3397a1e571d5a7f93edafbae4aaaa60d.pdf
Media
Part of Ludowy waryant komedyi Baryki „Z chłopa król“ / Lud, 1904, t. 10
- extracted text
-
ROZMAITOŚCI.
Ludowy waryant komedyi Baryki „Z chłopa król“. W czasie
letniego pobytu mego b. r. w Zakopanem miałem sposobnosc
słyszeć wiele opowiadań góralskich. Niestety! - większa ich
część nie zasługuje na ogłoszenie z powodu, dla mnie przy
najmniej, bardzo ważnego, - gdyż jest ona szeregiem waryantów, dobrze ogółowi folklorystów znanych. Mnożyć zas ich
liczbę, bez widocznego pożytku dla nauki, nie ma zupełnie celu.
Z tej jednakże seryi opowiadań — przynajmniej na razie
— zasługuje na uwagę zarówno etnografa, jak i history <a ite
ratury, ludowy waryant przewodniej myśli komedyi ary i p •
»Z chłopa król«, opowiedziany mi przez znanego przewodnika
zakopiańskiego Jana Gąsienicę Bercina, p. t. »Pijo w
który tutaj podaję w dosłownem brzmieniu.
' »Leżał pijak pijany we fosie za Widniem, a jechał powoź
»cisarskiego dworu. Medutują nad tym pijakiem: co s mm zro
»bić? Zabrali go do powozu i zawieźli go do Buru i w ozy
»do piknego pokoju, ftóry beł cały wykładany złotem sam
»1 nakładU pełen stół jeść . pić i zamknęli Ale on spał. Jak
»sie przebudził, - patrzy - dzie jest Ale tam n. og
»beło, telko pełen stół jeść i pić. Pojad popił, i usno .
»go wzieni i wynieśli tam, dzie go naśli i Połozj’ - ±k
»wyspał i przised do domu i miśł przy domie drzewa tak
»długie casy myślał: ci to dom jego, ci me? bo myslał za be
»w niebie i stamtąd wraca«. Analogia z osnową Bajowej
komedyi p. n. »Z chłopa król«, wydanej obecnie przez p.
334
ROZMAITOŚCI
dwika Bernackiego w »Bibliotece pisarzów polskich« Akademii
Umiejętności, jest aż nadto wyraźna, aby ją trzeba szczegółowo
wykazywać.
Dr. St. Zdziarski.
Środki lecznicze używane przez lud wiejski w okolicy Bo
lechowa w powiecie doliniańskim.
Szczególniejsze własności lecznicze przypisuje lud tutej
szy (przeważnie ruski) rozmaitego gatunku smalcom, czyli jak
się wyrażają: sadłom. Kaszel, chrypkę, zakatarzenie i t. p.
słabości leczą sadłem borsuczem, niedźwiedziem, psiem, wieprzowem, rozpuszczając je w gorącem mleku, które następnie
podają choremu do picia. Szczególnie kaszel u dzieci bywa
leczony powyźszemi sadłami wewnętrznie, — zewnętrznie na
cierają piersi maścią ślazową lub łojem owczym.
Olbrotu pod nazwą sadła rybiego używają przy ata
kach duszności i kurczach żołądkowych rozpuszczonego rów
nież w gorącem mleku. Przypisują mu także własności prze
czyszczające.
Skroń zajęczy (sadło zajęcze) zastosowują zewnętrznie,
a mianowicie przy czerakach, obieraniach, uważając go za naj
lepszy środek naciągający. Np. gdy palec zacznie obierać, przy
kładają na to miejsce szmatkę nasmarowaną sadłem zajęczem.
Jak wszędzie prawie, tak i tutaj uniwersalnym środkiem
na nudności, kurcze sercowe, żołądkowe i inne niedyspozycye
jest anodynis (Spiritus aetheris, krople Hoffmanna), czyli jak
go tu nazywają białe krople. Dawnymi czasy używano go
w wielkich ilościach, a ten, który przysięgał od picia wódki,
upijał się białemi kroplami; od czasu jednak (mniej więcej
dziewięć lat temu) przedsięwziętej akcyi władz i ograniczenia
sprzedaży tego środka spadło użycie jego w większych ilo
ściach w postaci trunku. Używają go tylko powszechnie jako
środka leczniczego w kroplach.
Na bóle reumatyczne używają jako środka domowego
amoniaku zmieszanego z terpentyną, oliwą lub spirytusem kam
forowym. Używają również kamfory czystej bardzo często, roz
puszczając ją już to w spirytusie, już też używając nie rozpu
szczonej w drobnych kawałeczkach.
Z ziół największe zapotrzebowanie mają: herbata ślazowa,
korzeń ślazowy, jelenie języczki (herba Scolopendri), mech