17a31291b9b01f162f851ea3843e642b.pdf
Media
Part of Strony tytułowe i spis treści / Lud, 2016, t. 100
- extracted text
-
1
L U
D
ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO
I KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH
POLSKIEJ AKADEMII NAUK
TOM C ZA ROK 2016
2
„LUD” is regularly indexed/abstracted in:
• IBSS (International Bibliography of the Social Sciences)
• Anthropological Index Online
• CEJSH (Central European Journal of Social Sciences and Humanities)
• ERIH (European Reference Index for the Humanities); ERIH PLUS (European
Reference Index for the Humanities and the Social Sciences)
• SCOPUS
• Bibliografia etnografii polskiej (http://www.bep.uni.lodz.pl)
3
L U D
ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO
I
KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH PAN
ORGANE DE LA SOCIÉTÉ POLONAISE D’ETHNOLOGIE
ET DU COMITÉ DES SCIENCES ETHNOLOGIQUES
ZAŁOŻONY W ROKU
1895
PRZEZ
ANTONIEGO KALINĘ
OGÓLNEGO ZBIORU
TOM C
ZA ROK 2016
POLSKIE
TOWAR ZYSTWO
LU D O Z NAWC Z E
KOMITET NAUK ETNOLOGICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK
POZNAŃ – WARSZAWA – WROCŁAW 2016
RADA REDAKCYJNA
Janusz Barański, Michał Buchowski, Elżbieta Goździak (Waszyngton), Chris Hann
(Halle/Saale), Zbigniew Jasiewicz, Katarzyna Kaniowska, Gabriela Kiliánová (Bratysława),
Lech Mróz, Aleksander Posern-Zieliński, Alexandra Schwell (Hamburg)
ZESPÓŁ REDAKCYJNY
Redaktor naczelny – Danuta Penkala-Gawęcka
Zastępca redaktora naczelnego – Jacek Bednarski
Sekretarza redakcji – Natalia Bloch
Redaktor – Roman Bąk
Redaktor tematyczny (folklorystyka) – Teresa Smolińska
Redaktor językowy – Katarzyna Majbroda
Redaktor techniczny – Justyna Nowaczyk
Projekt okładki – Ewa Wąsowska
Recenzenci artykułów:
Ewa Banasiewicz-Ossowska, Marcin Brocki, Michał Galas, Joanna Janiszewska,
Zygmunt Kłodnicki, Waldemar Kuligowski, Zbigniew Libera, Jan Lorenz,
Katarzyna Łeńska-Bąk, Małgorzata Melchior, Lech Mróz,
Magdalena Radkowska-Walkowicz, Sławomir Sikora, Magdalena Waligórska
Korekta językowa streszczeń: Samuel Bennett
Tłumaczenie spisu treści: Małgorzata Rajtar
Copyright © by Polskie Towarzystwo Ludoznawcze and Authors, 2016
ISSN 0076-1435
Współwydawca tomu: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
Publikacja dofinansowana ze środków:
Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu,
Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego,
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku,
Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu,
PTL O/Kraków, PTL O/Opole, PTL O/Poznań, PTL O/Warszawa;
wydana we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim
POLSKIE TOWARZYSTWO LUDOZNAWCZE – WROCŁAW 2016
ADMINISTRACJA: 50-383 WROCŁAW, UL. FRYDERYKA JOLIOT-CURIE 12
TEL. 71 375 75 83, FAX 71 375 75 84
e-mail: ptl@ptl.info.pl, http://www.ptl.info.pl
REDAKCJA: 61-614 POZNAŃ, UL. UMULTOWSKA 89d
TEL. 61 829 13 64, 61 829 13 85, 61 829 13 84
e-mail: danagaw@amu.edu.pl; jbed@amu.edu.pl; nbloch@amu.edu.pl
http://www.ptl.info.pl/?page_id=112
DRUK: Zakład Poligraficzno-Wydawniczy M-Druk w Wągrowcu
Lud, t. 100, 2016
100 tom „Ludu” ukazał się dzięki pomocy finansowej instytucji i osób prywatnych. Wszystkim wymienionym poniżej Darczyńcom serdecznie dziękujemy za
wsparcie, które umożliwiło opublikowanie jubileuszowego tomu w formie drukowanej. Jesteśmy bardzo wdzięczni za okazaną solidarność i pomoc.
Redakcja
Publikacja została dofinansowana ze środków następujących instytucji:
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego
Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku
Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu
Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
PTL O/Kraków
PTL O/Opole
PTL O/Poznań
PTL O/Warszawa
Wsparcia w formie darowizny udzielili także:
Katarzyna Barańska
Marianna i Roman Bąkowie
Elżbieta Berendt
Anna W. Brzezińska
Piotr Dahlig
Wojciech Dohnal
Mariusz Filip
Marek Gawęcki
Zbigniew Jasiewicz
Dorota Jasnowska
Irena Kabat
Janusz Kamocki
Damian Kasprzyk
Zygmunt Kłodnicki
Agnieszka Kościańska
Lucyna Król
Karolina Krzeszewska
Waldemar Kuligowski
Joanna Kurbiel
Jolanta Łodykowska-Sulima
Marta Machowska
Izabella Main
Katarzyna Majbroda
Małgorzata Michalska
Anna Nadolska-Styczyńska
Małgorzata Oleszkiewicz
Małgorzata Orlewicz
Aleksandra Paprot
Jacek Pawlik
Aleksander Posern-Zieliński
Rafał Rygalski
Aleksandra Rzepkowska
Iwona Rzepnikowska
Joanna Sienkiewicz
Agata Sikora
Teresa Smolińska
Zofia Sokolewicz
Łukasz Stanaszek
Paulina Suchecka
Anna Szyfer
Jan Święch
Marek Tuszewicki
Katarzyna Waszczyńska
Anna Witeska-Młynarczyk
Lud, t. 100, 2016
SPIS TREŚCI
I. JUBILEUSZ „LUDU”
Danuta P e n k a l a - G a w ę c k a, Setny tom „Ludu” . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Aleksandra M i c h a ł o w s k a, Biblioteka Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego . .
Marek S z a j d a, Archiwum Naukowe przy Zarządzie Głównym Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego. Zasób, funkcjonowanie oraz zadania na przyszłość . . . . . . .
Zbigniew J a s i e w i c z, Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i, Etnologia w Polskiej Akademii Nauk. Refleksje z okazji 40-lecia powołania Komitetu Nauk Etnologicznych
PAN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
15
17
25
39
II. FOCUS ON US: FOREIGN ANTHROPOLOGISTS
ON THEIR RESEARCH IN POLAND
Michał B u c h o w s k i, Mutual encounters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
Carole N a g e n g a s t, The making of reluctant socialists: class, culture and the Polish
state . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
Frances P i n e, Reflections on longterm fieldwork in Poland . . . . . . . . . . . . . 69
Chris H a n n, The Wisłok project, 1978-1985 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Marysia G a l b r a i t h, Malinowski’s legacy: reflections on ethnography in Poland, and
Poland in ethnography . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
Alexandra S c h w e l l, Kierunek – Wschód! A personal discovery of Poland . . . . . 103
Joanna M i s h t a l, Emigration, exile, and return: conducting anthropological research
in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
Juraj B u z a l k a, A journey to Przemyśl thanks to European Academia . . . . . . . . 123
Anika K e i n z, Imagining Poland – doing fieldwork in Poland . . . . . . . . . . . . 133
Jessica C. R o b b i n s - R u s z k o w s k i, Exploring the „shadow side” of ethnographic
research on aging in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Iuliia B u y s k y k h, A Ukrainian scholar in Poland: notes in the margins . . . . . . . 153
III. ARTYKUŁY
Katarzyna M a j b r o d a, Postmodernistyczne otwarcie w polskiej antropologii społeczno-kulturowej. Projekt urzeczywistniony? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
8
Magdalena K o z h e v n i k o v a, Człowieko-zwierzęce hybrydy i chimery w nauce.
Historia i współczesność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
Jacek N o w a k, Żydowscy sąsiedzi. O więziach społecznych w pamięci mieszkańców
południowej Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
Magdalena Z a t o r s k a, Lokalne interpretacje pielgrzymek chasydzkich do Polski
i na Ukrainę (Lelów, Leżajsk, Humań) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
IV. KOMUNIKATY
Agata Agnieszka K o n c z a l, Korniki, świerki, leśnicy i ekolodzy. Spór o Puszczę
Białowieską jako konflikt odmiennych wizji natury . . . . . . . . . . . . . . . . 257
Olga S o l a r z, Przedstawienia węża na cmentarzach pogranicza polsko-ukraińskiego . . 267
V. ROZMOWY I WSPOMNIENIA
Dziennik czynności Zofii Cieślanki (oprac. Maria Zachorowska i Andrzej Rataj;
wprow. Roman Reinfuss) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
VI. RECENZJE I NOTY RECENZYJNE
Grażyna K u b i c a, Maria Czaplicka: płeć, szamanizm, rasa. Biografia antropologiczna,
Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2015 (Zbigniew Jasiewicz) . . 305
Małgorzata M a j (red.), Antropologia i etnologia w czasie wojny. Działalność
Sektion Rassen- und Volkstumsforschung Institut für Deutsche Ostarbeit, Krakau
1940-1944, w świetle nowych materiałów źródłowych, Kraków: Wydawnictwo
Uniwersytetu Jagiellońskiego 2015 (Filip Wróblewski) . . . . . . . . . . . . . . 312
Christopher P i n n e y, Photography and Anthropology, London: Reaktion Books 2011
(Filip Wróblewski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316
Inga B. K u ź m a, Domy bezdomnych. Badania sytuacji kryzysowych, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2015 (Adam Pomieciński) . . . . . . . . . . . . 319
Hubert W i e r c i ń s k i, Rak. Antropologiczne studium praktyk i narracji, Warszawa:
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2015 (Anna Witeska-Młynarczyk) . . 323
Rastislava S t o l i č n á - M i k o l a j o v á, Socializmus na tanieri. Možnosti a praktyki
stravovania obyvateľov Slovenska v rokoch 1948-1989, Bratislava: VEDA 2015
(Zygmunt Kłodnicki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
Jaroslav M a l i n a, Anti-encyklopedie anti-antropologie. A-Ž, Brno: Akademické
nakladatelstvi CERM 2013 (Waldemar Kuligowski) . . . . . . . . . . . . . . . . 330
Waldemar M a j c h e r (red.), Nasze dziedzictwo kulturowe, cz. 1: Warmia, Mazury,
Olsztyn: Fundacja Dziedzictwo Nasze 2014 (Anna Szyfer) . . . . . . . . . . . . 332
Dobrosława W ę ż o w i c z - Z i ó ł k o w s k a, Emilia W i e c z o r k o w s k a (red.),
Kalina J a g l a r z (współpraca red.), Wilki i ludzie. Małe kompendium wilkologii,
Katowice: grupa kulturalna.pl 2014 (Iwona Rzepnikowska) . . . . . . . . . . . . 334
9
VII. KRONIKA
92. Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Wrocław, 23 września 2016 (Mariola Tymochowicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
Sprawozdanie z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego za okres od września 2015 do sierpnia 2016 roku (Piotr Grochowski) . . 344
Posiedzenie Komitetu Nauk Etnologicznych PAN inaugurujące kadencję 2016-2019,
Warszawa, 4 lutego 2016 (Aleksander Posern-Zieliński) . . . . . . . . . . . . . 351
Posiedzenie plenarne Komitetu Nauk Etnologicznych PAN, Kraków, 21 kwietnia
2016 (Irena Kabat) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352
Konferencja „Jaka refleksja o kulturze jest dzisiaj potrzebna Europie? Wyzwania,
dylematy, perspektywy”, Wrocław, 22-23 września 2016 (Katarzyna Majbroda) . . 355
Notes on the authors (special section) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361
Noty o autorach artykułów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364
Nowa redakcja „Ludu” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365
Informacje dla autorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367
10
Lud, t. 100, 2016
CONTENTS
I. JUBILEE OF „LUD”
Danuta P e n k a l a - G a w ę c k a, The 100th volume of “Lud” . . . . . . . . . . . . .
Aleksandra M i c h a ł o w s k a, The Library of the Polish Ethnological Society . . . .
Marek S z a j d a, The Scientific Archive located at the Main Board of the Polish
Ethnological Society. Collections, functions and future aims . . . . . . . . . . .
Zbigniew J a s i e w i c z, Aleksander P o s e r n - Z i e l i ń s k i, Ethnology in the Polish
Academy of Sciences. Some thoughts on the 40th anniversary of the establishment
of the Committee of Ethnological Sciences at the Polish Academy of Sciences . .
15
17
25
39
II. FOCUS ON US: FOREIGN ANTHROPOLOGISTS
ON THEIR RESEARCH IN POLAND
Michał B u c h o w s k i, Mutual encounters . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
Carole N a g e n g a s t, The making of reluctant socialists: class, culture and the Polish
state . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 61
Frances P i n e, Reflections on longterm fieldwork in Poland . . . . . . . . . . . . . 69
Chris H a n n, The Wisłok project, 1978-1985 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83
Marysia G a l b r a i t h, Malinowski’s legacy: reflections on ethnography in Poland, and
Poland in ethnography . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93
Alexandra S c h w e l l, Kierunek – Wschód! A personal discovery of Poland . . . . . 103
Joanna M i s h t a l, Emigration, exile, and return: conducting anthropological research
in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
Juraj B u z a l k a, A journey to Przemyśl thanks to European Academia . . . . . . . . 123
Anika K e i n z, Imagining Poland – doing fieldwork in Poland . . . . . . . . . . . . 133
Jessica C. R o b b i n s - R u s z k o w s k i, Exploring the „shadow side” of ethnographic
research on aging in Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Iuliia B u y s k y k h, A Ukrainian scholar in Poland: notes in the margins . . . . . . . 153
III. ARTICLES
Katarzyna M a j b r o d a, The postmodern opening in Polish socio-cultural anthropology.
A project realised? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161
Magdalena K o z h e v n i k o v a, Human-animal hybrids and chimeras in science:
history and today . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185
12
Jacek N o w a k, Jewish neighbours. Social ties as recalled by inhabitants of Southern
Poland . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
Magdalena Z a t o r s k a, Local interpretations of Hasidic pilgrimages to Poland and
Ukraine (Lelov, Lizhensk, Uman). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233
IV. REPORTS
Agata Agnieszka K o n c z a l, Bark beetles, spruces, foresters and ecologists. The
argument concerning the Białowieża Forest as a conflict among diverse visions
of nature . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 257
Olga S o l a r z, Snake images at cemeteries on the Polish-Ukrainian border . . . . . . 267
V. INTERVIEWS AND RECOLLECTIONS
Zofia Cieślanka’s activities diary (ed. Maria Zachorowska and Andrzej Rataj;
Introduction by Roman Reinfuss) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277
VI. REVIEWS AND REVIEW NOTES
Grażyna K u b i c a, Maria Czaplicka: płeć, szamanizm, rasa. Biografia antropologiczna
[Maria Czaplicka: Gender, shamanism and race. An anthropological biography], Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2015 (Zbigniew Jasiewicz) . . . 305
Małgorzata M a j (red.), Antropologia i etnologia w czasie wojny. Działalność Sektion
Rassen- und Volkstumsforschung Institut für Deutsche Ostarbeit, Krakau 1940-1944, w świetle nowych materiałów źródłowych [Anthropology and ethnology
during World War II. The activities of Sektion Rassen- und Volkstumsforschung
Institut für Deutsche Ostarbeit, Krakau 1940-1944, considering new sources],
Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2015 (Filip Wróblewski) . . 312
Christopher P i n n e y, Photography and Anthropology, London: Reaktion Books 2011
(Filip Wróblewski) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316
Inga B. K u ź m a, Domy bezdomnych. Badania sytuacji kryzysowych [Houses of
the homeless. Research on crisis situations], Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu
Łódzkiego 2015 (Adam Pomieciński) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 319
Hubert W i e r c i ń s k i, Rak. Antropologiczne studium praktyk i narracji [Cancer.
An anthropological study of practices and narratives], Warszawa: Wydawnictwa
Uniwersytetu Warszawskiego 2015 (Anna Witeska-Młynarczyk) . . . . . . . . . . 323
Rastislava S t o l i č n á - M i k o l a j o v á , Socializmus na tanieri. Možnosti a praktyki
stravovania obyvateľov Slovenska v rokoch 1948-1989, Bratislava: VEDA 2015
(Zygmunt Kłodnicki) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
Jaroslav M a l i n a, Anti-encyklopedie anti-antropologie. A-Ž, Brno: Akademické
nakladatelstvi CERM 2013 (Waldemar Kuligowski) . . . . . . . . . . . . . . . . 330
Waldemar M a j c h e r (ed.), Nasze dziedzictwo kulturowe, cz. 1: Warmia, Mazury [Our
cultural heritage, vol. 1: Warmia and Mazury], Olsztyn: Fundacja Dziedzictwo
Nasze 2014 (Anna Szyfer) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 332
13
Dobrosława W ę ż o w i c z - Z i ó ł k o w s k a, Emilia W i e c z o r k o w s k a (eds.),
Kalina J a g l a r z (coop. ed.), Wilki i ludzie. Małe kompendium wilkologii [On
wolfs and people. A short handbook of wolfology], Katowice: grupa kulturalna.pl
2014 (Iwona Rzepnikowska) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 334
VII. CHRONICLE
92nd General Meeting of Delegates to the Polish Ethnological Society, Wrocław,
23 September 2016 (Mariola Tymochowicz) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339
Report on the work of the Main Board of the Polish Ethnological Society from
September 2015 to August 2016 (Piotr Grochowski). . . . . . . . . . . . . . . . 344
Meeting of the Committee of Ethnological Sciences, Polish Academy of Sciences.
Beginning of the 2016-2019 term of office, Warsaw, 4 February 2016 (Aleksander
Posern-Zieliński). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351
Plenary meeting of the Committee of Ethnological Sciences, Polish Academy of
Sciences, Kraków, 21 April 2016 (Irena Kabat) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352
Conference “What kind of reflection does Europe need today? Challenges, dilemmas
and perspectives”, Wrocław, 22-23 September 2016 (Katarzyna Majbroda) . . . 355
Notes on the authors (special section) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361
Notes on the authors of articles . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 364
Nowa redakcja „Ludu” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365
Information for authors. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367