273f2cddfa445591942ed1a3ac3f281a.pdf
Media
Part of Jubileusz 50-lecia pracy naukowej dr Soni Kovačevičovej / LUD 1997 t.81
- extracted text
-
Lud. t 81. 1997
JUBILEUSZ 50-LECIA PRACY NAUKOWEJ
DR SONI KOVACEVICOVEJ
SOIla Koyaceyicmil
urodzila się i wyellOwala w środkowej Słowaeji. na Liptowie - krainie
bogateJ w luc!\)\\e tradyqe. Tu z.apewne można szukać impulsu. który sprawił, że jej późniejszy
gl.;hoki zlli'I/<.'k z kuhm,\ ludo\\'1 mial charakter nic tylko naukowy. ale i emocjonalny.
\\. 193') I'(lku przeniosla się do Bratyslaw)'. gdzie studiowała język francuski i niemiecki oraz
eln(lgra!ie na W\ dZ.ialc Filo/()Iicznym Uniw"CJ"sytelll im . .l. Komel1skiego. Pracę naukową podjęła
II 1945 roKU. Nastaly trudnc lata; z powodów politycznych
dr S. Kovacevicova
dwukrotnie
odchodzi la z pnlCy II Instylueic I-:tnografli Slomlckiej Akademii Nauk. Dopiero w 1968 roku
udalo się jej IITócić' do Instytutu. gdzie pracowala już b<.:z większych przeszkód aż do przcjścia
na emerytur~.
Bibliogr,t1ia prac S Koyac<.:yicovq j<.:st bardz.o bogata - ponad 15 książek i ponad 200 art y"ulll\\. imponu.i'\GI j<':SI rozkgla
l<.:matyka, którą podejmowala.
Prace badaweze
rozpoczęla
ol! pl'Oblcmatyki ubioru ludowego, a wyniki przedstawi la w szeregu publikacji. Na uwagę zasługUle praca 1-'llllon'· nd('l' \' IW!'I1nl1l I,iplnve (1951 l, która sprawiła. 7,e utworzono serię monografii
regionalnych strojl)\\ ludowych wSIowacji,
W trakcie halhui Ilad strojami ludowymi zarysowal się w sposób naturalny następny temar.
a mianowicie sztuka ludowa. Z czasem poświęca la jeJ coraz więcej uwagi, badąjąc różne przej a\\\, od sZluki dekoraeyjn<.:j az. po sztukę prl:edslawiającą.
Efektem badali były erudycyjne publi~acJc ,)'im'ellske li"I",','
11111<'1111'
(1954j,
r'udowi plastika
na Slovensku (1967),
Drevore:-:y
.1 !1I,{'1l'c1
kUl/IiI'(( (I ')7-1). UdOI";
\~{!Vl1rne UI/U!II!
Slovensko
(1974),
Vkus a rudowi
ku/lura
19751 ('fon'A
Il'Ol't'lI (In71. ({ovek (/ SPOiOCI10Sllł990),
/ ••in!<:r<.:sowania Soni Kovaccvicovej
sztuką ludową nic ograniczały się bynąjmniej do wyprc'parollanyc'h
zjawisk kultunl\\ych;
zawsze interesowała
się ulowiekiem
i jego związkami
! otauai'lcym
światem Ilieustannie rozwijającym
się i zmieniającym,
To podejście badawcze
:;lall()\\i/o !lol!sta \\l;, kt"lI'<l pozwoliła liczonej na indywidualne
interpretacje w obrębie klasycz:1; ch lemat o\\' elllolog.lunych,
S. Kovacevicową
jako wSl:echstronn<.:go badacza interesowa/y
taKZ': I:W'I,(Z1-;1 \\; "rauaFlc<': poza ramy sl:tuki ludowej i ląezące ją ze sztuką profesjonalną.
Kolejn\m lI;r<lini.: ZarVSll\\ującym sit; tematem, któremu S, Kovacevicova
poświęciła wiele
[l\\agi, bylo lI'i.:jskie hllllo\\'nicl\\'o II'raz z formami osadniczymi. Głównie poprzez tę problemal\ k.; II ląuyla się do sZ.eroko pojętych badal1 interetnicmych,
Odnotujmy tu jej dysertację L:udove
SI<I\'il'elsll'O 1/(( SIOI'ellSAII l' I'Okll 18()()-195() (1966), Badanie cech budownictwa
ludowego
p\)prlCZ przedstawienie
ich na m,lpaeh bylo już II' tej pracy dojrzale metodycznie
i stanowiło
pl'l:: gO\ll\\anie do realizacji Flllogr((/ic::nego
aliaslI .'llowacji (Etnograj/ck}>
alIas .'llovenska),
r:rul!; cja naukO\va, umici~tność
syntetyzowania,
nicomai pcłna 7.l1ajomość zgromadzonych
Inl~ll'111aejio kulturze ludoll<.:j staml\\ ily podstawę, na której S, Kovaccvicova oparła przygotowania \\iclkieg,o projektu -- opraLOwania etnograliczncgo
atlasu Slowacji. Od pierwszego projektu
i prz.ygOlO\\anid kllestionariusza
(rok 1970) aż do wydania atlasu (1990) jako redaktor naukowy,
ś\\ iadoma celu, systematycmic
ki<.:rowala zespołem pracowników,
Wykazala ogromną energię
i l.aangai.O\\'ll1ic, ahy material I.cbrany w 250 miejscowościach
- punktach badawczych znalazł
:;i.; na mapach oraz aby opl'aeO\vano komcntarze, Rozmiar tego dziela, jak również jego wartość
dla kultlll'y S/ollacji. j<.:Sljednoueśnie
najwyższym osiągnięciem
naukowym Soni Kovacevico\\ .:j.
i
324
Po opublikowaniu
lit/as li S. Kovacevicova
przeszla
na emerytur.,::
zjazm
nie słabnie.
Jako
współautor
wzięła
udział
w opracowaniu
k/opedia
L'udovej
kll/I!/ry
S/ovenska
(1995)
oraz
w przygotowaniu
jednak
jej twórczy
dwutomowego
entuLncv-
kt(,ra
ma wyjaśnić
rozwój i charaktcr
słowackiej
kultury ludowej poprzcz odwalanic
si.,: do s/.crszych
kOnlekstów (S/ovakia - F,llropean Context of Fo/k Cll/ture. IV druku).
curopejskich
Charakterystycznymi
cechami
clI' Soni Kov<lcevicovej
jako
pracy.
uzieła
e/.lowicka
i uCl.onego
byly samo-
dyscyplina.
świadomość
wytkniętego
celu. pracowitość
oraz duże \\Yl1lagania
stawiane
sobie
i współpracownikom.
Chyha głównie dzięki tym cechom zyskala autorylcl
i zaul~lI1ic koleg()\\
w Slowacji i poza jej granicami.
Wśród zalet wyniznialy
siO;jej zdolnosel
pedagogieznc
i hezimeresolVne niesicnie pomocy każdemu, kto jej potrzehowal.
Osohowość
i wyniki
naukowe
dr Soni
Kovacevicovej
byly
często
i publiCl.nie
occniane
Do najbardziej
prestiżowych
należą: najwyższe
odzn<lCLenie Rcpubliki
Slowackiej
/a Oi/ogruflc::ny at/as S/owacji.
nagrocIa l-Ierclcra i ezlonkostwo
honorowe
I'olskicgo
Tmvarzyst\\a
l.udoznawczego.
Nustis/m'a
Sto!ic'i/Ó
Odd/ialu
Po/n(iJ\-
v. IN MEMORIAM
JÓZEF PIEPIVYK
(1917-1997)
J 997 roku
5 lipca
skiego
PTL.
leszczyI1skim.
zmarł
Urodzi I się
W roku
w Poznaniu
dr Józef
1950 ukoI1czyi
Picpr/.yk.
It) 17 roku
13 września
studia
wieloletni
w Ibbko\Vieaeh
socjologiczne
czlonck
\\ obccnym
na Uniwersytecie
wOJc\\ód/.!wie
Pozmlliskim
pra,,!
magisterską
u prof dr. T. S7.czurkiewicza
"Procesy kulturalno-oświatO\\e
\\' d\\óch "Isiadujących
ze sobą grupach
regionalnych
w powiecie
gostyllskim",
w 19(,X ohronil
na ll!\M
mzpra\\.,:
cloktorską,
pisaną
Poznania".
Zawodowe
poci kierunkiem
prof.
ż.yeie poświęci
clI'. .I. Burszty ... Uementy
I dziennikarstwu,
\\iejskie
kulturzc
W
miasta
1946-1 ()6X hyl dziennikarzem
\V lalach
..Glosu Wielkopolskiego",
następnie clługoletnim
kierownikiem
Ośrodka Dokumentacji
Prasowcj
w Poznaniu.
01'.1. Pieprzyk hy! wielkim milośnikiem
Wielkopolski,
z pasj'l dokumen!O\\ał
dziejc
i tradycje
kulturowe
e7.ony m.in,
regionu,
dzialal
Krzyżem
Kawalerskim
i popularnonaukowych
opraeowa!\
Wie/kopo/sc~v
Grabonóg
::aclli i nicponie,
w Wielkopolskim
Orderu
Towarzyst
Odrodzcnia
poświęconych
POZn,\I'l 19X8 oraz
wic Kulturalnym,
Polski . .Icst autorcm
zostal
\\ielu
Wiclkopolsec,
\" tym
ostatniej
,I;III1I1V/)~pO\l'o pod /)(llIelll.
/)::ieie
m.in.
\)c!/na-
nauk()\\ych
ksi'lżkowych
ł 995.
./acek l3edllarski