77a5c68301b3d601f5ad370da330b9ad.pdf

Media

Part of Kronika / Lud, 2013, t. 97

extracted text: Lud, t. 97, 353
2013

Kronika

VI. KRONIKA

89. WALNE ZGROMADZENIE DELEGATÓW POLSKIEGO
TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO, ZIELONA GÓRA,
12 WRZEŚNIA 2013

Walne Zgromadzenie Delegatów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego odbyło się na Uniwersytecie Zielonogórskim. Przybyłych powitała wiceprezes PTL,
dr Małgorzata Michalska. Na początku przystąpiono do wyboru Komisji Mandatowej, Komisji Skrutacyjnej oraz Komisji Wnioskowej.
Do Komisji Mandatowej zostali zgłoszeni: Katarzyna Barańska, Damian Kasprzyk oraz Anna Nadolska-Styczyńska. Zebrani w głosowaniu jawnym jednogłośnie opowiedzieli się za przedstawionymi kandydaturami. Komisja rozdała mandaty
delegatom. Jej przewodnicząca, Katarzyna Barańska, ogłosiła, że na sali znajduje
się 27 delegatów spośród 45 uprawnionych do głosowania. Komisja stwierdziła, iż
WZD jest uprawnione do podejmowania uchwał.
Przystąpiono do wyboru kandydatów do Komisji Skrutacyjnej. Zgłoszono do
niej: Irenę Kotowicz-Borowy, Bożenę Kubit i Kornelię Lach. Zebrani w głosowaniu
jawnym większością głosów opowiedzieli się za przedstawionymi kandydaturami:
„za” – 24 głosy, dwa głosy wstrzymujące się, głosów „przeciw” nie było, jeden głos
nieważny. Przewodniczącą Komisji została Bożena Kubit.
Na koniec tej części obrad przystąpiono do wyboru kandydatów do Komisji
Wnioskowej. Zgłoszeni zostali do niej: Piotr Grochowski, Marcin Lutomierski oraz
Dorota Świtała-Trybek. Zebrani w głosowaniu jawnym większością głosów opowiedzieli się za przedstawionymi kandydaturami: „za” – 26 głosów, jeden wstrzymujący
się, głosów „przeciw” nie było. Przewodniczącym Komisji został Piotr Grochowski.
Następnie wiceprezes, dr Małgorzata Michalska, zaproponowała na przewodniczącego obrad 89. WZD prezesa PTL, prof. Michała Buchowskiego, a na sekretarza
obrad dr. Jerzego Adamczewskiego (sekretarza generalnego). Zebrani w głosowaniu
jawnym jednogłośnie opowiedzieli się za przedstawionymi kandydaturami.
Zgodnie z tradycją WZD PTL, zebrani uczcili minutą ciszy pamięć zmarłych
w ciągu minionych dwunastu miesięcy członków PTL: Anny Grabiec (O/Wrocław),

354

Kronika

Jana Ignaciuka (O/Lublin), Mieczysława Soppy (O/Zielona Góra) oraz Zbigniewa
Zgieruna (O/Toruń).
Prezes, prof. dr hab. Michał Buchowski, odczytał podziękowanie skierowane do
Oddziału Poznań na ręce jego prezesa, dr Anny Weroniki Brzezińskiej, organizatora
ubiegłorocznego WZD i konferencji naukowej „Europa regionów – perspektywy badawcze i edukacyjne”, ale z powodu jej nieobecności zobowiązał się do przekazania
okolicznościowego dyplomu w Poznaniu.
Dopełniając podziękowania, prezes Oddziału Kraków, mgr Krystyna Reinfuss-Janusz, przekazała je również dla Oddziału Bielsko-Biała (na ręce prezes mgr Elżbiety
Teresy Filip; pod jej nieobecność przyjął je delegat Oddziału – Tymoteusz Król), Żywieckiego Parku Etnograﬁcznego w Ślemieniu i Oddziału w Mszanie Dolnej (prezes
mgr Teoﬁla Latoś – nieobecna) za pomoc w zbieraniu materiałów etnograﬁcznych
dotyczących górali karpackich.
Na wniosek Zarządu Głównego PTL, przewodniczący obrad zarządził, zgodnie
ze statutem, tajne głosowanie nad nadaniem godności członka honorowego PTL prof.
Oldze Goldberg-Mulkiewicz. Za wnioskiem było 26 osób, jeden delegat wstrzymał
się od głosu. Oznacza to, że WZD nadało prof. Goldberg-Mulkiewicz godność członka honorowego PTL.
Następnie przewodniczący obrad, na wniosek ZG PTL, zarządził, zgodnie ze statutem, tajne głosowanie nad nadaniem godności członka honorowego PTL prof. Irenie Bukowskiej-Floreńskiej. Za wnioskiem było 26 głosów, jeden delegat wstrzymał
się od głosu. Oznacza to, że WZD nadało pani prof. Bukowskiej-Floreńskiej godność
członka honorowego PTL.
Prezes, prof. Michał Buchowski i sekretarz generalny, dr Jerzy Adamczewski,
wręczyli prof. Irenie Bukowskiej-Floreńskiej dyplom honorowy potwierdzający
nadanie godności członka honorowego PTL. Z powodu nieobecności prof. Olgi
Goldberg-Mulkiewicz, dyplom honorowy został przekazany prezesowi Oddziału
Łódź, dr. Damianowi Kasprzykowi.
Z kolei głos zabrała Katja Michajłowa z Soﬁi. Pozdrowienia od zaprzyjaźnionych
towarzystw z Czech i Słowacji przekazała dr Małgorzata Michalska, poinformowała
również o ich najbliższych zjazdach. Prof. Teresa Smolińska przekazała natomiast
pozdrowienia od prof. Doroty Simonides.
Zgodnie z kolejnym punktem obrad, został przyjęty protokół z 88. WZD w Poznaniu. Wersja drukowana zamieszczona jest w „Ludzie” 96: 2012, s. 333-337. Głosowało 26 delegatów, oddano 25 głosów „za”, jeden głos wstrzymujący się.
Sekretarz generalny odczytał skrót sprawozdania z działalności Zarządu Głównego w okresie sprawozdawczym. Nie było pytań do sprawozdawcy, wobec czego
prowadzący obrady zarządził głosowanie nad przyjęciem sprawozdania. Delegaci
jednogłośnie je przyjęli, głosowało 27 delegatów.
Wobec usprawiedliwionej nieobecności skarbnika, dr Anny Weroniki Brzezińskiej, skróconą wersję sprawozdania ﬁnansowego przeczytała główna księgowa PTL,
Agata Sikora. Sprawozdanie skarbnika zostało przyjęte jednogłośnie – głosowało
28 delegatów (dołączyła uprawniona do głosowania Irena Soppa, wcześniej nieobecna ze względu na sprawy organizacyjne).

Kronika

355

Przewodnicząca Głównej Komisji Rewizyjnej, mgr Małgorzata Oleszkiewicz,
odczytała sprawozdanie z kontroli całokształtu działalności statutowej PTL. Przedmiotem kontroli była działalność ZG, biura PTL, ﬁnanse Towarzystwa, biblioteka
i archiwum, Ośrodek Dokumentacji i Informacji Etnograﬁcznej, działalność wydawnicza, działalność komisji rewizyjnych oddziałów PTL, realizacja wniosków
z 88. WZD w Poznaniu oraz realizacja wniosków z poprzedniego protokołu GKR.
Wnioski końcowe zawarte w wystąpieniu GKR dotyczyły funkcjonowania oddziałów i ODiIE. Postanowiono, że na trzy tygodnie przed każdym WZD wszystkie sprawozdania, które są na nim głosowane, czyli sprawozdanie sekretarza generalnego,
skarbnika i GKR, zostaną rozesłane do prezesów oddziałów, którzy z kolei przekażą
je do wiadomości delegatom oddziałów i wszystkim osobom zainteresowanym. Po
krótkiej dyskusji nastąpiło głosowanie, w wyniku którego sprawozdanie GKR zostało przyjęte (27 głosów „za”, jeden wstrzymujący się). Stwierdzono, że do Komisji
Wnioskowej nie wpłynęły wnioski, z wyjątkiem tych, które dotyczyły honorowego
członkostwa PTL.
Następnie, wiceprezes, dr Małgorzata Michalska, poinformowała, że razem
z dr Katarzyną Majbrodą były w październiku 2012 roku na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie i dokonały wizji lokalnej stanu zachowania nagrobka prof. Adama
Fischera. Rozważano kilka rozwiązań. Pierwsze: starać się o wpisanie restauracji
nagrobka na listę prac Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ale wiąże
się to z bardzo długim czasem oczekiwania na realizację. Drugie: podjęto rozmowy
z pracownikiem MKiDN w sprawie formalności i kosztów związanych z realizacją
tego zamierzenia. Wniosek do Ministerstwa o doﬁnansowanie tych prac na 100.000
zł wymagałby 15% własnego wkładu ﬁnansowego. Trzecie: zatrudnienie miejscowej ﬁrmy, jednakże w tym wypadku muszą być zachowane miejscowe procedury
i uzgodnienia, co nie jest sprawą łatwą do rozwiązania i niezbędne są również środki
na ten cel, które musiałoby wyasygnować PTL.
Prof. Teresa Smolińska prowadziła rozmowy z Rektorem Uniwersytetu Opolskiego w sprawie ewentualnych możliwości renowacji nagrobka prof. Adama Fischera.
Prof. Stanisław Nicieja zawodowo i naukowo interesuje się Cmentarzem Łyczakowskim, znane są jego liczne publikacje dotyczące tej nekropolii. Rektor wspomniał
o możliwości zatrudnienia lokalnych ﬁrm, jednak dalszych rozmów w tej sprawie nie
podjęto. Sprawę renowacji dodatkowo utrudnia fakt, że oprócz prof. Fischera w grobie pochowane są jeszcze trzy inne osoby.
Zarząd Główny postanowił wstrzymać się od podejmowania działań. Dr Damian
Kasprzyk, wnioskodawca, podziękował dr Małgorzacie Michalskiej za zainteresowanie się tą sprawą i zasugerował, aby podczas indywidualnych odwiedzin na Cmentarzu Łyczakowskim zapalić świeczkę na grobie uczonego oraz monitorować stan
zachowania nagrobka.
W kolejnym punkcie obrad dr Małgorzata Michalska poinformowała, że działająca przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk Rada Towarzystw Naukowych organizuje 17 i 18 września 2013 roku I Kongres Towarzystw Naukowych „Towarzystwa
naukowe w Polsce – dziedzictwo, kultura, nauka, trwanie”. Honorowy patronat nad
Kongresem objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski.

356

Kronika

Wiceprezes dodała, że celem Kongresu jest ukazanie i ocena dotychczasowego
wkładu społecznego ruchu naukowego w rozwój i upowszechnianie nauki w Polsce
oraz w rozwój kraju, regionów i lokalnych społeczności, ocena stanu i warunków
działania społecznego ruchu naukowego w Polsce oraz dyskusja nad jego obecnym
miejscem i rolą w systemie kultury, dziedzictwa narodowego, nauki, a zwłaszcza
jej upowszechniania w Polsce. W Polsce działa ponad 300 towarzystw naukowych.
W czasie obrad Kongresu planowane jest podjęcie między innymi następujących tematów: rozwój i wkład towarzystw naukowych w kształtowanie świadomości narodowej i obywatelskiej na przestrzeni wieków; wpływ towarzystw naukowych na rozwój nauki w Polsce; ocena wkładu towarzystw naukowych w upowszechnianie nauki
(działalność wydawnicza, organizacja kongresów i konferencji upowszechniających
naukę, wkład towarzystw naukowych w rozwój nowoczesnych form upowszechniania nauki); ocena wkładu społecznego ruchu naukowego w rozwój gospodarki
regionów i kraju; społeczny ruch naukowy jako element budowania społeczeństwa
obywatelskiego; ocena warunków działania aktualnego systemu subsydiowania społecznego ruchu naukowego w Polsce ze środków budżetowych przeznaczonych na
naukę; działania Polskiej Akademii Nauk na rzecz wspomagania społecznego ruchu
naukowego w Polsce w ujęciu historycznym; działania Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN w zakresie analizy stanu społecznego ruchu naukowego
w Polsce i wypracowanie systemu jego ﬁnansowania.
W czasie Kongresu będzie wygłoszonych ponad 50 referatów, w których przedstawiona zostanie sformułowana powyżej problematyka oraz dotychczasowa działalność i dorobek poszczególnych towarzystw, stowarzyszeń naukowych i naukowo-zawodowych oraz stowarzyszeń naukowo-technicznych NOT. Delegatem PTL na
Kongres będzie wiceprezes, dr Małgorzata Michalska.
Wśród spraw wniesionych z sali, dr Irena Kotowicz-Borowy poinformowała
o wydaniu przez Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie oraz Północno-Mazowiecki Oddział Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego dwóch publikacji.
Pierwsza to „Mazowieckie Zeszyty Naukowe” 1: ks. Jan Chmieliński, Życie religijno-obyczajowe oraz mowa, kultura i prace mieszkańców Krajewa Wielkiego na
przełomie XIX i XX wieku. Książka ta stanowi unikatowy dokument kultury drobnoszlacheckiej z terenu gminy Krzynowłoga Mała. Drugą publikacją są „Mazowieckie Zeszyty Naukowe” 2: Znaczenie edukacyjne kultury drobnoszlacheckiej, pod red.
Ireny Kotowicz-Borowy.
Dr Damian Kasprzyk poinformował natomiast, że prof. dr hab. Violetta
Krawczyk-Wasilewska z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego zaprasza wszystkich zainteresowanych do zapisywania się do europejskich towarzystw naukowych: International Society for Ethnology and Folklore
(bliższe dane dotyczące tego Towarzystwa znaleźć można na stronie internetowej:
www.siefhome.org) oraz International Society for Folk Narrative Research (z działalnością tej międzynarodowej organizacji związana jest strona internetowa: www.
isfnr.org).
Powiadomiono obecnych, iż w 2014 roku WZG PTL odbędzie się od 18 do 21
września w Lublinie. Zgromadzeniu towarzyszyć będzie konferencja naukowa „Sa-

Kronika

357

crum w kulturze tradycyjnej i współczesnej”. Odpowiedzialność merytoryczną za
konferencję przyjął prof. Jan Adamowski. Zostały podjęte kroki zmierzające do zorganizowania WZD w roku 2015 we Lwowie, z okazji 120 rocznicy powstania Towarzystwa. Indywidualne koszty uczestnictwa w tym spotkaniu będą nieco wyższe
niż w WZD, które mają miejsce w Polsce. Wstępnie znaleziono hotel, który może
pomieścić około 70 osób; pokój jednoosobowy kosztuje w nim około 100 zł, w pokojach 2-3-4 osobowych cena wynosi około 65 zł od osoby. Na kolejne lata zgłoszono
następujące propozycje organizacji WZD: 2016 – Wrocław, 2017 – Oddział Śląski
(miejsce jeszcze nieustalone), 2018 – Kraków.
Wobec wyczerpania programu 89. WZD PTL, prowadzący obrady, prof. Michał
Buchowski, podziękował delegatom i wszystkim zebranym za obecność i aktywny
udział w Walnym Zgromadzeniu oraz zaprosił wszystkich do uczestnictwa w Forum
Oddziałowym, a w dniu następnym do udziału w konferencji naukowej i ogłosił koniec 89. WZD PTL.
Jerzy Adamczewski

SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI ZARZĄDU GŁÓWNEGO
POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO ZA OKRES
OD WRZEŚNIA 2012 DO SIERPNIA 2013

Sprawozdanie obejmuje następujące części:
1. Dane ogólne;
2. Realizacja wniosków z 88. WZD w Poznaniu;
3. Działalność Zarządu Głównego i Prezydium ZG;
4. Ośrodek Dokumentacji i Informacji Etnograﬁcznej;
5. Sprawy ﬁnansowe;
6. Działalność wydawnicza;
7. Biblioteka Naukowa im. Jana Czekanowskiego;
8. Archiwum Naukowe;
9. Oddziały PTL.

Dane ogólne
23 września 2011 roku w Opolu odbyło się 87. Walne Zgromadzenie Delegatów
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, w trakcie którego przeprowadzono zgodnie ze statutem wybory do władz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Zarząd
Główny PTL ukonstytuował się wówczas w następującym składzie: prezes – prof.

358

Kronika

dr hab. Michał Buchowski, wiceprezesi – dr Małgorzata Michalska, prof. UO dr hab.
Teresa Smolińska, prof. UŁ dr hab. Grażyna Ewa Karpińska, sekretarz generalny – dr
Jerzy Adamczewski, zastępca sekretarza generalnego – dr Michał Mokrzan, skarbnik
– dr Anna Weronika Brzezińska, zastępca skarbnika – dr Magdalena Rostworowska, członkowie ZG: prof. dr hab. Jan Adamowski, dr Hubert Czachowski, dr Anna
Nadolska-Styczyńska, prof. dr hab. Dorota Simonides. Główna Komisja Rewizyjna
ukonstytuowała się następująco: przewodnicząca – mgr Małgorzata Oleszkiewicz,
sekretarz – dr Damian Kasprzyk, członek – mgr Artur Trapszyc. Sąd Koleżeński
ukonstytuował się w składzie: przewodniczący – dr Artur Gaweł, sekretarz – dr Kinga Czerwińska, członek – mgr Maciej Kwaśkiewicz.
Od wyborów władze PTL działają w niezmienionym składzie. Poprzednie 88.
Walne Zgromadzenie Delegatów PTL odbyło się 22 września 2012 roku w Poznaniu. Protokół z posiedzenia został opublikowany w „Ludzie” 96: 2012, s. 333-338.
Walnemu Zgromadzeniu Delegatów towarzyszyła dwudniowa konferencja naukowa
„Europa regionów – perspektywy badawcze i edukacyjne”, która składała się z sesji
plenarnej oraz dwóch równoległych: „Regiony europejskie w perspektywie badań
etnologicznych” oraz „Upowszechnianie wiedzy o regionie”.
W biurze działającym przy Zarządzie Głównym zatrudnione są następujące osoby:
1. mgr Paulina Suchecka na ¾ etatu – dyrektor biura i biblioteki PTL, która dodatkowo odpowiada za archiwum, sprawy wydawnicze i członkowskie. Pełni dyżury
w czytelni: poniedziałek, wtorek, środa w godz. 16-20 i dwie pierwsze soboty
w miesiącu w godz. 9-13;
2. Bożena Wrońska na pełnym etacie – obsługuje magazyn wydawnictw, prowadzi wysyłkę publikacji, ekspedycję korespondencji, a także obsługę czytelników,
zakupy na potrzeby biura itd.;
3. mgr Aleksandra Michałowska – od 1 października 2009 roku jest na pięcioletnim urlopie bezpłatnym, bowiem obecnie jest zatrudniona na pełnym etacie w Bibliotece Uniwersyteckiej, ale dalej świadczy pracę na rzecz Biblioteki PTL;
4. mgr Agata Sikora na ½ etatu – główna księgowa PTL.
PTL posiada swoją stronę internetową www.ptl.info.pl, za którą odpowiada dr Hubert Czachowski. Portal redagują: H. Czachowski, Olga Kwiatkowska i Jakub Kopczyński. Zgodnie z wcześniejszymi zamierzeniami, PTL ma również Newsletter, formę
biuletynu rozsyłanego za pomocą poczty elektronicznej, redagowaną przez dr. Michała
Mokrzana i dr Annę W. Brzezińską. Adres poczty internetowej: ptl@ptl.info.pl.

Realizacja wniosków z 88. WZD
W trakcie WZD Komisja Wnioskowa przedstawiła trzy wnioski. Pierwszy zgłosił
dr Damian Kasprzyk (Oddział Łódź) – o podjęcie działań w celu odnowienia grobowca prof. Adama Fischera na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Wniosek
drugi, dr Marioli Tymochowicz (Oddział Lublin), dotyczył włączenia do programów
WZD spotkań sekcji problemowych. Trzeci wniosek, ZG PTL, dotyczył przegłosowania nadania tytułu członka honorowego PTL dr Magdalenie Rostworowskiej.

Kronika

359

W odniesieniu do pierwszego wniosku – na posiedzeniu ZG 20 kwietnia 2013
roku zdecydowano, że ze względu na zbyt duże obciążenie ﬁnansowe, PTL nie podejmie działań związanych z rekonstrukcją nagrobka prof. A. Fischera. Wniosek drugi został zrealizowany w trakcie tegorocznego WZD, przewidziano w nim obrady
różnych sekcji problemowych. Wniosek trzeci zrealizowano.

Działalność Zarządu Głównego i Prezydium ZG
W okresie sprawozdawczym Zarząd Główny spotkał się na posiedzeniach
w dniach: 20 kwietnia, 14 czerwca oraz 12 września 2013 roku, w których uczestniczyli również prezesi poszczególnych oddziałów. Podstawowa problematyka, jaka
była dyskutowana, skupiała się tradycyjnie na zagadnieniach ﬁnansowych, szczególnie w kontekście odrzucenia przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
niektórych wniosków o doﬁnansowanie naszych podstawowych działań. Ważne jest
również to, że składając wniosek o dotację na realizacje konkretnych zadań, trzeba posiadać tak zwany wkład własny w wysokości 15% ogólnych kosztów. Wobec
tak poważnych problemów, niezbędna wydaje się konieczność składania wniosków
o granty. Początek takiej formie pozyskiwania funduszy dała dr A.W. Brzezińska,
przygotowując w redakcji „Atlasu Polskich Strojów Ludowych” projekt grantowy
w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.
Pozostałe tematy wymagające dyskusji i decyzji to: funkcjonowanie Ośrodka
Dokumentacji i Informacji Etnograﬁcznej, sprawy wydawnicze (recenzje, wynagrodzenia za prace wydawnicze i honoraria autorskie, procedury wydawnicze) i ﬁnansowanie publikacji, sprawy członkowskie oraz zagadnienia dotyczące tegorocznego 89.
Walnego Zgromadzenia Delegatów PTL w Zielonej Górze. Towarzyszy mu sesja naukowa „Wielokulturowość – Tolerancja – Edukacja” pod naukowym kierownictwem
dr. hab. Jacka Schmidta (IEiAK UAM) i dr Doroty Angutek (Instytut Socjologii UZ).
Po raz pierwszy ZG w wyniku głosowania uznał, że należy wprowadzić opłatę pokrywającą koszty organizacyjne konferencji i WZD PTL, ustalając jej wysokość na
50 zł dla członków Towarzystwa i 100 zł dla osób spoza PTL.
ZG zdecydował też, że WZD PTL w 2015 roku powinno odbyć się we Lwowie.
Jednakże w przypadku wystąpienia problemów z organizacją WZD poza granicami
Polski, alternatywnym miejscem może być Sanok.
Ze względu na fakt, iż w 2016 roku Wrocław będzie Europejską Stolicą Kultury,
WZD powinno odbyć się właśnie we Wrocławiu. Dr M. Mokrzan, prezes Oddziału
Wrocław, potwierdził gotowość przyjęcia członków PTL w roku 2016.
Po raz pierwszy w znacznie szerszym niż do tej pory zakresie została w pracach
ZG wykorzystana poczta mailowa, dzięki której przedyskutowano i podjęto decyzje
w wielu ważnych sprawach, wymagających szybkich rozstrzygnięć (m.in. kandydatury na członka honorowego, różne kwestie wydawnicze, składy poszczególnych
redakcji serii wydawniczych, promocje wydawnictw, umowa darowizny z Urszulą
Lewicką-Rajewską dotycząca spuścizny po dr Annie Lewickiej-Kowalskiej, digitalizacja zasobów Archiwum Naukowego PTL).

360

Kronika

ZG Uchwałą nr 1 z 18 maja 2012 roku powołał Sekcję Stroju Ludowego. Inicjatorem jej utworzenia była nowa redakcja „Atlasu Polskich Strojów Ludowych”. Podczas 88. WZD w Poznaniu odbyło się pierwsze zebranie członków Sekcji, podczas
którego wybrano Zarząd Sekcji w składzie: dr M. Tymochowicz (Oddział Lublin) –
przewodnicząca, dr A.W. Brzezińska (Oddział Poznań) – zastępca przewodniczącej,
mgr Aleksandra Paprot (Oddział Gdańsk) – sekretarz.
Redakcja „Atlasu Polskich Strojów Ludowych” przygotowała wniosek grantowy
o ﬁnansowanie projektu w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki
(moduł 1.1.): „Atlas Polskich Strojów Ludowych: kontynuacja prac wydawniczych,
przeprowadzenie badań terenowych i kwerend źródłowych oraz cyfryzacja materiałów źródłowych i udostępnienie ich w Internecie”. W okresie sprawozdawczym rozpoczęto realizację grantu.
Z inicjatywy dr Grażyny Kubicy-Heller organizuje się również Sekcja Genderowa. W środowisku wrocławskim powstaje kolejna – Sekcja Metodologiczna. Zgodnie z projektem dr Katarzyny Barańskiej powstaje też Sekcja Muzealna.
Jednogłośnie została zatwierdzona umowa darowizny dotycząca spuścizny naukowej po śp. A. Kowalskiej-Lewickiej. Spuściznę przekaże dr U. Lewicka-Rajewska. Z ramienia PTL umowę podpisała dr M. Michalska (wiceprezes) i dr M. Rostworowska (zastępca skarbnika). Do końca 2013 roku zbiory te zostaną przewiezione do
siedziby ODiIE w Łodzi, a koszty transportu na trasie Kraków – Łódź pokryje PTL.
ZG wyraził zgodę na przygotowanie przez dr Stefanię Skowron-Markowską z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego grantu w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki w zakresie opracowania i zdigitalizowania materiałów po prof. Stanisławie Poniatowskim z Archiwum PTL. Grant „Utworzenie repozytorium cyfrowego:
dokumenty i fotograﬁe Stanisława Poniatowskiego (1884-1945)” został już złożony.
ZG wyraził zgodę na złożenie przez redakcję „Atlasu Polskich Strojów Ludowych” projektu do Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki „Stroje ludowe jako
fenomen kulturowy – tłumaczenie i upowszechnienie książki w językach angielskim,
niemieckim i rosyjskim”. Celem projektu jest przygotowanie obcojęzycznych wersji
książki Stroje ludowe jako fenomen kulturowy (red. A.W. Brzezińska, M. Tymochowicz, 2013). Elektroniczne wersje książki zostaną umieszczone w Bibliotece Cyfrowej
Polskiego Instytutu Antropologii. Wartość projektu to 70.600 zł. Jego kierownikiem
będzie dr Justyna Słomska-Nowak (także weryﬁkacja tłum. angielskiego), wykonawcami: dr A.W. Brzezińska (promocja projektu), mgr Sylwia Geelhaar (weryﬁkacja tłum.
niemieckiego) oraz mgr Elżbieta Piskorz-Branekova (weryﬁkacja tłum. rosyjskiego).
Rozważano też możliwość przygotowania grantu z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na opracowanie i zdigitalizowanie materiałów pod nazwą „Galicjana”
z Archiwum PTL, ale decyzja nie została jeszcze podjęta.
ZG na posiedzeniu 20 kwietnia 2013 roku podjął uchwałę w sprawie możliwości pozyskania przez oddziały PTL publikacji w celu ich dystrybucji. Zgodnie z tą
uchwałą, 50% zysku otrzymanego ze sprzedaży publikacji zostaje odprowadzone
przez oddziały PTL do kasy ZG, pozostałe 50% zysku zostaje odprowadzone do
kasy oddziałów, a koszty przesyłki publikacji pokrywane są po połowie przez ZG
i oddziały PTL.

Kronika

361

Ośrodek Dokumentacji i Informacji Etnograﬁcznej
Kierownikiem Ośrodka Dokumentacji i Informacji Etnograﬁcznej jest dr Inga
Kuźma. Od czerwca 2012 roku Ośrodek funkcjonuje w nowej siedzibie. Dzięki dobrej współpracy z władzami Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego, ODiIE dysponuje obecnie miejscem do pracy na terenie Archiwum Naukowego Instytutu. W skład społecznej Rady Naukowej Ośrodka wchodzą:
prof. dr hab. Violetta Krawczyk-Wasilewska – przedstawicielka Instytutu Etnologii
i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego, dr A. Nadolska-Styczyńska –
przedstawicielka Oddziału Łódzkiego PTL oraz dr A.W. Brzezińska – przedstawicielka ZG PTL.
W okresie sprawozdawczym prace prowadzono na dwóch płaszczyznach. Przygotowywano wybory dla międzynarodowej bibliograﬁi International Bibliography of the
Social Sciences. Na komputerowych nośnikach wykonano 400 not bibliograﬁcznych
z zakresu polskiej antropologii kulturowej za rok 2011. W wyniku tych prac ukazują się
noty bibliograﬁczne o polskich wydawnictwach w wersji drukowanej i w prowadzonej
przez IBSS bazie on-line, dostępnej na subskrybowanej stronie internetowej. Zadanie
zrealizowano dzięki doﬁnansowaniu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Drugim kierunkiem działania są prace związane z bieżącą bibliograﬁą etnograﬁi
polskiej w Internecie. Zapisano w komputerowej bazie danych i wprowadzono do
katalogu on-line 1.687 not bibliograﬁcznych. „Bibliograﬁa etnograﬁi polskiej w Internecie” udostępniona na stronie http://bep.uni.lodz.pl zawierała na koniec sierpnia
2012 roku 30.496 not bibliograﬁcznych, w tym: 4.564 noty za lata 1926-1939, 8.498
not za lata 1986-2000, 5.170 not za lata 2001-2003, 10.105 not za lata 2004-2010 oraz
1.665 not za rok 2011 i 2012. Zadanie zrealizowano dzięki doﬁnansowaniu MNiSW.
W bieżącym roku Ośrodek otrzymał środki ﬁnansowe na trzy zadania z czterech
składanych: „Tworzenie i użytkowanie bibliograﬁcznych Baz Danych – kontynuacja
na rok 2013”, „Upowszechnianie i promocja osiągnięć nauki polskiej – kontynuacja
na rok 2013. Opracowanie selektywnej bibliograﬁi etnograﬁi polskiej za 2012 rok dla
bibliograﬁi międzynarodowej – International Bibliography of the Social Sciences”
oraz „Aktualizacja katalogu on-line Bibliograﬁi Etnograﬁi Polskiej w Internecie –
uzupełnienie baz danych o brakujące noty bibliograﬁczne prac z zakresu antropologii
kulturowej, etnologii i folklorystyki wydanych w latach 2000-2010 i w 1999”.
Czwarte zadanie „Opracowanie wersji obcojęzycznej wyszukiwawczych pól opisowych komputerowej bazy danych bibliograﬁcznych w celu umiędzynarodowienia i popularyzacji dorobku polskiej antropologii kulturowej za lata 2010-2011” nie
otrzymało żadnej dotacji, w związku z tym ODiIE nie przystąpiło do jego realizacji.
W okresie sprawozdawczym Ośrodek rozpoczął prace nad porządkowaniem spuścizny po zmarłej dr A. Kowalskiej-Lewickiej, która przekazała w testamencie swoje
naukowe archiwum PTL. Dr I. Kuźma przeprowadziła wraz ze spadkobierczynią,
panią U. Lewicką-Rajewską, kwerendę w archiwum po zmarłej. Spuścizna została opisana i wstępnie skatalogowana oraz zostały wskazane materiały do przejęcia
przez PTL. Do końca 2013 roku zbiory te zostaną przewiezione do siedziby Ośrodka

362

Kronika

w Łodzi i w kolejnym roku ODiIE zaproponuje projekt badawczy związany z tymi
materiałami archiwalnymi.
Plan pracy na rok następny przewiduje kontynuację wszystkich wspomnianych zadań,
co wiąże się z przygotowaniem odpowiednich wniosków do MNiSW o doﬁnansowanie.

Sprawy ﬁnansowe
Zgodnie z Ustawą z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych złożono elektronicznie do Urzędu Skarbowego Wrocław Śródmieście deklarację CIT 8 za rok podatkowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2012 roku. Sprawozdanie
ﬁnansowe za rok 2012 zawiera bilans, rachunek zysków i strat ZG PTL z Oddziałami
PTL oraz informację dodatkową wraz z wprowadzeniem.
W 2012 roku koszty realizacji zadań przewyższyły uzyskane przychody ZG PTL.
Ujemny wynik ﬁnansowy wyniósł 15.915,76 zł. Zgodnie ze statutem, strata została
pokryta z nadwyżek lat poprzednich. Mimo kolejnego ujemnego bilansu ﬁnansowego, ZG w dalszym ciągu posiada płynność ﬁnansową.
Ujemny wynik ﬁnansowy wynika przede wszystkim z konieczności zainwestowania własnych środków ﬁnansowych w realizację zadań doﬁnansowanych przez
MNiSW. Dodać należy, że zadania wydawnicze rozliczane są w pełnej wysokości
przyznanej dotacji, a ewentualne przychody przynosi dopiero sprzedaż wydawnictw.
Wprowadzono również opłaty za recenzje. Wpływ na ujemny wynik ﬁnansowy miały
również opłaty eksploatacyjne oraz czynszowe za pomieszczenia biurowe, bowiem
od 1 października 2009 roku obowiązuje ZG pięcioletnia umowa z Uniwersytetem
Wrocławskim o użytkowaniu lokalu. ZG jednogłośnie stosowną uchwałą przyjął
14 czerwca 2013 roku sprawozdanie ﬁnansowe za rok 2012.
Przychody oddziałów przewyższyły koszty realizacji zadań, co spowodowało
nadwyżkę w wysokości 3.053,72 zł. Zgodnie ze statutem, przeznaczona zostanie ona
na realizację celów statutowych.
W pierwszym półroczu 2013 roku realizowane są przede wszystkim zadania doﬁnansowane przez MNiSW. Podkreślić należy, iż w tym roku rozpoczęliśmy realizację
zupełnie nowego zadania – grantu przygotowanego przez dr A.W. Brzezińską. Jest
on realizowany ze środków MNiSW w ramach NPRH – „Atlas Polskich Strojów
Ludowych: kontynuacja prac wydawniczych, przeprowadzenie badań terenowych
i kwerend źródłowych oraz cyfryzacja materiałów źródłowych i udostępnienie ich
w Internecie”. W 2013 roku wpłynęły dwie transze środków przewidzianych na ten
cel. PTL podpisało umowy dotyczące współpracy z Muzeum Regionalnym w Jarocinie, Muzeum w Łowiczu i Gminnym Ośrodkiem Kultury w Białej Podlaskiej
w zakresie realizacji wymienionego projektu.
W 2013 roku PTL otrzymało dotację z MNiSW na wydawnictwa, funkcjonowanie biblioteki naukowej oraz działalność archiwum. Ponadto MNiSW przyznało doﬁnansowanie na konferencję naukową „Wielokulturowość – Tolerancja – Edukacja.
Nowe wyzwania dla antropologii kulturowej i etnologii w Polsce” oraz na tworzenie
i użytkowanie bibliograﬁcznych baz danych, upowszechnianie i promocję osiągnięć
nauki i uzupełnianie „Bibliograﬁi Etnograﬁi Polskiej w Internecie”.

Kronika

363

W bieżącym roku MNiSW przyznało Umową nr 569/P-UN/2013 subwencję na
druk następujących publikacji:
„Lud” 97: 2013;
„Łódzkie Studia Etnograﬁczne” 52: 2013, Aleksandra Krupa, Bałuckie chronotypy. Opowieść o łódzkiej dzielnicy;
„Literatura Ludowa” 57: 2013;
„Biblioteka Zesłańca” 28, Dzienniki i listy ze stepów kirgiskich (podróż do Kazachstanu w 1846 r.) (oprac. H. Gerber).
Decyzją nr 675/P-DUN/ZO/2013 z 11 czerwca 2013 roku jako odwołanie na poprzednią negatywną decyzję z 12 lutego 2013 roku nie przyznającą środków ﬁnansowych, doﬁnansowane zostały następujące zadania:
1. Konferencja naukowa „Wielokulturowość – Tolerancja – Edukacja. Nowe wyzwania dla antropologii kulturowej i etnologii w Polsce”;
2. Biblioteka w 2013 roku: udostępnianie księgozbioru i informacja biblioteczna;
gromadzenie zbiorów – uzupełnienie zbiorów bibliotecznych; konserwacja zbiorów
bibliotecznych; opracowanie zbiorów bibliotecznych; wymiana wydawnictw z instytucjami zagranicznymi i krajowymi; komputeryzacja zbiorów bibliotecznych;
3. Archiwum w 2013 roku: konserwacja zbiorów archiwalnych; opracowanie
zbiorów archiwalnych; gromadzenie zbiorów archiwalnych; udostępnianie zbiorów
archiwalnych.
Decyzją nr 675/P-DUN/2013 doﬁnansowane zostały następujące zadania:
1. Komputeryzacja zbiorów bibliotecznych;
2. Tworzenie i użytkowanie bibliograﬁcznych baz danych – kontynuacja na rok
2013, gromadzenie informacji na nośnikach komputerowych, kwerenda biblioteczna, klasyﬁkacja i zapis w bazie danych bibliograﬁcznych za 2012 rok do bieżącej
bibliograﬁi etnograﬁi polskiej;
3. Upowszechnianie i promocja osiągnięć nauki polskiej – kontynuacja na
rok 2013, opracowanie selektywnej bibliograﬁi etnograﬁi polskiej za 2012 rok
dla bibliograﬁi międzynarodowej International Bibliography of the Social Sciences;
4. Aktualizacja merytoryczna „Bibliograﬁi etnograﬁi polskiej w Internecie” –
opracowanie dla potrzeb katalogu on-line brakujących not bibliograﬁcznych prac
z zakresu antropologii kulturowej, etnologii i nauk pokrewnych wydanych w latach
ubiegłych.

Działalność wydawnicza
W okresie sprawozdawczym odbyło się jedno posiedzenie Rady Wydawniczej –
14 czerwca 2013 roku, w siedzibie Instytutu im. Oskara Kolberga w Poznaniu przy
ul. Kantaka 4. Uczestniczyli w nim członkowie ZG PTL: prof. dr hab. M. Buchowski – prezes, prof. UŁ dr hab. G.E. Karpińska – wiceprezes i redaktorka „Łódzkich
Studiów Etnograﬁcznych”, prof. UO dr hab. T. Smolińska – wiceprezes i redaktorka
„Dziedzictwa Kulturowego”, dr M. Michalska – wiceprezes, dr A.W. Brzezińska –
skarbnik i redaktorka „Atlasu Polskich Strojów Ludowych”, dr M. Rostworowska

364

Kronika

– zastępca skarbnika, dr J. Adamczewski – sekretarz generalny, dr M. Mokrzan –
zastępca sekretarza generalnego, dr H. Czachowski – członek ZG, dr A. Nadolska-Styczyńska – członek ZG oraz redaktorzy naczelni pozostałych wydawnictw PTL:
prof. UAM dr hab. Waldemar Kuligowski – „Biblioteka Popularnonaukowa”, prof.
dr hab. Jolanta Ługowska – „Literatura Ludowa” oraz „Biblioteka Literatury Ludowej”, prof. UAM dr hab. Danuta Penkala-Gawęcka – „Lud”, prof. UAM dr hab. Ryszard Vorbrich – „Prace Etnologiczne”, dr Katarzyna Barańska – „Zbiór Wiadomości
do Antropologii Muzealnej”. W posiedzeniu wzięła udział również dyrektorka biura,
P. Suchecka oraz główna księgowa, A. Sikora.
Plan wydawniczy na rok 2012 został zrealizowany w całości. Ukazały się następujące publikacje:
„Lud” 96: 2012;
„Łódzkie Studia Etnograﬁczne” 51, Antropolog w mieście i o mieście (red.
G.E. Karpińska);
„Literatura Ludowa” 56: 2012;
„Biblioteka Literatury Ludowej” 10, Ryszard Bieńkowski, Cerowanie dziurawych parasoli deszczem. Na tropie metafory ludowej;
„Biblioteka Zesłańca” 26, Stefania Skowron-Markowska, Z Oksfordu na Syberię.
Dziedzictwo naukowe Marii Antoniny Czaplickiej;
„Biblioteka Zesłańca” 27, Polacy w guberni archangielskiej w XIX i XX wieku
(red. Antoni Kuczyński, Mirosław Marczyk);
„Biblioteka Popularnonaukowa” 17, Bożena Kaczmarczyk, Tradycyjne oraz
współczesne zabawy i gry dziecięce;
„Archiwum Etnograﬁczne” 53, Za miedzę, za morze, w zaświaty... Kulturowe wymiary podróżowania (red. Wojciech Olszewski, Violetta Wróblewska);
„Prace Etnologiczne” 25, Jacek Splisgart, Obrzędowość rodzinna w Japonii. Społeczny wymiar obrzędów przejścia oraz kultu zmarłych wczoraj i dziś;
„Prace Etnologiczne” 26, Rozwój a kultura. Perspektywy poznawcze i praktyczne
(red. R. Vorbrich) – praca wydana poza dotacją MNiSW;
„Biblioteka Popularnonaukowa” 18, Regionalizm i wielokulturowość. Perspektywa etnologii polskiej i słowackiej (red. W. Kuligowski, Boris Michalik) – praca
wydana poza dotacją MNiSW.
Spośród zaakceptowanych przez ZG propozycji wydawniczych na rok 2013,
cztery nie otrzymały wsparcia ﬁnansowego. Decyzją nr 570/P-DUN/O/2013 z 27 lutego 2013 roku MNiSW odmówiło przyznania środków ﬁnansowych na realizację
tych zadań wydawniczych z zakresu działalności upowszechniającej naukę. 11 marca
2013 roku zostało wysłane odwołanie, ale nie przyniosło ono zmiany decyzji. Są to
następujące zadania wydawnicze:
„Archiwum Etnograﬁczne”, Praktykowanie tradycji w społeczeństwach posttradycyjnych (red. Janina Hajduk-Nijakowska);
„Archiwum Etnograﬁczne”, Obserwatorki z wyobraźnią. Etnograﬁczne i socjologiczne pisarstwo kobiet (red. Grażyna Kubica i Katarzyna Majbroda);
„Prace Etnologiczne”, Karolina Marcinkowska, Odtworzyć przeszłość. Kult
czumba na Madagaskarze;

Kronika

365

„Biblioteka Popularnonaukowa”, Bałkany performatywne. Sztuka, dramat i rytuał
w przestrzeni publicznej (red. Gorana Injaca, W. Kuligowski, Magdalena Sztandara);
Zatwierdzone propozycje wydawnicze na rok 2014 to:
„Lud” 98: 2014;
„Łódzkie Studia Etnograﬁczne” 53, Marta Songin-Mokrzan, Zwrot ku zaangażowaniu. Strategie konstruowania nowej tożsamości antropologicznej;
„Literatura Ludowa” 58: 2014;
„Zbiór Wiadomości do Antropologii Muzealnej” 1;
„Archiwum Etnograﬁczne”, Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice
biograﬁczne 4 (red. Anna Spiss, Jan Święch);
„Archiwum Etnograﬁczne”, Regiony i regionalizmy w Europie. Badania – kreacje – popularyzacje (red. A.W. Brzezińska, J. Schmidt);
„Kultury Popularne Świata”, Anna Seweryn, Być jak pepsi. Od społeczeństwa
woli do społeczeństwa wyboru;
„Biblioteka Literatury Ludowej”, Hanna Spychalska-Waszek, Tradycyjne przekazy wierzeniowe we współczesnej Puszczy Zielonej;
„Prace Etnologiczne”, Anna Mrozowicka, Ruch „Dzwoniące Cedry Rosji” jako
rosyjska odmiana New Age;
„Prace i Materiały Etnograﬁczne”, Andrzej Stachowiak, Współczesne konﬂikty
wyznaniowe na Łemkowszczyźnie;
„Archiwum Etnograﬁczne”, Jan Wielek, Materiały etnograﬁczne z pow. limanowskiego, cz. 4 – tytuł ten zostanie wydany przez PTL, jeśli autor zapewni fundusze na
wydanie oraz opłacenie recenzji.
W 2013 roku ukazał się również zeszyt specjalny „Atlasu Polski Strojów Ludowych”, Stroje ludowe jako fenomen kulturowy (red. A.W. Brzezińska, M. Tymochowicz) opublikowany w nakładzie 200 egzemplarzy. Jest to pierwsza publikacja nowej
i młodej redakcji serii „Atlasu”, która ukazała się w ramach projektu ﬁnansowanego
ze środków Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.
Przyjęta została tabela wynagrodzeń za prace wydawnicze i honoraria autorskie
oraz procedury wydawnicze dotyczące wniosków składanych do MNiSW:
I etap – przed przygotowaniem i złożeniem wniosku do MNiSW:
1. prośba (podanie) autora, względnie redaktora w przypadku prac zbiorowych,
i tekst książki na CD/DVD oraz wydruk – termin składania do końca roku kalendarzowego na ręce redaktorów naczelnych serii lub do biura ZG PTL;
2. ocena prac przez redaktorów serii względnie przez osoby przez nich wyznaczone;
3. opiniowanie tytułów przez Radę Wydawniczą i zatwierdzenie ich przez ZG PTL;
4. recenzje wydawnicze (dwóch samodzielnych pracowników naukowych, w uzasadnionych przypadkach również doktorów, wskazanych przez Radę Wydawniczą
i zatwierdzonych przez ZG PTL) – termin nadsyłania do końca czerwca;
5. przygotowanie przez redakcje serii/biuro wniosku do MNiSW o dotację na
wydanie książki (koniecznie uwzględnić honorarium na opracowania redakcyjne).
II etap – po otrzymaniu pozytywnej decyzji MNiSW o doﬁnansowaniu książki:
1. szukanie dodatkowych sponsorów poza MNiSW przez autorów i redakcje serii. Redakcje będą przygotowały pisma w tej sprawie i w zależności od okoliczności

366

Kronika

albo ZG PTL będzie je rozsyłał na papierze ﬁrmowym, względnie redaktor serii będzie wysyłał je w swoim własnym imieniu. Zgodnie ze statutem, późniejsze umowy
z potencjalnymi sponsorami może zawierać jedynie ZG PTL;
2. ustosunkowanie się autora do recenzji i nanoszenie przez niego poprawek według sugestii recenzentów;
3. redaktor naczelny serii (względnie inna osoba wyznaczona przez niego z redakcji serii, w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych merytorycznie spoza redakcji,
będąca później redaktorem tego konkretnego tomu) otrzymuje pracę i sprawdza, czy
autor ustosunkował się do wskazówek recenzentów, może też dołączyć swoje uwagi,
do których autor powinien się odnieść;
4. redakcja językowa (opracowanie merytoryczno-stylistyczne);
5. skład i łamanie;
6. korekta autorska (ew. także druga);
7. korekta redakcyjna (ew. także druga);
8. naniesienie korekt;
9. zatwierdzenie do druku przez redaktora tomu;
10. akceptacja okładki i stron redakcyjnych przez przedstawiciela ZG PTL oraz
biuro Towarzystwa;
11. druk.
Wszelkie umowy o charakterze ﬁnansowym: honoraria, prace redakcyjne, korektorskie, skład i łamanie, druk (pod warunkiem posiadania przez redakcję na ten cel
środków), mogą być zawieranie jedynie przez ZG PTL.
Wobec przyjętych terminów, posiedzenia Rady Wydawniczej odbywać się będą
od przyszłego roku w lutym. Ustalone zostały również obowiązki redaktora, sekretarza oraz członków redakcji poszczególnych serii wydawniczych.
Na wniosek Rady Wydawniczej na posiedzeniu ZG PTL 14 czerwca 2013 roku,
w wyniku głosowania, z funkcji redaktora serii wydawniczej „Prace i Materiały
Etnograﬁczne”, ze względu na stan zdrowia i liczne inne obowiązki służbowe, został
odwołany prof. dr hab. Andrzej Brencz, a cała redakcja została rozwiązana. Nowym
redaktorem tej serii wydawniczej, w wyniku głosowania, została dr M. Michalska
(KEiAK UWr.), która na posiedzeniu ZG PTL w Zielonej Górze, 12 września 2013
roku, przedstawi do zatwierdzenia nowe kandydatury do składu redakcji. Są to:
dr Ewa Banasiewicz-Ossowska – sekretarz redakcji (KEiAK UWr.), dr Agnieszka
Chwieduk – członek redakcji (IEiAK UAM w Poznaniu) oraz dr. H. Czachowski –
członek redakcji (Muzeum Etnograﬁczne w Toruniu).
Na wniosek prof. W. Kuligowskiego, redaktora serii „Biblioteka Popularnonaukowa”, przegłosowana została zmiana nazwy tej serii. Nowa to „Kultury Popularne
Świata”. Zmiana podyktowana została koniecznością promocji specyﬁki wydawniczej serii oraz znacznie szerszymi zainteresowaniami, kompetencjami naukowymi
i tematyką badawczą członków redakcji.
Poszczególne redakcje przygotowały krótkie charakterystyki swoich serii wydawniczych, które umieszczone zostaną na stronie internetowej PTL w stosownych
zakładkach.

Kronika

367

Dr A.W. Brzezińska, redaktorka „Atlasu Polskich Strojów Ludowych”, przygotowała ciekawą propozycję promocji poszczególnych wydawnictw tej serii. To pierwsza taka próba zwiększenia zainteresowania wydawnictwami PTL.

Biblioteka Naukowa im. Jana Czekanowskiego
Kierownikiem biblioteki jest P. Suchecka, a prowadzą ją A. Michałowska od
strony merytorycznej (od 1.10.2009 r. zatrudniona na etacie Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego) i B. Wrońska od strony technicznej. Biblioteka jest czynna codziennie w godz. od 9.00 – w poniedziałki, wtorki, środy do 20.00, a w pozostałe
dni do 13.00 (z wyjątkiem piątków). Biblioteka jest włączona w strukturę Biblioteki
Uniwersyteckiej i umieszczona w systemie informacyjnym w zespole Bibliotek Zakładowych Uniwersytetu Wrocławskiego, co skutkuje fachową opieką nad zbiorami.
W celu umożliwienia korzystania z księgozbioru studentom studiów zaocznych
otwarta jest również w dwie pierwsze soboty w miesiącu. Szczegółowy harmonogram
znajduje się na stronie internetowej PTL. W czytelni biblioteki zbiory są udostępniane wszystkim zainteresowanym. Korzystają z nich przede wszystkim studenci etnologii, archeologii, kulturoznawstwa, historii sztuki, historii, ﬁlologii słowiańskiej,
ﬁlologii polskiej, pracownicy muzeów i innych placówek kultury oraz nauczyciele.
Na zewnątrz, zgodnie z regulaminem Biblioteki PTL, książki mogą wypożyczyć studenci etnologii oraz członkowie PTL.
W roku 2012 wypożyczono 130 woluminy wydawnictw zwartych i 10 woluminów wydawnictw ciągłych, a w czytelni udostępniono 836 woluminów wydawnictw
zwartych i 970 woluminów wydawnictw ciągłych.
W roku 2012 zbiory zwiększyły się o 430 woluminy: zakupiono 175 woluminów
druków zwartych i 26 woluminów ciągłych. Otrzymano 25 darów oraz 23 woluminy
własnych wydawnictw. Z wymiany zagranicznej pochodziły 123 woluminy, z wymiany krajowej – 58. W ramach wymiany za granicę wysłano 169 woluminów, a do
instytucji krajowych traﬁło 79. Aktualnie wymianą wydawnictw objętych jest 107
instytucji zagranicznych i 48 krajowych. W 2012 roku ubyło 67 woluminów druków
zwartych. Na 31 grudnia 2011 roku zbiory liczyły łącznie 44.232 woluminy, w tym
22.415 druków zwartych, 20.765 czasopism i 1052 jednostki zbiorów kartograﬁcznych. Ogólna wartość księgozbioru na koniec 2012 roku wynosiła 357.153,59 zł.
W 2011 roku do katalogu komputerowego wprowadzono zagraniczne dzieła
zwarte pozyskane w latach 1991-1992 oraz bieżące wpływy z 2011 roku. W 2012
bazę uzupełniono o rekordy dzieł zwartych polskich z lat 1991-1992 oraz dzieł zwartych polskich i zagranicznych z 1990 roku; wprowadzane są także bieżące wpływy
z 2012 roku. W ubiegłym roku oprawiono 99 woluminów.
Na koniec pierwszego półrocza 2013 roku wartość zbiorów wynosiła 366.778,09
zł. W tym czasie wpłynęło 147 woluminów, w tym: z wymiany zagranicznej – 55 (47
czasopisma, 8 woluminów druków zwartych), z wymiany krajowej 41 (czasopisma
– 20, zwarte – 21), z zakupów 4, dary to 27, a wydawnictwa własne – 20 pozycji.
Stan ilościowy biblioteki wynosił na koniec czerwca 2013 roku 44.379 woluminów.

368

Kronika

W ciągu pierwszej połowy bieżącego roku w czytelni udostępniono 180 książek
i 103 czasopisma, na zewnątrz wypożyczono 65 książek. W 2012 roku oprawiono 101
woluminów. Do katalogu komputerowego wprowadzono rekordy dzieł zwartych polskich z lat 1991-1992 oraz dzieł zwartych polskich i zagranicznych z 1990 roku, wprowadzone zostały także bieżące wpływy z 2012 roku. W 2013 roku baza uzupełniana
jest o wydawnictwa zwarte polskie i zagraniczne z lat 1988-1989 oraz bieżące wpływy.

Archiwum Naukowe
Archiwum prowadzi P. Suchecka. Na bieżąco gromadzone są dokumenty dotyczące historii PTL, rękopisy niepublikowanych tekstów z zakresu etnologii i folklorystyki. Archiwizowana jest bieżąca dokumentacja naukowa i wydawnicza ZG
PTL oraz oddziałów terenowych. Gromadzone są szczegółowe sprawozdania, jakie
oddziały składają co roku ze swej działalności naukowej i popularyzatorskiej, korespondencja z instytucjami naukowymi i kulturalnymi w kraju i na świecie. Zgodnie
z wolą spadkobierców, Archiwum przejmuje dorobek naukowy po zmarłych etnologach. Od 1989 roku gromadzone są również materiały dotyczące zesłań w głąb
byłego ZSRR, z lat 1939-1956.
Pozyskiwane zbiory są udostępniane w czytelni PTL podczas codziennych dyżurów. Korzystają z nich przede wszystkim pracownicy naukowi Uniwersytetu
Wrocławskiego oraz innych placówek naukowych z kraju i zagranicy. Gromadzone
w Archiwum PTL zbiory są wykorzystywane także jako źródło do merytorycznego
przygotowania wystaw muzealnych. W 2012 roku ze zbiorów korzystało 6 osób,
wypożyczono 26 teczek. W pierwszym półroczu 2013 roku ze zbiorów skorzystało
18 osób, wypożyczono 432 teczki.

Oddziały
W okresie sprawozdawczym do PTL zostało przyjętych 30 nowych członków:
Oddział Kraków – 8 osób, Oddział Lublin – 7 osób, Oddział Wrocław – 4 osoby,
Oddział Warszawa – 4 osoby, Oddział Bielsko-Biała – 3 osoby, Oddział Cieszyn
– 2 osoby, Oddział Łódź – 2 osoby.
Zarząd Oddziału w Zamościu podjął uchwałę o zawieszeniu działalności, ale nie
ma ona mocy prawnej, bowiem statut PTL nie przewiduje takiej sytuacji. ZG PTL
zdecydował o nie wprowadzaniu abolicji dotyczącej zaległych składek członkowskich. W tym względzie należy stosować zapisy statutowe.
Sekretarz generalny ZG PTL
Jerzy Adamczewski

369

Kronika

POSIEDZENIE PLENARNE
KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH PAN,
WARSZAWA, 7 GRUDNIA 2012

Posiedzenie odbyło się w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Otworzył je przewodniczący Komitetu, prof. Aleksander
Posern-Zieliński, który przedstawił usprawiedliwienia nieobecnych członków Komitetu: profesorów Jerzego Bartmińskiego, Wojciecha J. Burszty, Ryszarda Kantora,
Grażyny E. Karpińskiej, Waldemara Kuligowskiego, Czesława Robotyckiego, Jana
Święcha, Joanny Tokarskiej-Bakir i dr Anny Engelking. Następnie powitał dokooptowanych po zebraniu wyborczym członków Komitetu oraz powołanych specjalistów.
Zgodnie z przyjętym porządkiem obrad, Przewodniczący i zebrani członkowie
przedstawili bieżące komunikaty dotyczące środowiska etnologicznego, w tym informacje o najświeższych wydawnictwach oraz o publikacjach Komitetu Nauk Etnologicznych PAN: 96 tomie „Ludu” i dwóch tomach (nr 17 i 18) z serii Prace Komitetu
Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk. O tomie 18: Imigranci: między izolacją a integracją mówił jego współredaktor, prof. Jacek Schmidt, nawiązując przy
okazji do badań migrantoznawczych prowadzonych przez Centrum Badań Migracyjnych UAM, które było współorganizatorem ostatniej konferencji Komitetu na temat
problemów migracji.
Przewodniczący KNE poinformował o swych bezskutecznych próbach udania
się do Indii celem wzięcia udziału w posiedzeniu organizacyjnym Międzynarodowej
Unii Nauk Antropologicznych i Etnologicznych, zwołanym w ramach tak zwanego
Inter-Kongresu tejże Unii, której członkiem zbiorowym jest KNE PAN. Wyjazd ten
nie doszedł niestety do skutku, ze względu na trudności formalne z otrzymaniem
oﬁcjalnej wizy wjazdowej.
Następnie, w związku z Kongresem Unii Nauk Antropologicznych i Etnologicznych, który ma się odbyć w Manchesterze w 2013 roku, poinformował, że Komitet
zamierza z tej okazji opublikować tom zbiorowy w języku angielskim. W ramach
tego projektu przygotowywana jest koncepcja tomu pod redakcją Lecha Mroza
i Aleksandra Posern-Zielińskiego. Do uczestnictwa autorskiego w tym przedsięwzięciu KNE zaprasza reprezentantów wszystkich ośrodków etnologicznych. Mówiąc
o dalszych, bieżących sprawach Komitetu, przewodniczący poinformował także
o trwającej przebudowie strony internetowej KNE, która jest systematycznie aktualizowana, uzupełniana i wzbogacana.
W kolejnym punkcie obrad, prof. Posern-Zieliński przedstawił swoje reﬂeksje
w związku z toczącą się dyskusją wokół prób oceniania komitetów. Podkreślił, że
pojawiają się budzące kontrowersje kwestie „obiektywnych” kryteriów oceny działalności społecznej prowadzonej w ramach komitetów PAN. Proponowana ankieta
oceny wzbudza powszechną krytykę. Ocena komitetów, według ich przewodniczą-

370

Kronika

cych, powinna mieć charakter jakościowy, uwzględniający specyﬁkę danej dyscypliny. Pojawiają się też pytania, czemu te oceny mają służyć? Czy chodzi o to, aby
dobrze pracującym komitetom przydzielać większe środki, a likwidować słabe, czy
też celem tej akcji jest wsparcie tych komitetów, które z przyczyn obiektywnych nie
są zbyt aktywne?
Przewodniczący zreferował także sprawę włączenia się Komitetu w działania interwencyjne środowiska etnologicznego, związane z zabiegami o przyznanie środków ﬁnansowych dla Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego na działalność Biblioteki i Archiwum Naukowego we Wrocławiu. Wspólne działania w tym zakresie
przyniosły pozytywny skutek w postaci przyznanych środków przez MNiSW.
Następnie powrócono do sprawy wewnętrznej struktury Komitetu. Przewodniczący poprosił prof. Teresę Smolińską, desygnowaną na przewodniczącą Sekcji Folklorystycznej, aby przedstawiła jej skład. Zaproponowała następujące osoby: prof. UO,
dr hab. T. Smolińska – przewodnicząca Sekcji, vacat – sekretarz, członkowie: prof.
dr hab. J. Bartmiński, prof. UW, dr hab. Piotr Dahlig, dr A. Engelking, prof. UŚ,
dr hab. Zygmunt Kłodnicki, prof. dr hab. Zbigniew Libera, prof. dr hab. Jolanta Ługowska, prof. dr hab. Roch Sulima i prof. dr hab. Hanna M. Zowczak. W zastępstwie
za desygnowaną na przewodniczącą Komisji Antropologii Miasta, prof. Karpińską,
przedstawiła także proponowany skład tej grupy: prof. UŁ, dr hab. G.E. Karpińska
– przewodnicząca Komisji, dr Hubert Czachowski – sekretarz, członkowie: dr Zbigniew Benedyktowicz, prof. dr hab. W.J. Burszta, prof. dr hab. Iwona Kabzińska,
prof. dr hab. Ryszard Kantor i prof. UO, dr hab. T. Smolińska. Ta ostatnia zreferowała też wstępny plan pracy obu zespołów, ponieważ zamierzają one w najbliższym
czasie współpracować ze sobą w celu zorganizowania w 2014 roku międzynarodowej konferencji folklorystycznej. Dlatego też przewidziano wspólne wypracowanie
koncepcji tego spotkania naukowego, ustalenie formuły współpracy z instytucjami
zagranicznymi oraz powołanie zespołu przygotowującego tom pokonferencyjny.
Po tej prezentacji, przewodniczący zarządził głosowanie nad składem i władzami
Sekcji i Komisji. Przedstawione propozycje zostały przyjęte przez zebranych jednomyślnie.
Prof. Posern-Zieliński poinformował zebranych, że Instytut im. Oskara Kolberga
w Poznaniu zamierza ubiegać się o ogłoszenie roku 2014 – Rokiem Kolbergowskim,
w związku z 200. rocznicą urodzin tego ludoznawcy. Komitet będzie wspierał tę inicjatywę i włączy się w miarę potrzeb i możliwości w te starania.
W kolejnym punkcie obrad przewidziano dyskusję nad planem pracy Komitetu
na rok 2013. Przewodniczący wskazał na kilka punktów, które powinny znaleźć się
w tym planie. Są to między innymi wydanie kolejnego tomu „Ludu”, starania o realizację wystawy „Wizualne spotkania z obcością”, dyskusja wokół studiów doktoranckich na kierunku etnologia, włączenie się w starania o ustanowienie roku 2014
Rokiem Kolbergowskim, współpraca z Polskim Instytutem Antropologii, co dodatkowo podkreślił też prezes PIA, dr Arkadiusz Bentkowski. Ponadto ustalono, że wiosenne zebranie członków Komitetu odbędzie się w Gdańsku, w Zakładzie Etnologii
UG, a jesienne w Łodzi, w nowej siedzibie Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ.

Kronika

371

Następnie swoje reﬂeksje na temat najnowszych programów kształcenia etnologów i antropologów kulturowych przedstawiła prof. Anna Malewska-Szałygin.
Zapoznała się ona z nadesłanymi z poszczególnych etnologicznych ośrodków uniwersyteckich materiałami na ten temat i podzieliła się uwagami na temat Krajowych
Ram Kwaliﬁkacji. Przypomniała, że najpierw obowiązywały standardy kształcenia,
które zostały zastąpione efektami kształcenia w obszarze nauk humanistycznych,
z możliwością dopasowania ich do własnych warunków. Obecnie obowiązują tak
zwane Europejskie Ramy Kształcenia, które są bliskie ministerialnym ramom kształcenia. W toku dalszej wypowiedzi, prof. Malewska-Szałygin podkreśliła między
innymi, że nie wszystkie placówki zmieniły nazwę kierunku z „etnologia” na „etnologia i antropologia kulturowa”. Zwróciła także uwagę na dyskusyjne pozycjonowanie etnologii w obszarze nauk humanistycznych, a nie nauk społecznych. W dyskusji zabrała głos prof. Katarzyna Kaniowska, która podkreśliła, że konieczne jest
umieszczenie na ministerialnej liście dyscyplin kierunku: etnologia i antropologia
kulturowa (w formie takiej, jak brzmią nazwy placówek kształcących etnologów).
Według niej, bardzo istotna jest konieczność wypromowania nowej nazwy, wobec
zmieniającej się sytuacji naszych absolwentów na rynku pracy. Uważa, że obecnie
mamy najlepszy moment na przygotowanie odpowiednio uzasadnionego wniosku
w tej sprawie. Głos ten poparł prof. Schmidt, zwracając uwagę na zawłaszczanie
przez inne dyscypliny i specjalności naszej nazwy, co powinno być jego zdaniem
kontrolowane. Prof. Posern-Zieliński dodał, że kraje zachodnie poszły w zmianach
nazewnictwa jeszcze dalej, czego wyrazem są często fuzje antropologii ze studiami rozwojowymi (development studies); w naszym kraju rektor uczelni jest władny
wprowadzić w swej placówce każdy nowy kierunek. Prof. Kaniowska stwierdziła, że
ujednolicenie nazwy kierunku spowoduje, iż trzeba będzie stosować tę nazwę przy
nadawaniu stopni. W toku dalszej dyskusji głos zabrał prof. Janusz Barański, który
obecny stan związany z nazwą naszej dyscypliny określił jako „schizofrenię”. Pytał, czy nie nadszedł czas, aby z „etnologii i antropologii kulturowej” wybrać tylko
„antropologię kulturową”. Jego zdaniem, byłoby to też pożądane dla budowania prestiżu dyscypliny, ponieważ w tej chwili antropologia kulturowa odbierana jest jako
„dodatek” do etnologii, stąd pewnie próby jej zawłaszczania. W odpowiedzi, prof.
Posern-Zieliński podkreślił, że istnieje świadomość tego, ale z drugiej strony działają
tu: 1. siła ciążenia tradycji (w tym członkostwo w IUAES), 2. „opór materii” w Ministerstwie, 3. można wystąpić z takim wnioskiem, pod warunkiem, że będzie consensus całego środowiska w tej sprawie. W dalszej wypowiedzi podkreślił, że obecnie
szanse na zmiany są większe i być może trzeba działać w tym zakresie poprzez KNE.
Prof. Kaniowska dodała, że wskazane byłoby wystąpienie o zmianę nazwy dyscypliny i kierunku, a prof. Dahlig zwrócił uwagę, aby w ferworze działań nie przegapić
subdyscyplin istniejących w KNE, używających nazw nawiązujących do etnologii
(etnomuzykologia etc.). Kończąc dyskusję postanowiono, że na posiedzeniu Prezydium podjęte zostaną ustalenia, jak działać dalej w tej sprawie.
W dalszej części posiedzenia głos zabrała dyrektorka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UW – prof. Malewska-Szałygin, która omówiła aktualną sytuację, osiągnięcia i plany badawcze tego Instytutu. Zwróciła uwagę między innymi na

372

Kronika

sprawy studenckie (liczbę studentów, studia podyplomowe), na badania prowadzone
w oparciu o granty, dotyczące zagadnień z zakresu antropologii medycznej, wizualnej i politycznej, bioetyki, studiów genderowych, seksualności i cielesności, a także
sytuacji polskich Romów, badań na Kaukazie oraz studiów nad islamem; dokonała
także charakterystyki składu kadrowego Instytutu (5 samodzielnych pracowników,
17 doktorów, w tym wielu młodych) oraz publikacji pracowników.
Po wysłuchaniu tych informacji, prof. Kaniowska podkreśliła, że wkraczanie antropologii w nowe przestrzenie społeczne jest bardzo obiecujące. W zakończeniu obrad poruszyła zagadnienia związane z nowymi przepisami dotyczącymi nadawania
stopni naukowych.
Irena Kabat

77a5c68301b3d601f5ad370da330b9ad.pdf

Media

New Tags