Cyfrowa Etnografia

e81b0562e571a6bd69093cbaa5b9f657.pdf

Media

Part of Ludowe nazwy miejscowe w powiecie Brzeskim w Galicyi / Lud, 1897, t. 3

extracted text

L u i i e nazi»! i e j s c o E ä parécie ¡¡rześkim ä Galicfi
n a p is a ł Dr. Karol Mátyás.
(Ciąg dalszy*).

УІІІ. (jinina Brzesko.
A.

Miasteczko Brzesko.

M iasteczko B rze sk o n a z y w a ło się jeszcze w p o c z ą tk u b ie ż ą ­
cego stulecia B r z e ż e k p o d g ó r n y p ra w d o p o d o b n ie z teg'o p o ­
w odu, że leży n a lew y m b rz e g u rzek i U szw ic y i ciągmie się
w p ółn o cn o -z ach o d n ią s tro n ę coraz wyżej.
B, Części miasta, dzielnice.
1. T r a c z , p o łu d n io w a część m ia sta n a z y w a się dlatego, że
p rz ed kilku dziesięciu l a t y s ta ł tam tracz, któreg-o is tn ie n ie p o ­
tw ierd z ają szczątki jazu. T ra c z ten zburzono a n a je g o miejscu
w y b u d o w a n o karczm ę, k t ó r ą p rz ezw a n o t r a c z e m .
2. Z a w o d z i e , m a ła część m iasta, leżą ca n a p r a w y m b rz eg u
Uszw icy.
C. Z a g r o d y .
1. K u b a l ó w k a od w łaśc ic iela m ieszczan ina n az w isk ie m
Kubala.
2. M u s i a ł ó w k a od w łaśc ic iela m ieszczanina naz w isk ie m

Musiał.
D.

Bole.

1. K u b a l ó w k a j. w. C. 1. i.
2. M u s i a ł ó w k a j. w. C. 1. 2.
3. N a i ł a c h „bo są g r u n t a nadzwyczaj ila s te “ .
4. N i z i n y , g r u n t a n az y w a ją się d lateg o, b o się c ią g n ą p o ­
m iędzy d w o m a w zgórzam i w nizinie, p rz ecin ają m a ły row ek , p r o ­

*) Z ob. L u d I I , , s tr. 3 0 8 ,

331

-

—

w a d ząc y aż do ściek u w ód n a łą k a c h k o p a liń sk ic h (gm. j. m.
Jasień ).
5. P i a s k i , g r u n t a bard zo piaszczyste.
6. P o d K a p ą , bo leżą k o ło z a g ro d y włościanina n a z w is ­
kiem K a p a .
7. P o d k i e r k o w e m , g r u n t a położon e p o d k ie rk o w e m czyli
cm en ta rze m żydow skim .
8. P o d l a s e m , g ru n ta położone p rz y sam ym lesie Słotw ińskim (g'm. B rzezowiec).
9. P r z e d k o z i ą d r o g ą , bo leżą z tej stro n y d ro g i zwanej
kozią.
10. Z a k o z i ą d r o g ą , g ru n ta , k tó re leżą za ko zią dro gą.
11. Z i e l o n k a , g r u n t a leżące w pobliżu k a rc z m y n a zielono
pom alo w anej i Z ielonką zwanej (gm. Okocim).
E, P a s t w i s k a .
1. K s z c i á n k a , nie w iadom o, d laczego się t a k nazyw a.
2. S k o t n i c a . N a zw a ta pochodzi od s k o t á k ó w t. j. p a ­
stuchów , k tó rzy w czasie, k ie d y m ieszczanie b rz escy p osiad ali
p ra w o p a sie n ia b y d ł a w d w o rs k im lesie sło tw iń sk im , po drodze
za trz y m y w a li się z b y d łe m na tem p a s tw is k u i p o pasając tutaj się
zabawiali.
F.

D

r o g i .

K o z i a d r o g a , nie wiadom o, dlaczego się ta k nazyw a.

IX. Gmina Brzezowiec.
A- 1. Wieś Brzezowiec.
N a z w a B rzezow iec m a p o cho dzić od brzóz, k t ó r e tu w w iel­
kiej ilości n ie g d y ś ro sły ; ś la d y ty ch b rz ozo w y ch gajó w znać dziś
jeszcze zw łaszcza w pobliżu to ru k o lejow ego (ogród dw orski
w S łotw in ie, P o d le sie, B a g n o , za g ro d y K a t a r z y n y Plabryło, W o j­
ciec h a i Ję d rz e ja B a tk o , P s z c z o la rk i i M acieja H a b ry ło ).
A. 2. Obszar dworski Słotwina.
Ź ródła tej n a z w y nie m o g ą ludzie w y tłó m acz y ć.
N o w a w i e ś , od n ie d a w n a istniejąca, założona przez W ita
hr. Żeleńskiego, b. w łaściciela B rz e s k a i S ło tw in y — rz ąd ch a łu p
k ilk u n astu , ciągmący się od ro z sta jó w tj. od przecięcia się d ro g i
szczepanow skiej z d ro g ą k rajow ą, id ą c ą od B rz e s k a do S ło tw in y ,

— 332 do to ru k o lejo w eg o w zględnie do s ta c y i w S ło tw in ie. M ieszkają
tam czynszow nicy, a raczej w ieczyści d zierżaw cy dw orscy, zgan ia ń c y ze w sz y stk ic h stro n .
B. Przysiółki i miejscowości.
1. N a b a g n i e , k ilk a c h a łu p w p o ło żen iu n isk iem i m o k rem .
D aw niej b y ło tu b ag n o .
2. P o d l a s e m , bo leży p rz y sam y m lesie sło tw iń sk im ,
k tó ry p rz e c in a to r kolejow y.
3. G ó r k a , n a g ó r c e , k ilk a o d o so b n io n y ch c h a łu p n a p a ­
g ó rk u p rz y to rze kolejow ym n ap rzec iw o g ro d u d w o rsk ie g o .
C. B o l e .
1. K r z e m i e n i e c , bo m ieści w so b ie dużo szutru.
2 . N a b i a ł e j g ó r c e , bo je s t ¡piaszczysta b ia ła g ó rk a —
c z y sty b ia ły p iasek .
3. P i a s k i , g ru n ta p ia s z c z y s te , c ią g n ą c e się od d ro g i B rze s k o -R a d łó w n a pó łn o c do to ru kolejow ego.
4 . P o d e d w o r e m , bo leży p o d sło tw iń sk im dw orem .
5 . P o d l a s e m , bo leży p o d sło tw iń sk im lasem .
6 . P o d f i g u r ą , bo leży p rz e d flg-urą M a tk i B oskiej w B rzezow cu p rz y d ro d ze szczepan'ow skiej w śró d w ierzb.
7. R ę d z i n y ,
g ru n ta ręd zin n e, położone m iędzy d ro g ą
B rz e sk o -R a d łó w , p rz e c in a ją c ą w ieś B rzezow iec, a rz e k ą U szw icą,
sta n o w ią c ą g ra n ic ę od w si Ja d o w n ik i p o d g ó rn e (g ru n ta p o ło żo n e
n a p o łu d n ie od w spom nianej d ro g i).
8 . W g r a n i c a c h , bo leży od jad o w n ick iej g ra n ic y .
g. Z a d w o r e m , bo leży za sło tw iń sk im dw orem .
1 0 . Z a f i g u r ą , bo leży za fig u rą M a tk i B oskiej, p o sta w io n ą
p rz y dro d ze szc zep an o w sk iej w śró d w ierzb.
11. Z a k o l e j ą , bo leży za to rem kolejow ym .
D. D r o g i .
1. S z c z e p a n o w s k a d r o g a , bo p. o w adzi do w si S zcz e­
p an ó w , m iejsca u ro d z e n ia św ięteg o S ta n is ła w a , b isk u p a k ra k o ­
w sk ieg o .
2. J a d o w n i c k a d r o g a , bo p ro w a d zi p rzez s ą s ie d n ią w ieś
J a d o w n ik i p o d g ó rn e do R a d ło w a .
E.

Góry,

wzgórza.

i.
B i a ł a g ó r k a , p iaszc zy ste w zgórze, p rz e rw a n e d la to ru
k o lejo w eg o , b ły szczące b iały m p iask iem .

— 333 2. G ó r k a , n a g ó r c e , p a g ó r e k j. w. B. 1. 3.
3. K r z e m i e n i e c , sz u tro w ate 'wzgórze, oddzielające
B rze zo w iec od d ro g i szczepanowskiej,

wieś

X. Gmina Dąbrówka morska,
A.

Wieś.

Cała g m in a w zięła nazw ę od części wsi, liczącej 13 domów,
obejmującej dwór, zwanej D ą b r ó w k a m orska.
N a z w a D ą b ró w k a pochod zi ztąd, że p ierw sze dom y zb u d o ­
w a n o w lesie d ęb o w y m , k tó ry m , ró w n ie ja k g ę s tą wikliną, cała
ta n a d w iś la ń s k a m iejscow ość b y ł a p o k ry ta . W m iarę rozradzania
się lu dn ości i p r z y b y w a n i a osadników , ko rc zo w an o lasy i na g r u n t
o rn y p rz em ien ian o tak, że dziś w idać tu ty lk o szerokie p r z e s tr z e ­
nie b u jn y ch pól, u ż y ź n ia n y c h w y lew am i W is ły . P o w ia d a ją s ta rz y
ludzie, „że o k o ło r o k u 1813 b y ł y ta m jeszcze lasy a m ało dom ów,
ty le b y ło g ru n tu , ile sobie k to w y k o rc z o w a ł i obsiał. N a w e t
o bszar d w o rsk i ty le m iał g ru n tu , że m ó g ł tylko 15 ludzi w yż y w ić".
P r z y m io tn ik „ m o r s k a “ p och od zi od g łó w n e g o m ajątku,
wsi M orsko, położone po d ru g im b rz e g u W is ły . T a k D ą b ró w k a ,
j a k M orsko i W itó w , położone z drugiej s tro n y W is ły , b y ły
n ie g d y ś w łasn o śc ią je d n e g o pan a . W pierw szej p o ło w ie bieżącego
stulecia — p odają w iek o w i ludzie — b y ł w łaścicielem D ą b ró w k i
m orskiej „pan S k a r z e j s k i (S k a rż y ń s k i? ), bard zo d o b ry p a n
i zamożny, k t ó r y tu m ało m ieszkał; m iał on d ru g ie d o b ra za
K ra k o w e m n azw isk iem L a k s e n d r o w i c e (A leksan dro w ice). Za
te g o dziedzica D ą b r ó w k a b y ł a m lek iem i m iodem p ły n ą c a , bo
w szy stk ie lasy i w ik ła używ ali w łościanie n a paszę latem i n a ­
w e t i zim ą, to też do dziś d n i a , k t ó rz y go p a m ię ta ją , m ó w i ą ,
ż e b y m u P a n B ó g d a ł k ró lestw o niebieskie. Z teg o p o w o d u g-runta
D ą b ró w k i nie mają. innej n a z w y ty lk o l e s i s k a i w i к l i s k a .
D a w n e lasy i w ik ła w y k o rc z o w a ł zu p e łn ie n a s t ę p n y w łaściciel
D ą b r ó w k i śp. K a r o l T rz e c ia k m iędzy r. 1847 a 1856.
B. C z ę ś c i w s i .
1. D ą b r ó w k a m o r s k a , j. w. X. A.
2. D ą b r ó w k a d u ż a w i t o w s k a , licząca 19 dom ów, n a ­
zy w a się dlatego , “że ta m za W i s ł ą je st g m in a W i t ó w
3. D ą b r ó w k a w i t o w s k a , najm niejsza część wsi, p o s ia ­
dająca f o lw a rk d w o rs k i i zaledw ie 3 d o m y w ło ściań sk ie, n a z w an a
z te g o s a m e g o pow odu, co poprzednia.

— 334 0. Q-r u n t a.
1. D o ł y n a d W i s ł ą , p ole o p rzestrzen i około 8 m o rg ó w ,
poło żon e niżej za w ałem re g u la c y jn y m n a d sa m ą W i s ł ą .
2. L e s i s k a i
3. W i k l i s k a , pola g m in n e o p rz e s trz e n i do 110 m orgó w ,
p o w s ta łe z w y k o r c z o w a n y c h lasów i w ikli (j. w. X . A.).
4. U l a s s y , pole o p rz e s trz e n i około 4 m orgów , b y ło n ie ­
g d y ś n a p r z ó d w y k o rc z o w a n e p o d l a s e m czyli u l a s u . O becnie
w szystko w y k o r c z o w a n e , n ie m a lasów d a w n y c h ani śladu, p rócz
m ałeg o k a w a ł k a n a obszarze d w o rs k im o b ejm u jące g o 2 do 4
m orgów .

XI. G m i n a D e m bn o .
A. W i e ś .
N a zw a D e m b n o pochodzi od d ę b ó w , k tó re tu p rzed
w iek a m i obficie i bujnie rosły. J e d e n z ty c h d ę b ó w o d w iec zn y ch
za c h o w a ł się do dziś d nia na p a m ią tk ę , ro śnie koło dw oru, m a
g ru b o ś c i g m e tró w a w yso k o ści około 10 m etró w . W e w n ą tr z jest
w y p ró c h n ia ły a w otw orze je g o do 3 m etró w od ziemi w y s o k im
m ożna w y g o d n ie pom ieścić p a r ę koni.
Б. P r z y s i ó ł k i .
1. S z w a b y , o dcięty od wsi n a połudn ie przy siółek, s k ład a
się z 28 domów, leży n a d b rz e g a m i rzeczki zw anej P o r ę b e c k a
i za m ie s z k a n y je s t przez sa m y c h p ra w ie b ied ak ó w . N a zw y S z w a ­
b y nie um ie n i k t w y tłó m aczy ć.
2. D ę b c z a k , p rz y s ió łe k leżący n a zach ód od wsi, m ający
13 dom ów, nazw ę sw ą w y w odzi ztąd, że ta m b y ł n ie g d y ś las
dębow y.
3. N o w a w i e ś , inaczej S m y k ó w , p rz y s ió łe k leżą cy na
w sch ó d od wsi, p o w s ta ła p rz e d kilku d ziesięciu la ty 5a dzierżaw cy
A. R u d n ic k ie g o , k i e d y d w ó r w ielk i las jodłowy, znajdujący się
w tem miejscu, p o lecił chłopo m w y k o rc z o w a ć i u z y s k a n e ztąd
po le o rn e p o m ięd zy n ich rozdzielił.
N a z w a d r u g a S m y k ó w pochodzi ztąd, że j a k p rz e d k ilk u ­
dziesięciu la t y b u d o w a li w e dw orze stajnię, paro b ek - je d e n z N o ­
wej wsi u k r a d ł czyli s m y k n ą ł k a w a ł e k kija a ów czesny e k o ­
no m K a p u śc ie ń s k i, k tó ry to s p o s trz e g ł i c h ło p a k a p rz y trzy m ał,
nazw ał go s m y k i e m .

— 535
0. G r u n t a .
1. G r a n i c e , bo leżą od g r a n ic y g m in y Sufczyn .
2. G ó r k i , „n a zy w ają się dlatego, bo j a k p rz y p a d a wozić
naw óz n a te n g ru n t, to trza przynajm niej sześć koni', żeby go
m ożna tam dowieść, bo je s t g ó r a w i e l k a “ .
3. K l i c h ó w к a, „m a n azw ę z te g o pow odu, że od n ie p a ­
m ię tn y c h czasów b y ł n a ty m g ru n c ie g o s p o d a rz z w a n y K l i c h ,
ale nie chciało m u się p ra c o w a ć za czasów pańszczyzny, poszedł
z teg o g r u n t u do słu żb y a , g ru n t zo stał p rz y łą czo n y do g ru n tu
p le b a ń s k ie g o .“
4. N a g ó r k a c h , „bo s ą n a p a g ó r k a c h , z k t ó r y c h m ożna
dalek o z o b a c z y ć “.
5. N a o g r o d a c h , „bo k ie d y ś b y ł o g ró d z drz ew in ą rodzajną, a p o tem została ta d rz e w in a rodzajn a w y k o p a n a, a jest
teraz r o l a “.
6. P a s t e r n i k a l b o P r z y m i a r k i . B y ł y to dawniej łąki
p o d ow ym lasem jo d ło w y m , n a k t ó r y m p o w sta ł p rz y s ió łe k N o w a
w ieś czyli S m y k ó w . N a ty c h łą k a c h za p ań szczyzny gospodarze
z D e m b n a p a s a li k o n ie i woły, bo siec nie b y ło co. J a k las w y k a r c z y l i i utw o rz y li N o w ą wieś, łą k i te za dzierżaw cy R u d n i ­
ck ie g o rozdzielił d w ó r p o m ię d z y g o s p o d a rz y z D e m b n a n a w ła ­
sność czyli k a ż d em u po k a w a łk u p r z y m i e r z y ł a oni łą k i te
w y robili z czasem n a g ru n ta orne. Od p a s a n i a k o n i i w ołów
nazwa p a s t e r n i k , o d p r z y m i e r z e n i а-p r z y m i a r к i .
7. P l e b a ń s k i e , g r u n t a należ ące do p le b a n ii w D e m bnie.
8. P o d c m e n t a r z e m , „bo są p o d c m e n ta rz e m “.
Q. P r z y g o ś c i ń c u , „bo są p rz y g ościń cu rząd o w y m , k tó ry
prow adzi od K r a k o w a do T a rn o w a " .
10.
P r z y j a z i e , „bo j e s t jaz n a rzece zwanej D om onija
i idzie w o d a do sta w u d w o r s k i e g o “.
u.
P r z y ś n i c a , „bo leżą prz y drodze a ta d ro g a je s t zw an a
p rz y ś n ic a (przecznica)“.
12. G r u n t a r ę d z i n n e albo R ę d z i n y , „bo je s t ziemia
tw a rd a , g rę b a , pom iesza n a z iłem, a nia m ożna zorać ani n a s u ­
chu ani też n a m o k r z e “.
13. Z a ś c i e ż k ą , „bo je s t ścież k a p u b lic z n a “.
D. Ł ą k i .
D o m o n i j e , bo leżą n a d p o to k iem z w a n y m D o m o n i j á .
E- L a s y .
W d o l e , „las chłopski, d lateg o naz y w a się w dole, że jest
to ta k i dół, ja k się ta m spuści, to nic nie zob aczy t y l k o o b ło k i

-

336 —

a j a k g o sp o d a rz u tn ie kija jed n eg o , to trza
kij w y c ią g n ą ł do g ó r y “.
F. R z e k i ,

ośm koni,

żeby ten

potoki, wody-

1. P o t o k D o m i n i j á , n ik t nie wie, dlaczeg-o się t a k
nazyw a.
2. R z e c z k a P o r ę b e c k a , b o leci od wsi P o r ą b k a uszewska.
G. & ó r y , p a g ó r k i ,
G ó r k i j. w. C, 2.

XII. G m i n a D o ł ę g a .
A- W i e ś .
P o d a n ie niesie, że za d a w n y c h p o lsk ich czasów b is k u p O le­
śnicki n a d a ł tę w łość p a n u n az w isk ie m D o łę s k i. „B y ł to p a n
b ard zo d o b ry i w ielki ry c e rz przeciw n ieprzyjaciołom ojczyzny,
zginął on w jej o b ro n ie b e z d zietn y a n a uczczenie jeg o s ła w y
p r z y b r a ł a g m in a po jeg o h e r b ie n azw ę D o ł ę g a
B. Miejscowości1. B ę d z i d k i , nie wiadom o, dlaczego się t a k n a z y w a
2. C i e l ę c y k ą t , jest to część wsi' leżąca p rz y pastw isku,
gdzie podczas b u rz y bydło, a szczególnie ćielęta c h ro n ią się p o d
d rzew in ę gęsto ta m rosnącą.
3. J a g n i ó w k a , część wsi z b u d o w a n a n a d a w n e m p a s tw i­
s k u zw an em J a g n ió w k a , k tó r e g o tro ch ę zo stało a część z a m ie­
niono n a rolę, zw a n ą rów nież J a g n i ó w k a (p. niżej C. 1. 6).
0- G r u n t a 1. B ł o n i e . N a z w a ztąd, „że od n ie p a m ię tn y c h czasów p a ­
sali tu b y d ł o “.
2. C z w a r c i z n a , „bo p e w ie n g o s p o d a rz m ając dw ieście
m orgów , podzielił je p o m ię d z y czterech syn ów , a w ięc k a ż d y d o ­
s t a ł c z w artą część czyli m ia ł c z w a rc iz n ę “.
3. C z y s t y ł u g . N a z w a ztąd, „że rola ta leży w nisk iem
położeniu m iędzy lasam i i daw niej b y ł a o b la n a wodą, p o d o b n ą
całk ie m do zw yczajnie ro b io n e g o łu g u z p o p io łu i b y ł a całkiem
czystą, to też g o sp o d y n ie z całej wsi tam bieliznę p r a ł y i m iej­
scow ość tę n a z w a ły czy sty m ł u g i e m “.

— 387 —
4. D ł u g i e m o r g i „są to k a w a łk i roli, podzielone na m o r­
gi, je d n a k b ard zo w ą sk ie a długie, bo d łu g o ś ć k a ż d e g o m o rg a
w y n o s i przeszło 500 sąż n i.“
5. G r a n i c e , „bo g ra n ic z ą z g m in a m i B orzęcinem i S zczu­
r o w a “.
6. J a g n i ó w k a . „P ierw ej było tu p a s tw is k o i p a s ł y się tu
owce. b a r a n y , ja g n ięta, oraz b y ł a tu także szopa, gd zie n a noc
za m y k a li ja g n ię ta . N a tern p a s tw is k u b y ł a b a rd z o zd ro w a a s m acz­
n a t r a w a dla jag n iąt, d la te g o też p rz e d e w s z y s tk ie m ja g n ię ta się
tu p a s ły i ztąd p a stw isk o wzięło nazw ę. Z czasem p a s tw is k o z a ­
m ienio no n a r o l ę “.
7. J o с h y m ó w k a . „ R o la ta m a n azw ę od w łaściciela żyd a
J o c h y m a , k t ó r y n a tej roli m iał gorzelnię, ale z czasem g orzeln ia
z n ik ła z p o w ierzchn i ziemskiej, żyd się g dzieś indziej wyniósł,
a rolę g o s p o d a rz o m sp rz e d a ł za co za to, ale p o d w a ru n k iem , że
n a w ieczne czasy będ zie nosić jeg o im ię “.
8. K o p a n i n a . „Na tej roli p rzed p a r u s e t la ty za czasów
p o lskich m iała b yć w ielka b itw a, tysiące tru p ó w tutaj leżało. P o ­
l a c y te t ru p y tu p o c h o w a li a ro la wzięła n az w ę od ro b ie n ia d o ł­
k ó w n a te cia ła czyli z a k o p y w a n ia i c h “.
9. К o s t u r k i . „P ole to g-raniczy z s ą s ied n ią w sią Z aborowiem, d la te g o też Z abo rów chciał sobie je p rz y w ła sz c z y ć ; p rz y ­
szło więc z teg o do bójki n a lask i zw ane k o stu rk am i. D o łę g a
zw y cięży ła i wzięła to pole n a swój u ż y te k i d a ła m u nazw ę
K o s t u r k i , bo n a b y li to p o le k o s t u r k a m i “.
10. K o z i e n i e c . „Pole to m a naz w ę od w łaściciela, gd y ż
około ro k u 1812 p r z y b y ł do g m in y ja k iś p a n K o z ie ń s k i i z a k u p ił
sto k ilk a m o rg ó w od rz ąd u k a m e r a l n e g o “.
11. L a s k o w a , „bo n a tem m iejscu leszczyna rosła, a p ó ­
źniej w y k o rc z o w a n o ją i n a p ole o rn e m iejsce to o b ró c o n o “.
12. L a s k i , . „ R o la ta m a b y ć d lateg o t a k przezw an ą, p o n ie ­
waż p rz e d k ilk udziesięciu l a t y ro zm ierzon o ją p o m ięd zy k ilk u
g o s p o d a rz y ż e rtk a m i zw an em i l a s k a m i , a nie łańcucham i, j a k
o b e c n ie “,
13. M a d e j ó w k a . „W ła ś c ic ie le m tej roli b y ł M a d e j g o ­
spodarz, k t ó r y atoli pań sz czy z n y o d ra b ia ć nie chciał, zatem dw ór
rolę ow ę m u o d e b ra ł i n a z w a ł M a d e jó w k ą na p a m i ą t k ę “.
14 M ę c z n e . „ O p o w ia d a ją starzy ludzie, że już b a rd zo a b a r ­
dzo te m u dawno, ja k p rzech o d z iła przez g m in ę D o łę g ę ja k a ś h o r ­
da rab usió w , m ó w ią n iek tó rz y , że to b y li T a ta rz y . Z am ieszkali
oni w p o b lis k ic h lasach, robili w y c ie czk i w okolice i n a to pole
s p ro w a d zali n ie w ia sty i tu je m ęczyli w o k r o p n y sposób, j a k np.

— 338 w y rz y n a li im p iersi żyw cem . W ię c ojcowie n asi od m ę c z a rń n a
w ieczną p a m ią tk ę m iejsce ty c h z b y tk ó w M ę c z n e m n a z w a li“.
15. N o w e z a j m y . „Za rz ądu k a m e r a ln e g o p ozw olono m ie­
szkań com tutejszej g m in y w y k o p a ć n a tem polu, j a k a ty lk o b y ła
drzew ina, tarnie, g ło g i i in n e d rzew a i krzak i, więc też k ażd y
ko pał, wiele m ógł, ile b o w ie m w y k o p a ł, ty le z a j ą ł teg o pola
w sw oje posiad anie. P rz e z to więc n az w an o rolę tę N o w e z a j ­
m y ja k o z a ję te “.
16. O r g a n i s t ó w k a . „O b sz ar d w o rsk i p o le to d ą ro w a ł
k ied y ś o rg a n iś c ie n a u trz y m a n ie p rz y kościele, n a z y w a się po
dziś dzień O r g a n is tó w k ą , chociaż dzisiaj o rg a n is ta już go nie
u ż y w a “.
17. P o d b a g n i e , bo leży p rz y b a g n is te m p a s tw is k u , zwan em b a g n o (p. niżej E. 1. 1.).
18. P o d b o r e m , „bo leży pod lasem czyli p o d b o r e m “.
ig- P o d b o r z ę c k i e , „bo leży p rz y g r a n ic y g m in y B o r z ę c i n “.
20. P o d c e g i e l n i ą , „bo leży za d w o rs k ą c e g ie ln ią “.
21. P o d g ó r ą , „bo je s t tam k a r r a ł e k n ieu ży tk ó w , n a k t ó ­
ry c h znajduje się w zn iesienie z g le b y piaszczystej, a więc pola
leżące p r z y tej górce, zow ią się p o d g ó r ą “.
22. P o d k r z y ż e m , „bo n a tej roli stoi k r z y ż “.
23. P o d m ę c z n e , „bo leży p rz y roli zwanej M ęczne (p.
wyżej C. 1. 14)“.
24. P o d m ł y n n ą d r o g ą , „bo leży po d m ł y n n ą d r o g ą “.
25. P o d o l s z y n ą , „bo leży p o d olszyną".
26. P o d s i a n ą c h o i n ą , „bo p r z y ty k a do roli zw anej S i a ­
n a c h o i n a (p. niżej С 1. 33J“.
27. P o d ś c i e ż k ą , „bo ta m tę d y p ro w a d zi ścieżka z P o ja w ia
(sąsiednia wieś) do D ołęgi. T e pola, co leżą p rz y ścieżce od D o ­
łęgi, n a z y w a ją się p o d ś c i e ż k ą , a te, co leżą za ścieżką, zow ią
się z a ś c i e ż k ą “, (p. niżej С. 1. 40).
28. P o d ś w i ę t y m A n t o n i m , „bo p rz y tej roli stoi ñ g u r a
św iętego A n t o n i e g o “.
29. P o d w i e l k ą d z i u r ą , „bo leży p rz y s taw ie z w an y m
W i e l k a d z i u r a “ , (p. niżej H.).
30. P o g o r z e l e c . „N a z w a teg o po la ztąd pochodzi, że tutaj
b y ł y w ielkie lasy, zarośla i d rz e w in y rozmaitej jako ści i rodzaju,
k tó re atoli oko ło ro k u 1756 zo stały o g n iem w yniszczone, a pole
to poczęto o rać i n a role p r z e k s z ta łc a ć “.
31. P o r ę b y , „m a m ieć n a z w ę od w y rę b u dębów , k tó r e tu
ro sły a k tó re około r o k u 1800 zostały w y r ą b a n e a m iejsce to n a
ro lę u p ra w n ą p rz e ro b io n o “.

— 389 —
32 R e m b a c z ó w k a , „bo niejakiego R e m b a c z a , j a k szedł
do dom u z j a r m a r k u p ijan y , m ia ł na tej roli d jab eł u d u s i ć “.
33. S i a n a c h o i n a , „rola t a k się nazyw a, g dy ż rząd k a ­
m e ra ln y zasiał tu sosnę, k tó r ą lud p ro s ty n az y w a choiną. P o le to
je s t teraz u p ra w n e , g d y ż m ieszk a ń cy o w ą sosnę w ykorczow ali,
ale n a z w a p ie rw o tn a z o s ta ła “.
34. Z a c e g i e l n i ą , „bo leży za d w o rs k ą c e g ie l n ią “.
35. Z a g u m n a m i , „bo leży za g u m n a m i d w o r s k ie m i“.
36. Z a j m y , „m a n azw ę od sło w a z a j ą ć . P o w ia d a ją starz y
ludzie, że w tem m iejscu dawniej b y ło p astw isk o g m inn e, to też
tu p a s a li b y d ło , k onie i trzodę, a w ilki w y p a d a ły często z lasów
i p o r y w a ł y zdobycz. P a s te r z e p rz y cho dzili do dom u z płacz em
i w o ła li: „ W ilk zajął m i b a r a n a lub k ro w ę lu b k o n i a “. Później
lasy p o w y c in a li i w ilki zaczęły n ik n ą ć po trochu, ale za to n a z w a
p o z o s ta ła i po dziś dzień n a z y w a ją tę rolę za jm a m i“.
37. Z a m ę c z n e , „bo leży za M ę c z n e m “ (p. wyżej C. 1. 14).
38. Z a m ł y n n ą d r o g ą , „bo leży za m ły n n ą d r o g ą “,
39. Z a o l s z y n ą , „bo leży za o l s z y n ą “.
40. Z a ś c i e ż k ą , „bo leży za ś c ie ż k ą “ (p. wyżej C. 1. 27).
41. Z a ś w i ę t y m A n t o n i m , „bo leży za figurą święteg-o
A n t o n i e g o “ (p. wyżej C. 1. 28).
42. Z a w i e l k ą d z i u r ą , „bo leży za staw em , co się n a z y ­
wa W i e l k a d z iu ra “ (p. wyżej C. 1. 29).
D. Ł ą k i .
N o w e ł ą k i , „bo n ied aw n o g m i n a u ży w a je na łąki, bo
dawniej b y ł y tu z a r o ś l a , k tó re atoli za n ieużyteczn e u z n a l i ,
więc je wycięli i na łą k i p o p r z e r a b ia li “.
E.

Pastwiska.

1. B a g n o „n azy w a się dlatego, że je s t tam g le b a rz a d k a
i tw o rz y się tam torf. Czy sucho czy
nie su- ho, to się to t a k
un o si j a k p ierzyna, j a k się stąpn ie, to w p a d n ie noga,
a j a k się
n o g ę podniesie, to n a z ad się wzniesie do g'óry“,
2. K l i n y , „bo m a k s z ta łt k l i n a “.
F. Góry, pagórki.
N a g ó r z e , pagórek.
G.

D r o g i .

M ł y n n ą d r o g a , bo p ro w a d zi do m łyna.

— 340 —
H. W o d y .
W i e l k a d z i u r a „ J e s t to staw g łę b o k i, o k tó ry m m ów ią,
że nie m a d na, ty lk o je s t d ziura aż do sam eg o p ie k ła “.

Ш , Gmina Doły.
A Wieś.
„Będzie te m u już b a rd z o daw no, j a k w łaściciel D o łó w d a r o ­
w a ł p e w n e m u w łościaninow i n a z w is k ie m M leczko duży, około 60
m o rg ó w obejm ujący k a w a ł g r u n tó w dw orskich, n a k tó r y m ro s ły
b a rd z o stare, w ielk ie i ro złożyste dęby. M leczko chciał tę p r z e ­
strzeń n a p ole w y robić, w ięc z a p ra s z a ł w łościan do korczowania:
dębów, za co k a ż d y w y k o rc z o w a n e g o d ę b a z a b ie ra ł sobie n a opał.
P o w y k o p a n y c h d ę b a c h p o z o s ta ły wielkie doły; ztąd g m in a n a ­
zw ę swoją w zięła a n a p a m i ą t k ę n a p ie c z ą tc e g m in n ej w y r y to
chłopa, k t ó r y d ę b a k o p i e “.
G m in a D o ły , licząca 123 dom ów , ciąg n ie się z p ó łn o c y n a
p o łu d n ie d w o m a rzęd am i chat, p o ło żo n y ch po stro n ie w schodniej
i zachodniej, a ś ro d k ie m p ły n ie p o to k zw any N i e d ź w i e d ź .
B. Części wsi.
1. P o d e z g ó r z e . Część za ch o d n ia n a z y w a się ta k d la te g o ,
źe się p n ie p o d w y so k ą górę,, n a k tó rej leży p rz y sió łek , zw an y
Zgórze, s k ła d a ją c y się z 8 n u m eró w dom ów .
2. S t o s z k ó w k a , c z ę ś ć , w sch o d n ia wsi, k t ó r ą n ie g d y ś p o ­
sia d a ła i zam ieszkiw ała sa m a ro d z in a S to s z k ó w (I. Ip. Stoszko).
Dziś prócz licznej familii S to s z k ó w m ieszkają tu in n i w łościanie.
C- Miejscowości.
1. G ł o d ó w , 10 n u m e ró w dom ów, w yw odzi n azw ę ztąd, że
w d a w n y c h czasach, p o d o b n o oko ło ro k u 1810, ludzie tutaj z g ł o ­
du w y m arli.
2. P o d e z g ó r z e , bo się ciągn ie p o d w y s o k ą g ó rę (p. w y ­
żej B. 1. 1).
3. S t o s z k ó w k a j. w. B. 2.
4. Z g ó r z e j. w. B. i.
D.

i.
N ad G ajd ą,
s k ie m G ajda.

O g r o d y .

bo leży n a d

z a g ro d ą

g o s p o d a rz a

nazw i

— 341 —
2. N a w s i , „bo je s t p rz y p o to k u w s io w y m “.
3. P o d c h a ł p ą , „bo j e s t po łożony p o d c h a ł p ą “.
4. Ś l i w i n a , „bo je s t k a w ałecz ek , j a k k ę p k a , samej ś l i w i n y “.
E. G r u n t a .
1. D ą b r o w y , „bo dawniej ro s ły n a tern polu w ielkie d ę b y “ .
2. D z i a ł , n a d z i a l e , „bo je s t n a d z ia le “ .
3. G r ą b , „bo je s t ziem ia g r ę b a , tw a r d a iło w a ta , trudno
rozbić b r y ł ę “.
4. G r z ę d y , „bo się n a tem polu sieje i sadzi różne jarz y n y ,
t a k j a k n a g rz ę d a c h w o g r o d z ie “.
5. K i s z k a , „bo g r u n t je s t w ą z k i“.
6. K l y n , „jest p ole położone skośnie, k l y n e m “.
7. K o p a l i n y albo k o p a l i n a , „bo są g r u n t a w y k a rc z o n e
z la s u “.
8. K r z y w d a , „orne pole, k tó r e kiedyś' b a rd z o d aw n o od
g m i n y Ł y s a g ó r a p rz ydzielon e zostało do D ołó w , a to w celu u r e ­
g u lo w a n ia p oto k u , p r z e z c o s i ę k r z y w d a s t a ł a Łysej g ó r z e “.
9. M i ę d z y d e b c z a r n i , „bo leży m iędzy k rz a k a m i le ś n y ­
mi, zw an y m i d ebcza albo d ebcze“.
10. M i ę d z y g ł ę b o c k ą , „bo je s t p rz y lesie, z w an y m g ł ę b o ć k a “.
u.
Molówka,
„bo podczas deszczów g r u n t te n b y w a
z m o 1o n y “ .
12. N a d ą b r ó w c e , „bo j e s t dobre, g rz ę d o w e “.
13. N a d e d r o g ą , „bo je s t p o ło żo n e n a d e d r o g ą “.
14. N a d g ł ę b o c k ą , „bo jest n a d lasem z w a n y m g ł ę b o ć k a “.
15. N a d K a n i ą , „bo je s t wyżej z a g ro d n ik a n a z w is k ie m
K a n i a “.
16. N a d ś p i c h l e r z e m , „pole p o łożone n a g ó rze i za
ś p ic h le rz e m “.
17. N a g l i n c e , „bo jest r z a d k a ziemia, g li n ia s ta “.
18. N a g ó r c e , „bo je s t p o le g ó rz y s to p o ło ż o n e “.
19. N a g r a b i e , „bo j e s t g r u n t ciężki, g r ę b y “ .
20. N a g r a n i c a c h ,
„pole p o ło żon e od g r a n ic y uszew s k ie j“ (wieś Uszew).
21. N a g r z y b ó w c e , „bo pole to u trz y m y w a ł g o s p o d a rz
dw orski, z w a n y G rz y b ; obecnie G rz y b a niem a, p o le p o s ia d a d z i­
siaj fo lw a r k “.
22. N a k o p a l i n i e , „pole w y ro b io n e z k rz a k ó w k o le k
w r o k u 1830“.

23

—

342

-

23. N a k r z e m i e ń c u , „bo j e s t g r u n t k rz e m ie n is ty “.
24. N a m o l ó w c e , „bo g r u n t ten je s t w nizinie i b y w a od
w o d y m o l o n y “ (p. wyżej E. 1. 11).
25. N a n i w i e , „bo je s t duże i dob re p o l e “.
26. N a o g r o d z i e , „bo je s t stajon ko w o ra n e w p o śro d k u
o g r o d u “.
27. N a p i a s k u , „bo jest g r u n t p iaszc zy sty “.
28. N a p r z y m i a r k u , „bo je s t p rz y m ia re k ja k o d o d a te k
do g r u n t ó w “.
29. N a r a d l o n c e , „bo to pole często b y w a r a d l o n e
w o r a n i u “.
30. N a r ę d z i n c e , „bo je s t stajonk o m a łe r ę d z in n e “.
31. N a r ó w n i , „bo jest g r u n t r ó w n y “.
32. N a w s i , „bo je s t p rz y p o to k u w s io w y m “.
33. N a w y g o n i e , „bo tam o b o k tego p o la p ro w a d zi d r o ­
g a do p rz ech o d u i przeg-onu b y d ł a “.
34. N a z a g o n i u , „bo je s t za d ro g ą zagon iow ą czyli s łu ­
żącą do zag'onu b y d ł a “.
35. N a k a m i o n c e , „bo je s t g ru n t k a m i e n i s t y “.
36. P a d o ł y , „bo są m iejscam i u rw is k a i o p a d n ię te d o lin y “.
37. P l a c o w a s z k a r p a , „pole p o m ięd zy s z k a rp ą w ró w n i
p o ło ż o n e “.
38. P o d b i a ł ą d r o g ą , „bo j e s t po d e d r o g ą p o p r z y c z n i ą
p o ło w ą a d ro g a j e s t bez traw y , b iała z ie m ia “.
39. P o d c m e n t a r z e m , „pole położone p o d c m e n ta rz e m “.
40. P o d c h a ł p ą , „pole p o łożo ne p o d chałpą*.
41. P o d c h a ł p a albo P o d c h a ł p i e , „pole p o łożone po d
c h a ł p ą “.
42. P o d d ę b e m , „bo jest p o d d rz ew em d ę b e m “.
43. P o d d z i a ł e m , „pole p o ło żon e p o d g ru n te m zw a n y m
d z i a ł

“.

44. P o d g o d o w i e , (pole o p rz e strz e n i 18 m orgów , n ależące
do d ó b r funduszu religijnego), „bo j e s t p o d o sad ą G ło d ó w “.
45. P o d g r u s z k ą , „bo je s t p o d d rzew em g ru s z k o w e m “.
46. P o d p o d ł a z i s k a m i , „bo j e s t p o d lasem , zw an y m
p o d i a z i s k a “.
47. P o d ś c i e ż k ą , ¿bo je s t położone po d ścieżką, k tó rą
ludzie p rz e c h o d z ą z G ło d o w a do D o łó w i d a l e j “.
48. P o d s t a r y m d ę b e m , „bo je s t p o d sto jący m dębem
b a rd z o s t a r y m “.
49. P o d s t r o n i e „bo je s t n a uboczu, n a u stro niu p rz y g r a ­
n ic y g m i n y P o r ą b k a u s z e w s k a “.

I

— 843 —
50. P o d ś w i e r k i e m , яЬо je s t n a tem polu drzewo stojące
ś w ie r k o w e “.
51. P o d w y g o n e m , „bo je st p o łożone p o d w y g o n e m "
(p. w. E. 1, 33.
52. P r z y b i a ł e j d r o d z e , „bo je s t prz y drodze zwanej
b i a ł a “.
53. P r z у c z k a , „bo j e s t n a poprz.ycz g ru n tu o ra n e p o l e “.
54. P r z y d o l e , „bo je s t n a g ru n c ie ty m trzy d o lin y “.
55. P r z y m i a r k i , „bo to pole jako d o d a te k z p a ń s k ic h g r u n ­
tó w p rzydzielo ne zostało do c h ło p s k ic h “.
56. R ę d z i n a , „bo je s t g r u n t b ard zo r ę d z in n y “.
57. R ó w n i a , „bo jest w ielki k a w a ł g ru n tu , n ależ ący do k i l ­
ku g o s p o d a rz y , w pięknej r ó w n i n i e “.
58. S t o p i e n i e c , „pole m ięd zy p a g ó r k a m i w dolinie, k tó r e
w o d y po deszczu s to p ią “.
59. S u ł k ó w к a, „pole, b y ło dawniej w łasnością ch ło p a S u ł ­
ka, ob ec n ie należy do chło pa G u r g u l a “.
60. U b i a ł e j d r o g i , „co je s t o b o k białej d ro g i polowej
p o ło ż o n e “.
61. U d e b c z e , „bo to je s t po le p ołożone p rz y d eb c zy ; ta k ie
k rz a k i dębowe, b rzo zow e n a z y w a ją d e b c z a “.
62. U l a s s u , „bo je s t p rz y le s ie “.
63. U p r z e k o p ,
„bo je s t p r z y k o p a do od ch o d u w o d y
z g r u n t ó w “.
64. U r z e k i , „bo to pole je s t położone p rz y p o to k u w sio ­
wym , z w a n y m r z e k ą “.
65. U s t a w i s k , „bo jest n a d ł ą k ą z w a n ą s t a w i s k a “.
66. W g r z ę d a c h , „bo to je s t urodzajne pole, n a k tó re m
j a r z y n y sadzą i sieją (ogrodow e rzeczy i p astew ne)".
67. W i e r z k g ó r y „bo je s t n a w ierzchow inie g ó r y “.
68. W r ę d z i n a c h , „bo jest pole rę d z i n n e “.
69. W s t a j a n i u p i e r w s z e m , „orne pele p ierw sze od fol­
w a r k u “.
70. W s t a j a n i u d r u g i e m , „bo je s t d ru g ie od f o l w a r k u “.
71. Z a b i a ł ą d r o g ą , „bo jest za d ro g ą zw an ą b i a ł ą “.
72. Z a c h a u p ą , „bo je s t za c h a ł u p ą “.
73. Z a d e b c z ą , „bo je s t za lask iem z w a n y m d e b c z a “.
74. Z a d r o g ą , „bo je s t za d r o g ą “.
75. Z a g ó r ą , „bo je s t za g o r ą “.
76. Z a K a n i ą , „bo to p o le jest p o łożo ne za g o s p o d a r z e m
z w a n y m K a n i a “.
77. Z a ł ą k ą , „bo jest za ł ą k ą “,

*

— 344 yS, Z a o l s z o w ą s z k a r p ą , „bo je s t za s z k a rp ą z w a n ą o l ­
s z o w ą “.
79. Z a p o l e m , „k a w a łe k g r u n t u nieduży, po ło żo n y za wielk iem p o le m “.
80. Z a p r z y k o p ą , „bo je s t za p r z y k o p ą “.
81. Z a ś c i e ż k ą , „bo j e s t za ś c ie ż k ą “.
82. Z a s ł o n a s z k a r p ą , „bo je s t za sło ną s z k a r p ą “.
83. Z a s z k a r p ą , „bo je s t za s z k a r p ą “.
84. Z a s t a j n i a m i , „bo je s t za s t a jn ia m i“.
85. Z a s t a w i s k a m i , „bo je s t za ł ą k ą zw an ą s t a w i s k a “.
86. Z a s t o d o ł ą , „bo je s t za s t o d o ł ą “.
87. Z a s t o d o ł ą z g ó r z e , bo je s t za sto d o łą n a g ó rz e “'.

P. Ł ą k i.
1. C y g a ń s k i d ó ł , „bo tam d a w n y m i czasy p r z e b y w a ł y
b a n d a m i c y g a n y “.
2. O g r ó d „ łąk a ogTodowa, bo je s t p o łożon a najbliżej d o m u “ .
3. O g r ó d n a d e w s i ą , „bo je s t u wsi o k rą g ło p o ło ż o n a
n a d p o to k ie m w s io w y m “.
4. O g r o d y . „S ą to łą k i około p o to k u w siow eg o, cią g n ą c e
się po o b u s tro n a c h wsi k u dom ow i, n a z y w a ją się d la te g o o g r o ­
dami, bo są dla k a ż d e g o g o s p o d a r z a najbliżej dom u i sad e m o b ro ­
ś n i ę t e “.
5. M o l ó w k a , „bo j ą w o d a b a rd zo często zm o li“.
6. P l a c o w a s z k a r p a , „bo j e s t p o m ięd zy s ę k a r p ą a w ró ­
wni p o ło ż o n a “.
7. P o d c h a ł p ą , „bo leży p o d c h a ł p ą “.
8. P o d e d r o g ą , „łąka o g ro d o w a , bo je s t p o d e d r o g ą k o m u ­
n ik a c y jn ą , k t ó r ą się przejeżdża z Ł o n ió w do P o r ą b k i u s z e w s k ie j“.
9. P o d p o l e m , „bo jest położone p o d p o l e m “.
10. P o d r ę d z i n ą , „bo jest niżej g r u n t u zw a n e g o r ę d z in a “.
u.
P o d s t o p i e ń c e m , „bo g d y s ą u lew y , to w o d a łą k
tę s t o p i “.
12. P o d w y g o n e m „bo je s t p o d w y g o n e m “.
13. R a j a l b o w r a j u „bo je s t po ło żo n a w pięknej dolinie,
n a k tó rej d o b re siano i rozliczne k w ia ty rosną, j a k n, p. fio łk i“.
14. S t a w i s k a , „bo są na n ich m o k re b a g n a i j e z i o r a “.
15. S t o p i e n i e c „łąki, k tó re w o d y po deszczu zaleją, sto p ią
i zmulą. N iew ielki deszcz zaraz z a to p i te łąki, bo są m ięd zy p a g ó r ­
k a m i w dolinie. J e s t ich 10 m o r g ó w “.
16. U d e b c z e , „bo je st p rz y la s k u z w a n y m d e b e z a ; to
s ą ta k i e k r z a k i dębow e, brzezow e, k t ó r e u nas n az y w a ją d e b c z a “.

~

345 —

17. W d e b c z y „b o są krzaki, lasek, zw an y d e b c z a “. ( j a k
wyżej 1. p. 16.
18. W k a m i o n c a t e m d o l e „bo je s t w dolinie p rz y g r u n ­
cie k a m io n c ą te m “.
19. W o g r o d z i s k u , „bo je s t j a k o g ró d e k o k r ą g ł a “.
20. W p o l u , „bo jest p o m ięd zy polem p o ło ż o n a “'.
21. W s z k a r p i e , „bo jest g łę b o k a szkarpa, d o lin a “.
22. W ś r e d n i e m d o l e , „bo z trze ch dolin jest ten dół
w środku, czyli ś r o d k o w y “.
23. W s t a w i s k a c h „bo tam daw niej b y ły staw y, o bec n ie
są m iejscam i b a g n a , je z io r a “.
24. Z a g ó r ą , „bo jest poło żon a za g ó r ą “.
G-. P a s t w i s k a .
1. D ą b r o w y , „p a stw isko p ag ó rc z y s te , po czem n a z y w a się
d ą b r o w y , nie je s t w ia d o m o “.
2. D e b c z a , „bo m a k r z a k i d ęb o w e i brzezow e, przez k tó re
idzie m ały s t r u m y k i je s t najbliższy dom ów la s e k d ę b o w y i brzez o w y “.
3. P a s t e r n i k , „bo je st t r a w n ik około do m u o g ro d z o n y
p ł o t a m i “,
4. P o d c h a ł p ą „bo je s t położone p o d c h a ł p ą “.
5. S ł o n a s z k a r p a , „na zy w a się tak, bo idzie w o d a s ło n a
przez tę szk a rp ę stru m y k ie m , k t ó r y w y p ły w a ze ź r ó d ła “.
6. U w s i , „bo jest poło żon e u p o to k u w s io w e g o “.
H,

Lasy,

1. D e b e z e , „m ałe laski, k r z a k i d ęb o w e i brzezow e, p o ło ­
żone w ró ż n y ch m ie js c a c h “.
2. G ł ę b ó c k a , „bo jest w głębokiej s z k a r p i e “.
3. G r ą b a l b o n a g r ę b i e , „bo je s t ziem ia g rę b a , jyłow a t a “.
4. L a s D o ł o s k i , „las d w orski, p oło żon y p rz y la sa c h i g r a ­
n icy P o r ą b k i uszewskiej i U s z w i“.
5. N a d s t o p i e ń c e m, „bo je s t n a d ł ą k ą zw a n ą s to p ie n ie c “.
6. N a g r a n i c a c h , „bo jest n a g r a n ic y uszewskiej (wsi
U szew ), a d ru g i las je s t p rz y g ra n ic y ły s a g ó rs k ie j (wsi Ł y s a g ó r a ) “.
7. N a k o b y ł і с у , „bo jest na wysokiej górze, jak k o b y l i c a
do rzn ię cia d rz ew a w y g l ą d a “.
8. N a l i s i c h j a m a c h , „bo ta m m ają liszki j a m y “.
g. N a n i w i e , „bo je s t n a g ru n c ie czyli ziem i zwanej
n i w ą*.

346

-

10. N a p i a s k u , „bo jest ziem ia p ia s z c z y s ta “.
11. O l s z o w a s z k a r p a , „bo je s t najwięcej o ls z y n y “ .
12. P o d g o ś c i ń c e m , „bo je s t p o d e d ro g ą k o m u n ik a c y jn ą
zw a n ą gościńcem , k tó ra p ro w a d zi z D o łó w do B i e s i a d e k “.
13. P o d g r a n i c a m i , „bo je s t p ołożo ny p rz y g ra n ic y uszew s k ie j“.
14. P o d ł a z i ś k a alb o n a p o d ł a z i s k á c h „dlaczego się
ta k nazyw a, n ie w ia d o m o “.
15. P o d p o l e m , „bo j e s t p o d p o l e m “.
16. W p r z y l a s k a c h , „bo je s t położony p o m ięd zy lasam i*.
17. W . s z k a r p i e , „bo je s t g łę b o k a szk a rp a, d o l i n a “.
18. Z a w y g o n e m , „bo jest za d ro g ą i polem , zw an em w y ­
gonem *.
I,

G ó r y.

K o b y l i c a , „bo je s t w y s o k a g'óra i w y g lą d a ja k k o b y lica do rzn ię cia d r z e w a “.

Z.
D ół cygański,
c y g a n ó w “.

Doliny,
„dolina w której

L.

p r z e b y w a ją b a n d y

Wody.

1. P o t k z ł o c k i , „bo w y p ły w a z g m in y Z ł o t a “.
2. R z e k a a l b o N i e d ź w i e d ź , „bo w y p ł y w a z g m in y
N ie d ź w ie d z a “.
3. S ł o n a w o d a . „strum yk, bo m a słon ą w o d ę “.

M- D r o g i 1. B i a ł a d r o g a , „bo je s t d ro g a p o p rz y c z n ia połowa, bez
tra w y , b i a ł a ż i e m i a “.
2. G o ś c i n i e c „bo je s t drog-a k o m u n ik a c y jn a , k t ó r a p r o ­
w adzi z D o łó w do B i e s i a d e k “.
3. W y g o n , „bo je s t d ro g a do p rz e g o n u b y d ła " .