92d28177416cfa37b354481dc611d2d7.pdf
Media
Part of Nazwiska w Inwałdzie koło Andrychowa / Lud, 1905, t. 11 (Drobniejsze rozprawki i wiadomości)
- extracted text
-
DROBNIEJSZE ROZPRAWKI I WIADOMOŚCI
69
sposobem za »uszanowanie« ich córki. »Patrzy im się wtedy
wiadro piwa postawić«.
Eleonora Dobrzycka.
Do historyi drzewka Bożego Narodzenia (sadu).
Wiadomo że »sad« w dzisiejszej postaci rozszerzył się
na ziemiach polskich dopiero w początku XIX wieku, za wpły
wem niemieckim. Opowiada o tern bliżej Gołębiowski w swo
im Ludzie polskim, str. 317. »Sad« rozwinął się jednak na tle
dużo dawniejszego zwyczaju zwanego Aronową rószczką albo
»drzewem Adama«, o czem bliższe szczegóły ob. w artykule
Z Szeligi w »Ognisku« (Warszawa 1903, zeszyt za grudzień,
str. 22). Otóż najdawniejsza wzmianka o rozpowszechnieniu
takiej róższczki w krajach, należących do Polski, znajduje się
w kazaniu X. Antoniego Zapczyńskiego z r. 1720 pt. Passya
bez kompassyi mąk Zbawicielowi przydawająca (Estreicher Bi
bliografia, tom XXI) na str. 15. X. Zapczyński opowiada tam
mianowicie, że widywał »w Niemczech ba i w Prusach na
szych, malowane złociste i różnemi świcidłamil czaczkami ozdo
bione rószczki, które tam oni po kolędzie, a za nich mówiąc,
na gwiazdkę, dzieciom kupują, a przecie ten rózgi decor mało
małe kontentuje dzieciny. Zowią oni tam rózgi takie Panna
rózga, a po naszemu »Panna Brzozowska«. Wzmianka
ta nawet i ze względu na Niemcy jest intereresującą, co zaś
do krajów polskich jest ona jedyną jak się zdaje wiadomością
o rozpowszechnieniu tego zwyczaju w 18 wieku.
Lr. S. E.
Nazwiska^w Inwałdzie koło Andrychowa.
Wieś Inwałd leży wzdłuż gościńca rządowego, wiodącego
od Białej do Lwowa, w odległości 11 km. od Wadowic. Mie
szkańcy Inwałdu, jak niesie podanie, mają w pewnej znacznej
części pochodzić z Moraw, gdzie w czasach wojen husyckich
przenieśli się w te okolice. Pewnym dowodem obcego, nie pol
skiego pochodzenia są ich nazwiska. Podając nazwiska poni
żej, dzielę je na czysto polskie, niemieckie i do polskich zbli
żone. Ponieważ nadto wiele z tych nazwisk znajduje się we
wsiach okolicznych, przeto przy takich w nawiasie podaję na
zwę wsi.
a) Niemieckie nazwiska: Najbor (kilka familii. Neu bauer.),
Rajda, (Rain da), Stuglik vulgo Studlik (kilka familii, (Hast du
Glük); Fraś, (Frass); Legień (Legen); Kolba, Kolber, Korbel
(Kolbe) (Sułkowice); Kapela (Zagórnik), Smolec, Matura (Zagór-
70
DROBNIEJSZE ROZPRAWKI I WIADOMOŚCI
nik), Lachendro (Zagórnik), Hardaś, Borgosz (Targanice), Sordyl
(Sułkowice. Andrychów), Gretka, Gracn, Gumoś. Hajost (Rzyki)
Mirocha.
6) Do polskich zbliżone: Cabak, Lachendrowicz, Smaza
(Roczyny), Sirwin (Wieprz), Gabryl, (Wieprz), Pałosz (Andry
chów).
c) Czysto polskie: Badoń,- Bury (Andrychów, Sułkowice),
Bałys, Bylica (Andrychów, Sułkowice), Bizoń (Rzyki), Byrski,
Cholewka (kilkanaście familij w Inwałdzie), Chrapek (Roczy
ny), Chrapkiewicz (Sułkowice), Czubała, Dybał, Dziedzic, Dzik,
Gontko (Zagórnik), Gawęda, Góra, Górka, Gwoździewicz, Gajczak (Targanice), Górkiewicz, Korczak, Kierczak (Targanice),
Karczmarczyk, Kucia (Frydrychowice), Kreska, Kramarz, Kierpiec, Kamiński, Kołodziejczyk (Sułkowice), Kudłacili (Sułkowi
ce), Leśniak, Lipowski, Łysoń (Sułkowice, Andrychów), Łata,
Mydlarz, Maciejczyk, Mizera, Miarka (Sułkowice), Mrzygłód
(Targanice), Migdałek (Wieprz), Nowak (kilka familii, Zagórnik), Niedziołka) Polak (kilka familii, Zagórnik), Oboza (Sułko
wice), Pietraszek, Płonka, Puchała, Piekarczyk, Ptaszek, Pawlik,
Pytel, Pawlica, Panek, Romańczyk (Sułkowice), Rusinek (kilka
familii), Skowron, Skrzypiec (Sułkowice), Turek, Tadrała, Tro
jak, Wojtyga, Wołkowicz, Witkowski (kilka familii), Wróbel,
Zębowski, Zmełty, Zaremba, Młodzik (Andrychów), Magiera
(Targanice), Chmiel, (Sułkowice), Chmura (Andrychów), Trzaska,
Piwowarczyk, Rokowski, (Targanice), Grochowski, Mizera (kilka
familii), Jonczy, Jońcy (Sułkowice), Sroka, Maślanka, Sowa, Ba
bik (Sułkowice, Targanice).
Sułkowice: Żydek (kilka fam.), Osowski, Wiercimak, Drąg,
Bartusiak, Wiktorczyk. Targanice: Kocemba, Piesek, Wojewo
dzie (po kilka fam ).
Imiona najczęściej używane: Jan, Joanna, Franciszek, Anna.
Szymon Gonet.
Lachy.
Wiadomem jest powszechnie, że górale w zachodniej Galicyi nazywają lachami ludność zamieszkującą północne stoki
Karpat i dalsze okolice. Nieoznaczają jednak ściśle południo
wych granic siedzib lachoskich. I tak n. p. mieszkańcy Ro
goźnika, Starego Bystrego, Ludzimierza na Podhalu nazywają
łachem każdego, kto nosi dołem szerokie spodnie (portki), ma
w nich wszywany czerwony sznureczek i nie wymawia czysto
ale jak u. Więc już mieszkańcy od Rabki są u Podhalan
lachami, pomimo, że oni sami mają się za górali, a siedziby
łachów odsuwają jeszcze dalej na północ.