57e4926b6d2075091c1b294cbd292710.pdf
Media
Part of Sprawy Towarzystwa, cz. 1 / Lud, 1904, t. 10
- extracted text
-
SPRAWY TOWARZYSTWA
I. Posiedzenie Zarządu głównego we Lwowie.
Trzecie posiedzenie za rok administracyjny 1903 odbyło
się 23 stycznia 1904-go r. w sali botanicznej c. k. uniwersytetu.
Obecni pp.: Bal, dr Kalina, dr Leciejewski, Rybowski, Siwak,
dr Studziński i dr Zdziarski. Przewodniczył Prezes Tow.
1) Przyjęto 1 członka nowego.
2) Oznaczono termin i porządek dzienny Walnego Zgroma
dzenia.
3) Na posiedzeniu tajnem uchwalono propozycye do wy
borów na Wal. Zgrom.
4) Ustanowiono płatnego funkcyonaryusza dla admipistracyi
i prowadzenia ksiąg rachunkowych Towarzystwa.
5) Ponieważ dr A. Kalina oświadczył stanowczo, że ze
względu na swój stan zdrowia dalej redakcyi »Ludu« nie może
prowadzić, uchwalono przenieść redakcyę »Ludu« do Krakowa.
6) Odrzucono projekt połączenia się z muzeum im. Dziedusżyckich.
7) Postanowiono wziąć udział w wystawie przyrodniczolekarskiej we Lwowie.
8) Załatwiono sprawy administracyjne i uchwalono wysłać
w sprawie redakcyjnej sekretarza Towarzystwa do Krakowa.
Pierwsze posiedzenie za rok administracyjny 1904 odbyło
się 30 stycznia. Obecni pp.: Bal, Jankowski, dr Kalina, Kle
mensiewicz, dr Leciejewski, Rybowski, dr Siemiradzki, Siwak
i dr Zdziarski. Przewodniczył Prezes Tow.
1) Zarząd ukonstytuował się następująco: sekretarzem
obrano ponownie dra Zdziarskiego, a zastępcą sekretarza
p. Siwaka, skarbnikiem ponownie p. Klemensiewicza, bi
bliotekarzem p Siwaka.
2) Sekretarz zdał sprawę z podróży swojej do Krakowa.
Ugodę, jaką tam zawarł, przyjęto i
3) Redaktorami »Ludu« na rok jeden obrano pp.:
dra Karola Potkańskiego i p. Seweryna Udzielę, którym uchwa8*
116
SPRAWY TOWARZYSTWA
iZa”podzięt°"'al’ie »
pomoc, jak,
4) Przeznaczono 400 kor. na ilustracye w »Ludzie«.
Dr. Stanisław Zdziarski
Dr_ Antoni Kalina
sekretarz-
prezes.
II. Sprawozdanie z X. Walnego Zgromadzeń la.
odJLS® ^roma?^Vie członWw Tow. ludoznawczego
odbyło się 30. stycznia 1904 r. w sali muzeum botanicznego
. i. uniwersytetu, o godz. 6 wiecz. Przewodniczył Prezes Tow
Zdzlireld Ka ina’ protokół Powadził sekretarz Tow. dr Stanisław
1) Prezes w zagajeniu wskazał na najważniejsze postulaty
które weszły w stadyum wykonawcze, podniósł ich znaczenie’
w rozwoju I owarzystwa,
2) poczem p. Mikołaj Hybowski odczytał na podstawie
własnych materyałow napisaną pracę p. n.: Dyabeł w pojęciach
i wierzeniach ludu polskiego, w której, wykazawszy genezę dyabła ludowego, zajął się szeregiem uosobień tej postaci, wyliczył
rodzaje dyabłow, określił miejsce ich przebywania i zakres dzia
łalności, przeważnie szkodliwej dla ludzi. Opisawszy sposób,
w jaki sobie można dyabła zjednać, przeszedł prelegent do omó
wienia ludzi, stojących w związku z dyabłami (czarodzieje, czarownice), ich sabatu na Łysej Górze, oraz wyliczył środki ochronne
przeciwko dyabłu. Prelekcyę zakończył odczytaniem szeregu ory
ginalnych opowieści o marach piekielnych. Następnie
3) Sekretarz Towarzystwa odczytał sprawozdanie z czyn
ności Zarządu za r. adm. 1903. Podniósł z przyciskiem dziwną
obojętność społeczeństwa i członków dla ludoznawstwa i spraw
0^arzystwa, której Zarząd nie był w stanie usunąć. Sam Zarząd,
chocby miał najlepsze zamiary, me może myśleć o rychłem ich
zrealizowaniu, jeśli będzie zdany wyłącznie na przypadek a nie
dozna poparcia od ogołu członków Tow., a w niektórych razach
od całego społeczeństwa. Fakt ten, bezwątpienia sńiutny. jest
tern znamienmejszy, że me zachodzi w naszem tylko Tow
1 odczas gdy więc w Czechach lub Niemczech każda prowincya
niejednokrotnie powiat nawet, ma Towarzystwo krajoznawcze
lub etnograficzne, nasze oddziały prowincyonalne rozwiązywały
oddiiientP°
8''m \Ub by?y ZUpGłnie bezczynne- Początkowo
oddziały te przyciągnęły mnóstwo osób do Tow., jak zwyczajnie
rum
jednak, skoro tylko trochę się postarzały
ub me odpowiadały ambicyom jednostek, zamierały rychlej niż
można się było spodziewać. Okazuje się tedy, że praca w nich
prowadzona nie była jedynym celem, była środkiem do innego
Tn™ w° J1askrawy przykład braku poparcia ze strony członków
Iow. Wiele jaskrawszym jest fakt zupełnego niezrozumienia
SPRAWY TOWARZYSTWA
117
celów Tow. przez całe społeczeństwo. Bo Wys. Sejm krajowy,
oie oglądając się na dobry przykład sejmów innych krajów ko
ronnych monarchii, przyznał nam subwencyę w kwocie 200 kor.,
ubwencyę tak niską w porównaniu z subwencyami, jakie do
stały się innym Tow., że nie starczyła ona na pokrycie kosztów
iruku jednego bodaj zeszytu »Ludu«. To bezdenne niezrozu
mienie naszych celów krępowało nam na każdym kroku ręce
w pracy, nie dozwalało rozwinąć najżywotniejszych naszych
zamiarów.
To też. jeśli kwartalnik nasz, »Lud«, zdołał się utrzymać
! a dotychczasowej wyżynie i wychodził w tej samej objętości,
. a,sługa przypada w udziale współpracownikom, którzy za swoje
race nie pobrali ani halerza honoraryum. Byli zaś między nimi
udzie, żyjący wyłącznie z pióra, byli też bardzo potrzebni, a nie
•bowiązani żadną miarą do składania na rzecz Tow. tak wyso
kich ofiar, jakiemi było bezpłatne współpracownictwo w »Ludzie«,
dyby nie ich zawsze chętna, życzliwa i ofiarna pomoc nie mo
glibyśmy poszczycić się tern, że rocznik ostatni grzyniósł 24 roz
praw i zbiorów materyałów ludoznawczych, a w dziale rozmai
tości niebywałą dotąd liczbę przyczynków — 33, wdziałe recen. jnym 27 artykułów, napisanych przez 34 autorów. Bedakcya
swojej strony starała się też zadowolnić żądania autorów,
podając, ile razy tego zaszła potrzeba, obficie nuty melodyi lu
dowych, czego dawniej ze względów technicznych nie można
było często czynić. Nie miejsce tu wdawać się w ocenę »Ludu«,
ale to, co powiedzieli o naszem piśmie polscy i obcy recenzenci,
może najzupełniej wystarczyć redakcyi, że spełniła swój obowią
zek sumiennie. Podnieść nadto należy, że teka redakcyjna jest
zapełniona obecnie licznemi pracami, niejednokrotnie bardzo cennemi. W osobnej odbitce wydaliśmy tylko jedną pracę z teki
pozgonnej ś. p. dra M. Gumplowicza: »Polacy na Węgrzech«.
Odpowiedzi na »Kwestyonaryusz w sprawie zwyczajów
spadkowych ludności włościańskiej« nadeszło sto kilkadziesiąt.
Opracowaniem ich naukowem zajmuje się pilnie członek Zarządu
dr Zygmunt Gargas. Nie ulega wątpliwości, że praca jego przy
czyni się w niejednem także do rozświetlenia wielu spraw, złą
czonych pośrednio z zwyczajami spadkowymi naszego ludu (n. p.
ksiąg gruntowych)
Zebrań naukowych, po których odbywała się zawsze oży
wiona dyskusya, odbyliśmy pięć. Jest to bardzo pocieszający
objaw w porównaniu z rokiem 1902. Można mieć nadzieję, że
dzięki gorliwości naszego referenta odczytowego dra Gargasa,
liczba posiedzeń będzie stale się powiększać, zwłaszcza wobec
zainteresowania, jakie wzbudziły one u miejscowych członków.
Z pośród oddziałów Tow. w r. ub. był czynny tylko jeden
w Podgórzu, który pod dzielnem kierownictwem tak zasłużo
nego dla Towr. p. Seweryna Udzieli, pracował ochoczo i sumien
nie, odbywając często posiedzenia, połączone z odczytami, a na-
118
SPRAWY TOWARZYSTWA
wet urządził wystawę haftów ludowych: stanowi on dla nas
ważny dowód, że tam, gdzie nie chodzi o postronne cele, można
przecież dojść i na prowincyi do dodatnich rezultatów.
Biblioteka Tow. wzrosła w r. ub. o 119 dzieł, tak, że liczy
obecnie około 1500 dzieł. Porządkowanie jej i katalogowanie
już się rozpoczęło. W stosunkach wymiany wydawnictw pozo
stawaliśmy ze 106 Tow. naukowemi i redakcyami pokrewnych
czasopism.
Co się tyczy spraw natury czysto administracyjnej: człon
ków przybyło 42; subwencye wynosiły: sejmowa kor. 200, Świe
tnej Reprezentasyi m. Lwowa kor. 400 i Wys. Ministerstwa wyz.
i ośw. kor. 500. Z tego miejsca składamy tym instytucyom ser
deczne podziękowanie za dotychczasowe poparcie i wyrażamy
nadzieję, że na przyszłość nie będziemy pominięci. — Posiedzeń
Zarządu odbyliśmy trzy.
Sprawozdanie to przyjęło Walne
Zgromadzenie do zatwierdzającej wiadomości.
4) Na wniosek p. Jankowskiego uwolniono skarbnika od
odczytania sprawozdania kasowego i stanu majątkowego Tow.,
poczem przeprowadzono dyskusyę nad preliminarzem nar. 1904,
który przyjęto. Z reszty kasowej uchwalono 300 kor. przydzielić
do funduszu żelaznego.
5) Na wniosek komisyi kontrolującej udzielono skarbnikowi
absolutoryum oraz podziękowanie za wzorowe prowadzenie ksiąg.
6) Przez aklamacyę wybrano prezesem: prof. dra Kalinę,
wiceprezesem: dra J. Leciejewskiego i St. Bała, człon
kiem zarządu p. J. A. Baygora. Komisyę kontrolującą pozo
stawiono w dotychczasowym składzie.
Na tern zakończono Walne Zgromadzenie o godz. 8’30 w.
Dr. St. Zdziarski
Dr. A. Kalina
sekretarz.
prezes.
III. Sprawozdania oddziałów.
Oddział w Podgórzu.
Dnia 30 listopada 1903 r. odbyło się w Podgórzu pod prze
wodnictwem p. Seweryna Udzieli a w obecności pp.: ks. Jana
Łaskiego, Kazimierza Świby, Bolesława Tyńca, Feliksa Taroniego
i Maksymiliana Guńkiewicza, sekretarza, posiedzenie Oddziału
Towarzystwa ludoznawczego.
Po przyjęciu protokółu z ostatniego posiedzenia złożyły po
szczególne sekcye Oddziału sprawozdania z czynności za II-gie
1 IH-cie ćwierćrocze r. 1903. 1 tak: I. Sekcya »Zbierająca materyały ludoznawcze wprost u ludu«, która liczy 20 członków, od
była w tym czasie pod przewodnictwem p. Bronisławy Łaskiej
2 posiedzenia w maju i listopadzie 1903 r. Wskutek wydanego
poprzednio kwestyonaryusza w sprawie obchodów ludu naszego
w czasie świąt wielkanocnych omawiano na posiedzeniach 14 od-
SPRAWY TOWARZYSTWA
119
powiedzi, nawzajem się uzupełniających. Uchwalono następnie
wydać kwestyonaryusz w sprawie obchodów w czasie Zielonych
Świąt, o Sobótce, oraz w dzień uroczystości Bożego Ciała a wre
szcie o święceniu ziół na »Matkę Boską Zielną«. Sekcya posta
nowiła również zwrócić swe badania nad narzędziami rolniczemi
naszego ludu. II. Sekcya »Dziennikarska«, pracująca pod prze
wodnictwem p. Kazimierza Świby, powiększyła się o 4 osoby
i liczy 18 osób. Sekcya ta odbyła 2 posiedzenia w kwietniu
i czerwcu 1903. Członkowie złożyli 280 wycinków i wypisów
z różnych pism codziennych i peryodycznych, a rozpatrując je,
zajmowali się uporządkowaniem i ugrupowaniem tych wycinków.
III. Sekcya »Rysunkowa« złożona z 12 osób, na 1 posiedzeniu
pod przewodnictwem p. Seweryna Udzieli, rozpatrywała szkice
rysunków, zebrane w czasie wakacyjnej etnograficznej wycieczki
w 1903 r. przez p. Seweryna Udzielę, Feliksa Taroniego i Ma
ksymiliana Guńkiewicza w powiecie sandeckim i rysunki na ich
podstawie wykonane. Przewodniczący miał wykład o »sercu«,
jako motywie rysunkowym i przy pomocy bogatego zbioru ry
sunków serca z różnych stylów zebranych i spotykanych w sztuce
ludowej u różnych narodów, wykazał, że motyw ten jest od
najdawniejszych czasów na całej kuli ziemskiej znany i powsze
chnie używany. IV. Sekcya »Wycieczkowa« nie doprowadziła
do skutku projektowanych wycieczek Oddziału w czerwcu 1903 r.
do Częstochowy i Lanckorony, a to jedynie wskutek braku po
gody, oraz powodzi, która nasz powiat w tym czasie nawiedziła,
natomiast urządziła w miesiącu wrześniu wycieczkę na etno
graficzną wystawę do Cieszyna, w której wzięło udział 11 osób
z przewodniczącym Oddziału na czele. Członkowie tej wycieczki
odnieśli z wystawy imponujące wrażenie, bo wystawa przed
stawiła pięknie i dokładnie życie ludu polskiego na Śląsku. Na
ostatniem posiedzeniu sekcya omawiała projekt wycieczki do
Tyńca i Mogiły pod Krakowem. V. Sekcya »Muzeałna«, licząca
w gronie swem 5 osób pod przewodnictwem prezesa Oddziału
ukonstytuowała się i rozpoczęła swoje czynności około groma
dzenia materyałów do zbioru etnograficznego jako osobnego
działu Muzeum narodowego w Krakowie tak, że oddział ten
wkrótce będzie otwarty.
P. Feliks Taroni, skarbnik Oddziału, złożył sprawozdanie
ze stanu kasy za Il-gie i Ill-cie ćwierćrocze 1903 roku.
Powzięto uchwałę, zaprosić różne osoby na członków To
warzystwa a wszystkich nowych zaprosić do wzięcia udziału
w poszczególnych pracach sekcyi według wyboru.
W końcu uchwalono zwołać w miesiącu grudniu 1903 r.
Walne Zgromadzenie Członków Oddziału. — Na tern posiedzenie
zamknięto.
Maksymilian Guńkiewicz
sekretarz.
120
121
SPRAWY TOWARZYSTWA
SPRAWY TOWARZYSTWA
BILANS
za czas od 1. stycznia
KASOWY
do 31, grudnia 1903.
Rozchód.
L. p.
Przychód,
I.
II.
Szczegółowo
Kor.
gr.
TYTUŁ
Reszta kasowa z r. 1902:
1. gotówką............................
2. w pocztowej Kasie oszczęd.
Wpisowe i wkładki członków:
1. zamiejscowych:
a) gotówką . . Kor. 21417
b) przez pocz. K. oszcz. 619 62
2. miejscowych ....
III.
Zwroty zaliczek
IV.
Subwencye:
1. Rady król. stół. m. Lwowa
2. Sejmu krajowego ....
3. c. k. Ministerstwa oświaty .
Razem
Kor.
TYTUŁ
Ph
gr.
I.
503
161
833
740
15
664
79
....
400
200
500
15
Wydatki administracyjne:
1. kancelaryjne.......................
2. druk odezw, zaproszeń i t. d.
3. portorya . ............................
4. kursor
................................
5. różne................................ •
Wydatki na czasopismo »Lud«:
1. druk, papier i broszurowanie
1 III.
2. ekspedycya i drobne wydatki.....................................
II.
1573
79
156
82
Wydatki na wydawnictwa Tow.:
1. papier i druk ......
2. broszurowanie, drobne, portorya .....................................
3. honorarya autorskie . . .
—
1100
V.
Prenumerata czasopisma »Lud« .
62
VI.
Dochód z wydawnictw Towarzys.
281
83
VII.
Odsetki............................
23
50
VIII.
Przebieżne.......................
640
4502
Razem
Kor. !
gr-
1 Kor.
gr-
45
13
37
72
49
99
66
40
34
218
39
1554
42
1652
42
388
88
98
345
58
23
20
30
1
| IV.
Wydatki na bibliotekę...................
18
66
1 v'
Zaliczki.........................................
163
17
VI.
Przebieżne.....................................
640
—
VII.
Reszta kasowa:
1. w poczt, kasie oszczędności
2. w gotówce............................
1420
4502
57
09
09
Lwów, dnia
Szczegółowo 1
31. grudnia 1903.
Dr. Antoni Kalina
Józef Klemensiewicz
prezes.
skarbnik.
130
1289
67
90
122
123
SPRAWY TOWARZYSTWA
SPRAWY TOWARZYSTWA
BILANS MAJĄTKOWY
Z KOŃCEM ROKU 1903.
Stan bierny.
L.p.
Stan czynny.
I.
Szczegółowo
TYTUŁ
Kor.
gr.
Razem
Kor.
1420
57
II.
Zaległe odsetki w poczt. K. oszcz.
2
44
III.
Zaległe należytości czynne:
1. wypłacone naprzód honoraryum......................................
2. zaległe wkładki członków:
а) miejscowych . K. 153.—
б) zamiejscowych] » 285.—
3. zaległa prenumerata »Ludu«
w księgarniach...................
400
—
_
50
488
2311
I Szczegółowo
1 Kor.
gr-
TYTUŁ
gr.
Reszta kasowa z dniem 31 grudnia 1903 .................................
438
a
Razem
Kor.
gr-
I.
Zaległe należytości za druk «Ludu«
411
83
II.
Wkładki pobrane za rok 1904 .
16
-
III.
Nadwyżka stanu czynnego jako
czysty majątek Towarzystwa:
1. w pieniądzach:
а) p. K. o. 130.671Fund. żel. 300'б) gotówka 862.07/ » zapas. 692’74
2. w zaległych należytościach
czynnych
' 1883
18
2311
01
.
992
74
890
44
01
1
Uwaga: Oprócz gotówki pieniężnej posiada Towarzystwo w swym
Lwów, dnia
Dr. Antoni Kalina
majątku zapasy roczników »Ludu« i innych swych wydawnictw.
31. grudnia 1903.
Józef Klemensiewicz
skarbnik.
prezes.
Komisya kontrolująca zbadała w dniu dzisiejszym przedłożone
pod każdym względem z księgami Towarzystwa.
We Lwowie, dnia
Władysław Schmidt.
sobie powyższe rachunki i potwierdza, że znajdują się w ścisłej zgodności
26. stycznia 1904.
Bolesław Lewicki.
124
125
SPRAWY TOWARZYSTWA
SPRAWY TOWARZYSTWA
PRELIMINARZ
uchwalony na walnem zgroma-
NA ROK 1904.
dzeniu w dniu 30 stycznia 1904.
Pokrycie.
Wymogi.
i
I.
II.
III.
Wynikłość
z r. 903
Preliminuje
się na r. 1904
Kor.
gr.
Kor.
gr.
Wydatki administracyjne:
1. kancelaryjne.......................
2. druk odezw zaproszeń i t. p.
3. portorya................................
4. Kursor...................
5. różne.....................................
45
13
37
72
49
—
99
66
40
34
60
80
65
90
55
—
—
Wydatki na czasopismo »Lud«:
1. druk, papier i broszurowanie
2. ekspedycya i drobne wydatki
1554
98
42
—
1900
100
—
—
TYTUŁ
Wydatki na wydawnictwa Tow.:
1. druk, i papier.......................
2. broszurowanie, drobne, portorya.....................................
3. honorarya autorskie . . .
1573
Subwencye:
1. Rady król. stół. m. Lwowa
2. Sejmu krajowego ....
3. c. k. Ministerstwa oświaty .
III.
Prenumerata czasopisma »Lud« .
IV.
Dochód z wydawnictw Towarzy-
600 ' —
23
20
30
—
30
200
—
—
V.
Zwroty zaliczek.......................
VI.
Odsetki
VII.
Zapas kasowy z r. 1903:
1. Fundusz żelazny . K. 300. —
2.
»
obrotowy » 33415
66
250
—'
V.
Zaliczki.........................................
163
17
163
17
VI.
Bilansowa różnica zapasów kasowych z r. 1902 i 1903 ....
756
3197
42
94
VIII
3593
17
Kor. ! g>
Wpisowe i wkładki członków:
1. miejscowych . . K. 740'—1
2. zamiejscowych . » 833-79J
58
18
Kor. 1 gr-
I.
345
Wydatki na bibliotekę...................
Preliminuje 1
się na r. 1904 |
tytuł
II.
IV.
Wynikłość
z r. 1903
i
J
•
I
79
1500
400
200
500
—
400
200
500
62
—
50
281
83
150
-
156
82
156
82
23
50
15
-
I
I
Spodziewany niedobór w r. 1904
3197
94
334
15
287
3593
20
17
1
I
126
SPRAWY TOWARZYSTWA
IV. Dary do biblioteki ofiarowali:
1. Dr Fr. Kos dzieło swoje: Gradivo za zgodovino Slovencev
v srednjem yeku. Prva knjiga. Ljubjana 1903.
w Ł3r0b/eWSki1 SWą pracę: 0 ruchu narodowym
w Księstwie Cieszynskiem. Lwów 1903.
3. Z. Puszet swoją pracę: Studya nad polskiem budownictwem drewmanem. I Chata. Kraków 1903
ia W Petemrsbnrgu: CóopHHK oT^eniH pyccKH3i0Ka h cflOBecHocTH. T. 20. 21. 28. 32. 46. 53
5. Towarzystwo »Polska sztuka stosowana« w Krakowie swoie
wydawnictwo: Materyały, zeszyt 3. Kraków 1903
J
6'
v° ”Mlłl0Śni^ów historyi i zabytków Krakowa«:
7 nr aJ V1 |KrUptkl2 bZ0Pka krakowska. Kraków 1904.
8 Ak'a^nía ln-a:- ? Stołyhwo: Spy _ Neonderthaloides.
z^°”VrS,'!mWKrat0™: übiory "Opolskiego
9’ TczneMTevrły antropolo^iczn°- archeologiczne i etnografii°. Redakcya Hlidky: V. Kosmáka, Sebrané spisy. T. VIII, zesz.
11 JaKr^kówtei903W°)ą praCę: Borowa. Drobiazgi etnograficzne.
14
K; K’ Stołyhwo, Czerska z Roginau. .
14 S®dakcya Hlldky: Kmhowna naäi mládeza 6. S. Brno 1904.
14. Dr St Zdziarski: M. Kawczyński, Jeszcze o folklorze
1 historyi literatury. Kraków 1903.
15. Tenże: Dr. W Kosiński, Materyały etnograficzne zebrane
16 K •irOpnTCh okolicach Galicyi zachodniej. Kraków 1903.
16. Krak Ceska spoleönost nauk; Jaslovav Bidlo, Jednota bratr17 t k w prxvmm vylmanstvi. ö. 1. 2. Praha 1900.
16 laz: Vyroöm zpräva za r. 1903.
8' HXnman jG0^ten10ble’ Jena: Ed' Bogusławski; Einfüh
rung in die Geschichte der Slaven. Jena 1904.