9a57c41b87447a92f130dd169ebabd8f.pdf
Media
Part of Nazwiska i przydomnki mieszkańców Skawicy / Lud, 1908, t. 14
- extracted text
-
160 —
w morzu jest kamień. Rozbijesz ten kamień, przyjdziesz tu do
nieba i powiesz mi, coś tam widział. 1 Anioł zrobił tak, jak mu
Pan Bóg kazał, wrócił do nieba i powiada: Takiego maleńkiego
robaczka widziałem, żem go ledwie dojrzał. A wtedy mu Pan
Bóg na to: Widzisz, ja i na dnie w morzu wiem o najmniejszym
robaczku, tobym i o tych dzieciach nie zapomniał.
Zapisał Władysław Semkowicz.
Nazwiska i przydomki mieszkańców Skawicy.
Wieś Skawica leży nad rzeką tego samego nazwiska, u stóp
Babiej Góry, przy drodze prowadzącej z Makowa na Węgry,
w powiecie myślenickim. W roku 1900 liczyła 1921 mieszkań
ców. Oto ich nazwiska i przydomki: Batos Jan: Jąnuś od ko
wali (tak nazwany od miejscowości Kowalówka).
Bartąnek (Bartunek).
Barzak Wawrzyniec: Wawrzak.
Bednarcyk: Malarcyk.
Bisaga: Halcąn (= Halcyn); Halka dziewczyna, ko
chanka jego.
Borowy; jeden ma przydomek „Baruś“ od krętych wło
sów, podobnych do wełny barana (na barana wołają zdrobniale
„baruś“);
drugi: Bycak, tęgi chłop, jak byk.
Brzana: Piergies.
Buba Michał: Michał Bubów albo Wałek.
Bubiak.
Capek:jeden Capuś;
2-gi, któremu na imię Michał: Michalica aibo „tfórz“ (po
gardliwa nazwa od zwierzęcia tchórza);
trzeci (Jan): Jąndzia albo: Jąnek z góry, albo: papok
cyrwony (rumiany na twarzy);
czwarty: Maciosek, wójt uod drogi;
piąty: sołtys, uod Francaka.
Ceremuga.
Chowany: 1-szy: Plascak; 2-gi: Skolocąn chłop.
Carnota: Sumera.
— 161 —
Carny; jeden: Majcherek, 2-gi: stary wójt; 3-ci (Szymon);
kwak (= karpiel, albo Sąmun (= Szymon) uod Carnego;
czwarty: Paweł uod Carnego; 5-ty ■ Chudziasek.
Dańcak: Dajcak.
Dyrc; jeden: Stec; 2-gi: Skuta; 3-ci: Wojtusiak; 4-ty: Ta
laga, tarlaga; 5-ty: Jniak; 6-ty: Makowiak; 7-my: Kulawiak;
8-my: Pytusiak; 9-ty (Jan): Jasiek Sąmusiów albo Sąmuś
(= Szymuś); 10-ty: Wróbelek; 11-ty: Policka; 12-ty: Barcicąn
Jasiek; 13-ty: Krakowiak; 14-ty: Ruby ( = gruby); 15-ty: Ku
lawy z Pabiski; 16-ty: uod Kanie; 17-ty: Psia dupa, Marecek,
Leśny,; 18-ty: Sikońcyk ; 19-ty: Sąmuś.
Ficek; 1 Herudek; 2. (Michał): Krześnicek albo Michałek;
3. któremu na imię Klemens : Klimcątko.
Florcak: Maciek Florek uod Palucha.
Francak: do Gaska (Gąsek).
Fujak.
Gąsek: Smyrak
Groń: Do Suwajki t. j. jego matki, bo on był „nabytni“ t. z. urodzony przed ślubem (może to także znaczyć „in
nego ojca syn“).
Guzik: Chrupyta (t. j. chciwiec), Gura, Kaca, Malej; jego
żona „wykrątorka“ ; jego córka „kusicielka“.
Janiec: Jajcyk.
Kacmarcyk Jan: Jasicek.
Kardaś.
Kasela.
Kawulak: Maćków Michał, chociaż mu na imię Wojciech.
Kocur.
Koprzak.
Kozina (mężczyzna).
Kudzia; jeden: Warciak; 2-gi: Kopiecka; 3-ci (Maciej)
Maciek z Krzywalni (Krzywalnia, nazwa Polany).
Lasek.
Leder, Leger, (Niemiec, gajny arcyksiążęcy ’)•
Makoś.
Malik: Bołdon.
’) Z niem. Jäger. Tak samo przekręcają ten wyray w Stalach (po
wiat tarnobrzeski). Kto służył wojskowo przy „strzelcach“, mówią
o nim tutaj, że był legrem. Uwaga Redakcyi.
Lud. Rocznik XIV.
11
— 162 —
Małyśa Jan Kanty; jeden: Kantek uod Małyse = z roli
Małysowej; przysłowie „u Małyse dziewki łyse“; Marek; 2-gj
Brzysków z Suchej Góry; 3-ci Urbaniocąn Michał; 4-ty: Kantuś z potoka; 5-ty Urbaniocan Jązuś (Józuś); 6-ty : z Kamieńca,
Mrugać; 7-my: Źraty.
Marsałek; jeden Marsałecek; 2-gi: Kasocek ; 3-ci: Kadelak == chciwy, który pragnie wszystko zabrać; przezwisko: ty
kadelo nienazarty!
Mazur.
Migas; 1. Dominicąn; 2. uOpal (= czarny, opalony) albo
Kasycków Wojtek; 3. Kuba, Kubisko (na imię mu Jakób);
4. Kubajskiego Pietrek; 5. Kulawy.
Miziak: Marąnin (Marynin mąż).
Mikut.
Mosór: uOleś, chociaż jednemu na imię Jan, drugiemu
Józef.
Motał: Sidziniak (ze Sidziny).
uOskwarek.
Pacyga; 1. Sąmek Matusów albo Zastępca (bo zastępo
wał wójta); 2. Błasiów (syn Błażeja); 3-ci: Barancąn Pietrek;
4-ty: Niziak; 5-ty: Wojak, Kwaselnica; 6-ty: Matus (chociaż
mu na imię Wojciech); 7-my; Leśny; 8-my: Kucharz; 9-ty: Kaźmirek (na imię mu Józef); 10-ty: Majęrz; 11. Malik.
Pająk: Zabielak.
Paluch Józef: Futrocków Jązuś: 2-gi Kapuściany.
Pasieka: 1. Cakanek; 2-gi Furgielos.
Peniak: Paniak, doktor.
Piasecny: do Skórki.
Piasek.
Polak: Polacek uod Francaka.
Radwan: Janosik; żona: janosicka.
Rusin: z Tokarnego (Tokarne albo Tokarniak — nazwa
polany.
Sarlej; jeden: Lemieusek; 2-gi: do Kołodzieja ; 3-ci: Koziniak (syn Koziny).
Scurek; 1. Janek uod Buby; 2-gi Marąniacon sąn = Maryniecyn syn (od roli Maryniakowej).
Sender albo Sendrzak.
Sikońcyk: Sikoń.
Skuta.
— 163 —
Smyrak: Smyrąń; Subjekta („ty smyroniu! ty subjekto!“
przezwiska obelżywe).
Sobaniak.
Solek Michał: syn Pawłów, Pawełek.
Spyrka.
Stec.
Stopa; jeden: Burasek; 2-gi: Knapek,
Surzyn: Surzynek.
Suwaj: Barański.
Safraniec.
Skolnik: Dorciocek.
Surleta.
Toka.
Torba: Nacelnik. Nazywano go „nacelnikiem“, bo był
małego wzrostu; uważał on to za wielką obelgę tak dalece,
iż tych, którzy go tak nazywali, oskarżył przed sądem w Makowie o obrazę honoru, ku nie małemu rozweseleniu ówcze
snego „naczelnika“ sądu p. G.
Trzebuniak.
Warta: Maciuś.
Wiecheć: Wiekciak.
Wilk.
Wójcik.
Wojtycko; 1-szy: do Jobka (Jobek); 2-gi: Pietrek Wojtycków albo Cielusacek ; 3-ci: Walancine (—nej) syn ; 4-ty; Sąmciaga (na imię mu Szymon); Cielusak, cielny, cielna głowa.
Wronka: Borys.
Zając; jeden Spytkowniak, drugi: Biedą.
Zajda.
Zęmlik (Zemlik); 1. Jadrąn (— Jadryn, syn Jagi); 2-gi :
Wetoń (jakoby nie miał rogów, pogardliwie; „wetoń“ znaczy:
wół bez rogów, „wetula“ krowa bez rogów); 3-ci: Kwacek =
karpiel, (tutaj nazywają karpiele „kwakami“), bo jest niski
a gruby; 4-ty: Błażek uod Buby; 5-ty: Stasek uod Buby; 6-ty
Pancąn chłop. Panką nazywano żonę Zemlika, więc stąd Pancąn (Pancyn) sęn (syn), Pancęn chłop.
Zguda: Hadukant (adwokat).
Żurek: Pereł.
Zywcak Jan Kanty: Kantuś uod uOrawców. (Jedna polana
nazywa się u Orawcowa, blisko Orawy).
— 164 —
Jeszcze kilka słów o imionach chrzestnych.
Kalendarz Świętych, których imiona nosili mieszkańcy
Skawiny w tym okresie czasu, z jakiego te zapiski pochodzą,
jest bardzo ograniczony, zawiera bowiem tylko 19 imion mę
skich, a i w tej liczbie są tylko cztery szczególniej uprzywile
jowane, pięć znacznie mniej, a resztę zaledwie przez trzech,
dwóch lub jednego mieszkańca używane.
1 tak na 265 zapisanych mężczyzn było:
85 Józefów,
45 Wojciechów,
41 Janów,
25 Michałów,
następnie:
13 Klemensów,
12 Szymonów,
11 Piotrów,
7 Maciejów,
6 Błażejów,
Natomiast Jakóbów, Wincentych i Stanisławów było zale
dwie po trzech; Franciszków, Jędrzejów, Wawrzyńców po dwóch,
a tylko po jednym Antonim, Marcinie, Pawle i Tomaszu.
Spisałem na podstawie informacyi, udzielonej mi uprzej
mie w r. 1878 przez p. Józefa Florczaka, ówczesnego ucznia
gimnazyum wadowickiego, dziś katechetę w szkole wydziało
wej w Podgórzu.
Kraków 1906.
IV. Kosiński.
Legendy Chrystusowe.
Pod tym tytułem ogłosiła znana poetka szwedzka, laurea
tka szwedzkiej Akademii, Selma Lagerlof, *) zbiorek legend, od’) Selma Lagerlof. Legendy Chrystusowe. Przekład
Wandy Młodnickiej. Lwów. Nakład księgarni polskiej B. Połonieckiego
Warszawa E. Wende i Spółka. 1905. str. 227.