c3852249c757c09513c466c18fa8bec7.pdf
Media
Part of Przyczynek do procesów o czary / Lud, 1925, t. 24
- extracted text
-
173
Przyczynek do procesów o czary. .
W archiwum aktów dawnych w Krakowie księga Nr. 3133
Sądownictwo käme krakowskie 1554—1625 (na księdze adnotacja
Amb. Grabowskiego: „Przeczytałem 1845 r.“) znajdują się ciekawe
szczegóły.
Na str. 96 pod rokiem 1609 „Stanisław Zazebłowicz z córką
swoją Halką oskarża o gwałt zadany przy pomocy pewnej Zofii
przez mieszczanina na Promniku“ (treść oskarżenia).
„Ta Zofja była straszona przez mistrza który nie paleniem
jeno straszeniem przez próby i przez pytanie jest dobrym duchem
albo złym, nie chciała się przyznać“.
'
Widać tu wyraźnie iż chodzi o dobrego łubo złego ducha,
któremu Zofja ulega. A dalej: „Na którą księża od Św. Trójcy
(Dominikanie) mówili że im krowy poczarowała“ ; tu już wyraźnie
występuje skarga o czary.
„przysięgła (Zofja) że udziału w gwałcie Halki nie miała“
a dalej „Dnia 18 augusta taż Zofja chciała się zabić w więzieniu,
cegłą głowę sobie potłukła“.
Sądzę iż powodem pobytu jej w więzieniu mogły być czary
i Sprawa o czary.
Jest to jedyny proces związany z czarami, na jaki w tej
księdze trafiłem.
Końca tej sprawy brak, jest tylko zostawiony czysty papier
na wpisanie, którego nie dopełniono.
*
W piosnkach z okolic Łowicza śpiewanych mi przez 63 letnią
Ludwikę Taran z Mysłakowa pod Łowiczem (parafja Bednary)
jest fragment, który mię zastanawia (może niesłusznie) ale wydaje
mi się on być szczątkiem jakiejś formuły starej stojącej w związku
z „pławieniem czarownic“ i
„Cary, cary
Djable stary
Gdzie plunę
Tam utunę“.
„Czary“ — „djabeł stary“ — „splunięcie“ i „utonięcie“
w 4 wierszach aż 4 bardzo ciekawe wyrażenia.
MARJAN WAWRZENIECKI.