60b6df54416feee79f89defce1a80d84.pdf
Media
Part of Spis treści / LUD 1998 t.82
- extracted text
-
L U D
ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA
LUDOZNAWCZEGO
I KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH
POLSKIEJ AKADEMII NAUK
TOM LXXXII
ZA ROK 1998
L
u D
ORGAN POLSKIEGO TOWARZYSTWA
LUDOZNA WCZEGO
I
KOMITETU NAUK ETNOLOGICZNYCH
ORGAN E DE LA SOCIETE POLONAISE D'ETHNOLOGIE
ET DU COMITE DES SCIENCES ETHNOLOGIQUES
ZAŁOŻONY W ROKU
1895
PRZEZ
ANTONIEGO KALINĘ
OGÓLNEGO ZBIORU
TOM LXXXII
ZA ROK 1998
PIT
1895
POLSKIE
TOWARZYSTWO
LUDOZNAWCZE
KOMITET NAUK ETNOLOGICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII
POZNAŃ - WARSZAWA - WROCŁAW 1998
NAUK
KOMITET REDAKCYJNY
Maria Biernacka Zbigniew .Iasicwicz - przewodniczący.
Bronisława Kopczyńska-Jaworska. Anna Kowalska-Lewicka.
Antoni Kuczyński -- sekretarz
ZESPÓL REDAKCYJNY
Redaktor naczelny - Zbigniew Jasiewicz
Zastępca redaktora naczelnego - Jacek Bednarski
Sekretarz redakcji -- Monika Lconowiez
Recenzent tomu - Aleksander Poscrn-Zieliński
~.()13
ISSN 0076-1435
Publikacja dofinansowana
przez Komitet Badań Naukowych
POLSKIE TOWARZYSTWO LUDOZNAWCZlWROCLAW 1998
ADMINISTRACJA: 50-139 WROCLA W. UL SZEWSKA 36. TEL (0-71) 444 613
REDAKCJA: 61-809 POZNAŃ. UL. SW. MJ\[~C1N 78. TFUrAX
(0-61) 852 47 82
SKł.AD I LAMANiE: DALET SP. Z 0.0 .. POZNAŃ
DRUK: ZAKLAD POLIGRAFICZNO-WYDAWNICZY
M-DRUK W WĄGROWCU
SPIS TREŚCI
i. STUDIA I MATERIAL
Y
Maria W i e r u s z e w s k a, Kultura i wieś w perspektywie integraej i europejskiej.
Jan P e r s z o n . ks., ..Ostatnia walka". Wierzenia i rylualy w' kaszubskiej ars 1Il0riendi.
Jarosław E i e h s t a e d t . Być w Górce Klasztornej i pamiętać Kalwarię
David N. C o II i n s, James U r r y . Maria Antonina Czaplieka. Życie i praca w Wielkiej
Brytanii i na Syberii .
Olga G o l d b e r g - M u I k i e w i c z, Stara ojezyzna - w nowej ojczyźnie. Pojęcie ojczystego miejsca w tradycji polskich Żydów.
Miroslaw P e c u c h. Wrastanie poprzez sacrum. Ukraińcy na ziemiach zachodniej i pólnocnej Polski.
Elisabeth B o e k h o r n, Olaf B o c k h o r n, Ponownie IV domu? Siedmiogrodzcy Landlerczycy pomiędzy Rumunią i Austrią .
Regina M e r k i e n e, Kultura ludowa Wil<.:ńszczyzny w pierwszej połowie XX wieku
Piotr D a h l i g, Z hadaó nad tradycjami 111uzycznymi na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Cymbaliści z Kresów Wschodnidl.
Anna T a r g o ń s k a, Symbolika wiosów ; manipuiowanic "losami w kulturze ludowej
Zdzislaw K u P i s i ń s ki SVD, Wiosenne zwyczaje i ohrzędy agrarne w Opoczyńskiem
Artur G a weI. Tradycyjne zwyczaje i obrzędy żniwlle na Białostocczyźnie
Danuta P e n k a I a - G a w ę c k a. System naturalnego uzdrawiania Porlirego Iwanowa
w Kazachstanie
Przemysław H i n c a. Tradycje pasterskie i współczesność górali Gaddi ze stanu Himachal Pradesh (Indie) .
Zbigniew J a s i e w i c z. Andrzej R o z \\ a d () IV S ki. Malowidło naskalne z groty Zaraut-Kamar a malowidło na ścianie domu z końea XIX wieku
13
27
47
61
75
87
97
107
133
157
177
193
223
253
279
li. POGLĄDY I OPINIE
Skansenowskie dćja vu (Jer::y Adamc::ewski).
299
III. RECENZJE
Gerald G a i I I a rd. Diclionnoire des el!lI1o!oglles el des onlhropologues, Armand Colin/Masson. Paris 1997 (Jacek Bednarski)
Rossell Hope R o b b i n s. Encyklopedia c::arów i dcmonologii. Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1998 (Kr::ys::tofP. S'::k/lrlatowski).
Albrecht K n u s t. li Dictionary of Kinetography Lab(1I1 (Labanotation), Instytut Choreologii, Poznali 1997. z. I. Text. z. 2. Examples (Aleksandra Sawicka) .
Bassam T i b i. Fundamentali::Jn religijny. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa
1997, (Les::ek hania).
Tadeusz P a I c c z n y , Sekty. IV poszukiwaniu wracanego raju. Kraków 1998 (Ryszard
Kantor)
Kwartalnik ..Zabawy i Zabawki". Muzeum Zabawkarstwa w Kielcach. Towarzystwo Rozwoju Zabawkarstwa w Kielcach. R. I. nr 1-2,3.4 1997 (Andr::ej Peć) .
309
310
312
313
315
316
6
Teksty z ulicy. Zes::yt folklorystyczny
I. red. D. Czubala i M. Czubalina, Katowice 1995;
Teksty :::ulicy. Zes::)'t folkIO/}'styc=ny 2. red. D. CLubala i n. Wężowicz-Ziólkowska.
Katowice 1996 (Dorola ,~lVitałct) .
Sami sobie. Kontynuacja i zmiana w kulIlIrze lI'spólc::esnej H'si polskiej, red. Ryszard
Kantor, Kielce 1997 (Grzegorz Odoj)
Raport a sIanie kllllwy wiejskiej w Polsce, opr. S. Bednarek i A. J. Omelaniuk przy współpracy Z. Klodnickicgo i M. Przylęckiego. Wrocław 1997 (Ryszard Kantor).
O ku/tllrze wsi. Materiały::: sejmików regionalnych przed Krajowym Kongresem KulIWY
Wsi, red. A. J. Omelaniuk. Wrocław - Ciechanów 1997 (Ryszard Kantor) .
Tadeusz
Woj t a n e k, A'!onograjla Zembr::yc i Marcówki. i'cl11brzyce 1997 (Ryszard
Kantor)
Roderyk L a n g c. Traditional Dance in Poland and ils Changes in Time and TerritO/y,
"Dance Studies" vol. 20 (1996). Centrc for Dancc Studies .. krse)' 1997 (Darius: Kubinowski)
Jan A d a m o w s ki. PG/1szczyzn0l1ka. Podlaskie /)ie.i:lli l/ldullc Z repertuaru AleksandlY
Daniluk. Transkrypcje
muzyczne Anna Michaicc. Antoni Zola. Regionalny Ośrodek
Kultury, Biała Podlaska, 1997 (Feliks Czy::ewski)
Ks. Jan Gór e c ki. Pielgrz.vlIlki na Górnym .Ś'!ąsk/l II' lall/ch IR69-/9/-I, Socictas Scicntiis Favendis Silesiae Superioris - Instytut Górnośląski. Katowice 1994 (Joanna Świlała-Mastaler:::)
Alicja F a l n i o w s k a- G r a d o w s k a. Testamenty szlaehlv krakowskiej XVII-XVIII w.
Wybór lekslów źródlowych z lat /650-/799. Nak!. Polskiej Akademii Umicjętności.
Kraków 1997 (KrzyszlOf Wolski) .
Andrzej S a k s o n • Stos/lnki narodowo.i:ciowe 17([ Wami ii i ,\faz/ll'(fch 19-15-1997. Instytut
Zachodni. Poznań 1998 (Anna Szyjer)
Polskie badania nad mniejs::o~:ciami kllltllrowymi. I-Vybrone ::agadnie/lia. red. G. Bobiński .
.I. Mucha., A. Sadowski, Pogranicze. Studia Spo!cczne l. 6. NUlller Spe~ialny. wyd. Filii Uniwersytetu Warszawskiego.
Bialystok 1997 (W()jciech Olszewski) .
Ctibor N e c a s. Historyck), IwIendclI'. Dejiny cesk";d, Ramii v datech. Vydavatclstvi
Univerzity Palackćho, Olomouc 1997 (.-Idam Barlasz)
Joanna T o kar s k a - B a kir. Wv::wo/enie prze:: zmysły. J'yhelGliskie koncepcje sOleriologiczne, Monografie
Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej. Wrocław 1997 (Wojciech
Choroszewski).
Randy S m i t h . Crisis Under lhe Canopy. Drama hojo el manIo amazonico. wyd. AbyaYala. Quito 1996. \~)'d. 2 (Magdalena KITsil7ska-Kalll::na)
319
321
325
326
327
328
332
334
337
338
340
342
343
345
IV. KRONIKA
Sprawozdanie
z działalności Zarządu Glówncgo Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
za okres od września 1992 roku do września 1996 (Magdalena Roslworowsko).
Sprawozdanie
z działalności Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
za okres od września 1996 roku do września 1997 (Magdalena Rostworowska).
72. Walne Zgromadzenie
Delegatów Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego.
Zielona
Góra. 20 września 1996 (Maria Niewiadomsk.a-R/ld/licka)
.
73. Wałne Zgromadzenie
Delegatów Polskicgo TOWiU·/.yslwa Ludoznawczego.
Mszana
Dolna., 25 września 1997 (filaria Niewiadomska-Rlldnicka)
.
14. Międzynarodowy
Kongres Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych
,.Wick XXI
wiekiem antropologii",
Williamsburg.
USA. 26 lipca - I sierpnia 1998 (Zbigniew Jasiewicz, Aleksander Pasem-Zieliński)
6. Konferencja Międzynarodowego
Stowarzyszenia
Etnologii i Folkloru •.Roots and rituals: Managing ethnicity'·. Amsterdam. 20-25 kwietnia 1998 (Zbigniew Jasiewic::) .
349
353
357
360
363
367
7
Międzynarodowa Konferencja ,.Kultura w przestrzeni", Cieszyn. 21-23 października 1998
(Grzegor:: Odoj. Andr::ej Pee')
Konferencja ,.Kontynuacja i zmiana w kulturze współczesnej wsi polskiej". Opole - Bierawa, 21-22 mąia 1998 (Stanislawa fi'~hunia-Stas::el)
.
Konferencja "Utracone i odbudowane mak ojczyzny", Zielona Góra, 21 września 1996
(Zygmunt Klodnicki)
Konferencja ,.Religijność ludowa na pograniczach kulturo\\ych i etnicznych", Cieszyn, 2223 października 1997 (Gr::~gor:: Odoj .. /ndr::ej Peć).
Sesja naukowa ,.Mi.;dzy Lachami a góralami", Mszana Dolna, 25-26 września 1997
(Zygmunt Klodnidi)
.
Projekt badawczy ,.życic codzienne, cywilizacja i kultura popularna w Finlandii (15002000)" (Maciej J. DlId::iak) .
Rekonesans etnograficzny w Gruzji (.Justyna Dobos::Y/1ska, ['at/yeja Prześ/akiewiez)
369
371
374
375
376
377
379
V. IN MEMO[{IAM
Ks. Jan Mach 1923 - 1998 (Ewa F/}'ś-Pietras::ko\l:a).
. 381
CONTENTS
L STUDIES AND MATERIALS
Maria W i e I' u s z e w s k a, Culture and Village in the Context of European integration
Rev. Jan P e I' s z o n . "The last ł1ght.'· Beliefs and rituals in the Kashubian ars moriendi
Jaroslaw E i c h s t a e d t. To be in Górka Klasztorna and Remember Calvary
.
David N. C o II i n s, James U I' I' y, Maria Antonina Czaplicka. Hel' Lite and Work in
Great Britain and Siberia.
Olga G o I ci b e I' g - M u I k i e w i c z. An Old Homeland - in a new Homeland. The Conception of Homeland in the Tradition of Polish kws.
Mirosław P e e u c h . Taking Roots through the Sacred. The Ukrainians in the Territories
of Western and Northern Poland.
Elisabeth B o c k h o r n, Olaf B o c k h a r n, At flollle Again? Transylvanian
Landlers
between Romania and Austria
Regi'na M e I' k i e n e. Folk Culture of the Vilnius Region in lhe First Half of the 20'h
Century
Piotr D a h I i g, On Studies on the Music Tradition in the Western and Northern Territories. Dulcimer Players from tlie Eastern Rorderlands.
Anna T a I' g o ń s k a. Hair Symbolism and I·lair Manipulation in Folk Culture.
Zdzislaw K u p i s i ń s ki SVD. Spring Agrarian Customs and Rituals in the Opoezno
Region
Artur G a w e ł, Traditional Harvest Customs and Ritu<lls in the Białystok Region.
Danuta P e n k a I a - CI a w ę c k a. A System ol' Natural I-Iealing of Portiry łvanov
in Kazakhstan.
Przemysław
H i n c a. Pastoral Traditions and the Present Day of Gaddi Mountaineers
from the Stale of Himachal Pradesh (India) .
Zbigniew J a s i e w i c 7. , Andrzej R o z waci o w s ki. A Rock Painting from the ZarautKamal' Cave and a Late 191h Wall Painting
i3
27
47
6i
75
87
97
107
133
157
177
193
223
253
279
IL VIEWS AND OPINIONS
A Skansen Deja Vu (Jer::y Adalllc::ewski).
.
299
IiL REVIEWS
Gerald G a i II a I' d. Dictionnaire des elhnologues et des onthropologlles, Armand Colin/Masson, Paris 1997 (Jacek Bednarski)
Rossell Hope R o b b i n s. Encyklopedia carów i demonologii (An Eneyclopedia
of
Magie and Demonology),
Dom Wydawniczy Bellona. Warszawa 1998 (Kr:::ys::tofP.
S::kllrlatowski).
Albrecht K n u s t . A /)ictionwy of Kinetography LobclI1 (Labanota/ion), Instytut Choreologii. Poznań 1997. z. I. Text z. 2. Examples (AlekYandra Sawicka) .
Bassam T i b i, FlIndalllentoli::ln religijny (Religious Fundamentalism),
P3I\stwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1997. (Les::ek Kania)
Tadeusz P a I e e z n y . Sekty. II' pos::lIkiwanill utraconego raju (Sects. In Search of Lost
Paradise). Kraków 1998 (Rys::ard Kantor}
309
310
312
313
315
10
Kwartalnik .,Zabawy i Zabawki" (..Games and Toys'"). Muzeum Zahawkarstwa w Kielcach, Towarzystwo Rozwoju Zahawkarstwa w Kielcach. R. 1. nr 1-2. 3. 4 1997
(Andrzej Peć) .
Teksty z ulicy. Zeszyt folklO/ystye::ny J (Texts from the Street. A Folkloristic Fascicle I),
red. D. Czubala i M. Czubalina, Katowice 1995: Teksly:: uliey. Zeszyl folklorys1ye::ny
2 (Texts from the Street. A Folkloristic Fascicle 2). rcd. D. Czubala i D. Wt;żowiczZiólkowska, Katowice 1996 (Dorota Świtala)
Sami sobie. Kontynuacja i zmiana fi' kulturze ll'spólc::esnej lI'si polskiej (Continuation and
Change in the Contemporary Culture ofthc Poiish Village). rcd. Ryszard Kantor, Kielce 1997 (Grzegorz Odoj) .
Raport o stallie kultlllY wiejskiej w Polsce (Report on the Condition of Rural Culture
in Poland), opr. S. Bednarek i A. .I. Omel<miuk przy wspólpracy Z. Klodnickicgo
iM. Przylęckiego. Wrocław 1997 (Ryszard Kantor).
O kulturze wsi. Materiały:: sejmików regionalnych pr::ed Krajowym Kongresem Kultwy
Wsi (On the Village Culture. Proceedings from Regional Council before the Polish
Congress of Village Culture). red. A. J. Omelaniuk. Wrocław - Ciechanów 1997
(Ryszard Kantor) .
Tadeusz Woj t a n e k. Monografia Zembrzyc i Marcówki (A Monograph of Zembrzyce
and Marcówka), Zembrzyce 1997 (Ryszard KanIol') .
Roderyk L a n g e, Traditional Dance ill Polalld and ils Changes in Time and TerritO/y.
"Dance Studies" vol. 20 ( 1996). Centre for Dance Studies. Jersey 1997 (Dariusz Kubinowski)
Jan A d a m o w s ki, Pańszc::yznońka. Podlaskie pidni ludowe z reperluaru Aleksand/:v
Daniluk (.•Pańszczyznońka". The roik Songs Ji'om the Podlasie Region in the Rcpertoire of Aleksandra Daniluk). Transkrypcje muzyczne Anna Michalec, Antoni Zola,
Regionalny Ośrodek Kultury, Biala Podlaska. 1997 U'elih Czy::ell'ski) .
Rev. Jan G ó l' e c ki. Pielgrzymki na Górnym c';ląsku w lalach 1869-191-1 (Pilgrimages in
Upper Silesia in 1869- I 914), Societas Sckntiis Favendis Silesiae Superioris - Instytut
Górnośląski. Katowice 1994 (Joanna Świtała-Maslalcrz)
Alicja F a I n i o w s k a - G l' ad o w s k a. Teslamenly szlachty krakowskiej XI 'IJ-Xf'IJ1 w.
Wybór tekstów źródlowych z lat 1650-1799 (171h and 18'h Century Nobility Testaments. Selection of Source Materials from 1650-1799). Nakl. Polskiej Akademii
Umiejętności, Kraków 1997 (Kr::ysztoIWolski) .
Andrzej S a k s o n, Stosunki narodowościowe na IFarmii i Mazurach 19-15-1997 (Ethnic
Relations in Warmia and Mazury Region in 1945-1997). Instytut Zachodni. Poznań
1998 (Anna Szyfer)
Polskie badania nad mniejszo.l'ciami kullllrowvl11i. H)'brane ::agadnienia (Polish Studies
on Cultural Minorities. Selected Problems). red. G. Bohiliski . .I. Mucha. A. Sadowski.
Pogranicze. Studia Społeczne t. 6. Numer Specjalny. wyd. Filii Uniwersytetu Warszawskiego. Bialystok 1997 (Wojciech Olszewski)
Ctibor N e c a s, Historyckj kalendóF. Dejiny ('esk)'ch RamII v datech, Vydavatelstvi
Univerzity Palackeho. Olomouc 1997 (Adam Bartos::) .
Joanna T o k a l' s k a - B a k i r. Wy::wolenie przez zlllysl)'. '(vbetwiskie koncepcje soleriologiczne (Liberation through Senses. The Tibet Soteriological Conceptions). Monografie Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, Wrocław 1997 (lVojciech Choroszewski) .
Randy S m i t h, Crisis Under the Canopy. Drama bajo el manto amazonico. wyd. AbyaYala, Quito 1996, wyd. 2 (Magdalena KIJisitlska-Kahó1G) .
316
319
321
325
326
327
328
332
334
337
338
340
342
343
345
II
IV. CHRONICLE
Report on the Activities of the Main Board of the of Polish Ethnological Society
in the Period from Septemher 1992 to September 1996 (Magdalena Rostworowska)
Report on the Activities of the Main Board of the of Polish Ethnological Society in the
Period from Septemher 1996 to Septemhcr 1997 CI;fagdalena Rostworowska) .
nnd General
Assembly of Polish Ethnological Society's Delegates, Zielona Góra,
20.09.1996 (Maria Niewiadomska-Rlldnicka)
73rd General Assembly of Polish Ethnological Society's Delegates, Mszana Dolna,
25.09.1997 (Maria Niel1'iadomska-Rudnicka)
14'h International Congress of Anthropolog.ical and Ethnological Society. "The 21 SI Century the Century of Anthropology". Williamsburg. USA. 26.07 - 1.08.1998 (Zbigniew
Jasiewic::, Aleksander Posern-/ieli/1ski) .
6'h International ConłCrence of the Ethnology and Folklore Society "Roots and Rituals:
Managing Ethnicity", Amstcrdam. 20-25.04.1998 (Zbigniew Jasiewic=).
International Conterence
"Culture in Spacc", Cić:szyn. 21-23.10.1998 (Grzegorz Odoj.
Andr::ej Pee:) .
Confercncc on "Continuation and Changc in the Present Polish Village Culture, Opole Bierawa. 21-22.05.1998 (Stanis/awa hehul1ia-St(/s~el)
Confercnce on "Lost and Rcconstrueted Smali Homć:lands", Zielona Góra, 21.09.1996
(ZYRl7lun! Kloc/nidij .
Confercnce "Folk Rcligiousness in the Cultural and Ethnic I3orderlands", Cieszyn. 2223.10.1997 (Gr~egor:: Odoj. Andcej I'd:)
Scientific Sessions "Between Poles and Mountaineers", Mszana Dolna, 25-26.09.1997
(Zygmunt Klodnidi)
.
Research project --Everyday Life, Civilization and Popular Culture in Finland (15002000)" (Maciej J IJłUbak) .
Ethnographic Exploration in Georgia (Justyna f)ObOS~y,1Ska.Patrycja Pr::eślakiewicz) .
349
353
357
360
363
367
369
371
374
375
376
377
379
V. IN MEMORIAM
Rev. Jan Mach 1923-1998
(ElFa
h:vś-Pierras::kowa).
.
381