R_5_zbiory mat.etn_pobratymiec.pdf
Media
Part of Środki lecznicze i ich nazwy aptekarskie u ludu / Lud 1899, t. 5
- extracted text
-
164 —
7) Żydzie, coś po tobie lizie.
— Co? Nic nie lizie.
— Ale żydzie, coś po tobie lizie ?
— To pcheî.
— Czego o n a ta k a b ia ła ?
— Bo j a j ą p ra ł.
— Czego o n a ta k a p la s k a ta ?
— Bo j a n a niej spał.
— Z abij żydzie !
— Z a r a z panie ! (Zabija puszkę n a pieniądze.)
P o tych i inn ych z a b a w n y c h g a d a n ia c h i figlach żyda
chłopcy z szo pk ą, a n a pożegnanie ś p ie w a ją :
odchodzą
W iw at, wiwat, już idziem y,
Za kolęd ę dziękujem y,
N a drugi rok znowu przyjdziem y.
Bronisław K ryczyński.
Środki lecznicze
i icb. ïaaæwisr ap tek arsk ie ід. ľu-d/u..
(Z powiatu myślenickiego).
A n o d y n i e , h a n o d y n a , k r o p l e k r z e s z ą c e do p i c i a , kro
ple H offm ana, S p iritu s a s te r is .
А р o d e l d o k , a p o l d e k , opodeldok.
C z a r n a r ó ż a , m a l w a , flores m alv ae a r b o r a e (u w a ż a ją go za śro
d e k do s p ę d z e n ia p ło du t a k ja k „ s a b in ę “ .)
D j a b j e g... A ssafo etid a.
P i g u ł k i , b i b u ł k i , p ig u łk i M o risson a
P i g u ł k i l a k s u j ą c e , p ig u łk i na rozw olnienie.
G a l g a n o w y k o r z e ń l ub c z e r w o n y i m b i e r> R a d ix g a la n g a e .
H a l a p a , j a la p a e .
H e l i o s, h a 1 i o s, o l a j o s , aloes.
K a r d y b e n d y k , b e n e d y k ty n e k .
K r o p I e b o b r o w e, k. m a c i c n e, k. ż o ł ą d к o w e, k. n a o b e r
w a n i e , T inct. absinthi.
K r o p l e k r z e s z ą c e l ub s m r o d l a w y g a j s t , a m o niak.
M a ś ć b i l b a s o w a albo p r o s e k b i I b a s o w y , w ę g la n ołowiu
(na ra n y ).
M a ś ć c y m e n t o w a , m aść c y n k o w a (na rany).
-
165 —
M a ś ć d i a k i i o w a , d y j a k i l , m aść diackilowa.
M a ś ć l o z e c k o w a , m. ś w i e r k o w a m. diachil w laseczkach .
M a ś ć m a c i c na , ungu. arom aticum (uż y w a n a po połogach na s m a
rowanie, ta k samo ja k maść m elisow a lub „ b o b k o w a “).
M a ś ć n a p a d n i ę c i e s z y j i, n a w o l e , maść jodow a.
M a ś ć n a w s o ł y , m. n a g a d z i n ę , s a r a m a ś ć , ungu. S a b a ,
dillae.
M a ś ć r o z c h o d n i k o w a , ungu. altae, lub ungu. aro m aticu m .
M o r s k o ś l i w k a , m. g r u s k a , m. j a b k o , fructus coloeinthidis
(na przeczyszczenie).
N i к s o w y p r o s e k , sia r c z a n cy n k u (na oczy).
N i k s o w a w o d a n a о с y, n i c , n i k s , w o d a n a
o с у , aqua
brillianae (na z a p a le n ie ócz).
O d w r ó t , n a w r ó t , olbrot. C etaceum (n a „ k r z y p o tę “ piją z ciepłem
mlekiem ).
O l e j e k r ę d z i n n y , o. n a p r z e ć y s c e n i e, o. rącz n ik o w y , ricinowy.
P r z e s t ę p, ra d ix bryoniae.
R u m i a n e k w ł o s k o w y , r. włoski.
S a d ł o r a c z ę , ungu. potabile ru b ru m .
S a d ł o ś w i s t a c z e , s. k o m a r o w e , s. n i e d ź w i e d z i e , z a j ę c z a
s k r o ń , s. p s i e , s. b o r s u c z e , za ta k ie sp rz ed a ją w apte k a ch
zwykłe sadło w ieprzow e (Axungia porci). Sadło to u żyw ają
albo do s m a ro w a n ia przy różnych słabościach, albo do picia
z w ó d k ą lub mlekiem, co zależy od rodzaju słabości.
S i e d m i o g o ś ć c o w y o c e t , acetum arom aticum .
W o d a g o r g o l o w a , rozczyu w ody k arbolow ej (na rany).
Z i ó ł k a f r a j c u s k i e , species St. G erm ain.
Z i ó ł k a n a d u s u o t ę , z. p i e r s i o w e , ziółka ślazowe.
Ż e l a z n y p l o s z с z, m o s k i e w s k i p ł o s z e z, p la s te r żelazny, p la
s te r moscoviticum (uży w any n a „ o b e rw a n ie “, n a „podniesienie
macicy").
N a ból w piersiach d obry j e s t kozłowy łój, p o cho dzący z kozła
strąconego z dzw onnicy.
N a k a t a r dobrze j e s t u strz e c nieco szczeci z k o ń c a ogona k o ń
skiego, tę szczeć dać n a rozżarzone w ęgle zebrane na pokryw ce
i okadzić się.
N a c z erw o nk ę p iją tłuczony la k i s ia r k ę z w ódką.
N a ból zębów d ob ry j e s t gn ieciony czosnek zm ieszan y z p r o
chem strzelniczym, co się w k ła d a do d z iuraw ego zęba.
J a k o le k a rstw o n a sucho ty dla m ałego dziecka używ a się zielę,
zw ane „ s a tł o k “ . Należy tego ziela zerw ać dziewięć „ w iyrchów “ i g o
— 166 tow ać w raz z z a b itą k o k o s z k ą , jeżeli chore dziecko je s t d z ie w c z ę
ciem, z k o g u tk ie m zaś je ż e li dziecko j e s t płci m ę sk ie j. P otem k ą p a ć
je w tym leku ze trz y ra z y , a w reszcie w o dę z owej kąpieli w ylać
na k rz y ż o w e drogi. N a s tę p stw e m tej k u ra c y i m a być albo śm ierć
blizka z z u p e łn e m w yschnięciem , albo dziecko zacznie n a g le tyć,
p rz y cho dząc do zdrow ia.
S łuchając re c h o ta n ia żab, to się rozum n a p ra w ia , a g d y się
ko ta g łaszcze, a on m ruczy, słu chając tego m ru c ze n ia , rozum się
p su je. Inn i w słuch iw anie się w re ch ota nie żab, u w a ż a ją za śro d e k
do n a p r a w y p rz y tę p io n e g o słuchu.
W K rzczonowie n a p o ra ż e n ie k rz y ż ó w i ból w plecach u ż y w a ją
ja k o le k a r s tw o m chu z dachu, k tó r y p r a ż ą i p r z y k ła d a j ą n a zbolałe
miejsca. T a k ż e p raw ie w sz ę dz ie o k ła d a ją g rz a n y m owsem p le c y lub
boki, jeżeli bolą.
N a ból ż o łą d k a d ob rz e je s t upiec świeżo chleba, pók i g o r ą c y
r o z k ra ja ć go, i n a o ś ró d k ę n a s y p a ć róż n y c h k o rzen i, cyn a m o n u itp.
i tem, o b w in ą w s z y w sz m a tk ę , pó ki b a rd z o g rzeje, o k ła d a ć żołądek.
Praycsyaok do terminologii garncarskiej,
Z a m ie sz c z a ją c te n m ały p r z y c z y n e k do term ino lo gii g a r n c a r
skiej; m a m n a d z ie ję zachęcić tem in n y c h do z b ie r a n ia szczegółów,
ty czących się je d n e g o z n a js ta r s z y c h n a świecie rz e m io sł.
Z ie m ię w y k o p a n ą n a G l i n i s k u i z m ie s z a n ą stosow nie, a b y
nie b y ła za chu dą ani za tłu stą, sk ła d a się w chacie n a k u p ę , po
lew a w o d ą i z b i j a k i l o f e m w p n i a k . N a s tę p n ie s t r u ż e się
glinę z p n ia k a s t r u g i e m (po do bn y j e s t do s to la rsk ie g o ośnika),
zbija się w p n ia k p o ra z drugi, i znów się stru ż e i s k ł a d a n a ła w ie ,
g dzie się ją, dla d o d a n ia je j plastyczno ści, r ę k a m i k łu su je . G d y ju ż
g lin a j e s t w y k lu so w a n a n a czysto, r w i e s i ę j ą n a g r u z ł y (wielk.
około 20-1-15) i w y r a b i a n a k r ą g u .
K rąg, z n a n y pow szechnie pod n a z w ą k o ła g a r n c a r s k ie g o , s k ła d a
się z n a stę p u ją c y c h c z ę śc i: W r z e c i o n o z d rz e w a g ra b o w e g o , k t ó
re g o dolny koniec ob rac a się w p a p r z y с у , z d r z e w a dębow ego,