67c40a4a214c53544cab377a64bb7428.pdf
Media
Part of Przyczynek do zwyczajów prawnych ludu polskiego przy końcu XVIII stulecia / Lud, 1907, t. 13
- extracted text
-
— 254 —
Przyczynek do zwyczajów prawnych ludu
polskiego przy końcu XVIII stulecia.
W posiadaniu mojem znajduje się bardzo ciekawy orygi
nalny akt dobrowolnej ugody pomiędzy dwoma braćmi Armatysami, Maciejem i Marcinem, ze wsi Skrzyszowa w Tarnowskiem, rzucający nieco światła na zwyczaje prawne naszego
ludu przy końcu XVIII w. Maciej Armatys, niezadowolony z oj
cowskiego działu, miał ustawiczne pretensye do brata Marcina,
wskutek czego „działy się różne kłótnie pomiędzy bratami".
Wreszcie obaj bracia „zwiedli się do Rodzica“ i zaprosili „Prawa“,
t. j. wójta i dwu przysiężnych, „aby Prawo wysłuchało rodzica
y zapisu“. „Rodzic zdjęty miłosierdziem“ każę Marcinowi wypła
cić 6 zł. Maciejowi, co syn posłuszny natychmiast uczynił. „Stała
się więc zgoda“ pomiędzy zwaśnionymi, którzy przyrzekli też
sobie „nigdy a nigdy w żadne kłótnie nie wchodzić“. Obecne
zaś przy tern „Prawo zakłada wadyum“ pomiędzy stronami.
Na wypadek niedotrzymania ugody ma winny złożyć po 5 grzy
wien dworowi, kościołowi i „Prawu“, 1 grzywnę szpitalowi,
a nadto otrzyma „60 nieuproszonych plag“. Wadyum więc i do
syć wysokie i dosyć bolesne.
Poniżej przytaczam wspomniany dokument w wiernym od
pisie, zachowując współczesną pisownię i wszystkie błędy wiej
skiego pisarka.
Dodać jeszcze muszę, że akt wystawiony na papierze stem
plowym.
Dnia 18. Kwietnia 1789 Roku.
Po tym Wszystkim Co sie działy różne kłótnie pomiędzy
Bratami to iest Armatysami którzy mieli do Siebie różne Pre
tensye to iest Maciey do Marcina Według Młyna y Raciznyx)
W ten Sposób Zwiedli się do Rodzica y Prawa obydwa Spoi
nie Zaprosili aby Prawo Wysłuchało Rodzica y Zapisu który
Uczynił Synowi Naymłodszemu Marcinowi którego Dziedzistwem
Uczynił na Młynie y Zagrodzie a zaś Starszym Synom wyzna
czył Raciznę aby Marcin powydawał onym to iest Grzegorzowi
y Maciejowi Którem powydawał Według Wyznaczenia Rodzicielb Wyraz do dziś używany na oznaczenie raty.
255 —
skiego. Ale widząc lescze Maciey Rodzica Przy Rozumie y Pa
mięci dobry dopraszaiąc się aby mu Przyczynił Salwy który sie
Widział Skrzywdzony Co Rodzic będąc Miłosierdziem Zdięty
y Nakazał Marcinowi aby Mu iescze dał Zło 6 które na Roskas Rodzicielski Wydał zarasz Przy Prawie Maren Mac.e.ow.
y Przytym Stała sie Zgoda pomiędzy Niemi y Wyrzeczenie )....
Drugiemu ieko nigdy a nigdy W żadne kłótnie wchodzie me
beda2)... Sie Obydwa Sobie podpisiuą.
Ja Maciey Armatys podpisuię się Bratu Swoiemu Mara
nowi iako do niego Niemam Żadney Pretensyi y Nato kładę
Znak Krzy S f także y la Marcin Armatys podpisuię sie y kład
Z° Zakłada Wadyum Prawo pomiędzy Stronami Z ktoremi
sie Stała Zgoda A gdyby potym która strona to odmówiła popadłaby Winnieysza Strona Nayprzod Kościołowi Grzywien 5
Dworowi 5 Prawu 5 Spitalowi grzy 1 y Plak 60 me Upro
szonych.
My Prawo Przytym Będąc
Paweł Sępek Woyt Skrzyszów t
Maciey Chwistek Przysiężny t
Karol Pęcak Przysiężny t
Stanisław Piotrowicz.
Kalendarz staropolski
z „Monitora“ ks. Bohomolca za r. 1779, Nr. 23
Wieszczba wiejska.
W święty Paweł pan Paweł do sąiada swego
Mówił, że to te słowa są nańka mojego :
Gdy dzisiaj wiatr będzie wiał, już wojna gotowa;
Gdy chmury wiatr zbrukają, zaraza morowa;
Jeżeli śnieg lub deszcz spadnie, dobre urodzaje
Obiecuje; pogoda pokoju znak daje,
i) *) Rękopis w miejscach wykropkowanych uszkodzony. Łatwo
się jednak domyślić, że pod ) powinno być „jeden , a pod ) „na