2b94f0293a1a4b9c5ef4869b7bf30262.pdf
Media
Part of Sprawy Towarzystwa, cz. 2 / Lud, 1904, t. 10
- extracted text
-
3
SPRAWY TOWARZYSTWA.
I. Posiedzenie Zarządu głównego we Lwowie.
Drugie posiedzenie odbyło się 6 maja. Obecni pp.: Bal,
dr Kalina, Klemensiewicz, ks. Krechowicz, Siwak, dr Studziń
ski i dr Zdziarski. Przewodniczył prezes Tow.
1) Uchwalono cenę książki Gommego »Folklor« obniżyć
do 1 korony, oraz poczynić starania, ażeby nakład się rozszedł.
2) Omówiono wyczerpująco sprawę dalszego rozwoju Tow.
3) Postanowiono dać Tow. dla popierania nauki polskiej
wydawnictwa i komplety »Ludu« na rzecz mających powstać
prowincyonalnych bibliotek.
4) Uchwalono zasadę, ażeby niezamożnym stowarzysze
niom dawać »Lud«, jeśli one przystąpią w charakterze człon
ków, po zniżonej wkładce w wysokości 2 kor.
II. Posiedzenia naukowe.
Pierwsze posiedzenie naukowe odbyło się 6 maja, na
którem p. Kazimierz Mokłowski odczytał pracę »0 metodzie
badań sztuki ludowej«. Ponieważ odczyt ten będzie w całości
wydrukowany w najbliższym żeszycie »Ludu«, przeto nie podajemy jego streszczenia. W ożywionej dyskusyi wzięli udział
pp.: Bal, dr Kalina, ks. Krechowicz, Siwak, Wroński, dr Zdziar
ski i prelegent. Z niej okazała się konieczność rozszerzenia
działalności Tow. na antropologię i archeologię, oraz założe
nia, choćby własnemi siłami, krajowego Muzeum etnograficznego.
Dr Stanisław Zdziarski
Dr Antoni Kalina.
sekretarz.
prezes.
SPRAWY TOWARZYSTWA
235
III. Oddział w Chrzanowie.
Dwunaste posiedzenie Zarządu oddziału odbyło się
dnia 28 lutego 1904 w Chrzanowie pod przewodnictwem prot.
Br. Gustawicza.
x . . , . , ~
Obecni pp : Borowiecka, Polaczek, Rzeszodko, tudziez jako
o-oście pp.: Zontek Adolf, okr. inspektor szkół, Dąbrowski To
masz, Wojnowski Stanisław i Słotwiński Eugeniusz.
1) Załatwiono sprawy administracyjne.
2j Do Oddziału przystąpił jako członek zwyczajny p. Ado
Zontek, c. k. okr. inspektor szkół w Chrzanowie; wykreślono
2 członków; Oddział liczy więc 22 członków.
3) Uchwalono odbyć IV. walne zgromadzenie 24 kwietnia
1904 r. w Chrzanowie.
4k Oddziałowy zbiór muzealny powiększył się o 22 Kart
ilustrowanych typów ludowych z Ostrołęki, Myszyńca, Garbowa
lubelskiego, Konopnicy, Kujawskiego, Miechowskiego i Nałę
czowskiego, następnie o 24 kart ilustr. widokow z okohc Krze
szowic, 10 fotografij typów ludowych z ziemi Seklerow (we
dług zdjęć prof. Gustawicza), tak ze ten zbiór liczy książę v
i broszur 35, kart ilustr. 693, fotografij 16, przedmiotów prze
mysłu domowego 53, pisanek 6.
...
5) Przewodniczący odczytał z obszerniejszej swej pracy
ludoznawczej o Łużycach, gdzie bawił w latach 1900 i 1902
podczas feryj, rzecz p. t. „Przyroda w wierzeniach, przesądach
i podaniach Serbów dolnołużyckich“, a mianowicie o zwierzę
tach ssących, ptakach, gadach i płazach. Dokończenie nastąpi
na najbliźszem posiedzeniu Zarządu.
Br. Gustawicz m. p.
<S. Polaczek m. p.
sekretarz.
przewodniczący.
Czwarte Walne Zgromadzenie odbyło się dnia -4-go
kwietnia 1904 o godz. 5 po połd. w Chrzanowie w budynku
szkolnym, przy licznym udziale tak członków, jak i gości pod
przewodnictwem prof. Br. Gustawicza. Protokoł prowa zi
sekretarz Oddziału p. St. P o 1 a c z e k.
ałnt„t„
I. Przewodniczący stwierdziwszy, iż w mysi § 24 statutu
Tow.-a ludozn liczba członków obecnych wystarcza do prawo
mocności mających zapaść uchwał, po krótkiem zagajeniu
wspomniał w' gorących słowach o stracie dwóch cz onkow przez
śmierć, tj.: ś. p. Wandy Leginowej i Jozefa Krzystka, i wezwał
obecnych do oddania czci zmarłym przez powstanie.
II. Sekretarz p. St. Polaczek odczytał sprawozdanie
z czynności Zarządu. Z rokiem 1903 chrzanowski Oddział ukoń
czył 4 lata swego istnienia, Jak w pierwszych dwu latach tak
i w ubiegłym dwuletnim okresie czasu starał się haizą p
dewszystkiem w myśl § 2 statutu Tow.-a ludozd. i § 3 reg -
236
SPRAWY TOWARZYSTWA
laminu dla Oddziałów tego Tow.-a, jakoteż w myśl uchwał
powziętych na posiedzeniach swych, o pozyskanie większej
liczby członków, jakoteż obszerniejszego materyału ludoznaw
czego za pośrednictwem nauczycieli powiatów chrzanowskiego
i bialskiego, a to na podstawie kwestyonaryuszów trzykrotnie
rozesłanych. Nadzieje spodziewanego plonu zawiodły, bo do
materyałów uzyskanych w latach 1900 i 1901, odnoszących się
do osad: Byczyna, Chełmek, Czerna, Długoszyn, Fili
powie e, Je leń, Krzeszowice, Paczołto w ice i Regulice zgoła nic nie przybyło. Chociażby się do tego materyału
dołączyło materyał zebrany przez przewodniczącego i sekreta
rza Oddziału,^ nie można jeszcze przystąpić do opisu geo-etnograncznego Chrzanowszczyzny, nie chcąc się narazić na zarzut
niedokładności i pobieżności. Zarząd żywi atoli nadzieję, że
i z innych miejscowości powiatu chrzanowskiego nauczycie le
i osoby życzliwe sprawie ludoznawczej nie omieszkają nade
słać odpowiedzi na udzielone w swoim czasie kwestyonaryusze.
»Nam ludoznawcom w zbieraniu materyałów ludoznawczych,
do czego tylko ochoty i zamiłowania potrzeba, spieszyć się wy
pada; grunt bowiem codzień usuwa się z pod nóg, a fale
oświaty i postępu co chwila porywają i pochłaniają cząstkę
brzegu na którym spoczywają pamiątki i przeżytki przeszłości;
czego dziś, jutro nie ocalimy, to na zawsze w otchłaniach czasu
utonie. Raźno więc i zgodnie pracujmy, bo wkrótce może być
zapoźno, a wtedy z żalem i wstydem powiedziećbyśmy musieliMądry Polak po szkodzie«!
Wspomnieć wypada, że w r. 1902 przewodniczący Oddziału podczas pobytu swego na Lużycach dolnych i górnych
w czasie feryj zebrał bardzo obszerny materyał ludoznawczy
dotyczący Łużyczan, zamieszkałych nad średnią i dolną Sprewą
Oprócz tego w r. 1903 zebrał tenże również obfity materyał
ludoznawczy z Czorsztyna i Pienin, tudzież północnego Spiszą,
przytykającego do Pienińszczyzny
Bardzo ciekawy zbiór pieśni ludu śląskiego ze wsi Istebnego w Księstwie cieszyńskiem złożył do zbiorów naszego
Oddziału na ręce przewodniczącego p. Józef Duda, uczeń kl
VIII gimnazyum Sobieskiego w Krakowie. Zbiór ten zawiera
na, 240 stronicach pieśni »nabożeńskie«, o boju, niewdzięczno
ści, służbie, miłości, myśliwstwie, tudzież weselne i pasterskie
Skreślone w narzeczu ludowem. Opracowania i uporządkowa
nia tego zbioru podjął się prof. Oustawicz.
Również w ubiegłym okresie czasu w celu zaznajomienia
szerszego» ogółu z celami i pracami Towarzystwa ludoznaw
czego odbyły się dwa posiedzenia naukowe, jedno w Chrzano
wie, drugie w Brzezince pod Oświęcimem, na kiórych wśród
icznie zebranych członków Oddziału i gości, przewodniczący
miał odczyty a) Z życia Seklerów, 6) O lasach, gajach
ldrzewachświętych.
SPRAWY TOWARZYSTWA
237
Dla ożywienia ruchu i podniesienia żywotnej łączności
i skuteczniejszej działalności pragnął Zarząd w ubiegłym cza
sie urządzić wycieczkę towarzyską w urocze okolice powiatu
chrzanowskiego, a mianowicie do Lipowca i Alwerni. Wsze
lako zimna i dżdżysta pora w maju, czerwcu i lipcu z. r. sta
nęły na przeszkodzie urzeczywistnieniu powziętych uchwał.
Na posiedzeniach Zarządu, których w ubiegłym okresie
było trzy, omawiano i załatwiano sprawy bieżące, tak admini
stracyjne jak i naukowe. Na jednem z tych posiedzeń przewo
dniczący Oddziału odczytał ciekawą rzecz o Zgorzelcu, mie
ście na'pruskich Łużycac.h górnych.
W końcu Zarząd nie zapomniał w ubiegłym czasie o roz
szerzeniu i powiększeniu oddziałowego muzeum ludoznaw
czego i biblioteki. Zbiór ten z końcem roku 1903 liczył:
a) książek i broszur 35, b) kart ilustrowanych, widoków i ty
pów ludowych 693, c) fotografij 16, (?) pisanek 6, e) przedmio
tów przemysłu domowego 53. Są to dary złożone przez pp. Br.
Gustawicza, Polaczka i S. Barabasza z Warszawy, tudzież przez
krakowskie Towarzystwo oświaty ludowej.
_
Z końcem roku 1903 Oddział liczył członków 21. — spra
wozdanie to przyjęło Walne Zgromadzenie do zatwierdzającej
wiadomości.
III. P. St. Polaczek w zastępstwie chorego skarbnika
p. Tekli Borowieckiej, odczytał sprawozdanie kasowe a na
wniosek p. Br. Janickiego, członka komisyi kontrolującej,
udzielono skarbnikowi absolutoryum.
IV. Przez aklamacyę wybrano prezesem: prof. Lr. Gu
stawicza, wiceprezesem p. insp. Adolfa Zonteka, a człon
kami Zarządu pp.: Teklę Boro wiek ą, Michała Maku
cha, Józefa Pietrzykowskiego, Stanisława Polacz
ka i Stanisława Rreszódkę. W skład komisyi kontrolują
cej weszli pp. Bronisław Janicki i Jan luidzik.
V. Walne Zgromadzenie uchwaliło prosić Zarząd główny
Tow.-a ludozn. o wypłacenie 59/0-owej należytości od wkładek
członków Oddziału za rok 1902 i 1903, a w razie odmowy
upoważniło skarbnika do ściągnięcia należnej kwoty z wkładek
zebranych od członków.
VI. Następującym punktem Walnego Zgromadzenia był
odczyt przewodniczącego p. t. »Z mitów s k a n dy n a w s k i ch«.
Prelegent opowiedziawszy zwięźle powstanie i przechowanie
się skandynawskich pieśni mitologicznych w tak zwanej Eddzie starszej czyli Paemundowej, tudzież o polskiem
ich tłumaczeniu przez Joachima L e 1 e w e 1 a i Kazimierza
Brodzińskiego, przytoczył mity o powstaniu świata, olbrzy
mów i bogów, o potopie, stworzeniu ziemi i gwiazd, słońca
i księżyca, o powstaniu dnia i nocy, o stosunku dnia i nocy
do słońca i księżyca, powstaniu wiatrów i rodu ludzkiego,
wreszcie o zjawiskach przyrody w ciągu rodu, i każdy z tych
238
SPRAWY TOWARZYSTWA
mitów wytłómaczył w sposób jasny i popularny ze stanowiska
przyrodniczego, jakoteż z stosuków klimatycznych i położenia
geograficznego kraju, w którym one powstały.
VII. W końcu sekretarz p. Polaczek zachęcił obecnych,
aby idąc za przykładem niestrudzonego przewodniczącego, który
z całem poświęceniem sumiennie i ochoczo pracuje na polu
krajowego ludoznawstwa, miewali również odczyty na posie
dzeniach Zarządu, jakoteż zbierali wszelkie materyały ludo
znawcze, i w ten sposób przyczynili się do urzeczywistnienia
powziętego zamiaru geo-etnograficznego pow. chrzanowskiego.
Na tern zakończono Walne Zgromadzenie o godzinie 7‘30
wieczór.
St. Polaczek m. p.
Br. Guslawicz m. p.
sekretarz.
prezes.
Oddział w Podgórzu.
Dnia 27 grudnia 1903 r. odbyło się w Podgórzu walne
Zgromadzenie członków oddziału pod przewodnictwem p. Se
weryna Udzieli i przy współudziale 30 osób.
Sekretarz odczytał sprawozdanie z czynności za rok 1903
i wykazał, że wszystkie sekcye Oddziału w liczbie 5 odbyły
w tym czasie 13 posiedzeń, na których pracowały w obranym
przez siebie kierunku przy licznym i czynnym udziale Człon
ków. Wydział odbył 2 posiedzenia, na których przyjmował
i omawiał sprawozdania z czynności poszczególnych sekcyj.
Z początkiem 1903 r. liczył Oddział 68 członków, z któ
rych w ciągu roku ubyło 10 osób, przybyło natomiast także
10 osób, więc Oddział liczy obecnie znów 68 członków, którzy
uiszczają razem 152 K wkładki rocznej. Wydatki Oddziału
wyniosły 9'53 K.
Sprawozdanie to przyjęto do wiadomości i udzielono wy
działowi absolutoryum z rachunków za rok ubiegły.
Do wydziału na rok 1904 wybrano PP.: Seweryna Udzielę,
Ks. Jana Łaskiego, Bronisławę Łaską, Celinę Garbaczyńską,
Kazimierza Swibę, Antoniego Miksteina, Bolesława Tyńca, Fe
liksa Taroniego i Maksymiliana Guńkiewicza.
Następnie miał Przewodniczący p. Seweryn Udziela wy
kład o budownictwie ludowem w Sądeczyźnie, który ilustrował
rysunkami wykonanymi na 52 dużych ' kartonach. Były one
rozwieszone na ścianach sali i przedstawiały plany całych za
gród i pojedynczych budynków, sposoby nacinania belek i sta
wiania ścian, szczyty dachów, otoki okien, drzwi i bramy,
zamki i zasuwy, malowania ścienne wewnątrz izb od dołu,
wreszcie kapliczki drewniane.
Maksymilian Guńkiemicz
sekretarz.
SPRAWY TOWARZYSTWA
239
IV. Dary do biblioteki ofiarowali:
19. Smithsonian Institution, Washington. Annual report 1901.
20 Br Chlebowski: Słownik geograficzny. T. XV zesz. ieo.
21. J. Mazur, swoją pracę: O miłości u ludu w życiu i piesn .
22. W Szukiewicz swą rozprawę: Krzyże zdobne w gub. wi
23. Dr^IC^atyas swe rozprawy: Nowy rok u ludu. Kraków.
24. Tenże: Z życia Cyganów. Lwów. 1903.
25. Tenże: Boski policyjon. Lwów. 1903
24. Tenże: Boże Narodzenie. Kraków. 1902.
95 Tenże- Jesień. Lwów. 1903.
5 ,
26. Dr. J. Polivka: Paralele narodnim pripovijetkama u Strohalovu zborniku II. Zagreb. 1904.
Klałnrnski«
27 Tenże- recenzyę dzieła M. Federowskiego »Lud białoruski«.
28. Dr. St. Zdziarski: Sprawozdanie dyrekcyi Muzeum Narodo
wego w Krakowie yza r. 1903. Kraków. 190 .
29. Muzeum Kralovstwi Ceskeho. Zprava za r. 1903. Praha. 1904.
30. Słoweńska Matica: swe wydawnictwa:
30. Knezova Knjiżnica. zesz. 10. Lubiana. 1903.
31. Zabavna knjiżnica. zesz. 16.
32. Letopis za r. 1903.
_
33. Zbornik znanstvenih in poućnih spisov. zesz. .
34 Dr Er Simonifi. Slovenska bibhograiija t. 1.
35. Dr. K. Śtreklj. Slovenske narodne pesm, zesz. i.
do Muzeum:
1.
J. Schneider: 240 sztuk pisanek z Galicji wschodniej.