4732b921ea7b47288ac098c1a194756c.pdf
Media
Part of Język polski w wojsku / Lud, 1897, t. 3
- extracted text
-
— 78 —
Język polski w wojsku.
P o w p ro w ad ze n iu w n aszem w ojsku k a ra b in ó w re p e tie ro w y c h
sy ste m u M a n lic h e ra (R ep e tie r-G e w eh r), zaczęły k rą ż y ć w 13 p u łk u
p ie c h o ty (k rak o w sk im ), a po części w 56 p u łk u (w ad o w ick im )
w iersze n iezn a n eg o au to ra , k tó re poniżej p odaję nie ty le ze w zględu
n a ich h u m o ry s ty k ę , ile d la o k az an ia k a ż e n ia się ję z y k a p o lsk ie g o
w w ojsku.
„ P ó ł g o d zin y szk o ły po e g z y c y rc e “.
A n t r e t 1)! re k ru ty do szk o ły —
F o r w e с 2) ! b ra ć ła w y i s to ły
I siad ać. J o worn dziś ja c y
P o w iem , co to r e p e t y n i e r 3) zn a cy ;
Z ilu części on się sk ład o ,
W a n ś l a g 4) ja k się g o p rz y k ła d o ,
J a k się g o k o n s e r w i r u j e 5),
J a k się strzy lo i ład u je ;
Źe ja k b y w os k to k i e j 6) p y to ł,
K u ż d e n k ie b y z k sią ż k i cz y to ł.
Z resztą ta k r y c h t y g 7) pow iedzieć,
Źe to k u ż d e n m usi w iedzieć.
W te n c o s ja k jo n a r u k o w o ł s),
T o je sc e W e r n d y l 9) g i e l t o w o ł 10),
A ta k s ta ry ja k i now y
M usioł się zm ieścić do g ło w y .
W o m i g z i c h t 11) ro zb ić n a poły,
Z aw dy z o stan ie cie w o ły .
Jo juz p ra w ie od p a stu c h a
W o jsk o w e g o m io łem d u ch a;
T o ty ż m oje k ro w y zn ały
E g z y c y rk e i sy g n o ły :
Ś w e n k u n g 1J), a u f m a r s 13), dyfilada,
A ż się dziw iła g ro m a d a !
Jo se zaw d y dołem ra d y ,
J a g e m w y p ę d z o ł z g ro m a d y ,
T y lk o m doł n a tro m b ie sy g n o ł —
Z aroz ku żd en b y d ło w y g n o ł.
*) A n t r e t e n ! , 2) V o r w ä r t s ! , s) B e p e tie rg e w e h r, 4) A nschlag, s) conserv iren, 6) k ie d y k o lw ie k , 7). rich tig , b) einrücken, °) W e r n d l , n azw a d a
wnego k ara b in u , 10) g e lt e n , и ) G esicht, n ) Schwenkung. ,3) A ufm arsch.
— 79 —
Jo se dom ra d y i z wami,
Ś m ie rd zą cy m i re k ru ta m i!
N iech m i k tó re n nie odpow ie,
J a k się n a s k a ra b in zow ie,
A lb o z k tó re g o je s t ro k u —
Zaroz w a l e p o m a z o k u 14)!
Zaś k tó re n w szyćko odpow ie,
P rz e d s ta w ię g o h au p tm an o w i,
I ta k dali, w a j t e r 15), w a jter —
Za p ó ł ro k u ., bedzie f r a j t e r 16).
J a k się fra jtre m ś t r e n g 17) okoże...
I k a p ro le m o stać m oże ! !
A le co ta g o d a ć z w am i !
W y , b ed z ie cie k a p ro la m i ? !
0 tfuj, t a j f e l ls) ! ! w y, re k ru ty ,
W y , co m ocie łe b z a k u ty !
■Z reśtom w icie w y to jacy —
Co p rz y w ojsku k a p ro l znacy ? !
K a p ro l... pon... s i a r ż i a 19) w y so k i!
Ś t e l o n g 20) p rz e d nim n a trz y k ro k i!
C hoć ci koże w o g iń skocyć,
N ie śm is sie an i zabocyć !
A ja k w yjdzie n a ulice
1 n a c ią g n ie rę k aw ice ,
Ś t y b l e t y w y w i k s o w a n e 31)
- A ż g l a j n c 33) odbijo o śc ia n ę !
A ja k w e r d z i n i a 33) zapoli,
T o aż w szy ćk ich se rc e boli!
Z reśto m co g o d a ć z G orolem !
T y b y ś k cio ł o stać k a p ro le m ?
T y ! N a j n , k a j n e R e d e 24)!
C h y b a jo... cy sarzem b ed e !
W is ty ? k a p ro l m usi um ieć
N a m ig i się p o rozum ieć !
Ś w a r m 25) do ś t u r m u 26) poprow adzić,
W s z y s tk o rozbić, w l u f t 27) w ysadzić!
I p rz ed djo b łem nie śm i stch ó rzy ć,
B o to d i n s t 28), ta k sie m o służyć!
14) Biję po tw arzy, 15) weiter, 16) G efre iter, 17) streng, IS) Teufel,
19) C harge, 20) S tellung, 21) K a m a sz k i wyczyszczone czernidlem , 22) Glanz,
23) V irg in ia cygaro, 21) Nein, k e in e B ede, 25) Schwarm , 26) Stu rm , 27) Luft,
a8) Dienst.
-
80 —
A wis ty , co to dinst, b y d le ?
Ja, to c i u ć p a j s î9) prow da? k n y d le ?
D inst... to s łu ż b a ! gdupie św inie
Z aw arto w re g u la m in ie !
T o j e s t f o r ś r y f t 30), co żołm irzy
O d r e k r u t a coroz w y ż y !_
O b o w ią z k i to p 1e n k l e r a 3 ’),
J a k i k ie d y uży ć g w e r a 33),
Źe j a k g o p u c u j e s z 33) chłopie,
M usisz m ieć y 1 34) i k o n o p ie !
A le co ta ; szk o d a p y s k a
Psuć, to b y le r e k r u c i s k a !
S łu c h o to, co k a p r o l g w a r z y ? ,
K iej on m yśli o m y n a ż y 35) !
P y s k ro zd ziaw i k ie b y k r o w a —
N a w e t nie wi, o cem m o w a !
M iołem m ów ić worn o gw erze,
Lecz n iech w szy ćk o djoboł b ierz e !
A s a j n a n d e r !36) w y śm ierdziu ch y !
L e p i 37) p ó d e do dzieuchy,
O n a ta juz stoi w b ra m ie
I w y g lą d o bidno n a mnie.
I t a k z c a ły t y g o dziny ,
Nic nie wicie b y c z e s y n y !
W y r a z y i z w ro ty źo-łnierskie.
Źołmirz musi se w y k lu p a ć ’) ś tru z o k 3) i k o p u z d r o k 3.
P o w in ie n rajbiślom 4) w y ra jb o w a ć 5) p o d ło g ę w cym rze 6).
K u p se h o ś t r a j f k ó w 7) i obszyj haśp in d el 8), b o b y ś dostoł
k a s a r n i k a 9)
N a hofie10) bijom u fe rm y 11) n a a j n c e 13).
P o d e j p a n u f e lf e b ro w i13) ś t r a j h y c l a 14).
" ) Z usp eise, î 0 ) V o rsc h rift, 31) - P lä n k le r, 33) G ew ehr, 33) pu tze n ,
3‘ ) Öl - oliwa, 35) Menage, 30) A u s e in a n d e r !, 37) Lepiej.
’) w ytrzepać, '2) S tro hsac k, siennik, 3) K o p f s t r o h s a c k , p o d u sz k a sło
miana, 4) R eibb ürstel, szcz otk a,
5) reiben, 6) Z im m er, 7) H alss treifei,
8) H a lsb in d e , “) K a s e rn a re s t, 10) H o f, podwórze, 11) U n f ö r m i g e , 13) e in s ;
żo łnierze, k tó r z y nie mogą się w yuczyć marszów, m uszą w wolnych ch w i
l a c h za k a r ę ćwiczyć się ; żołnierze ci naz y w ają się „ u fe r m a m i“ . 13) F e l d
webel, l ł ) Streichhölzel, zapałka,
—
8 1
-
Су m os w edle f o r ś r y f t u 15) ćw ieki w siuśp icach 1e) i fusżolach 1T), a gw oździe w a b z a c a c h 18) ?
A n i d e k i e l 19), ani s z o l k a 20) nie śmi b y ć w bu rc o k u 21).
Dziś n a ciućpajs 22J b y ł t r a n s p o r t 23), a jutro b ę d o m u c h a 24).
T o s i u f e c e 2b) m ają b y ć w ciaku 26) scho w an e, a nie w tanistrze 27).
Juz je s t po s t r a j c h u 28).
Ej, poleje ci sie w a zy lin a :29) z n o sa!
Zatkoj sobie g ę b ę m in d u n g s d e k le m 30, i b y ć cicho, bo co się
k om u patrzy, to m u się i g ieb iru je 31).
Zam knij no se ś p e r k la p e 3'2).
W eź ś p a t e 33) i chodź!
W y p i e r cw ilhozny 34).
P u c e r , puclik, p r y w a t y n e r 35), obsługujący.
S. Gonet.
ROZBIORY I SPRAWOZDANIA.
„Nasz Lud".
Pod takim tytułem wygłosiła p o e tk a M. K on op nick a odczyt
skiej sali ratu szo w ej d nia 27 listo p a d a 18 96 r.
w lwow
J a k k o lw ie k treść tego przem ów ienia z n an ą j e s t ogólnie z spraw o zdań
d z ie n n ik ars k ic h , to j e d n a k r e d a k c y a „ L u d u “ uw aża za stosow ne odświeżyć
j ą ra z jesz cze w pam ięci czytelników, bo jużcić nie może być chyba o bo ję tn em dla lud ozn aw stw a polskiego, co o „n aszy m lu d z ie “ wypowiedziała
pan i K o n o p n ic k a — niepo spo lita p o e tk a w arstw biednych.
O dczyt swój rozp o częła pan i K o n o p n ic k a od s k o n s ta to w a n ia faktu, że
lud po lsk i b adan o um iejętnie, i że po dziś dzień b a d a się go — mniej co
p r a w d a pod w zględem fizycznym, d o s tatecz n ie je d n a k pod względem p sych o
logicznym. T reść ty c h b a d a ń je s t b a rd z o ważną, ale więcej może jeszcze
c h a r a k te ry s ty c z n e m zjaw iskiem je s t ten f a k t b a d a n ia lud u sam przez się.
K o n sta tu je się w te n sposób dobitnie, że pomiędzy tym „ b a d a n y m “ ludem
a „ n ie lu d e m “ is tn ie je t a k głęboka przepaść, że w p ro st obie te części s k ł a
1S)
V o rs c h rift, 16) S zuhspitze, n ) F ussoh le, 18) A bsatz, 19) D eck el,
p rz y k r y w k a , 20) E sschalle, 21) B ro ts ack , 22) Z uspeise, 23) N azw a m ieszaniny
g roch u ok rąg łe g o z ryżem , 24) N azwa pierogów z powidłami, 25) Szuhfetzen,
26) Czako, 2’) T o r n is te r , 2S) c apstrzy k, 2'J) Tłuszcz do sm aro w ania k a r a
binu, 30) M ün du ng sdec kel, p rz y k r y w k a do lufy k a ra b in a , ja k o o c h ro n a p rz e d
deszczem, 31) G ebü hren , 32) S p errk lapp e, zatyczk a w k arab in ie, z pom ocą
k tó rej k a r a b i n nabity nie d a ognia, 33) Spaten, ło p ata, 3:|) białe spodnie,
35) P r iv a td ie n e r.
6