f767bc423d36135328183617ea01294f.pdf
Media
Part of Dwa świadectwa o zmuszaniu woźnych do zjadania pozwów / Lud, 1906, t. 12
- extracted text
-
82
II.
Dwa świadectwa
o zmuszaniu woźnych do zjadania pozwów.
Wiadomo powszechnie z „Pana Tadeusza“, że zdarzały się
u nas wypadki zmuszania woźnych sądowych do zjadania przynoszo
nych pozwów. Niedawno Wł. Łoziński przytoczył w „Prawem i le
wem“ kilka faktów tego rodzaju z ziem czerwono-ruskich. Niniejsze
dwa wypadki, pochodzące z ksiąg grodzkich bieckich z r. 1580 i 1626
są więc tylko stwierdzeniem tego znanego już pierwotnego sposobu
niweczenia czynności prawnej, sądzę jednakże, że zasługują na ogło
szenie, dlatego, że są stosunkowo wczesne, drugi zaś opowiada ob
szernie o wykonaniu tego barbarzyńskiego zwyczaju, który jest w ści
słym związku z odszczekiwaniem oszczerstw lub pozwów z pod stołu
i ze zjadaniem wyroków, które były wspólną własnością ludów śre
dniowiecznych.
I.
Biecz 15. czerwca 1580.
Consulum laslensium (protestatio).
„Ministerialis terrestris Regni generalis providus Valentinus Pieczek de Glynnik Teutonicali cum nobilibus Paulo Kączky et Stanislao Lękorszky secum comparentibus coram officio et actis praesentibus Curiae Regalis Biecensis in vim suae fidelis et officiosae relationis recognovit: quia feria tertia actum praesentem immediate ante
cedente (14. VI) mandatum Sacrae Regiae Maiestatis, titulo et sigillo
eiusdem Regiae Maiestatis illesis munitum, ex parte famatorum proconsulis et consulum oppidi jasło Sacrae Regiae Maiestatis super
generosum Constatinum Corniacto, telloneorum terrarum Russiae praefectum, ratione constructionis pontis in fluvio Jasiel sub oppido Jasło
emanatum, latius in suo tenore obloquens, in oppido Ropczicze in
camera teloniali ibidem sita posuit atque in manus nobilis Joannis
Zaliesky, nottarij eiusdem Constantini telonialis, reddidit. Quod quidem
mandatum idem Zaliesky accipiens perlegit perlectoque arripiens eundem ministerialem illud ipsum mandatum eidem ministeriali post tunicam imposuit simulque cum ipso mandato a domo eiecit, volens eundem verberare minas addidit, si posthac eiusmodi mandatum poneret,
ipsumque ministerialem coacturum ad devora nd u m illud; quod mandatum utique idem ministerialis ibidem in
— 83 —
camera teloniali reliquit in Ropczycze. Quod sic et non aliter fieri
idem ministerialis recognovit et nobiles praeexpressi id ipsum sua
personali recognitione attestati sunt“. Castr. Biec. T. 22 str. 268.
II.
Biecz 19. sierpnia 1626.
Ad officium et acta praesentia capitanealia curiae 'regalis Biecensis personaliter veniens providus Seraphinus Czayka de Odrzykon
ministerialis regni generalis et nobilis Samuel Sikorski coram eodem
officio et actis graviter et querulose inhaerendo obductionibus vulnerum per se coram officio castrensi Sanocensi factis questi sunt et
deposuerunt in et coram generosum Stephanum Wieruski uti principalem, Thomam Wyzycki, Jacobum Chomentowski, Joannem Pokucinski
ejusdem Wieruski famulos at complices seu comprincipales eius. Ideo,
quia dum idem ministerialis et nobilis Samuel Sikorski una cum alio
nobili Joanne Rakuski ex requisitione officiosa generosorum Nicolai,
Alexandri Joannis, Pauli et Qeorgii Skotnickich olim magnifici Joan
nis Skotnicki de parva Skotniki castellani Polanecensis filiorum et
successorum legitimorum nec non magnificae Zophiae de Bobrek
eiusdem olim castellani Polanecensis consortis relictae bonorum morte
eiusdem castellani Polanecensis derelictorum dominae reformatoriae et
advitalis tempore non ita pridem praeterito videlicet feria secunda post
festum visitationis beatissimae Mariae virginis proxime praeterita (6.
lipca) ad bona Trzcinnica condescenderent ibidemque primum literas
amicabiles quatenus laboriosum Adamum Heret subditum de villa
Odrzykon eorundem Skotnickich haereditarium sine strepitu juris benevole extradat deportarent ac dehinc arestum officiosum juxta praescriptum legum super ipso subdito imponerent munusque publicum et
officiosum peragerent, extunc ipse Wieruski congregata caterva
magna hominum licentiosorum alias Lisowczyköw jure publico
bannitorum condicionis et status varii famulorumque suorum praefatorum et aliorum multorum hominum vagorum quo speciosius facti
innocentiam praetendere possit re ad peragendum commissa ad vicinia declinavit praefatos autem famulos suos cum aliis Lisovianis vo
luntatis suae et mandati executores reliquit. Qui quidem famuli ef
praefati homines licentiosi vagi et Lisoviani iussu, voluntate, mandato,
consensu eiusdem domini sui contemptis legibus publicis, quae per
sonas omnes sed praecipue eas quae necessaria sunt judicii et munus
officii ad processum justitiae tendentes exequuntur securitate publica
tuti esse voluerunt, ausi sunt uti violatores libertatis ac securitatis
— 84
publicae spreta superioritate sacrae Mtis. regiae sub cujus nomine et
titulo omnia officia et munia publica peraguntur tum et contra praescriptum constitutionum regni contra eosdem homines licentiosos va
gos et Lisovianos bonorum depopulatores laudatum et sancitum vi et
violenter eosdem protestantes caterva praefata rusticorum, hominum
licentiosorum, vagorum Lisovianorum ad id ordinatorum circumdatos
anipere et comprehendere ac ipsos non modo verberibus caede, sed
etiam ignominia contemptu abominabili tractare ictibus, obuchami
alias bałtami et vulneribus gravissimis sauciantes . 1 i t e ra s epi
stoła amicabili scriptas sale et aceto permixtas in cibum
compulsivum eidem ministeriali violenter admovendo dehinc ipsum
una cum nobilibus protestantes in carceribus usque ad occasum solis
detinentes. Ac primum quidem eidem próvido Seraphino Czayka de
Odrzykoń ministeriali regni generad vulnera infrascripta videlicet in
fistulam manus sinistrae vulnus sectum cruentum enorme, item in latus dextrum vulnus concussum lividum tumefactum intulerunt. Hisque
non contenti literas, quas a praefata magnifica castellana Polanecensi
praefato Wieruski reddidit, disrupt is eisdem liter is cum
aqua et sale mixtis, eidem ministeriali devorare
mandaverunt et omnino coegerunt. Dehinc nobili Samueli Sikorski itidem vulnera infracripta videlicet in cubitum manus
sinistrae vulnus concussum lividum tumefactum, item in dorsum par
tis sinistrae itidem concussum, lividum, tumefactum, item in faciem
partis sinistrae concussum, lividum, tumefactum, item in scapulam
dextram itidem concussum, lividum, tumefactum turn et alia vulnera
itidem concussa in diversa corporis membra quae idem Sikorski officio
castrensi Sanocensi commonstravit intulerunt et inflixerunt, quorum
etiam vulnerum cicatrices officium praesens vidit et debite conspexit.
Nobilem autem Joannem Rakuski verberibus et ictibus divexatum iti
dem comprehensum in carceres coniecerunt ac ne eo nomine cum
ipsis iure agatur scriptum et recognitionem per vim extorserunt:
quorum quidem verbera minus notabilia per ipsum officio obduci
nequibant. Quo suo facto cum in leges publicas et authoritatem juris
communis excesserunt poenasque legum statutas et constitutionibus
irrogatas eo nomine demeritas contra se traxerunt. Ideo in foro com
petent! eo nomine se iure acturos obtulerunt hanc de praemissis
protestationem petentes ad acta suscipi praesentia. Castr. Biecz T 172
p. 790—792.
Fr. Bujak.