochanowskiego. —.40
Gawroński Raw i ta Fr. Szczedrówki z powiatu dobromilskiego Lwów 1899 ............................................................................ 4()
Gomme G. L. Folklor. Podręcznik dla zajmujących się ludoznawstwem. Lwów 1901. Cena księgarska 2 k. dla członków
1.
Gustawicz Bronisław. O ludzie podduklańskim. Lwów 1901.
1—
K rće k F ra n c i sz e k dr. Pisanki w Galicyi. Lwów 1908 .
. —.50
— Sobótka w Galicyi. Lwów 1898................................................ —50
Młynek Ludwik. Uwagi nad pieśniami ludu wielickiego
Lwów 1900................................................................................. —-50
— Zabawy sierskich pasterzy. Lwów 1902. Cz. 1—2. .
.
. 1—
Pamiętnik z j a z d u etnograficznego we Lwowie. Lwów' .
. 2.—
Pieśni nabożne na cały rok kościelny. (5 zeszytów)
.
• 5—
Schneider Józef. Z kraju hucułów. Lwów 1899 .
.
.
• —50
Udziela Seweryn. O strojach, budowlach, sprzętach i naczy
niach w Sądeczyźnie. Kraków 1905......................................... —-80
Witort Jan. Filozofia pierwotna. (Animizm). Lwów 1900. .
.
1.60
— Zarys prawa zwyczajowego ludu litewskiego .... 4.—
Zdziarski S t a n i s ł a w dr. Ludowość wpoezyi polskiej XIX. w.
Lwów 1900
........................................................ '
'
'
'60
— Pierwiastek ludowy w poezyi A. Mickiewicza. Lwów 1898. .
1.50
Nieliczne, pozostałe komplety „Ludu“ (14 tomów) w cenie
140 K. za egzemplarz, pojedyncze zeszyty po 1 K.
Do nabycia w administracyi Towarzystwa.
Pelczarski, Lwów, Trzeciego Maja 16).
(Józef