22c54ab9876e1bbbcb5a3e7bb7799513.pdf
Media
Part of Środki lecznicze z Bolechowa / Lud, 1904, t. 10
- extracted text
-
334
ROZMAITOŚCI
dwika Bernackiego w »Bibliotece pisarzów polskich« Akademii
Umiejętności, jest aż nadto wyraźna, aby ją trzeba szczegółowo
wykazywać.
Dr. St. Zdziarski.
Środki lecznicze używane przez lud wiejski w okolicy Bo
lechowa w powiecie doliniańskim.
Szczególniejsze własności lecznicze przypisuje lud tutej
szy (przeważnie ruski) rozmaitego gatunku smalcom, czyli jak
się wyrażają: sadłom. Kaszel, chrypkę, zakatarzenie i t. p.
słabości leczą sadłem borsuczem, niedźwiedziem, psiem, wieprzowem, rozpuszczając je w gorącem mleku, które następnie
podają choremu do picia. Szczególnie kaszel u dzieci bywa
leczony powyźszemi sadłami wewnętrznie, — zewnętrznie na
cierają piersi maścią ślazową lub łojem owczym.
Olbrotu pod nazwą sadła rybiego używają przy ata
kach duszności i kurczach żołądkowych rozpuszczonego rów
nież w gorącem mleku. Przypisują mu także własności prze
czyszczające.
Skroń zajęczy (sadło zajęcze) zastosowują zewnętrznie,
a mianowicie przy czerakach, obieraniach, uważając go za naj
lepszy środek naciągający. Np. gdy palec zacznie obierać, przy
kładają na to miejsce szmatkę nasmarowaną sadłem zajęczem.
Jak wszędzie prawie, tak i tutaj uniwersalnym środkiem
na nudności, kurcze sercowe, żołądkowe i inne niedyspozycye
jest anodynis (Spiritus aetheris, krople Hoffmanna), czyli jak
go tu nazywają białe krople. Dawnymi czasy używano go
w wielkich ilościach, a ten, który przysięgał od picia wódki,
upijał się białemi kroplami; od czasu jednak (mniej więcej
dziewięć lat temu) przedsięwziętej akcyi władz i ograniczenia
sprzedaży tego środka spadło użycie jego w większych ilo
ściach w postaci trunku. Używają go tylko powszechnie jako
środka leczniczego w kroplach.
Na bóle reumatyczne używają jako środka domowego
amoniaku zmieszanego z terpentyną, oliwą lub spirytusem kam
forowym. Używają również kamfory czystej bardzo często, roz
puszczając ją już to w spirytusie, już też używając nie rozpu
szczonej w drobnych kawałeczkach.
Z ziół największe zapotrzebowanie mają: herbata ślazowa,
korzeń ślazowy, jelenie języczki (herba Scolopendri), mech
ROZMAITOŚCI
335
islandzki (lichen Carragheen) jako środki na kaszel, kwiat
lipowy i bzowy, jako napotne, liście senesowe i strączki jako
przeczyszczające, a kozłek lekarski (Valerianae radix), iumia
nok, centurya, korzeń galangae, mięta na kurcze żołądkowe
i jako środki wzbudzające apetyt.
Octu aromatycznego pod nazwą octu siedmiu zło
dziei, lub u Rusinów gadzinowego octu używają prze
ciw obrzmieniom, bólom reumatycznym, a najczęściej przeciw
ukąszeniom jadowitych gadów tak u ludzi, jak u zwierząt do
mowych.
.
Niezbędnym środkiem domowym, a raczej guślarskim
w leczeniu zwierząt domowych jest asafetyna (Gumi assafoetida), której żądają po aptekach albo pod powyższą nazwą,
aibo pod nie estetyczną dosyć nazwą djablego łajna. Gdy
krowa jeść nie chce. lub daje mało mleka, albo mleko niedo
bre, wówczas wsypują asafetynę na żarzące się węgle na ło
patce i okadzają, względnie podkurzają tern krowę co ma
wpłynąć na poprawienie się i lepszą wydatnośc mleka, oraz
zabezpieczenie krowy od czarów, a jeśli krowa dostała uro
ków, to woń asafetyny ma własność odczyniania ich.
Wewnętrznie dla bydła najczęściej bywa używana sol
glauberska już to rozpuszczona w gorącej wodzie juz tez
w naparze z rumianku rzymskiego (Chamomilla Romana),
wielkiego rumianku.
Lud tutejszy jakkolwiek dosyć jeszcze ciemny i zacotany,
to jednak coraz częściej szuka pomocy u lekarza i porzuca
wróżki i wróżbitów. Jeżeli porównamy stosunki obecne w y
kierunku ze stosunkami przed dwudziestu laty, to zauważymy
różnicę znaczną.
0 dyable we dworze w Wieruszycach w powiecie bocheń
skim. O dwa kilometry drogi od miasteczka Lapanowa na
spadzistej górze sterczą ruiny zamku, nieg Ys 0
,
„
wrockich należącego, dziś własność państwa Meysnerow. Za
mek ów wielki był zbudowany z kamieni ciosowych,
y
swój wznosił dumnie wysoko ponad okoliczne gory.
_
wet zniszczony i do połowy zburzony wzbudza jeszcze podziw
P°StaZ-atją, że w zamku tym od jakiegoś czasu, a mia-