78393df37a370a4596612499433b1266.pdf
Media
Part of Stary obrazek na szkle z Podlasia / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1972 t.26 z.3
- extracted text
-
Anłoni
Kroh
STARY O B R A Z E K
NA S Z K L E Z
Podczas b a d a ń terenowych na M i ę d z y u c z e l n i a n y m
Obozie Etnograficznym w l i p c u 1971 r. n a t r a f i ł e m we wsi
Niemyje Jarnonty, pow. Bielsk Podlaski, na stary obra
zek na szkle, p r z e d s t a w i a j ą c y M a t k ę B o s k ą Częstochowiską.*
Obrazek ten, o wymiarach 24,5 x 19,5 cm. (w świetle)
charakteryzuje się spokojną, p a s t e l o w ą t o n a c j ą . G ł ó w n e
kolory to zielony, niebieski, b r ą z o w y i złoty. Złota farba
jest silnie złuszczona, odpada w k i l k u miejscach; poza
t y m m a l d w i d ł o jest w bardzo dobrym stanie.
Najprawdopodobniej pod szkłem podłożony jest drze
woryt. Trudno jednak to stwierdzić, gdyż obrazek jest
oprawiony w r a m k i kasetowe, zbijane gwoździami, k t ó
rych odginanie stwarza
niebezpieczeństwo
stłuczenia
szkła.
Właściciel eksponatu, Franciszek Koc (ur. 1898) nie
u m i a ł p o d a ć ż a d n y c h danych. W e d ł u g niego obrazek w i
siał „zawsze" w domu, k t ó r y informator obecnie za
mieszkuje, a do k t ó r e g o w p r o w a d z i ł się po śmierci po
przednich właścicieli, ok. r o k u 1934. Sam informator po
chodzi z pobliskiego Domanowa. S p r o w a d z a j ą c się do
J a r n o n t ó w przywiózł ze sobą sporo s p r z ę t ó w i mebli,
t a k ż e obrazy; twierdzi jednak, że obraz M a t k i Boskiej
Częstochowskiej wisiał j u ż za czasów poprzednich w ł a
ścicieli.
* S p o r z ą d z a j ą c niniejszą n o t a t k ę k o r z y s t a ł e m z ma
t e r i a ł ó w zebranych na M i ę d z y u c z e l n i a n y m Obozie Etno
graficznym Ciechanowiec w lipcu 1971 przez studentki:
O istnieniu m a l o w i d ł a zapomniano do tego stopnia,
że informator w czasie w y w i a d u powiedział, że „miał
kiedyś stary obrazek na szkle, ale nie wie, co się z n i m
stało, pewnie się stłukł". Gdy okazało się, że eksponat
wisi w alkierzu nad łóżkiem, był szczerze zdziwiony.
W przekonaniu o niskiej wartości obrazka, ofiarował go
chętnie. Malowidło stało się w ł a s n o ś c i ą Muzeum R o l
nictwa i m . Krzysztofa K l u k a w Ciechanowcu, o t r z y m u
j ą c numer inwentarzowy 1723.
Trudno powiedzieć czy obraz jest pochodzenia m i e j
scowego, czy też został zakupiony od w ę d r o w n y c h
handlarzy. Należy jednak chyba p r z y p u s z c z a ć tę d r u g ą
e w e n t u a l n o ś ć — m a l o w i d ł o różni się zdecydowanie od
podlaskich o b r a z k ó w na szkle, opisanych przez Józefa
Grabowskiego (Ludowe
malarstwo
na szkle,
Wrocław
1969). Być m o ż e obrazek został zakupiony w znanym
o ś r o d k u odpustowym Hodyszewo, pow. Bielsk Podlaski;
we wsi Niemyje Jarnonty, jak również w sąsiedniej wsi
Koce Borowe znajduje się sporo w i z e r u n k ó w M a t k i Bos
kiej Hodyszewskiej. Warto też o d n o t o w a ć , że r ó w n i e ż
D o m a n ó w , skąd pochodzi informator, jest o ś r o d k i e m k u l
t u M a t k i Boskiej (Domanowskiej).
Pochodzenie obrazka b y ć może uda się w y j a ś n i ć po
otwarciu ramek i obejrzeniu ewentualnego drzeworytu,
a t a k ż e drogą d o k ł a d n e j analizy ikonograficznej.
B a r b a r ę Goldę i D a n u t ę K a w k ę . K i l k u informacji udzie
liła m i mgr Wanda Dowlaszewicz z Muzeum Rolnictwa
i m . Krzysztofa K l u k a w Ciechanowcu.
Fot.: Jan Swiderski
180
PODLASIA