752738ac6175d23dc044ac4ae050122b.pdf
Media
Part of Dodatek do słownika polskiego / Lud, 1909, t. 15
- extracted text
-
Materyaty i poszukiwania
VIII. Przemysł artystyczny. Użytkowanie motywów
swojskich w stolarszczyźnie, drukarstwie, jubilerstwie i t. d.
IX. Samopomoc społeczna.
Odezwa, z której te szczegóły czerpiemy, kończy się słowami
Karłowicza: »Materyał dla przyrodników, jak powiada Karłowicz,
lekarzy, matematyków, prawników, jest wieczny i nieruchomy; mogą
oni badać powoli, z pokolenia na pokolenie, licząc na to, że przy
roda i człowiek byli i będą wieczne. Lecz ludoznawcom grunt codzień usuwa się z pod stóp; ocean postępu co chwila porywa i po
rywa i pochłania cząstkę brzegu, na którym spoczywają pamiątki
i przeżytki przeszłości; nam przeto wielki pośpiech jest nakazany,
czego dziś, jutro nie ocalimy, to na zawsze w otchłaniach utonie.
Raźno więc i zgodnie pracujmy, bo wkrótce może być zapóźno».
Poszukiwania. Przystępując do wydawnictwa listów, mów
i poezyi księcia K a z i m i e r z a-N e s t o r a Sapiehy (generała
artyleryi Litewskiej i marszałka konfederacyi Litewskiej; 1757—1798)
zwracam się z uprzejmą prośbą do tych wszystkich, którzy są w po
siadaniu wymienionych lub innych pism Kazimierz a-Nestora
Sapiehy (lub mają w tym kierunku jakąkolwiek wiadomość) o ła
skawe udzielenie mi o nich informacyi.
Władysław ks. Sapieha.
Krasiczyn (Galicya).
Dodatek do Słownika Języka Polskiego Karłowicza,
Kryńskiego i Niedźwiedzkiego.
(Ciąg drugi).
(por. Lud 1908 str. 294—5).
11. Bezkoniec. »Więc ty im rzeknij, że żywot i słońce za
trzymał człowiek na włosie pędzlowym, jako na rzęsach ducha, że
w bezkońce otchłani wziera spojrzeniem takowem«... C. Norwid,
Wybór Poezyi w wydaniu Zrębowicza (Lwów 1908), str. 127.
W Zesz. I., str. 124 jest tylko bezkończy.
12. Chrzęt. »Nowej zbroi chrzęty«,
W Zesż. II., str. 304 tylko chrzęst.
- 138
C. Norwid (1. c. 100).
Materyały i poszukiwania___________________
13. Chwalny. Do przykładów w zesz. II., str. 308, wziętych
z dawnej poezyi, dodać można przykład nowy z C. Norwida: »Niech
rym cenią, ile on chwalny?! (1. c. 135).
14. Czerepa. »Z czerepy onej maść po dziś dzień płynie«,
C. Norwid (1. c. 54). Por. Zesz. III., str. 384: Czerep [Czerepaj.
15. Dniowo. »Żeby ci posłać cały świat w obrazku i uogólnić,
co się dniowo kreśli«... C. Norwid (I. c. 26).
16. Iłknieć. »Na posuchę iłknie ślina«, C. Norwid (1. c. 19)
Por. Zesz. VIII., str. 168: Jełczeć.
17. Kościelić s ę. »Co zaś — do dziejów Polski — jak się
dzielą, to bardzo łatwo skreślić — heroiczne, które się z ducha
narodu ko ścielą, tak, że na końcu ich są polityczne wypadki,
akby gips zewnętrzny gmachu«, C. Norwid (1. c. 60).
18. Latoroska. »Winnej maci 1 atoroska«, C. Norwid (I. c. 80).
Por. Zesz. XI., str. 693: La toros tka.
19. Lamki. »Wszystko mi tu łam kie, kruche, gdzie obrócę
dłoń, ruina«. C. Norwid (1. c. 19). W Zesz, XI., str. 793: łamliwy,
łam ny, ło m i s t y.
20. Oczywistnić. »Pochopnie, lubo nienajrozważniej, mówi się,
że: parabola nie dowodzi niczego... Juźci tak jest, bo paroboli za
daniem nie jest dowieść, ale uoczywistnieć — jedna zatem parabola
oczywistni, lecz wszystkie razem uważane parobole nietylko, że
dowodzą, ale dowodzą tak bardzo ogromnej rzeczy, że strach święty
bierze pomyśleć o tern«... C. Norwid (1. c. 161).
21. Odpomnić. »Wolę... nie od pomnie, że zwiedziłem
Piekło«... C. Norwid (1. c. 128). »O dpo m n ę karty mojej księgi«,
(ib. 135).
22. Odpoczynać. »O! gdybym jedną kaplicę zobaczył, ...gdzieby
się swoiski duch raz wytłumaczył, ...gdzieby kamieniarz, cieśla,
mularz, poeta — reszcie męczennik i rycerz odpoczął w pracy,
czynie i modlitwie«... C. Norwid (1. c. 64). Do tego sam poeta
taką przypisał uwagę: »Od-począł znaczy począł na nowo,
począł w drugiej potędze« (ib. 148).
23. Ogromnia. »A tobie Wschodzie znaczę dzień widzenia, gdy
już jednego nie będzie sumienia w ogromni twej«, C. Norwid
(1. c. 57). W Zesz. XVIII., str. 720: ogrom, ogrom noś ć.
24. Pierwotraw. »Więc — mamże oczy zakryć i paść twarzą,
wołając kopyt niech mię grady zmażą, jak pie rwo-traw«.,.
C. Norwid (1. c. 56).
— 139 —
____________________ Materyały j poszukiwania____________________
25. Pogodnolicy. »Kto ten Monarcha? Kto? co w oblężonej
stolicy, gdy mury miasta drżą... sam i pogodnolicy«... C. Norwid
(1. c. 121).
26. Pośrednie!. W Zesz. XXIV., str. 794 brak przykładu.
Dostarcza go C. Norwid (1. c. VII.): »Umarła ona (Poezya), ta
wielka niepojednanych dwóch sfer pośrednie a«.
Tad. Smól.
Kair.
— HO —