ab4112a560db1fcce9758872d4c67eda.pdf
Media
Part of Odpowiedzi na zapytania / Lud, 1908, t. 14
- extracted text
-
— 396 —
I wydać sie może
i wybrać sie może,
ale od lezyska
nima wymówiska.
Oj ciężki, oj ciężki jest ten kamień młyński,
A jesce dużo cięzsy ten stan małzyński.
Oj bo kamień młyński
ciągle wodą płynie,
a ten stan małżyński
nigdy nie zaginie.
W całym „opisie“, który doprowadziliśmy do końca, pio
senki ząjęły stosunkowo dużo miejsca. Prócz nowych, przyto
czyliśmy także mniej oryginalne, które są z pewnemi odmianami
wspólną własnością ludu polskiego, a to dlatego, że gdyby
wszyscy i ja na ostatku jedynie z tej racyi nie chcieli je spisać,
to skarby te, obecnie szeroko znane, byłyby kiedyś nieznane
nikomu.
Odpowiedzi na zapytania.
Goszyce, wieś w powiecie miechowskim, gub. kielecka.
1) Bocian — nie ma nic szczególnego. Wyraz „boćko“
oznacza i tu: straszydło.
2) Piast, piasta. Używa się na oznaczenie pewnej
części koła.
3) Stępa. Jest znana i używana; kształt zwyczajny (patyk
prosty, wydłubany itd.). Tłuką w niej krupy (jęczmień), a przez
tłuczenie zdejmuje się skórę z ziarna jęczmiennego, tak że zo
stanie samo czyste ziarno; jak jest suchy, skrapia się wodą.
4) Socha. Są to słupy w stodole do podpierania dachu.
5) O smokach: św. Jerzy — niema żadnych podań.
Maryan Goyski.
397 —
Odnośnie do zapytania w zeszycie I i 11 „Ludu“ (str. 183)
pogaję wiadomość z Królina, powiatu mościskiego:
1) Bocian. Nazywają go „buźko“. Przezwisk żadnych
mu nie nadają, bo mają dla niego wielki respekt Dobrze się
będzie wiodło temu, na czyjej chacie „buźko“ gniazdo założy.
Ktoby zaś gniazdo jego uszkodził, to „buźko“ z pewnością
przyniósłby w dzióbie ogień z pola i pożarby wzniecił. Paste
rze, zobaczywszy bociana, krzyczą:
„Buźko pan, buźko pan,
Maje skryła i żupan“.
2) Smok. Nazwa: c m o k, a częściej „drak“ (! Ciekawe,
w jaki sposób przyjęto od Niemców ten wyraz!). Cmok ma
7 głów i dwoje skrzydeł. 7 paszcz, zieje ogniem. W baśniach
występuje bardzo często.
3) Święty Jerzy. Był to rycerz, który ocalił pewną
królewnę, przeznaczoną na pożarcie „cmokowi“, to jest zabił
cmoka, a potem z królewną się ożenił.
4) Niema.
5) Niema.
6) Stępa. Narzędzie składające się. z 2 części: spodniej
i wierzchniej. Część spodnia zrobiona jest z klocu drzewa w ten
sposób, że w grubszej części wyżłobiono dziurę głęboką mniej
więcej 60 cm. a szeroka o średnicy 30 cm. Część ta nazywa się
głową. Poza głową kloc jest wyciosany w dwie równoległe
belki w poziomie wierzchu głowy, a ze spodu podciosane. Na
końcu wbite są nogi. W wydrążenie między obydwie belki
wchodzi część wierzchnia zwana stęporem. Jest to belka mająca
na tylnym końcu poprzecznie wbitą ośkę, a na przedniej kloc
dostosowany do wydrążenia w stępie. Powyżej tego kloca przy
bity jest do stępora kawałek klinowato zastruganego drewna
dla większego rozmachu.
W stępie tłuką proso na jagły, tudzież jęczmień na pęcak,
pszenicę na „kutię“ i siemię konopne i lniane na olej.
7) Niema.
8) Niema.
9) O b y ś c i e, Obejście. Nazwą tą objęta jest cała
zagroda z podwórzem, sadem itd. Części obejścia: podwórze,
zatyle, sad.
10) Niema.
Kazimierz Króliński.