45182ccc03533f7ee37df1ecd52f6e24.pdf
Media
Part of Ś. p. Karol Potkański / Lud, 1907, t. 13
- extracted text
-
J.BUKO^SKL-
NEKROLOGIA.
Ś. p. Karol Potkański.
Jeden z najstarszych członków Towarzystwa Ludoznawczego lwow
skiego i jeden z redaktorów jego naukowego organu „Lud
żyć prze
stał ku żalowi szczeremu wszystkich, którym na prawdę drogi postęp
a miłą sława nauki polskiej, w Zakopanem, w sierpniu 1907 r.
Potkański Karol — tak brzmi ręką jego napisana biografia urzę
dowa, — „urodził się 1862 r. w Prędocinku, w Królestwie Polskiem.
Uczęszczał do szkół i na uniwersytet w Krakowie. W r. 1887 i 1890 od
bywał podróże naukowe do Lipska i Paryża. W 1901 r. zamianowany pro
fesorem nadzwyczajnym historyi powszechnej w Uniwersytecie krakow
skim“. Wiadomość powyższą uzupełniając również lapidarnie, trzeba do
dać do faktów przytoczonych, że nieboszczyk zrazu był w szkole Jagiel
lońskiej docentem historyi polskiej, potem przeszedł na powszechną,
a skończył na austryackiej, aczkolwiek dzieje przeszłości narodowej były
zawsze dziedziną najbliższą jego aspiracyi naukowych,
że następnie
w r. 1902 dostało mu się w udziale największe odznaczenie uczonego
polskiego: członkostwo Akademii Umiejętności.
Rozpocząwszy zawód pisarski 1885 r. rozprawą: „Zapiski herbowe
z dawnych ksiąg ziemskich, przechowanych w archiwach radomskiem
i warszawskiem“, („Archiwum Komisyi histor.“, t. IV, 1886), Kraków 1885 —
w której dał bardzo ciekawe uzupełnienie inskrypcyi herbowych ogólno
polskich, mógł o sobie powiedzieć, że aż do tchu ostatniego „nullus aunus sine linea“ 1 Już chronologiczne zestawienie prac jego rzuca światło
— 349 —
dobitne na niwę, którą uprawiał, i na owoce, które badaniami swojemi
z niej dobył.
Oto ich szereg: „Zagrodowa szlachta i włodycze rycerstwo w wo
jewództwie krakowskiem w XV i XVI w.“ („Rozprawy Wydź. hist. filoz.
Ak. Um.“, t. XXIII), 1888. -- „O pierwotnem osadnictwie w Polsce“ (Bulle
tin de 1’ Ac. Crac.), 1889.
„Naukowa działalność L. Darguna“ („Prze
gląd polski“) 1893. — „Die Ceremonie der Haarschur bei den Slaven und
Germanen“ („Anzeiger der Ak. der Wiss.“), 1896. - „Postrzyżyny u Sło
wian i Germanów“. („Rozprawy Wydź. hist, filoz. Ak. Um.“ t. XXXII),
1895 — „Grenzen und Ansiedlungen des Tatralandes, Podhale (»Anzeiger der Ak. der Wiss.“), 1896. - „Studya nad pierwotnem osadnic
twem Polski“, 1896. — „Napis grobowy Bolesława Wielkiego“, 1896. —
„Krakau in der Zeit vor den Piasten“ („Anzeiger der Ak. der Wiss.“)
Krakau, 1897. — „Krakow przed Piastami.“ („Rozprawy Wydź. hist, filoz.
Ak. Um.“, t. XXXV), 1897. — „Lachen u. Lechiten “ („Anzeiger der Ak.
der Wiss.’“) 1897. — „Lachowie i Lechici.“ („Rozprawy Wydź. filolog. Ak.
Um “ t XXVII) 1897. — „Pierwsi mieszkańcy Podhala.“ („Pamiętnik To
warzystwa tatrzańskiego“) 1897. - „Walka o Poznań. 1306-1312. Studya
nad XIV w.“ („Rozprawy Wydź. hist. filoz. Ak. Um.“ t. XXXVIII) 1899.
Zdrada Wincentego z Szamotuł. Studya nad XIV w.“ (Tamże), 1899. —
"Daty zjazdów koszyckich, 1373, 1374 i 1379. Studya nad XIV w. (Tamże,
t. XXXIX) 1900. — „Sprawa restytucyi, r. 1374 i 1381. Studya nad XIV w.
(Tamże) 1900. — „Granice biskupstwa Krakowskiego“ („Rocznik Krakow
ski“ t IV) 1900 — „Jeszcze o Piaście, z powodu rozprawy prof. Brücknera .
(„Kwartalnik historyczny“) 1900. - „Badania historyczne i etnologiczne
nad rozsiedleniem plemion polskich“. („Bulletin de 1 Ac. Crac. ), 1900.
„Jeszcze sprawa restytucyi.“ („Rozprawy Wydź. hist. filoz. Akaddemn
Um.“ t. XLI) 1901. — „Opactwo na łęczyckim grodzie.“ (Tamże) 1901.
„O pochodzeniu Słowian.“ („Kwartalnik histor.“) 1902 — „Geneza organizacyi grodowej w Polsce“. („Sprawozdania Ak. Urn. Wydź. histor filoz. ),
1905 — O pochodzeniu wsi polskiej “ Lwów, 1905.
„Konstantyn i Metodeusz“;’Kraków, 1905. - „Zajęcie Wielkopolski (r 1313—1314). Studya
nad XIV w.“ („Rozpr. Wydź. histor. filozof. Ak. Um. t. XLV11) 1905.
Polska zatem, z jednej strony ograniczona mgłami historycznemu,
z drugiej wiekiem XIV/XV, — więc w okresie najstarszym, stanowiła dzie
dzinę działalności Potkańskiego. Nie miejsce tutaj na jakąkolwiek ocenę
krytyczną jej wyników, ale podkreślić trzeba dwie jej strony wybitne:
że z szablonowością nic wspólnego nie miała nigdy, — ze me uznając
powag ani swojskich ani cudzych, fundamentów do rozświetlenia prawdy
szukała zawsze najszerszych. Takie podwaliny, zdobyte — jak naturalna
tylko wielkim zasobem wiedzy a wsparte zdolnościami tworczemi i bo
gactwem intuicyi podbijającej, uczyniły Potkańskiego uczonym miary
niezwyczajnej, uczonym nowożytnym w najszlachetmejszem tego słowa
znaczeniu
•
Szkoda, okrutna szkoda dla całej nauki polskiej, dla polskiej etno
logii która stanowiła jeden ze szczegółów bardzo ważnych w owych sze
rokich fundamentach prac Potkańskiego, że omyliwszy nadzieje, padł jak
kłos przedwczesny...