Cyfrowa Etnografia

d239a8b4205833ce7722fe23eb2c13e5.pdf

Media

Part of Kronika / LUD 1976 t.60

extracted text

v.

K

o

R

N

I

K

A

Lud, t. 60, 1976

SPRA WOZDANIE Z DZIAŁALNOSCI
ZARZĄDU GŁOWNEGO
W OKRESU; OD WRZEŚNIA 10974DO SIERPNIA 1975 R.
L Stan

organizacyjny

PTL

Towarzystwa

Towarzystwo posiadało 19 Oddziałów: w Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Koszalinie, Lublinie, Łańcucie, Łodzi, Mszanie Dolnej, Olsztynie (rozwiązany decyzją Wydziału
Spraw Wewnętrznych
Urzędu
Miej5kiego w Olsztynie
z dnia 31 V 1975 r.), w Opolu, Poznaniu, Przemyślu,
Sanoku, Toruniu, Warszawie,
Wrocławiu, Zakopanem i Zielonej Górze.
.
W 1974 r. Towarzystwo liczyło ogółem 776 członków, a w dniu 31 VIII 1975 r.784. Ponadto w 1974 r. do Towarzystwa
powołano 6 członków zwyczajnych
ze
Slovenskej Narodopisnej Spolocnosti w Bratysławie.
Skład władz Towarzystwa,
wybranych
w dniu 8 VI 1973 r. w Lublinie, nie
uległ zmianie (por. t. 58 "Ludu" s. 319).
II. D z i a ł a l n ość

ogól n oor ga n iza cy j n a

W okresie sprawozdawczym
odbyły się dwa posiedzenia
Zarządu Głównego
(8 III i 18 IX 1975) i cztery posiedzenia
Prezydium
ZG (28 XI i 14 XII 1974 oraz
25 I i 28 VI 1975). Przedmiotem posiedzeń były sprawy naukowe i wydawnicze oraz
crganizacyjne
i administracyjno-finansowe,
związane zwłaszcza z przygotowaniem
jubileuszowego Walnego Zgromadzenia
Delegatów we Wrocławiu i 80-lecia Towarzystwa.
Główna Komisja Rewizyjna
przeprowadziła
dwie kontrole
działalności
ZG
(15-16 XI 1974 i 10 VI 1975) oraz następujące
kontrole działalności
jednostek
terenowych Towarzystwa:
15 II 1975 Redakcji
Dziel
wszystkich
Oskara
Kolberga
w Poznaniu, 19 II 1975 Oddziału w Zielonej Górze, 12 V 1975 Oddziału w Kielcach
i dnia 18 IV 1D75
Ośrodka
Dokumentacji
Informacji
Etnograficznej
PTL
\V Łodzi.
Sąd Koleżeński nie odbył w okresie sprawozdawczym
żadnego posiedzenia.
W listopadzie i grudniu 1974 r. przeprowadzona
została kontrola całokształtu
działalności
Towarzystwa
przez inspektora
Polskiej
Akademii
Nauk. Kontrola
m. in. zwróciła uwagę na zaległości w płatności składek członkowskich.
Sporządzono więc wykazy zaległych składek i rozesłano je Zarządom Oddziałów z prośbą
o ponowną i dokładną weryfikację
członków oraz wyegzekwowanie
zaległości.
Do września 1975 1'. zaledwie 8 Oddziałów nadesłało zweryfikowane
wykazy członków. Pozostałe Oddziały zostały zobowiązane do nadesłania
zweryfikowanych
list
w najbliższym terminie.
W lutym i marcu 1975 r. również Wydział Spraw Wewnętrznych
dla woj.
i m. Wrocławia przeprowadził
kontrolę, którą objęto całokształt działalności statutowej Zarządu Głównego. Tu również szczególną uwagę zwrócono na duże zaległości składek członkowskich.
W związku z przypadającą
w 1975 r. 80-rocznicą powstania
TowarzY5twa
l XXX-leciem jego działalności w Polsce Ludowej, z inicjatywy
Sekretarza
Generalnego PTL podjęto uwieńczone powodzeniem
starania o uzyskanie dla zasłużo-

30:!

Kronika

nych członków PTL odznak "Zasłużony Działacz Kultury" i "Za Opiekę nad Zabytkami"
oraz przyznanie
najbardziej
zasłużonym członkom odznaczeń państwowych.
W wyniku zawartej
umowy o współpracy między PTL a Słowackim Towarzyst\vem Ludoznawczym
(SNS pri SAV), na Walnym Zgromadzeniu
w Bratysławie w dniu 3 czerwca 1975 r. SNS powołała w swoje szeregi jako członków zwyczajnych następujących
członków naszego Towarzystwa:
doc. dr hab. M. Biernacką, prof. dr. J. Bursztę, dr M. Gładyszową, dr W. Jostową, doc. dr hab. B. Kopczyńską-Jaworską,
dr A. Kowalską-Lewicką,
prof. dr. J. Krzyżanowskiego,
prof. dr
A. Kutrzebę-Pojnarową,
prof. dr. R. Reinfussa, prof. dr K. Zawistowicz-Adamską.
W dniach 2-5 czerwca 1975 r. Słowackie Towarzystwo
Ludoznawcze zorganizowało w Martinie sesję naukową pt. "Etnografia
v słuzbach socialistickej
spolocnosti", towarzyszącą
Walnemu
Zgromadzeniu.
Z ramienia
PTL w sesji tej
wzięli udział: doc::. dr hab. D. Simonides, z-ca sekretarza
generalnego PTL, która
wygłosiła referat
pt. "Funkcja
folkloru w dobie kultury
masowej"
oraz mgr
G. Skalski, członek Oddziału Poznańskiego, który wygłosił referat pt. "Dokumentacja ikonograficzna w etnografii".
W związku z wygaśnięciem ważności umowy w 1975 r. pomiędzy PTL a SNS,
Towarzystwo nasze zwróciło się do Biura Współpracy Naukowej z Zagranicą PAN
o przedłużenie umowy na dalsze 5 lat.
Na zjeździe uczonych zagranicznych
polskiego pochodzenia,
który odbył się
w dniach 30 VIII-5 IX 1975 w Krakowie, Towarzystwo
nasze reprezentowała
prof.
dr A. Kutrzeba-Pojnarowa,
z-ca prezesa. Na Zjeździe tym zorganizowano
wystawę wydawnictw
PTL połączoną z punktem sprzedaży tych wydawnictw.
Podobną wystawę z punktem
sprzedaży wydawnictw
uruchomiono
w czas!e
"Festiwalu
Ziem Górskich", który odbył się w dniach 30 VIII-ID IX 1975 w Zakopanem.
Zarząd Główny czynił usilne starania
we Wrocławiu w sprawie uzyskania
odpowiedniego lokalu dla siedziby Towarzystwa.
Obiecany poprzednio przez UnIwersytet Wrocławski lokal znajdował się niestety w gmachu, który został rozebrany w związku z budową nowej arterii
komunikacyjnej.
W chwili obecnej
sprawa nowego lokalu znajduje się w zawieszeniu.
Dużo troski poświęcił Zarząd sprawie organizacji pracy biura PTL, w którym
nastąpiły liczne zmiany personalne
bądź to z inicjatywy
Zarządu, bądź pracowników poszukujących
lepszych warunków. Zmiany te utrudniały
rytmiczne funkcjonowanie biura i odbiły się ujemnie na pracy Towarzystwa
w 1974 r.
Działalność organów specjalnych.
1. Ośrodek Dokumentacji
i Informacji
Etnograficznej
ODiIE w Łodzi pracujący pod kierunkiem
doc. dr hab. B. Jaworskiej - obok
gromadzenia
podstawowych
informacji
do kartotek
dokumentacyjnych
(kartoteka
ośrodków badawczych,
twórców ludowych, zespołów folklorystycznych,
wystaw,
festiwali
itp.), działu kroniki w "Ludzie", kontynuował
prace nad tezaurusem
haseł etnograficznych
opracowywanych
we współpracy
z międzynarodowym
czasopismem "Demos';. W dniach 9,-1'0X 1974 r. współpracownicy
ODiIE (dr S. Błaszczyk, mgr E. Królikowska i doc. dr hab. B. Jaworska) wzięli udział w zebraniu
redakcyjnym
"Demosu" w Błażejewku
pod Poznaniem,
gdzie przedstawili
problemy dyskusyjne związane z postępem prac nad tezaurusem.
W okresie sprawozdawczym
ODiIE położył nacisk na gromadzenie
i opracowywanie materiałów
do bieżącej bibliografii
etnografii
polskiej oraz bibliografii
retrospektywnej
za lata 1970-1974. Podobnie jak w latach poprzednich
opraco-

305

Kronika

wanc wybory bibliograficzne
przekazano do dwóch bibliografii międzynarodowych.
Pone1dto wdrożono prace przygotowawcze
do sporządzenia
indeksu
personalnego
pracujących
w Polsce etnografów
oraz osób bez przygotowania
specjalistycznego
pracujących na etatach etnograficznych.
Indeks ten ma być pomocny w poczynaniach dokumentacyjnych
ODiIE oraz ma dostarczyć informacji Komitetowi
Nauk
Etnologicznych
P AN, który opracowuje
plan rozwoju kadrowego
naszej dyscy ..
pliny.
Wreszcie opracowano ankietę, która ma służyć do rejestracji
aktualnie
prowadzonych prac badawczych.
2. Biblioteka

Główna

i Archiwum

naukowe

oraz

wymiana

wydawnictw

N a b y t k i b i b l i o t e k i. W okresie sprawozdawczym
księgozbór Biblioteki
po'"iększył się o 993 egz. dzieł zwartych i czasopism. W tym drogą wymiany uzyskarlo 938 egz., z zakupu 40, wydanietwa
własne 13, dary 2 egz.
Na zakup książek wydatkowano
11 957 zł, w tym 10604
zł przeznaczono
na
zakup dzieł zagranicznych
za pośrednictwem
Ośrodka Rozpowszechniania
Wydawnictw Naukowych PAN w Warszawie. Na zakup książek produkcji krajowej wydatkowano 1 353 zł.
W y P o ż Yc z e n i a. W okresie cd 18 lipca 1974 do 26 sierpnia 1975 skorzystało w czytelni Biblioteki PTL 1927 czytelników
z 9666 vol. czasopism i dzieł
zwartych. Z czytelni Biblioteki korzystają w większości studenci etnografii i archeologii Uniwersytetu
Wrocławskiego.
Ze względu na zbyt szczupłą liczbę pracowników biblioteki czytelnia czynna była tylko 3 godziny dziennie, co budziło niezadowolenie czytelników. W związku z tym od 1 IX 1975 Zarząd postanowił
zatrudDić jeszcze jednego pracownika
w bibliotece (razem 2,5 etatu), co spowoduje
wydłużenie czasu otwarcia czytelni.
Na zewnątrz Biblioteki wypożyczono około 1500 vol. 500 czytelnikom. Z wypożyczeń na zewnątrz korzystają
studenci etnografii '(zgodnie z regulaminem
biblioteki), członkowie PTL,
pracownicy
naukowi, m. in. pracownicy
Polskiego
Atlasu Etnograficznego,
redakcje czasopism, biblioteki naukowe i oświatowe (dla
swych czytelników) i in. Biblioteka wysyła rocznie około 100 vol. dzieł zwartych
i czasopism do recenzji, a także do wglądu ODiIE w Łodzi. Biblioteka
PTL
współpracuje
z Biblioteką Narodową w Warszawie, wysyłając
tam opisy katalogov.'E' książek zagranicznych.
W okresie sprawozdawczym
Biblioteka PTL udziel1ła czytelnikom ustnie i pisemnie około 300 informacji
bibliograficznych.
Niektórzy użytkownicy,
a zwłaszcza członkowie
PTL,
często nie zwracaJą
w terminie Wypożyczonych książek, przetrzymując
je nieraz po kilka lat.
Biblioteka
jest kontrolowana
przez Komisję
Rewizyjną
Zarządu
Głównego
PTL l Biuro Finansowe PAN.
IV Ym i a n a w y d a w n i c t w. Prowadzimy wymianę wydawnictw
własnych
z 222 instytucjami,
w tym z 55 instytucjami
w kraju i z 167 instytucjami
zagranicznymi. W ostatnim czasie nawiązano współpracę
z bibliotekami
Jugosłowiańskiej Akademii Nauk w Zagrzebiu i Towarzystwa Badań nad Życiem Ludu w Edynburgu oraz Muzeum Okręgowego w Rzeszowie.
Do Biblioteki PTL wpłynęło z wymiany 938 egz. wydawnictw,
w tym 800;.
z zagranicy. Stanowi to ok. 200 tytułów czasopism i serii wydawniczych.
Otrzymujemy poza tym cenne dzieła zwarte. W zamian wysyłamy nasz rocznik "Lud"
oraz dwumiesięcznik
"Literatura
Ludowa", a także zapasy innych wydawnictw
wydawanych w ubiegłych latach. Biblioteka PTL przekazuje
do Centralnych
Katalogów Biblioteki Narcdowej
oraz Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w WarszawiE noty bibliograficzne
czasopism i dzieł zwartych zagranicznych,
dzięki czemu
20 -

Lud,

lUiTI L~'::

306

Kronika

zbiory nasze dostępne są zainteresowanym
pracownikom
tym w "Ludzie" drukowany
jest stale wykaz ważniejszych
nicznych, wpływających
do biblioteki PTL.
Materiały
archiwalne
udostępniane
są zainteresowanym
wieniu w czytelni Biblioteki we Wrocławiu.
3. Sekcja

w całym kraju. Poza
dzieł zwartych zagrapo uprzednim

zamó-

amerykanistyczna

Kontynuowała
dotychczasowe
prace samokształceniowe,
przygotowując
się
jednocześnie
do organizacji
VI Seminarium
Amerykanistycznego,
które
będzie
organizowane w 1976 r.
4. Sekcja

muzealna

Nie wykazała
większej
aktywności
wewnętrznej,
co spowodowane
zostało
dużymi obowiązkami
zawodowymi
oraz zobowiązaniami
wydawniczymi
członków
Prezydium Sekcji (mgr A. Jacher-Tyszkowei,
mgra J. Lecha i mgra J. Czajkowskiego). Przedstawiciele
sekcji brali natomiast
udział w sesjach naukowych poświęconych
ochronie zabytków w Lublinie w 1974 r. (prof. dr M. Prilfferowa,
mgr J. Lech i mgr A. Jacher-Tyszkowa)
oraz w konferencji poświęconej ochronie
i konserwacji
zabytków kultury
materialnej
odbytej
w Szczecinie w dniach
7-8 VI 1975 (prof. M. Prilfferowa).
Zakres dalszej pracy Sekcji wymaga szczegółov;ego rozważenia i przedyskutowania.
5. Sekcja

filmu

Nie podjęła
w proponowanym
czy też istnienie
6. Sekcja

naukowego

(etnograficznego)

działalności,
co spowodowane
zostało zmianami personalnymi
zarządzie Sekcji. W tym stanie rzeczy rozwllllęcie działalności,
Sekcji, wymaga także szczegółowego rozpatrzenia.

folklorystyczna

Działalność jej ograniczyła się do współudziału
w przygotowaniu
.dowej sesji naukowej folkloru Zachodnich Słowian, która odbędzie
w dniach 21-23 listopada 1975 r.
III.

Działalność

międzynarosię w Opolu

wydawnicza

W okresie sprawozdawczym
ukazały
się drukiem
następujące
czasopisma:
Lud, t. 59 (poświęcony XXX-leciu
PRL, z odpowiednim
30,00 ark. wyd.
nadrukiem
na okładce) pod red. prof. dr. J. Burszty
Łódzkie Studia Etnograficzne,
t. 16, pod red. prof. dr
K. Zawistowicz-Adamskiej
11,95 "
Literatura
Ludowa, z. 6/74 oraz z. 1-5/75 pod red. prof. dr.
Cz. Hernasa
30,00 "

._----

71,95 ark. \',;yd.
W ramach Dzieł wszystkich
O. Kolberga ukazał się w r.
1974 tom "Sanockie-Krośnieńskie"
cz. I, t. 49
i z początkiem
roku 1975 tom "Pisma muzyczne", cz. I,
t. 61
Łącznie

więc

w okresie

sprawozdawczym

wydano

43,50 ark. wyd.
25,20

••

140;65 ark. \vyd.

Należy nadmienić,
że mimo trudności
w zakresie
zaopatrzenia
w papier,
wszystkie tomy czasopism, jak i tomy DWOK, ukazują się regularnie
i zgodnie
z planem Polskiej Akademii Nauk.
Przez szereg lat Towarzystwo
wydawało oprócz wspomnianych
pozycji prace
w takich seriach, jak: "Archiwum
Etnograficzne",
"Prace i Materiały Etnograficzne", "Prace Etnologiczne",
"Biblioteka
Popularno-Naukowa"
i "Atlas Polskich

Krontka

307

Strojów Ludowych".
W roku 1974 nie ukazała
się, niestety, ani jedna pozycja
z wyżej wymienionych
serii, czego przyczyną był zmniejszony
limit arkuszy \'lydawniczych oraz ograniczenie środków finansowych.
Z tych też przyczyn nie \vydaliśmy żadnej pozycji seryjnej-zwartej
zarówno w 1974 jak i 1975 r. W tych
latach Towarzystwo uzyskało zgodę jedynie na wydawanie stałych czasopism i jednego tomu Dzieł wszystkich
O. Kolberga rocznie. Zarząd Główny ponawia nieustannie starania
w Polskiej Akademii
Nauk o zwiększenie
limitu arkuszowego
i przyznanie
dodatkowych
środków na druk publikacji seryjnych. Ponieważ szanse
są tu bardzo nikłe, gdyż i na rok 1976 Polska Akademia Nauk dysponuje dla Towarzystwa jedynie arkuszami
dla stałych czasopism, Zarząd Główny i Rada Wydawnicza Towarzystwa
czynią wszystko, aby inne wydawnictwa,
a przynajmniej
kolejne tomy Dzieł wszystkich
O. Kolberga, jak również zeszyty "Atlasu Polskich
Strojów Ludowych", mogły ukazać się szybciej. Tak więc poza planem Polskiej
Akademii Nauk Towarzystwo
zamierza
wydać w 1976 r. w ramach
zeszytów
APSL Strój kielecki
A. Tyszkowej. Z pomocą financ;ową przyjdzie
nam w tym
wypadku "Cepelia", która już wyasygnowała
na ten cel kwotę 105 tys. zł. Maszynopis Strojn kieieckiego
jest obecnie w opracowaniu
redakcyjnym,
a równocześnie trwają starania
w Naczelnym Zarządzie Wydawnictwo
uzyskanie
zgody
na druk tego zeszytu.
Pomimo wszelkich
trudności,
a zwłaszcza niskiego limitu
arkuszowego,
na
przełomie roku 1975/76 ukaże się za zgodą Polskiej Akademii Nauk i Naczelnego
Zarządu Wydawnictw
jedna pozycja zwarta,
a mianowicie
Folklor
robotniczej
Łodzi. Publikacja
ta będzie wynikiem
długoletnich
starań w Polskiej Akademii
Nauk o przyznanie dodatkowych
arkuszy na realizację zaległych roczników "Literatury Ludowej" za lata 1968--1971, a równocześnie
długotrwałych
starań w Naczelnym Zarządzie Wydawnictwo
zezwolenie na druk "Literatury
Ludowej". Tak
więc Folkior
robotniczej
Łodzi
jako jednorazowa
pozycja zwarta wypełni
lukę
powstałą w latach 1968--1971 w "Literaturze
Ludowej",
która z przyczyn niezależnych od Towarzystwa
nie mogła wówczas ukazywać się rytmicznie.
Całkowite
koszty druku, honorariów
autorskich
i redakcyjnych
pokryje
Wydział Kultury
m. Łodzi, który w sierpniu 1975 r. przekazał
Towarzystwu
wstępnie na ten cel
kwotę 50 tys. zł.
Z innych prac redakcyjnych
przygotowywanych
w okresie sprawozdawczym
trzeba wymienić katalog wydawnictw
PTL. Towarzystwo
od dawna już nie posiada aktualnego
katalogu swoich publikacji,
co utrudnia
zarówno samą działalność wydawniczą,
jak również osiągnięcie wyniku
tej działalności
sprzedaż.
W marcu 1975 1'. przystąpiono
więc do opracowania
katalogu,
który planowano
wydać drukiem we wrześniu. Tegoroczny jubileuszowy
Zjazd Delegatów i 80 rocznica powstania Towarzystwa były dostateczną okazją, aby katalog wydawnictw prezentował ; podsumował
równocześnie
dorobek wydawniczy
naszego Towarzystwa.
Jednakże i tu z przyczyn obiektywnych
nie udało się zrealizować terminu ukazania się pozycji drukiem. Katalog opracowan.y redakcyjnie
i przygotowany
kompletnie do produkcji czeka na druk i decyzję w tej sprawie naszych nadrzędnych
jednostek. Ukaże się przypuszczalnie w I kwartale 1976 1'.
W związku z reorganizacją
administracji
państwowej
zagrożeniu uległo dalsze
wydawanie
"Łódzkich
Studiów
Etnograficznych",
które były subwencjonowane
przez Radę Narodową
Województwa
Łódzkiego
i obejmowały
swym zakresem
tereny obecnych województw:
piotrkowskiego,
sieradzkiego,
skierniewickiego
i częściowo płockiego (kutnowskie)
Tytuł wydawnictw
nie odpowiada w chwili obecnej
nowej sytuacji.

30S

Kronika

I V.

D z i a ł a l n ość

fina n sow a

Zakres działalności finansowej
Towarzystwa
wynika z budżetu rocznego, za"twierdzonego przez Polską Akademię Nauk dotującą PTL, jak również nadzorującą prawidłowe
wykorzystanie
postawionych
do dyspozycji środków.
Szczegółowa kontrola finansów przeprowadzona
w roku 1974 przez inspektora
PAN, ob. Zofię Jaszczołt, za okres od 7 VII 1971 do 30 VI 1974 r., stwierdziła znaczną poprawę organizacji,
ewidencji
i sprawozdawczości
w zakresie dokumentacji
i gospodarki finansowej,
ale zwraca uwagę - jak już wspomniano - na zaległe
składki członkowskie, na nadmierne zapasy książek w magazynie, należności sporne będące przedmiotem
dochodzeń sądowych oraz na pewne drobne usterki formalne.
Zalecenia pokontrolne
Polskiej Akademii
Nauk częściowo zostały wykonane,
pozostałe (wymagające
dłuższego okresu) są w trakcie realizacji, np. weryfikacja
członków, przeorganizowanie
aparatu biurowego, upłynnienie
zapasów wydawnictw
itp.
Przeprowadzone
kontrole przez terenowe władze finansowe i ZUS, nie stwierdziły uchybień.
Główna Komisja Rewizyjna
PTL w dniach 15-16 listopada
1974 1'. przeprowadziła statutową
kontrolę, w wyniku której podano w prot.okole szereg usterek
formalnych,
przy czym stwierdzono
potrzebę szczegółowego przeanalizowania
niektórych zagadnień.
Zarząd i kierownictwo
Biura oraz Ksi ęgowość starała się te
usterki usunąć w I połowie roku 1975. Komisja nie nadesłała
jednak protokółu.
jak również zaleceń pokontrolnych.
Budżet finansowy
Towarzystwa
na rok 1974 po stronie
dochodów przedstawiał się następująco:
2.084.:300,- zł
dotacja z budżetu
12.040,- "
wpływy ze składek członkowskich
348.275,- "
wpływy ze sprzedaży
wydawnictw
84.750,- "
dotacje na zlecenia terenowe
zyski nadzwyczajne
53.283,- "
--- _.- ---Razem
2.582.648,- zł
środków
Wyższa niż w latach poprzednich
dotacja wynikła z dodatkowych
przyznanych
przez Polską Akademię Nauk na pokrycie zadłużeń z lat ubiegłych
w zakresie
popularyzacji
i wyoraz na umożliwienie
działalności
statutowej
dawnictw.
Powyższe dochody zgodnie z przeznaczeniem
wydatkowane
zostały jak niżej:
Koszty

wg

preliminarza

Administracja
Biblioteki
Popularyzacja
Wydawnictwa
Zarządu
Wydawnictwa
DWOK
Wydawnictwa
zlecone
Stra ty nadzwyczajne

Gl.

Plan

Wykonanie

250.676,90.480,111.865,--

236.695,-

534.779,-

564.272,--

999.000,179.000,-

832.874,-

74.313,81.678,-

139.089,82.745,-

- ---

Razem

2.165.800,-

--

2.011.666,-

Koszty administracji
wykonane pomzeJ planu spełniają zalecenie Polskiej Akademii Nauk, natomiast niewykonanie
wydatków na bibliotekę spowodowane zostało
zaniechaniem
remontu i konserwa'cji pomieszczeń w budynkach Uniwersytetu.

309

KronIka

Wydatki na działalność wydawniczą uwarunkowane
zostały ograniczonym
limitem arkuszowym, szczególnie w działalności DWOK, co w pełni uzasadnia poziom wykonania.
Koszty wyd. jednego arkusza kształtują
się w granicach
ok.
t; tys. zł.
Straty nadzwyczajne w głównej mierze dotyczą wymiany książek i mają częściowe pokrycie w kwocie 53.283,- zł po stronie zysków nadzwyczajnych,
zaś
różnica wynika z cyklu wymiany, który nie zamyka się w roku kalendarzowym,
a przychody z tego tytułu mogą występować w roku następnym.
Zatwierdzony przez Polską Akademię Nauk budżet PTL na rok 1975 przewiciuje następujące wpływy:
składki członkowskie
17.360,- zł
składki członkowskie zaległe
39.800,- "
sprzedaż wydawnictw
467.869,- "
dotacja PAN
1.482.275,- "
dotacje akcji zleconych
171.000,- "
Razem

2.,178.304,- zł

Na uwagę zasługuje potraktowanie
przez PAN zaległych składek członkowskich
jako dochodu, co w rezultacie pomniejszy dotację. Wysoki poziom planowanych
wpływów ze sprzedaży podyktowany
został koniecznością
zmniejszenia
zapasów
książek.
Dochody powyższe przeznaczone na poszczególne kierunki działania wraz z wykonaniem wg stanu na dzień 30 VI 1975 r. ilustruje poniższe zestawienie:
Koszty

wg preliminarza

_ .._.-.'----_ _._--- ---

Plan

--_..._-_."..--.------.-----

..

Administracja
Biblioteki
Popularyzacja
Koszty Zjazdu
Wydawnictwa Zarządu
Wydawnictwa DWOK
Akcje zlecone

92.735
90.352
45.000
620.475
859.700
171.000

38.99~
34.402
,,0"
161.754
414.243
60.355

2.121.295

832.876

Gł.

_._._-_

•..

Wykonanie

··-'242~033 -'-------12'3~i30

_---._---

Razem

Zarządzeniem Polskiej Akademii Nauk została zml1leJszona kwota pierwotna
funduszu bezosobowego do wysokości 85010ubiegłorocznego wykonania, co stanowi
obecnie kwotę 93.037,64.415,z czego do dnia 31 VIII 75 wykonano
pozostaje

do dyspozycji

pozostaje
V.

do dyspozycji
Plan

pracy

28.622,-

suma

Również i środki przeznaczone na delegacje
poziomu wykonania roku 1974
z czego do dnia 31 VIII 75 wykonano

krajowe

zostały

zmniejszone do
44.589,22.712,2[877,-

suma
Towarzystwa

na

W najbliższym
półroczu Towarzystwo
ukończy
działalności, obejmującego:
1) realizację rocznych planów wydawniczych,
2) pomoc i koordynację pracy Oddziałów,
3) kontynuację prac Zarządu Głównego w zakresie:

okres
realizację

1975/1976
5-letniego

planu

310

Kronika

a) gromadzenia i opracowania księgozbioru,
b) rozwijania
prac Ośrodka Dokumentacji
i Informacji
Etnograficznej,
c) wdrażania planów sekcji specjalistycznych.
W nawiązaniu
do zagadnień przedstawionych
w referatach
wygłoszonych na
sesji naukowej
towarzyszącej
obecnemu 50 Walnemu
Zgromadzeniu
Delegatów
oraz po wysłuchaniu
opinii delegatów Zarząd Główny przygotowuje
nowy plan
perspektywicznego
rozwoju
Towarzystwa
na lata 1976-1980. Realizacja
założeń
tego planu będzie wymagała być mOże pewnych zmian w ~tatucie Towarzystwa.
Plan będzie też musiał uwzględnić
dezyderaty
WZD w sprawie istnienia sekcji
nie wykazujących
większej działalności, jak również uwagi odnoszące się do organizacji wewnętrznej
Towarzystwa.
Dodatkowych
decyzji będzie wymagało również ustosunkowanie
się do propozycji włączenia się Towarzystwa
jako koordynatora
III stopnia do realizacji badań
podstawowych PAN.
Zarząd Główny sugeruje
podjęcie próby zorganizowania
przez Towarzystwo
sieci korespondentów
terenowych, którzy mogliby być pomocni w zbieraniu informacji do projektowanych
wyżej badań oraz do innych prac badawczych.
Opracowała:
Bronisława

L WALNE

ZGROMADZENIE
PTL I SESJA
NAUKOWA
W DNIACH 19-20 WRZESNIA 1975 R.

WE

Jaworska

WROCŁAWIU

Pięćdziesiąte,
jubileuszowe
Walne Zgromadzenie
Delegatów
Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
za okres od czerwca 1974 do września 1975 r. odbyło się
w sali Muzeum Narodowego we Wrocławiu w dniu 20 września 1975 r.
Zgromadzenie
otworzyła prof. dr Kazimiera
Zawistowicz-Adamska
prezes
PTL, która zaproponowała,
aby przewodnictwo
WZD objęła mgr Maria Suboczowa. Propozycję
przyjęto jednomyślnie
i uchwalono następujący
porządek obrad:
1. Uczczenie pamięci zmarłych
członków PTL; 2. Wybór Komi~ji Wnioskowej;
3. Odczytanie protokołu z poprzedniego WZD; 4. Sprawozdanie
z działalności Zarządu Głównego; 5. Sprawozdania
z działalności
Oddziałów;
6. Sprawozdanie
Głównej Komisji Rewizyjnej;
7. Dyskusja; 8. Przedstawienie
wniosków.
Po uchwaleniu
porządku
obrad zabrał głos prof. dr Jan Mjartan
z Bratysławy, który podkreślił
ttdział PTL w krzewieniu
kontaktów
między etnografią
polską oraz czeską i słowacką, czego wyrazem jest ponad 100 pozycji bibliograficznych dotyczących
różnorodnych
zagadnień
kultury
ludowej sąsiadujących
ze
sobą krajów. Profesor Mjartan
zapowiedział
podjęcie dalszych wy~iłków w kierunku pogłębienia
i rozszerzenia
owej współpracy,
zwłaszcza w odniesieniu
do
problematyki
karpackiej.
Ad 1. Dr Bolesław Łopuszański
wygłosił nekrologi zmarłych członków PTL:
prof. dra Jifi Horaka (Praga), Haliny Bielawskiej,
Wiesławy Cichowicz, prof. dra
Tadeusza Stanisława
Grabowskiego,
dra Klemen~a Krajewskiego,
prof. dra Ksawerego Piwockiego, prof. dra Tadeusza Seweryna, Zofii Szembekówny, dra Józefa
Wieczerzaka.
W dyskusji mgr Piotr Kaleciak zwrócił uwagę, że w nekrologach

Kronika

311

pominięto nazwisko Józefa Węglarza z Mszany Dolnej. Zmarłych uczczono chwilą
milczenia.
Ad 2. Komisję Wnioskową powołano jednomyślnie
w następującym
składzie:
dr Stanisław Błaszczyk, dr Eugeniusz Jaworski,
mgr Zofia Neymanowa.
Ad 3. Protokół z poprzedniego, XLIX Walnego Zgromadzenia
PTL, odbytego
w Warszawie w dniu 20 września 1974 r., odczytał mgr Medard Tarko. Protokół
przyjęto bez zastrzeżeń.
Ad 4. Sekretarz Generalny PTL - doc. dr hab. Bronisława
Jaworska - odczytała sprawozdanie
z działalności
Zarządu
Głównego w okresie od września
1974 do sierpnia
1975 r. Sprawozdanie
objęło całokształt
działalności
organizacyjnej, wydawniczej,
badawczej,
popularyzatorskiej
i budżetowej
Towarzystwa
oraz podległych
mu agend: Biblioteki
Naukowej
i Archiwum
we Wrocławiu,
Ośrodka Dokumentacji
i Informacji
Etnograficznej
w Łodzi oraz Redakcji Dziel
wszystkich
Oskara Kolberga w Poznaniu. W sprawozdaniu
swym Sekretarz Generalny wskazała
też na potrzebę
opracowania
nowego planu perspektywicznego
PTL na lata 1976-1980 oraz dokonania pewnych zmian w statucie Towarzystwa.
Wspomniała też o zamiarach
zorganizowania
stałej sieci korespondentów
terenowych, którzy dostarczaliby
sukcesywnie
materiały
etnograficzne,
wypełniając
odpowiednie ankiety lub kwestionariusze.
Ad 5. Sprawozdania
z działalności rocznej Oddziałów przedstawili:
Gdańsk mgr Elżbieta Ball-Szymroszczyk,
Katowice - mgr Krystyna
Kaczko, Kraków dr Bolesław Łopuszański,
Koszalin mgr Juliusz Sienkiewicz,
Lublin mgr
Regina Schreiter, Łańcut - Franciszek
Frączek, Poznań - mgr Marek Gawęcki,
Mszana Dolna - mgr Piotr Kaleciak, Przemyśl - mgr Tadeusz Burzyński,
Sanok - mgr Stefan Stefański,
Toruń - mgr Ewa Arczyńska,
Warszawa - mgr
Zofia Jeż-Jarecka,
Wrocław - dr Krzysztof Zielnica.
Ad 6. Sprawozdanie
z działalności
Głównej
Komisji
Rewizyjnej
odczytał
dr Bogusław Linette. Stwierdził
on m. in., że w rezultacie inercji i braku oznak
działalności Oddziału PTL w Olsztynie, GKR zmuszona była wnioskować
o jego
rozwiązanie. Oddziałom w Kielcach i Zielonej Górze wyznaczono okresy prekluzyjne, w których powinny wykazać się jakimiś formami działania. W przeciwnym
razie Komisja zmuszona będzie podjąć odpowiednie
decyzje statutowe.
GKR oceniła też negatywnie
sposób i warunki
składowania
wydawnictw
PTL w magazynie we Wrocławiu. Zabierając
w tej sprawie głos w czasie dyskusji, Sekretarz
Generalny - doc. dr Jaworska ustosunkowała
się do tej opinii polemicznie stwierdzając, że trudno było by uzyskać lepsze warunki magazynowania
książek gdziekolwiek indziej, Magazyny są suche, wystarczająco
klimatyzowane
i zabezpieczone.
Ad 7. Dyskusję zainaugurował
mgr Piotr Kaleciak wyrażając
ubolewanie,
iż
znaczna część delegatów nie przybyła na Walne Zgromadzenie
będące głównym
i jedynym zarazem forum, na którym przedyskutować
można w sposób wnikliwy
podstawowe problemy Towarzystwa.
Przeanalizować
trzeba - stwierdził mówcaprzyczyny inercji i pogłębiającej
się stagnacji w pracy wielu Oddziałów, a fakt,
że trzeba się posuwać nawet do likwidacji
niektórych
z nich, jest zjawiskiem
szczególnie niepokojącym.
Mgr Kaleciak wyraził też ubolewanie,
że na WZD nie
przybyli przedstawiciele
innych organizacji naukowych, a zwłaszcza Polskiej Akademii Nauk, która subsydiuje działalność Towarzystwa
i sprawuje nad nim kuratelę naukową. Współpraca
i zespolenie inicjatywy
PTL, PTTK i innych organizacji kulturalnych
i turystycznych
przynieść powinny w efekcie wzbogacenie form
działania każdej z nich, a co najważniejsze,
ożywienie działalności
kulturalnej
w środowiskach, w których działają.

312

KroniIw

Niepokojącą
kwestię rewindykacji
składek
członkowskich,
o której mówili
w swych sprawozdaniach
przedstawiciele
większości Oddziałów, poruszył w dyskusji mgr Tadeusz BurzyńsJd. W odpowiedzi doc. Jaworska stwierdziła, że terminowe regulowanie
składek - co stanowi podstawowy
obowiązek statutowy
każdego członka - ma dla Towarzystwa
poważne znaczenie. Jest bowiem nie tylko
wyrazem
jego aktywności,
lecz wywiera
także określone reperkusje
finansowe,
jako że łączna wysokość przyznawanej
Polskiemu
Towarzystwu
Ludoznawczemu
przez Polską
Akademię
Nauk rocznej
dotacji pomniejszana
jest każdorazowo
o sumę nieuiszczonych
w danym roku składek. Sekretarz
Generalny
dodała, iż
w rewindykacji
możliwa jest pewna elastyczność.
Zarządy Oddziałów mogą np.
umorzyć pewną część zaległych składek, lecz nie może to być proceder stały.
Mgr Józef Jastrzębski
zapytał,
dlaczego niektórym
Oddziałom
przyznano
tak
wielką ilość odznaczeń oraz jakie były kryteria i.ch przydzielania.
Doc. Jaworska
wyjaśniła,
że Zarząd Główny PTL powołał specjalną
komisję, która rozpatrywała sprawy odznaczeń. Co się tyczy odznaczeń państwowych,
to przyjęto zasadę,
iż poszczególne Oddziały otrzymać
mogą nie więcej niż jedno takie odznaczenie. Zawiadcmiono
o tym zarządy Oddziałów prosząc, aby same dokonały weryfikacji wniosków. Ponieważ zarządy te po większej części nie udokumentowały
swych decyzji, Komisja ustosunkowała
się do przedłożonych
kandydatur
w oparciu o nadesłaną dokumentację.
W dalszym ciągu doc. Jaworska
wyjaśniła, że mimo wielokrotnych
monitów,
Oddziały nie uzupełniały
potrzebnej
dokumentacji
i nie nadsyłały jej w terminie do ZG. Zarząd Główny w wielu wypadkach
sam
musiał przesyłać wnioski kandydatów
do zaopiniowania
przez Wydziały Kultury
odnośnych Urzędów Wojewódzkich. W Oddziałach, w których nie dokonano odpowiednich starań, aby wnioski były należycie wypełnione i udokumentowane,
wysunięte kandydatury
nie mogły być przedstawione
do odznaczeń.
Ad 8. Dr Stanisław
Blaszczyk
przedstawił
5 wniosków, które wpłynęły do
Komisji Wnioskowej, a to:
1. Wniosek Sekretarza
Generalnego
PTL a stworzenie
sieci korespondentów
terenowych, którzy mogliby zbierać inform.acje i materiały
etnngraficzne,
a które
stanowić by mogły również pomoc w opracowywaniu
tematów węzłowych.
2. Wniosek dra Stanisława
Błaszczyka o zwrócenie się do Ministra Kultury
i .sztuki o wyrażenie przez niego zgody na prowadzenie
badań etnograficznych
poza nowymi granicami
administracyjnymi
określonych
województw.
3. Wniosek mgra Piotra Kaleciaka
o przesunięcie
WZD na godziny przedpołudniowe.
4. Wniosek GKR o powołanie zespołu, który przygotowałby
projekt uzupełnień
i modyfikacji statutu PTL.
5. Wniosek Oddziału krakowskiego
o zorganizowanie
następnego
Zjazdu PTL
w Krakowie.
Jubileusz

i

Sesja

naukowa

Jubileuszowe
50 Walne Zgromadzenie
Delegatów
poprzedziły
uroczystości
związane z 80-leciem istnienia PTL oraz Sesja Naukowa nt. Wczoruj,
dziś, jntro
Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego,
która odbyła się w dniach 19-20 września
1975 r. w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.
Uroczystą Sesję zagaił dr Leszek Itman - Dyrektor Muzeum Narodowego we
Wroeławiu
i Wiceprezes
PTL, witając
gości honorowych:
przedstawicieli
KW
PZPR, Urzędu Wojewódzkiego,
PAN oraz etnografów
zagranicznych
w osobach
prof. dra Jana Mjartana, prof. dra Jii'i Damborskyego, dra Josefa Vai'eki z Czecho-

K"onika

313

słowadi oraz dr Jelki Radau5 Ribarić z Zagrzebia. Serdecznie powitana została
grupa reprezentantów
Polonii w osobach: dr Wacław Zajączkowski,
John P. Wi~niewski, Stnisław J. Glod, Edward Puacz (USA), ks. Jan Pitoń (Brazylia), Władysław Bednarowski
(Wielka Brytania), mgr Isabella Jost (Kanada). Ich obecność
na Zjeździe PTL zawdzięcza Towarzystwu
"Polonia".
Miłym akcentem Jubileuszu
PTL we Wrocławiu
było wręczenie
odznaczeń
i dyplomów honorowych.
Wicewojewoda wrocławski - mgr Danuta Wielebińska
wręczyła odznaczenia
państwowe przyznane następującym
osobom: dr Annie Kowalskiej-Lewickiej
i mgr
Irenie Lechowej - Krzyże Kawalerskie
Orderu Odrodzenia Polski, mgrowi Medardowi Tarko - Złoty Krzyż Zasługi, Teresie Kłos - Brązowy Krzyż Zasługi.
Poz;: tym Ministerstwo Kultury i Sztuki przyznało 9 osobom odznakę "Zasłużony
Działacz Kultury" oraz odznakę "Za Opiekę nad Zabytkami":
złotą - 13 osobom
i srebrną - 4 osobom. Odznaki wręczył Pełnomocnik
Ministra Kultury i .sztuki
do spraw akcji Kultura
Ludowa Dobrem Narodu dr Kazimierz Pietkiewicz.
Na zakończenie części oficjalnej Prezes PTL -- prof. dr Kazimiera Zawistowicz-Adamska wręczyła dyplomy honorowe wybitnym etnografom i humanistom
polskim i zagranicznyrr.:
dyplom prof. dra Jil'i Horaka z Pragi (pośmiertnie)
na
ręce dra J. Vareki, prof. dra Milovana Gavazziego z Zagrzebia na ręce dr J. Ribarić, prof. dra Juliana
Krzyżanowskiego
na ręce prezesa
Oddziału Warszawskicgc mgr Zofii Jeż-Jareckiej
oraz przybyłej osobiście dr Oldze Ganckiej z Moskwy.
Sesję Naukową otworzył referat prof. dr Kazimiery
Zawistowicz-Adamskiej
i doe. dr hab. Bronisławy Jaworskiej pt. Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze,
przeszłość, teraźniejszość
i perspektywy
rozwoju,
w którym nakreślony
został rys historyczny Towarzystwa,
sylwetki ludzi szczególnie zasłużonych
dla jego rozwoju
oraz podstawowe jego cele i zadania w najbliższej i dalszej perspektywie
w głównych płaszczyznach
działalności
organizacyjnej,
naukowej,
popularyzatorskiej
i wydawniczej.
Uzupełnieniem wystąpienia prof. Zawistowicz-Adamskiej
był referat prof. dra
Józefa Burszty pt. Etnografia
polska.
Organizacja,
plany
badawcze,
w którym
scharakteryzowane
zostały powojenne
osiągnięcia naszej etnografii
oraz stojące
przed nią zadania. Referujący
wskazał m. in. na potrzebę badań interdyscyplinarnych oraz poszerzenie
zakresu problematyki
badawczej
przez włączenie
do
niej określonych zagadnień kultury współczesnej. Za rzecz wielce pożądaną uznaje
prof. Burszta potrzebę krzewienia wiedzy etnograficznej
na szerokim forum społecznym, zwłaszcza VI szkolnictwie. Do zadań szczególnie pilnych i ważnych zaliczył wzmocnienie
kadry naukowej
w ośrodkach PAN-owskich,
uniwersyteckich
i muzealnych, a także dostarczenie opracowań etnograficznych
o charakterze
syntetycznym.
Ten ostatni problem znalazł odbicie w wystąpieniu
kolejnego referenta
Sesji,
jakim była doc. dr hab. Maria Biernacka z Instytutu Historii Kultury Materialnej
PAN w Warszawie. Przedstawiła
ona Wyniki
prac nad syntezą etnografii
Polski.
Dzieło składać się będzie z trzech tomów, z których pierwsze dwa, o łącznej
objętości 65 arkuszy, ukażą się już w przyszłym roku nakładem Ossolineum. Tom
trzeci jest na ukcńczeniu. Zasadniczymi
motywami, które skłoniły autorów oraz
IHKM do opracowania
takiej syntezy, są przemiany dokonujące się na wsi polskiej oraz paląca potrzeba dostarczenia
ośrodkom akademickim
i etnografom pozostałych środowisk nowoczesnego podręcznika
odzwierciedlającego
aktualną
rzeczywistość społeczno-kulturową
i obecny stan badań.

314

Kronika

Ostatni

Sesji Naukowej dotyczył Problematyki
zróżAutorka - doc. dr hab. Zofia .sokolewicz
przedstawiła
w nim rezultaty
i wnioski z prowadzonych
przez siebie badań na
pcgraniczu
polsko-litewskim
i polsko-białoruskim.
Zasadniczym
celem tych dociekań jesi określenie udziału elementów kulturowych
w samookreślaniu
się grup
etnicznych.
Autorka
zwróciła również uwagę na potrzebG doskonalenia
metod
badawczych w procesach etnicznych oraz uściślenia aparatu pojęciowego.
Przedpołudnie
drugiego dnia Sesji wypełniło posiedzenie dyskusyjne pt. Etnograficzne
badania nad życiem współczesnych
Ziem Zachodnich
potrzeby
i możliwości.
Referat wprowadzający
wygłosił doc. dr hab. Edward Pietraszek.
Nakreślił w nim główne zadania i możliwości badawcze etnografii w stosunku do
Ziem Zachodnich w okresie minionego 3D-lecia oraz przedstawił
problemy, które
sta:1owić mogą przedmiot
badań w najbliższej
przyszłości. Autor referatu
przypomniał, że owymi węzłowymi problemami
etnografii
wobec ZZ były: 1. Obrachunek z nacjonalistyczną
etnografią niemiecką, 2. Ukazanie autochtonicznej,
polskiej tradycji kulturowej,
3. Adaptacja
i integracja
społeczno-kulturowa
ludności
pochodzącej z różnych regionów kraju. W referacie wymieniona
została wiodąca
rola ośrodka wrocławskiego
w badaniach
nad powyższą problematyką
oraz pokłosie badań i plany poszczególnych ośrodków regionalnych.
W ogólnym wszakże
ujęciu stwierdził
referent
"wkład
badań etnograficznych
nad problemami
nicowań

Ziem

referat

etnicznych

Zachodnich

todologicznych
struktywne

pierwszego

dnia

w ujęciu

etnografii.

do kształtowania
i teoretycznych

wnioski

się

współczesnego

potrzebnych

z doświadczeń

minionego

naszej

programu
etnografii

3D-lecia

oraz
był

znajdują

założeń

niewielki.

się nadal

'Ul

meKonsferze

Autor referatu
wyraża pogląd, że załamanie się tradycyjnej kultury
ludowej na ZZ· nastąpiło bardziej gwałtownie
i głębiej niż na
innych obszarach Polski, w rezultacie czego nastąpiła daleko posunięta integracja
i niwelacja
kulturowa.
W tej sytuacji
doc. Pietraszek
postuluje
nowe zadania
i problemy badawcze, jak np.: zmiany kultury
umysłowej i stylu życia wśród
mieszkańców ZZ, ich stosunek do dawnej kultury ludowej, rola tradycji w środowiskach wiejskich i miejskich itp.
Koreferentem
wystąpienia
doc. Pietraszka
był doc. dr hab. Zbigniew Jasiewicz. Wyraził on pogląd, że badania nad adaptacją
i integracją
winny być kontynuowane,
gdyż zderzenie się kultur przyniesionych
na ZZ przez poszczególne
grupy regionalne
pozostawiło
trwałe ślady w ukształtowanej
tu rzeczywistości
społecznej.
Po wystąpieniu
doc. Jasiewicza
rozwinęła
się dyskusja
dotycząca
zarówno
problemów teoretycznych,
związanych z integracją,
jak i dezintegracją
kulturową,
jak również specyficznych
problemów
Polonii
Zagranicznej,
w której
udział
wzięli: doc. dr Jadwiga Kucharska,
ks. Jan Pitoń z Brazylii, dr Wacław Zajączkowski (USA), doc. dr B. Jaworska,
dr Krzysztof Zielnica, prof. dr M. Znamierowska-Priifferowa,
doc. dr Zofia Sokolewlcz, prof. dr K. Zawistowicz-Adamska
i mgr Zenobia Pietrzykowska.
Zjazd zakończyła wycieczka po Dolnym Sląsku.

postulatów

lub

zamierzeń".

Protokół

opracował:

dr Krzysztof

Zielnica

Kronika

VIII SEMINARIUM

315

ETHNOLOGICUM

VIII Seminarium
Ethnologicum
odbyło się w Julinie koło Łańcuta
w woj.
rzeszowskim w dniach 1-13 września
1975 r. Organizatorami
Seminarium
były
Katedry Etnografii Uniwersytetu
im. A. Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu
Łódzkiego. Komitet organizacyjny
tworzyli pracownicy
tych Katedr,
a na jego
czele stali: prof. dr J. Burszta z Poznania i doc. dr hab. B. Kopczyńska-Jaworska
z Lodzi. Do współorganizatorów
Seminarium
należeli: Związek Spółdzielni Rękodzieła Ludo\vego i Artystycznego
"Cepelia",
Socjalistyczny
Związek Studentów
Polskich oraz Muzeum Okręgowe w Rzeszowie.
W Seminarium
uczestniczyły
73 osoby, w tym 48 z Polski (17 pracowników
naukowych i 31 studentów)
oraz 25 z zagranicy
(19 pracowników
naukowych
i 6 studentów).
Zagranicznymi
gośćmi Seminarium
byli m. in. kand.
nauk
B. Aminov z Taszkientu, prof. dr N. Bregadze z Tbilisi, doc. dr J. Podolak z Bratysławy, prof. dr P. Vlahović z Belgradu,
prof. dr B. Gunda z Debreczyna,
doc. dr L Vliidutiu z Bukaresztu,
doc. dr H. Fielhauer
z Wiednia oraz prof. dr
N.-A. Bringeus z Lund.
Tematyka
Seminarium
wiązała się zarówno ze specyfiką regionu, możliwościami badawczymi
zagranicznych
uczestników,
jak i konkretnym
zapotrzebowaniem ze strony "Cepelii". Przedmiotem
badań była kultura
materialna
okolic
Łańcuta i Leżajska, szczególnie zaś wytwórczość ludowego rzemiosła (garncarstwo
i wyroby z drewna).
Teren badań
objął wsie: Medynia
Głogowska,
Zalesie, Brzóza Stadnicka,
Rakszawa oraz Wola Zarczycka. Są to tereny Puszczy Sandomierskiej
w widłach
Wisły i Sanu. Poza Wolą Zarczycką, gdzie dominuje rolnictwo, podstawą utrzymania mieszkańców
wymienionych
wsi były i wciąż jeszcze są uprawiane
rzemiosła. Wybór terenu dla zajęć seminaryjnych
był więc bardzo trafny.
Badania terenowe
prowadzono
w trzech grupach
seminaryjnych
w oparciu
o uprzednio przygotowane
kwestionariusze.
Pierwszą grupą - rzemiosła drzewne
i zabawkarstwo,
w skład której wchodziło 15 studentów
kierowali:
doc. dr
hab. Z. Jasiewicz oraz mgr M. Chlebana. Drugą grupę, obejmującą
garncarstwo
(8 studentów), prowadzili:
doc. dr 1. Vli'idutiu oraz mgr A. Targońska.
Trzecią,
~iedmioosobową
urządzenia
wnętrz
mieszkalnych
i plastyka
obrzędowa
kierowały: dr A. Zadrożyńska i mgr G. Symeonova.
Zagraniczni uczestnicy Seminarium
prowadzili badania w zależności od swoich
indywidualnych
zainteresowań
i nie byli związani bezpośrednio
z żadną z grup
tema tycznych.
Rezultaty badań dyskutowano
na czterech spotkaniach
seminaryjnych
z udziałem wszystkich uczestników Seminarium.
Ostatnie spotkanie, odbyte 1,2 września,
dokonało podsumowania
efektów badawczych.
Na spotkaniu tym studenci przedstawili w postaci referatów
wyniki swych badań nad szczegółowymi
zagadnieniami (garncarstwo
ceramika
siwa i polewana;
rzemiosła
drzewne produkcja łyżek, bednarstwo,
kolcarstwo,
zabawkarstwo:
plastyka wnętrz i plastyka
obrzędowa). Niewątpliwie
dużą wartość poznawczą
dla wszystkich
uczestników
Seminarium
miało spotkanie
seminaryjne,
na którym
przedstawiciele
poszczególnych krajów omówili stan badań etnograficznych
i sytuację etnografii w swoich
krajach.
VIII Seminarium
Ethnologicum
spełniło szereg postawionych
przed nim zadań: 1) cel dydaktyczny
(konfrontacja
metod badawczych reprezentowanych
przez
przedstawicieli
uniwersytetów
i innych placówek oraz muzeów różnych krajów);

316

Kronika

2) cel badawczy (spełnienie określonych
potrzeb w zakresie etnografii regionalnej i muzealnictwa);
3) cel społeczny (przeprowadzenie
badań na konkretne społeczne zapotrzebowanie);
4) cel krajoznawczy
(zwiedzenie regionu, m. in. wycieczki do Łańcuta, Leżajska,
Baranowa
i Sandomierza).
Seminarium
sprzyjało
także nawiązaniu
wielu osobistych kontaktów
i przyczyniło się do dalszej integracji środowiska etnograficznego.
W toku seminaryjnych
dyskusji
stwierdzono,
że należy następne
coroczne
'seminaria organizować kolejno w poszczególnych krajach (następne ma być zorganizowane w Debreczynie), oraz położyć jeszcze większy nacisk na doskonalenie
metod pracy dydaktycznej
Seminariów. Wszyscy uczestnicy Seminarium
zadeklarowali dalszą współpracę i pomoc organizacyjną,
a funkcję sekretarza Seminarium
Ethnologicum zgodził się pełnić doc. dr J. Podolak.
Zapisał do kroniki

Seminarium

Ethnologicum

Jacek

V MIĘDZYNARODOWE

SYMPOZJUM

ETHNOLOGIA

Bednarski

SLAVICA

Doroczne spotkanie członków redakcji "Ethnologia Slavica" zostało zorganizowane przez Instytut Etnografii i Muzeum Bułgarskiej Akademii Nauk przy okazji
V Krajowej naukowo-badawczej
konferencji
etnograficznej
w Haskovie w dniach
7-13 V 1975 r. Na bogaty program tej konferencji
złożyło się wiele imprez i posiedzeń naukowych.
Pierwszy dzień konferencji
(8 maja) poświęcony był na zebranie Komitetu
Redakcyjnego
"Ethnologia
Slavica". W zebraniu udział wzięli: V. K. Bondarcik
(Mińsk), J. Burszta (Poznań), S. Gencev (Sofia), V. Hadzinikolov
(Sofia), B. Kopczyilska-Jaworska
(Łódż), P. Nowotny (Budziszyn), J. Podo1<ik (Bratysława), A. Robek (Praga), J. Vince (Budapeszt) oraz sekretarz redakcji - L. Horvathova (Bratysława).
Referat wprowadzający
wygłosił redaktor naczelny ES, doc. dr Jan Podolak.
Przypomniał
on zebranym
dotychczasową
historię
czasopisma,
założonego na
VI Kongresie
Slawistów
w Pradze w 1968 r. Członkami
założycielami
byli:
J. Bromlej, P. G. Bogatyrev, M. Gavazzi, J. Podolak, C. Romańska i Ch. Vakarelski. W latach następnych
do międzynarodowego
komitetu redakcyjnego
dokooptowano przedstawicieli
wszystkich krajów słowiańskich 1.
Celem czasopisma
miała być popularyzacja
studiów porównawczych
z zakresu etnografii
słowiańskiej,
a w szczególności prac w dziedzinie etnogenezy
oraz międzysłowiańskich
kontaktów
kulturowych.
Z czasem tematykę czasopisma
poszerzono, obejmując nią problematykę
ogólnoteoretyczną
oraz problemy współczesnych przeobrażeń
kulturowych
krajów słowiańskich.
Założeniem
czasopisma
miała być z jednej strony wymiana myśli naukowej
oraz stymulowanie
zainte1 Do ostatniego
zebrania
w skład komitetu
wchodzili:
M. Barjaktarović
(Belgrad),
B. Bratanić
(Zagrzeb),
J. V. Bromlej
(Moskwa),
V. K. Bondarcik
(Mińsk),
J. Burszta
(Poznań),
K. Cistov (Leningrad),
K. Fojtik (Brno), V. Hadzinikolov
(Sofia), M. Gavazzi (Zagrzeb), M. Gładysz (Kraków),
R. Jerabek
(Brno), B. Kopczyńska-Jaworska
(Łódź), J. Michalek
(Bratysława),
P. Nedo
(Lipsk),
V. Novak
(Ljubljana),
P. Nowotny
(Budziszyn),
B. Ristovski
(Skopje).
S. A. Tokarev
(Moskwa), Ch. Vakarelski
(Sofia), V. T. Zinyc (Kijów).

317

Kronika

resov:ań w zakresie etnografii
krajów słowiańskich,
z drugiej zaś
szerzenie
informacji
o osiągnięciach
etnografii
słowiańskiej.
Z tego też względu postanov.'jono, że czasopismo będzie publikowane
w trzech językach
zachodnioeuropejskich. a tylko streszczenia w językach słowiańskich.
Pierwszy tom "Ethnologia Slavica" ukazał się w 1969 r. Do roku 1975 opublikOWdt~O pięć roczników.
Tom szósty za 1974 r. ukaże się w 1975 r., zaś podwójny
tom 7/8 za lata 1975-1976 został oddany do druku w początku 1975 r.
Raz do roku odbywa się zebranie redakcyjne
poświęcone sprawom organizacyj"ym oraz aktualnym
problemom
etnografii
słowiańskiej,
przy czym zebrania
orgar.izowane
są \V formie sympozjów
naukowych.
Do tej pory zorganizowano
d\\'a pierwsze sympozja w Słowacji 2, III Sympozjum w Ohrydzie 3 oraz IV Sympozjl:m w Błażejewku
koło Poznania 4. Poświęcone
One były kolejno tematyce
aktualnych
problemów
i zadań etnografii
słowiańskiej,
atlasom
etnograficznym
r.arodow słowiańskich
i stosunkowi kultury ludowej do kultury narodowej.
Oceniając
dotychczasowy
dorobek czasopisma
redaktor
naczelny
podkreślił,
że obok niewątpliwych
osiągnięć, słabą stroną wydawnictwa
jest niedostateczny
i przypadkowy
charakter
informacji
dotyczących ruchu naukowego,
jak również
publikacji z etnografii słowiańskiej.
Kończąc referat zaproponował,
ażeby dyskusję skoncentrować
wokół poczynań organizacyjnych
zmierzających
do usunięcia
powy%szych mankamentów,
propozycji
co do tematyki
następnych
tomów, jak
też 'posobów zabezpieczenia procesu wydawniczego.
IV ożywionej dyskusji, w której zabrali głos wszyscy obecni, rozważono możliwość powołania stałego kolegium redakcyjnego. które miałoby czuwać nad ogólnym
profilc:m wydawnictwa.
oraz ewentualnych
redaktorów
poszczególnych tomów w zależr.c~ci od ich tematyki.
Rozważono
również
celowość obarczenia
niektórych
<z!onk,'J\y redakcji
funkcjami
koordynatorów
prac w zakresie informacji
dotyczącej ruchu naukowego, recenzji oraz prac bi1?liograficznych. Przedyskutowano
pla:l przyszłych
sympozjów,
przy czym najwięcej
osób wypowiedziało
się za
potrzc.bą poświęcenia większej uwagi zmianom, jakie zachodzą współcześnie w kulturach ludowych i funkcjom, jakie tradycyjne
wartości pełnią w życiu społeczeństwa socjalistycznego
oraz odrębnościom
kulturowym
poszczególnych
grup etnicz:1:;ch.
Na zakończcnie zebrania podjęto uchwałę o dokooptowaniu
do międzynarodo"\\'ej recakcji czterech osób: A. Robka (Praga), B. Filovej (Bratysława), S. Genceva
(Sefia) oraz J. Vladu\iu (Bukareszt).
W godzinach
popołudniowych
goście zwiedzili
zabytki
i muzea Haskova:
Okręgowe Muzeum Historyczne, w którym znajduje się wystawa regionalnej
wytwórczości domowej; muzeum wnętrza
z końca XIX w. mieszczące się w odrestaurowanym
domu, który należał do bogatego mieszczanina,
Hadii
Paskala;
cerkiew pod wezwaniem
Michała Archanioła,
w której
znajduje
się rzeźbiony
w drzewie ikonostas z 1861 r. i in.
W drugim dniu konferencji
(9 maja) członkowie redakcji mieli okazję uczestniczyć w XII okręgowym zjeździe ludowych twórców pt. "Kwitnąca Tracja śpiewa i tańczy" ".
W sobotę 10 maja rozpoczęło obrady V Międzynarodowe
Sympozjum
Ethnologia Slavica pt. "Tradycja
i innowacje".
Na bogaty program Sympozjum
zło~ Zob. sprawozdanie
J. Burszty
z II Sympozjum:
3 .. Lud" 1974, t. 58. s. 333-334.
l "Lud" 1975. t. 59, s. 3o:l.
.:. Zob. sprawozdanie
z tego festiwalu
na s. 318-320.

•.Lud"

1974. t.

58.

s.

332-333.

318

Kronika

żyły się: referat wprowadzający
dyrektora Instytutu
Etnografii i Muzeum BAN,
V. Hadiinikolova,
referat V. Gjurgakova
informujący
o twórczości ludowej i jej
roli w polityce kulturalnej
Bułgarii, referat T. Kolevej omawiający
tradycyjną
kulturę
duchową okolic Haskova oraz referat B. Tumangelova
o etnograficznej
interpretacji
pojęcia tradycji i innowacji.
Referaty gości zainicjowało
wystąpienie
V. K. Bondarcika o socjalistycznych
przemianach
wsi białoruskiej
w latach władzy radzieckiej,
następnie J. Burszta
przedstawił
procesy przekształceń
kulturowych
obserwowane
na ziemiach zachodnich i północnych
Polski, A. Robek na przykładzie
obrzędów weselnych
przeanalizował
relę ludowych tradycji we współczesnej kulturze Czech, J. Vince
omówił problemy
tradycji
kulturowych
i innowacji
technologicznych
na przykładzie produkcji
wina w Europie południowo-wschodniej,
B. Kopczyńska-JawQrska zreferowała
problematykę
badań innowacji kulturowej
w nauce polskiej.
Na zakończenie
odczytano streszczenie
referatu
nieobecnego M. Barjaktarovicia
o współczesnych zmianach kulturowych wsi jugosłowiańskiej.
11 maja rozpoczęto obrady II Krajowej konferencji
etnografów bułgarskich.
Obrady toczyły się w dwóch sekcjach (kultury materialnej
i duchowej), poprzedzom: dwoma referatami
plenarnymi
na temat roli tradycji i innowacji w kulturze materialnej (M. Veleva) oraz w kulturze duchowej (S. Gencev).
Obrady Konferencji
i Sympozjum zakończyło podsumowanie
prof. V. Hadżinikolova, który podkreślił
znaczenie metodologiczne,
bogactwo poruszanej
tematyki oraz wagę tych przemyśleń
dla współczesnych
przeobrażeń
i polityki kulturalnej, jak również dla dalszych prac badawczych.
Ostatni dzień konferencji
przeznaczony
był na wycieczkę, w czasie której
zagraniczni
goście mieli okazję zobaczyć grobowiec tracki z IV wieku p.n.e.,
zwiedzić nowo wybudowany wzorcowy dom kultury w miejscowości Lubimec oraz
uczestniczyć
w inscenizacji
wesela wiejskiego we wsi Skoblevo koło Haskova.
Bronisława

FESTIWAL

Kopczyńska-Jaworska

"KVITNA TRAKIJA PEE I TANCUVA"
HASKOVO, 9 V 1975

W dniu 9 maja 1,975 r. odbył się w Haskovie (Bułgaria) XII Okręgowy zjazd-festiwal
ludowej twórczości pt. "Kwitnąca
Tracja śpiewa i tańczy". Festiwal
miał szczególnie uroczysty charakter
ze względu na przypadającą
w tym dniu
30 rocznicę wyzwolenia oraz odbywającą się w tym czasie II Krajową naukowo-badawczą
konferencję
etnograficzną
pałączoną z V Międzynarodowym
Sympozjum Ethnologia Slavica pt. "Tradycja i innowacje".
Festiwal
został otwarty
przez przedstawicieli
okręgowych
organów partii,
Frontu
Jedności
Narodowej
oraz władz administracyjnych.
Do prezydium
zostali zaproszeni przedstawiciele
wszystkich krajów biorących udział w Sympozjum.
Właściwe
pokazy
zainaugurował
zespół folklorystyczny
ze wsi Skoblevo
z barwną inscenizacją wesela '(zespół ten reprezentował
Bułgarię na światowym
kongresie folklorystycznym
w lipcu 1975 r. w Belgii). Pokazy odbywały się w miejskim parku na wzgórzu Kenana równocześnie na czterech estradach. Na pierwszej estradzie produkowały
się chóry, zespoły pieśni i tańca, na drugiej młodz:e-

319

Kronika

"Kukiery"

5.0\ve zespoły

na festiwalu

w Haskovie

artystyczne,
na trzeciej zespoły inscenizujące
obrzędy ludowe oraz
Llutentyczne stroje ludowe, na czwartej
artyści indywidualni
i zespoły
instrumentalne.
Ogółem w przeglądzie
wystąpiło
około 61 grup śpiewaczych,
39 chórów, 17
grup tanE'cznych, 11 grup instrumentalnych,
43 solistów instrumentalistów
oraz
50 śpiewaków. Ponadto wystąpiło 30 zespołów (w tym 2 fabryczne, 7 szkolnych,
1 zEspół Domu Dziecka i 20 z wiejskich domów kultury), które zainscenizowały
27 obrzędów i zwyczajów.
Ogółem wzięło udział 150 grup artystycznych,
120
indywidualnych
uczestników; razem w przeglądzie uczestniczyło ponad 3000 osób.
Dodatkową atrakcją przeglądu był udział zespołu domu kultury z Taszkentu
miasta zaprzyjaźnionego
z Haskovem.
To, co uderzało w przeglądzie,
który celowo nie jest nazywany
festiwalem,
było autentycznie
amatorskim
charakterem
występujących
zespołów. Nie było
też zorganizowanych
widowni. Publiczność
składająca
się zarówno z mieszkańców Haskcva, jak i mieszkańców wsi uczestniczących
w przeglądzie oraz z samych
wykonawców, obserwowała widowiska stojąc lub siedząc na trawie.
W pokazach, z wyjątkiem nielicznych zespołów szkolnych, uczestniczyli ludzie
różnego wieku i różnej profesji. Według informacji organizatorów,
praca zespołów
folklorystycznych
prowadzona
bywa samodzielnie
przez mieszkańców
wsi, bez
udziału specjalnych
instruktorów.
Stroje w większości pochodzą z zC'.sobów rodzinnych uczestników;
pracownicy
domów kultury, wywodzący się zresztą często
również z miejscowego środowiska, pomagają jedynie w organizacji pracy.

320

KI'onika

Analizując zakres produkcji artystycznych
należy zwrócić uwagę na przewagę
wyst;::pów wokalnych oraz bardzo rozbudowany dział inscenizacji obrzędów, w ktĆtrych troska inscenizatorów
skierowana
jest głównie na wierne odtworzenie
obrzędu, nie zaś na efekt inscenizacji.
Bronisława

MIĘDZYNARODOWA

KONFERENCJA
W SPRAWIE
RYBOŁOWSTWA W BAJA

Jaworska

TRADYCYJNEGO

Pierwsza europejska konferencja
na temat ludowego rybołówstwa została zorganizowana z końcem 1972 r. w Toruniu i zakończyła się praktycznym
pokazem
w Gdańsku
i na Helu. Druga tego rodzaju konferencja
obradowała
w dniach
27-30 czerwca 1974 r. na Węgrzech w miejscowości Baja, na zaproszenie Węgierskiego Towarzystwa
Etnograficznego
oraz Zarządu miasta i miejscowego Istvan
Tiirr Muzeum. Uczestniczyło w niej 26 naukowców z 8 krajów: Austrii, Czechosłowacji, Estońskiej SSR, Francji, Polski, Republiki Federalnej
Niemiec, Rumunii
i Węgier.
Zarówno władze miejskie, jak też tamtejsze Muzeum i Spółdzielnia Rybacka
"Nowe Zycie", zadbały gorliwie o to, by uprzyjemnić
uczestnikom pobyt i pracę
w Baja. M. in. umożliwiono naukowcom
udział w szeregu spotka!l i widowisk
urządzanych
w ramach imprez, zwanych "Lato w Baja 74" i przyjęto ich z iście
madziarską gościn nością.
Na 4-dniowej
konferencji
wygłoszono
ogółem 13 interesujących
referatów,
którE: były później żywo dyskutowane.
Jako oficjalny język konferencyjny
przyjęto niemiecki, ale posługiwano się też angielskim i francuskim
dla wyjaśnienia
pewnych zagadnień specjalistycznych.
A oto tematy referatów:
M. Znamierowska-PrufIerowa
(Polska), Umriss der
lraditionellen

Fischerei

in

Polen

und

Beachtung

betreffs

ihrer

Dokumentation,

(Zarys tradycyjnego rybołówstwa
w Polsce i uwagi dotyczące dokumentacji,
systematyki
narzędzi rybackich oraz rybackiego atlasu etnograficznego);
Andres v. Brandt (RFN),
Zur fischereiłichen
Fangtechnik
(Uwagi o rybackiej technice łowieckiej); Zygmunt
Kłodnicki (Polska), Verbreitung
der volkstiimlichen
Fischereigeriite
in Polen. Ein
kartographischer
Versuch (Rozprzestrzenienie
ludowych narzędzi rybackich w Polsce. Próba kartograficzna);
Jeno Barabas (Węgry), Uber das Problem des Fischereiatlas
(Uwagi do problemu atlasu rybackiego);
Bertalan Andr.asfalvy (Węgry),
Wassernutzung
im Uberschwemmungsgebiet
der Donau vor den Gewiisserregulierungen (Wykorzystanie
wód na terenach zalewowych Dunaju przed regulacją wodną); Ede Solymos (Węgry), Die Sildslavischen
Einfliisse
aUf die ungarische
Donaujischerei
(południowosłowiańskie
wpływy na węgierskie rybołówstwo na Dunaju);
Ileana Diaconescu (Rumunia), Methoden
und Geriite
der volkstilmlich
biiuerlichen
Fischerei
im Siidwesten
Rumiiniens
(Metody i narzędzia ludowo-chłopskiego
rybołówstwa w południowo-zachodniej
Rumunii); Jifi Andreska (CSSR), Archeologische
Funde von Fischereigerdten
in Mikulcice
in der CSSR (Archeologiczne
znaleziska
narzędzi
rybackich
w Mikulczycach
w Czechosłowacji);
Karoly Ga<i.l (Austria),
Der Stand
und die Zielsetzung
der Volksfischereiforschung
in Osterreich
(Stan
Systematik

der

Geriite

und

des

ethnographischen

Fischereiatlas

321

Kronika

i cele badań
Zur

nad rybołówstwem

Erforschung

łówstwem
Museen

der

ludowym

volkstUmtichen

w Austrii);

Fischerei

in

Arved
Estland

Luts (Estońska
(Badania
nad

SSR),
rybo-

ludowym

zu Gdańsk

ska (Polska), Zur

w Estonii); Longin Malicki (polska), Fischereigeriite
in den
(Narzędzia rybackie w muzeach gdańskich);
Jadwiga KucharProblematik
aer Fischereigesellschajt
im Ostseeraum. Eini.ge Be-

merkungen
zur vergleichenden
Forschung
der okonomisch-sozialen
Position
Fischer
(Problematyka
społeczności
rybackiej
w obszarze bałtyckim.
Uwagi

der

do
badan porównawczych
pozycji ekonomiczno-społecznej
rybaków);
Aliette Geisdoerfef (Francja), Traditions
francaises
des techniques
de peche au Quebec (Tradycje francuskie w rybołówczej technice w Quebec).
Wspomniałem
już, że obradom towarzyszyły
różne imprezy i spotkania.
Po
zakończeniu obrad w pierwszym
dniu zwiedzono nowo otwartą, bardzo starannie
i estetycznie
urządzoną
wystawę
pt. "Rybołówstwo
na Dunaju",
mieszczącą się
w miejscowym Muzeum ,(dyr. Ede Solymos).
Drugiego dnia przed obradami zorganizowano
uczestnikom
wyprawę
statkiem
do stanicy rybackiej leżącej przy odnodze Dunaju, zwanej Rezet. Tu zademonstrowano wielce ciekawe sposoby tradycyjnego
połowu ryb (nadstawkami
koszowymi,
zarzutnią
itp.). Z kolei spożyto w naddunajskiej
gospodzie słynną z tradycji,
ostro paprykowaną
zupę rybną.
Trzeciego dnia do południa
zaproszono
uczestników
konferencji
do udziału
w uroczystym posiedzeniu "Krajowej
Rady Rybackiej", odbytym w ratuszu z okazji
"Dnia Rybaka". Przedstawiono
tu dwa inauguracyjne
referaty
dotyczące gospodarki rybnej: 100 lat istnienia rybactwa
węgierskiego
(dr Laslo Nagy) i Zagadnienie
rozwoju
rybołówstwa
węgierskiego
i jego rodzime
możliwości
(dr Lajos
Dobrai). Następnie
odbyło się przyjęcie. Wieczorem uczestnicy
konferencji
obejrzeli atrakcyjne
występy
Ludowego
Zespołu Tanecznego
"Budapest".
Wreszcie ostatniego
dnia wieczorem
odbył się nastrojowy
występ muzyczny
Chóru i Orkiestry z Baja na uroczym dziedzińcu ratuszowym.
W końcowej fazie konferencji
zgłoszono wniosek
(doc. Jeno Barabas),
aby
w rezultacie
tego spotkania
powołać do życia organizację
badawczą
dla europejskiego rybołówstwa
tradycyjnego
i zaproponowano
równocześnie
skład Komitetu Organizacyjnego,
który po dyskusji uformował
się ostatecznie
następująco:
przewodnicząca
- Maria Znamierowska-Prufferowa
(PoIska), sekretarz
Karoly
Gaal (Austria), członkowie
Arved Luts (Estońska .sSR), Andres
v. Brandt
(RFN), Aliettte Geisdoerfer(Francja).
Powołano też następujące grupy:
Komitet Krajowy:
Karoly Gaal, Jifi Andreska,
Aliette
Geisdoerfer,
Maria
Znamierowska-Priifferowa,
Andres v. Brandt,
Ileana Diaconescu,
Ede Solymos,
Arved Luts.
Grupa robceza dla terminologii i klasyfikacji:
kierownik - Andres v. Brandt,
członkowie - M. Znamierowska-Prilfferowa,
L Diaconescu, Arved Luts.
Grupa robocza dla spraw Atlasu Rybołówstwa:
kierownik - Zygmunt Kłodnicki, członkowie - Aliette Geisdoerfer i Jeno Barabas.
W konkluzji
stwierdzono
konieczność
rychłego
wzmożenia
badań
rybołówstwa w ramach etnografii europejskiej.
Aby ten cel osiągnąć trzeba skoordynować
prace regionalnych
badaczy w zorganizowaną
współpracę
ogólnoeuropejską.
Podkreślono też ogromną wagę, jaką odgrywają międzynarodowe
konferencje
umożliwiające rzeczową dyskusję i krytykę.
W końcu przedłożono,
uzupełniono
i przyjęto
następującą
rezolucję:
Po
pierwszej
konferencji
rybackiej
w Toruniu
i drugiej
w Baja, które posiadały
21 -

Lud,

tom LX

322

Kronika

charakter europejski, stwierdza się, że istotnym celem tych spotkań było powołanie
europejskiej
wspólnoty badawczej dla tradycyjnego
rybołówstwa;
leży to w interesie sensownych badań nad rybołówstwem
ludowym. Okazało się konieczne powołanie stałego organu o możliwie małym składzie, który by podjął się koordynacji badań rybackich w różnych krajach europejskich.
Dalszym zadaniem Komitetu będzie rozszerzenie i przyspieszenie
współpracy z tymi krajami europejskimi, które nie były reprezentowane
na konferencjach
(np. Dania, Finlandia,
Szwecja i in.). Każdy kraj członkowski powinien wysyłać swojego przedstawiciela
jako łącznika na konferencje ogólnoeuropejskiego
Komitetu. Zadaniem tego przedstawiciela
będzie koordynacja
prac badawczych
w swoim macierzystym
kraju.
Jest pożądane, aby dla omówienia problemów i zadań badawczych urządzać co
dwa, trzy lata konferencje w coraz to innym kraju. Na tych spotkaniach omawiano
by osiągnięte postępy w badaniach
i opracowywano
co ważniejsze ponadregionalne (ogólne) problemy.
Na konferencji
w Baja wyłoniły się także inne zasadnicze postulaty:
l) Konieczność zestawienia przez krajowych przedstawicieli
narodowych bibliografii rybackich
(ze szczególnym uwzględnieniem
nowości wydawniczych).
Obok
oryginalnych tytułów należy podawać w klamrach ich tłumaczenie w języku niemieckim. Bibliografię wysyłać do centrali wiedeńskiej.
2) Uznano za bezwzględną
konieczność
ujednolicenia
terminologii,
jak też
opracowanie
ogólnie przyjętej
klasyfikacji
narzędzi
rybackich
i pomocniczych.
W tym celu wyłoniono osobną grupę roboczą·
3) Kwintesencję
badań stanowić będzie ostatecznie
Atlas Rybacki.
4) Należy dążyć do zorganizowania
w poszczególnych krajach akcji ochrony
zabytków rybołówstwa,
ponieważ giną one zastraszająco
szybko w sposób naturalr.y. Najlepszą formą ochrony będzie tworzenie skansenów rybackich, a także
zachowanie "in situ" budownictwa
rybackiego łącznie z narzędziami.
5) Jako centralę
dokumentacji
przewiduje
się Wiedeń dogodny punkt
w Europie środko·wej. Nazwa centrali brzmi: Forschungsorganisation
fur
europiiische
traditionelle
Fischerei
,(Organizacja badawcza dla tradycyj nego rybołówstwa europejskiego).
Jej siedzibą będzie: Institut
fur Volkskunde
der Universitiit
Wien, Hanuschgasse
3. Korespondencję
postanawia
się prowadzić głównie w języku niemieckim lub angielskim. Oficjalnym językiem porozumiewawczym
będzie
niemiecki.
6) Ponieważ w konferencji
brali udział przedstawiciele
jedynie 8 krajów,
jest zrozumiałe,
że wJ'brany Komitet Krajowy
należy uważać za tymczasowy
iw
odpowiednim czasie wypadnie go uzupełnić o dalszych członków.
7) Co się tyczy dokumentacji
konferencji
w Baja dyrektor
tamtejszego
Muzeum, dr Ede Solymos, zobowiązuje się dołożyć starań około przygotowania
i wydania wygłoszonych
referatów w odpowiedniej publikacji. Jednak z powodu
ograniczeń wydawniczych,
obfite plony materiałów
ilustracyjnych
będą musiały
być znacznie zmniejszone do druku.
Longin

Ma,licki

323

Kronika

OGÓLNOPOLSKIE

SEMINARIUM POSWIĘCONE
STROJU LUDOWEGO

ZAGADNIENIOM

W dniach 9-10 listopada 1974 r. odbyło się w Krakowie ogólnopolskie Seminarium poświęcone zagadnieniom
polskiego stroju ludowego. Seminarium
zorganizował Krakowski
Oddział Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego
przy współudziale Muzeum Etnograficznego
w Krakowie. Obrady toczyły się w sali konferencyjnej
Muzeum, gdzie też zorganizowano
małą wystawę
strojów ludowych
(~ukmany, gorsety z różnych regionów), które obrazowały bogactwo form i zdobień. Wszystkie eksponowane części ubiorów pochodziły z kolekcji Muzeum Etnograficznego w Krakowie.
W Seminarium
wzięło udział ponad 50 osób zajmujących
się strojem, a reprezentujących
różne placówki naukowe z terenu całej Polski: katedry i instytuty uczelniane, placówki naukowo-badawcze
PAN, muzea (należy zaznaczyć, że
muzea były reprezentowane
naj liczniej : z Bielska-Białej,
Bytomia,
Cieszyna,
Częstochowy, Hrubieszowa,
Jasła, Kolbuszowej,
Krakowa,
Leszna, Lublina, Łańcuta, Łodzi, Nowego Sącza, Olsztyna, Poznania, Rzeszowa, Tomaszowa Mazowieckiego, Torunia, Warszawy, Wrocławia, Zielonej Góry i in.). W obradach
wzięli
także udział goście z zagranicy: doc. dr J. Podolak z CSSR i mgr B. Schone z NRD.
Zebranych w pierwszym
dniu obrad powitał w imieniu Muzeum dyrektor,
mgr E. Waligóra. Otwarcia obrad dokonała dr A. Kowalska-Lewicka,
która przeKodniczyła sesji przedpołudniowej.
Posiedzenie przedpołudniowe
w programie
swoim zaWierało cztery referaty:
mgr K. Hermanowicz-Nowak
(Kraków) mówiła na temat stanu badań nad strojem ludowym w Polsce; dr B. Bazielich (Bytom) - o współczesnych
aspektach
badatl nad strojem ludowym;
prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa
(Warszawa)
wystąpiła z referatem
pt. Strój ludowy
jako wyraz pozycji społecznej, poziomu
produkcji
i upodobań estetycznych
chłopów;
mgr H. Szewczykowa
(Kraków) a tezauryzacji stroju ludowego (zob. informację na s. 330).
W dyskusji nad referatami
głos zabrali:
prof. dr A. Kutrzeba-Pojnarowa,
prof. dr R. Reinfuss, doc. dr J. Podolak, doc. dr B. Jaworska,
dr A. Kowalska-Lewicka, dr J. Kamocki, dr B. Kołodziejska,
mgr A. Błachowski, mgr M. Jastrzębska. Dyskutanci
wskazali m. in. na konieczność
wznowienia
akcji wydawania
następnych
zeszytów serii Atlas Polskich
Strojów
Ludowych,
a także
opracowania
nieopublikowanych
materiałów
archiwalnych,
jakie
znajdują
się
w posiadaniu poszczególnych muzeów i instytutów,
oraz opracowania
eksponatów
muzealnych, które należałoby szerzej wykorzystywać
w pracach typU monograficznego i syntetycznego, a do których dostęp jest bardzo utrudniony. Mgr A. Błachowski wystąpił z wnioskiem o podjęcie przez PTL akcji wydawania
sukcesywnie opracowanych
przez poszczególne instytucje
indeksów, które zawierałyby
krótkie metryki eksponatów
muzealnych,
zbiorów archiwalnych,
ikonograficznych
i in. Doc. dr J. Podolak
w swojej wypowiedzi
stwierdził, że strój na terenie
Polski jest stosunkowo dobrze przebadany,
wydano na ten temat wiele interesujących pOZYCJii że należałoby włączyć. strój do tematów opracowywanych
przez
PQ}ski Atlas Etnograficzny.
Mapy dotyczące stroju ludowego w Polsce winny
wejść w całości do Atlasu Etnograficznego
Europy, co umożliwiłoby
dokonanie
porównań na szerszą skalę.
Obradom popołudniowym
przewodniczyła
prof. dr A. Kutrzeba-Pajnarowa.
Wygłoszono cztery referaty: prof. dr L Turnau (Warszawa) - o wpływie odzieży
szlacheckiej i mieszczańskiej
na polski ubiór ludowy XV-XIX wieku; dr J. Ka-

324

Kronika

mocki (Kraków) - o wpływie mundurów wojskowych na strój ludowy; mgr B. Poloczkowa (Cieszyn) - zajęła się wpływem przebiegu granic politycznych na kształtowanie się ubioru na wsi (za przykład posłużył jej Sląsk Cieszyński w XX wieku); dr B. Kołodziejska
(Zielona Góra) - strój współczesnych mieszkańców Ziemi
Lubuskiej
jako wyznacznik
ich dawniejszych
przynależności
regionalnych.
Po wyczerpaniu
planu obrad dnia pierwszego, nastąpiło zebranie towarzyskie
wszystkich uczestników sesji.
Obradom w następnym
dniu przewodniczyła
prof. dr 1. Turnau. Z planowanych na ten dzień siedmiu referatów
wygłoszono sześć I(odwołany został referat
dra J. Dekowskiego
z Łodzi nt. wyszyć literowych
i wyrazowych
na odzieży
ludowej w Polsce środkowej);
mgr A. Tyszko (Kraków) - Grafika
polska XIX
wieku
jako źródło
do badań nad strojem
ludowym
(referat bogato ilustrowany
przeźroczami).
Bezpośrednio po tym referacie odbyła się dyskusja nad wystąpieniami w przedpołudniowej
sesji dnia poprzedniego i nad referatem
mgr A. Tyszkowej. Poruszono szereg zagadnień teoretycznych
związanych z referatami.
Zwrócono też uwagę na zagadnienia
praktyczne,
jak np. wielkie
zapotrzebowanie
zespołów ludowych na autentyczne
stroje ludowe (które, niestety, bardzo często
odbiegają od ubiorów znanych na tym terenie i noszonych dawniej) oraz na nie
zawsze zgodną z instrukcjami
etnografów-rzeczoznawców
działalność
spółdzielni
wykonujących
stroje na zamówienie
zespołów; wysunięto wniosek o zwiększenie
nadzoru etnograficznego nad produkcją spółdzielni.
Dyskusja zamknęła cykl referatów
problemowych.
Wygłoszono dalszych pięć
referatów;
mgr A. Błachowski
(Toruń) o badaniach
nad strojami niektórych
regionów Mazowsza (ilustrując
swoją wypowiedź
przeźroczami
przedstawił
problematykę
badań pasiaków ludowych i ich zróżnicowania);
mgr H. Mikułowska
(Toruń) - strój kujawski
widziany obecnie przez autorkę w 25 lat po opracowaniu kujawskiego
zeszytu Atlasu Polskich
Strojów
Ludowych
(autorka zeszytu
uczuliła słuchaczy na konieczność weryfikacji
materiałów
terenowych;
błędy popełnione w opracowaniu
zostają z czasem przeniesione
wtórnie na wieś poprzez
ubiór zespołów regionalnych
korzystających
z publikacji);
mgr S. Lew (KolbuBzowa) Strój
przemysko-jarosławski;
mgr G. Tkaczyk (Warszawa) Strój
ludowy w powiecie siedLeckim w woj. warszawskim;
mgr H. Łoś (Częstochowa) Stan

badań nad strojem

ludowym

w regionie

częstochowskim.

W czasie krótkiej dyskusji kończącej obrady dr A. Kowalska-Lewicka
przekazała zebranym
wypowiedź
prezesa
"Cepelii", mgra T. Więckowskiego,
który
w imieniu CPLiA zgłosił zamiar sfinansowania
kosztów wydania następnych
zeszytów Atlasu Polskich
Strojów
Ludowych,
co zostało przyjęte przez zebranych
z aplauzem.
Krakowskie
Seminarium
było pierwszym
tego rodzaju
spotkaniem
badaczy
stroju ludowego z tęrenu całej Polski. Umożliwiło ono nie tylko zreferowanie
szeregu zupełnie nowych zagadnień związanych ze strojem ludowym, ale i przedyskutowanie
tych zagadnień
w gronie osób, które mogły tu przedstawić
swój
punkt widzenia, uwagi i wnioski. Duża frekwencja
i nakreślona
wyżej "reprezentatywność"
uczestników
świadczą o uwadze, z jaką instytucje
i placówki delegujące swych pracowników
na obrady odnoszą się do tego rodzaju spotkań.
Niewątpliwie
seminaria
dotyczące stroju ludowego są potrzebne
i owocne i powinny stać się stałym programem
działalności
środowiska
krakowskiego.
Wygłoszone referaty
zostaną opublikowane
w "Polskiej .sztuce Ludowej".
Krystyna

Hermanowicz-Nowak

Kronika

DLA UCZCZENIA

325

SESJA NAUKOWA
100 ROCZNICY POBYTU OSKARA KOLBERGA
NA POMORZU

W dniu 20 października
1975 r. odbyła się w Gdańsku jednodniowa
Sesja
naukowa poświęcona
uczczeniu 100 rocznicy pobytu O. Kolberga
na Pomorzu.
Sesja została zorganizowana
z inicjatywy
znanego muzykologa i pedagoga gdańskiego, prof. Romana Heisinga, przez Wojewódzki Ośrodek Kultury w Gdańsku
(dyrektor mgr Józef Obszański) oraz Wydział Kultury
i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego i Wojewódzką Radę Stowarzyszeń
Społeczno-Kulturalnych
w Gdańsku
przy bliskiej współpracy
i konsultacji
naukowej
wybitnego regionalisty
pomor~kiego, prof. dra Andrzeja Bukowskiego.
Sesję poprzedziło otwarcie w gmachu obrad okolicznościowej
wystawy
dzieł
O. Kolberga oraz kaszubskiej
sztuki ludowej. W uroczystości tej, jak i w obradach, uczestniczyli
przedstawiciele
władz politycznych
i kulturalnych
Gdańska.
Obrady odbyły się we wspaniałej
Sali Mieszczańskiej
Ratusza Staromiejskiego przy ul. Korzennej 33135, będącego siedzibą Wojewódzkiego
Ośrodka Kultury.
Wygłoszono 6 referatów: mgr Elźbieta Miller (Poznań), Literatura
ludowa w zbiorach Oskara Kolberga;
mgr Medard Tarko (Poznań), Badania
Oskara
Kolberga
'lia Pomorzu;
prof. dr Andrzej Bukowski (Gdańsk), Folklorystyka
Pomorza
Gdańskiego (Prus Zachodnich)
za czasów Oskara Kolberga;
dr Edward Breza (Gdańsk),
O pomorskich
dialektyzmach
u Oskara Kolberga;
dr Bogusław Linette (Poznań),
Oskar Kolberg
dokumentator
pieśni
ludowej;
doc. dr Antoni
Poszow'3ki
(Gdańsk), Folkloj'
kaszubski
w twórczości
kompozytorów
gdańskich.
W referatach
przedstawiono
zarówno regionalny,
jak i ogólnopolski dorobek
Kolberga, znaczenie zbioru dla rozwoju nauki i kultury, siłę inspiratorską
w aktualnej twórczości artystycznej,
metody pracy Kolberga i inne zagadnienia.
Dyskusja, w której wypowiedzieli
się liczni działacze regionalni
oraz pracownicy naukowi (m. in. doc. dr Zygmunt Zagórski z UAM w Poznaniu, który
jako w'3półredaktor materiałów
językowych w tomie 39 Dzieł wszystkich
O. Kolberga Pomorze podkreślił znaczenie dorobku kolbergowskiego
dla polskich i słowiańskich badań językoznawczych),
wykazała zainteresowanie
róźnych środowisk
dziełami Kolberga i wydaniem całej jego spuścizny w ramach Dziel wszystkich.
Zain teresowanie
to wiąźe się z dąźeniem poszczególnych
środowisk do wszechstronnego wykorzystania
zapisów kolbergowskich
folkloru kaszubskiego,
jak też
materiałów etnograficznych
z innych regionów, w kształtowaniu
uczuć patriotycznych i postaw obywatelskich, w rozwijaniu form i pogłębianiu treści współczesnego
źycia kulturalnego
jednostek i zbiorowości. (Referaty i dyskusja zostaną opublikowane).
Uczestnicy Sesji uchwalili szereg praktycznych
wniosków. M. in. postanowiono
\\. szerszym niź dotychczas stopniu udostępniać
ogółowi folklor tradycyjny
w po;:taci nowych opracowań źródłowych,
a jednocześnie
coraz bardziej popularyzować współczesny folklor kaszubski i marynistyczny.
Postanowiono
takźe utworzyć
w Gdańsku centrum o charakterze
badawczo-popularyzatorskim
w zakresie folkloru, ufundować tablice pamiątkowe
w Sopocie i Gdańsku dla uczczenia pobytu
Kolberga w tych miejscowościach
w 1875 r., ustanowić
doroczną nagrodę
dla
działaczy i twórców w zakresie folkloru, organizować
coroczne spotkania
popularnonaukowe i in.
Sesja zakończyła się występem zespołów folklorystycznych
"Kaszuby" z Kartuz i "Kociewie" ze Starogardu,
który odbył się w Sali Koncertowej
Szkoły Mu-

326

Kronika

zycznej w Gdańsku. Poziom artystyczny
i spory jeszcze ładunek autentyczności
reprezentowanego
folkloru
dostarczył
prawdziwych
wzruszeń,
toteż artyści obu
zespołów spotkali się z serdecznym przyjęciem widowni.
Gdańska
Sesja naukowa
była imprezą bardzo pożyteczną
i zasługującą
na
upowszechnienie.
Medard

FILATELISTYCZNE

ZBIERACTWO

O TEMATYCE

Tarko

ETNOGRAFICZNEJ

Zorganizowany
przez Polski Związek Filatelistów
w 1974 r. klub filatelistyczny pod nazwą "Folklor-Etnografia"
(adres zob. na s. 76) jest pierwszym tego
rodzaju
klubem w świecie. Działa on pod fachowym
patronatem
Państwowego
Muzeum Etnograficznego
w Warszawie,
gdzie bywają
eksponowane
fragmenty
zbiorów filatelistycznych
poszczególnych
członków Klubu. Zadaniem
Klubu jest
organizowanie
wymiany
doświadczeń
i wymiany
filatelistycznej
oraz przygotowywanie otwarcia w najbliższej przyszłośCi specjalistycznej
wystawy filatelistycznej a tematyce
etoograficznej.
Jak wiadomo, zbieractwo etnograficznych
znaków pocztowych nie jest jeszcze
w świecie popularne. Nie jest też ono zbyt popularne i w naszym kraju, jednakże
nie zraża to polskich filatelistów,
wprost przeciwnie, jest zachętą do kolekcjonowania zbiorów, albowiem łatwiej jest zebrać znaki pocztowe teraz, gdy istnieje
mniejsze zainteresowanie
tematem. A jest co kolekcjonować.
W okresie powojennym w większości krajów tematyka
etnograficzna
bywa coraz szerzej wykorzystywana
w wydawanych
znakach
pocztowych,
tj. na znaczkach,
na kartkach
i kopertach
pocztowych
(tzw. całostki), na pocztowych stemplach
okolicznościowych wydawanych
z okazji festiwali folkloru itd. Szacuje się, że zbiór wszystkich tych wydań przekroczyłby już 100000 egzemplarzy.
Ponieważ
zbyt trudne
byłoby zebranie
wszystkich
tych znaków, filateliści
ograniczają
się do zbierania okazów w ramach pod tematów etnograficznych,
np.
stroje ludowe, sztuka ludowa, muzyka i tańce ludowe, budownictwo
ludowe, legendy i zwyczaje, bajki, baśnie ludowe itp., lub ograniczają
się do zbierania
znaków pocztowych dotyczących tematyki etnograficznej
niektórych
regionów. Filatelistyka
tematyczna
jest nowoczesną
metodą
zbierania
znaków pocztowych,
metodą bardziej popularną
i mniej kosztowną od tradycyjnej
filatelistyki.
Z tych
względów
zasługuje
ona w pełni na popularyzację
wśród polskich etnografów
oraz sympatyków etnografii.
Jak wiemy, z uwagi na ograniczone
możliwości praktyczne
(np. z braku
miejsca w mieszkaniu) zbieractwo znaków pocztowych jest dla wielu osób łatwiejsze od kolekcjonowania
oryginalnych
obiektów etnograficznych,
toteż zbiór znaków pocztowych jest swego rodzaju miniaturowym
muzeum reprodukcji
o tematyce etnograficznej.
Muzeum takie posiada olbrzymie walory naukowo-poznawcze. Poszczególne znaki pocztowe winny być w sposób encyklopedyczny
objaśnione
na kartach
albumowych
prezentowanych
na wystawach
filatelistycznych;
wymaga to oczywiście żmudnych
studiów i badań. Bogactwo egzotycznych
obiektów etnograficznych
w miniaturowych
reprodukcjach
na znakach
pocztowych
jest bowiem tak duże, że nie tylko wywołuje
podziw wśród etnografów,
ale
spra"via im niekiedy, a zwłaszcza filatelistom,
którzy nie są etnografami,
sporo

32'1

Kronika

trildności przy opracowywaniu
owych objaśnień. Znaki pocztowe poprzez roznorodność tematyki etnograficznej
mogą więc inspirować
do bardzo interesujących
badar'1 i poszukiwań.
W imieniu Klubu zwracam się z apelem do etnografów
i sympatyków
etnografii, aby rozważyli możliwość udziału w pracach Klubu "Folklor-Etnografia",
oczywiście o ile zamierzają
zająć się również kolekcjonowaniem
znaków pocztowych o tej tematyce. Uczestnictwo
w Klubie jest związane z wpłaceniem
raz
w roku kwoty 30 zł. Klub wysyła do swych członków materiały
informacyjne
oraz różne porady i opinie.
Zbigniew
Ładoś

KONFERENCJE,

ZJAZDY

I INNE

SPOTKANIA
W 1974 R.

Z UDZIAŁEM

ETNOGRAFOW

V E t n o g r a f i c z n e S e m i n a r i u m A m e ryk a n i s t y c z n e (Poznań.
19-20 IV) Organizatorzy:
Zarząd Sekcji Amerykanistycznej
PTL, Pracownia Etnografii IHKM PAN w Poznaniu,
Oddział PTL w Poznaniu. Referaty;
M. Frankowska, Elementy
świeckie
i sakralne i ich rola w kształtowaniu
się ośrodków
urbanistycznych
na terenie
Mezoameryki,
P. Brykczyński,
Spoleczna
Tala 01meckich
ośrodków
budownictwa
monumentalnego,
A. Macierewicz,
Miasto
inkaskie jako ośrodek władzy, M. Maradowska,
Rola czynników
zewnętrznych
w ksztaŁ·
towaniu
się instytucji
wodzowstwa
u Araukanów,
M. Posem-Zielińska
i A. Posern-Zieliilski,
Przywódca
charyzmatyczny
w indiańskich
ruchach
Ameryki
PółTiocnej i Południowej,
B. Walendowska,
Przywódca
sakralny
i jego społeczna
rola w kręgu antylskim,
J. Szemiński, Tupac Amaru
ostatni
władca
Inków
i pierwszy
przywódca
chłopów,
Z. M. Kowalewski,
Radykalny
przywódca
chłopski we wspóŁczesnej

Ameryce

Łacińskiej.

S e s j a n a u k o waz
o k a z j i 90 - t e j r o c z n i c y u r o d z i n B r o n is ł a waM
a l i n o w s k i e g o (Warszawa, 26 IV) Organizatorzy:
Instytut
Socjelogii U. W., Katedra
Etnografii
U. W., Studium
Afrykanistyczne
U. W. Referaty: Andrzej Waligórski, Bronisław
Malinowski
twórca
empirycznej
etnologii;
Zofia Sokolewicz, Naukowa teoria kultury
w etnologii.
Na zakończenie sesji odbył się pokaz filmów Stanisława
Szwarc-Bronikowskiego z cyklu "Sladami Bronisława
Malinowskiego",
ze słowem wstępnym
autora filmów.
S e s j a n a u k o w a pt. "Z y g m u n t G l o g e r b a d a c z p r z e s z łoś c i
z i e m i o j c z y s t e j" (Łomża, 25-26 V) Organizatorzy:
Powiatowa
i Miejska
Biblioteka Publiczna w Łomży, Urząd Powiatowy
w Łomży, Towarzystwo
Literackie im. A. Mickiewicza Oddział w Łomży, Towarzystwo
Kultury Języka Oddział w Łomży, Polskie Towarzystwo
Historyczne Oddział w Łomży, Towarzystwo
Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej
Zarząd Główny w Warszawie,
Powiatowa
Biblioteka Pedagogiczna
w ł,omży, Muzeum Kurpiowskie
w Łomży, Szkoła Muzyczna
pien\'szego stopnia w Łomży. Referaty:
Julian Krzyżanowski,
Encyklopedia
Glogem, Anna Kutrzeba-Pojnarowa,
Zasługi
Zygmunta
Glogera
w dziedzinie
etnografii,
Adam Dobroński. Zygmunt
Gloger -- historyk,
Renata Zurkowa, Zygmunt
GInger w Krakowie,
Aleksander
Antoniuk,
Zygmunt
Gloger
jako
kolekcjoner,

328

KI'ontka

Teresa Komorowska,
ner, Badania
kraju

Wiesława
WerBabicz, Wykorzystanie
dorobku
Zygmunta
Glogera
przez współczesną
mu geografię,
Hanna Muszyńska-Hoffmanowa,
Zygmunt
Gloger
a współczesność,
Jadwiga
Chludzińska-Swiątecka,
Łomżyński

Zespól

Zygmunt

Gloger

w

przedglogerowskim,

okresie'

Gwaroznawczy

w

-

zaslużony

hołdzie

folklorysta,

Józef

Zygmuntowi

Gloqerowi.

VI S e m i n a r i u m n a u k o we
p o ś w i ę c o n e p r o b l e m a t y c e g m in y (Waszeta k. Olsztyna,
6-8 VI). Organizatorzy:
Ośrodek
Badań Naukowych
im. W. Kętrzyńskiego
Pracownia
Badań nad Współczesnością,
Komisja Etnograficzno-Socjologiczna
w Olsztynie. Referaty:
Józef Burszta, Wprowadzenie,
Wacław
Piotrowski,
Procesy
kształtowania
się ponadlokalnej
społeczności
gminy,
Dyzma
Gałaj, IRWiR-u
koncepcja
badań nad gminą, Henryk Dąbrowski,
Społeczna
i gospodarcza
funkcja
ośrodków
gminnych
w warunkach
woj. olsztyńskiego,
Jar. Jogusiak, Miejsce
i rola wsi gminnej
w układze
osadniczym
gminy
(komur:ikat).
Paweł Starosta,
Integracyjne
funkcje
bieżących
planów
społeczno-gospodarczych
w gminie (komunikat),
Andrzej Pilichowski,
Organizacyjne
i społeczne problemy
wdrażania
gminnego
systemu
władzy
i .administracji
(komunikat),
lVIarian Świetlik, Gminna
służba rolna
w kształtującYm
się systemie zarządzania
rolnictwem
(komunikat),
Elżbieta
Ofierska,
Usługi
produkcyjne
rolnictwa
w gminie
(komunikat), Mikołaj Latuch,
Zróżnicowanie
demograficzne
mieszkai!ców
gminy
u:oj.
olsztyńskiego
w 1970 r., Alicja
Kusztal, Gminna
szkoła zbiorcza.
Program
przeobrażeń szkolnictwa
wiejskiego
województwa
olsztyńskiego
w 1970 r., Anna .szyfer, Procesy urbanizacji
kultury
w obrębie
gminy,
Marian Filipkowski,
Fl:nkcja
i działalność
bibliotek
gminnych
(komunikat),
Zbigniew Strzelecki, Kierunki
zmian
w strukturze
demograficznej
ludności
wsi z podkre,~leniem
Olsztyńskiego
(komunikat), Jerzy Suchta,
Problemy
przyszłości
ośrodków
gminnych,
Bolesław :Vlaj,
Modelowe
hipotezy
rozwoju
ludności
gminy i jej ośrodka, Eugenia Łysiowa, Koncepcja

gminnego

ośrodka

kultury.

S y m p o z j u m pt. "F o l k lor
we
w s pół c z e s n y m ś w i e c l e
(Zielona Góra, 21 IX). Organizatorzy:
Ministerstwo
Kultury
i Sztuki, Wojewódzki
Dom Kultury
w Zielonej
Górze, Muzeum
Ziemi Lubuskiej
w Zielonej
Górze.
Referaty: Józef Burszta, Stan zachowania
folkloru
i formy
jego kultywacji
u: życiu współczesnym,
Grażyna Dąbrowska,
Folklor
autentyczny
a jego adaptacje
dla
potrzeb
scenicznych,
Franciszek
Bonus (Praga),
Adaptacja
folkloru
do potrzeb
scenicznych

w Czechosłowacji.

Sympozjum
zostało zorganizowane
z okazji VI Międzynarodowego
Festiwalu
Zespołów Pieśni i Tańca w Zielonej Górze. Uczestnikami
sympozjum byli obserwatorzy zaproszeni
na Festiwal z zagranicy, przedstawiciele
zespołów zainteresowani tematem
sympozjum,
instruktorzy
domów kultury
d.s. tańea i folkloru,
działacze
kulturalno-oświatowi,
dziennikarze
i inni zaproszeni
goście.
XLIX
wal n e
z g r o m a d z e n i e d e l e g a t ó w P o l s k i e g o T o \\' ar z y s t waL
u d o z n a w c z e g o (Warszawa 20-22 IX), Organizator:
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Referaty: J. Sz·czepai1ski, Kultura
ludowa w nauce i społeczeństwie,
A. Kutrzeba-Pojnarowa,
Osiągnięcia
etnografii
w 30-Leciu, J. K. Makulski, Dorobek i zadania muzeaLnictwa
etnograj:icznerJO w PoLsce Ludowej,
K. Zawistowicz-Adamska,
Treści
folkLorystyczne
we współczesnej
kulturzej
po! skiej.
T. Więekowski, Kontynuacja
i przeobrażenia
sztuki Ludowej w dziaLalności CJJLiA.
J. KriStek, Nove expozicie Etnografickeho
ustavu - Slovenskeho
Narodneho
[1,1!t,ea
v Martine. Koncepcia ci realizacia.
S e s j a n a u k o w a p o ś w i ę c o n a p a m i ę c i p r o f. K a z i m i e r z a M os z y ń s k i e g o (Kraków,
7 X). Organizatorzy:
Polska Akademia
Nauk Oddział

329

K1"Onika

w Krakowie Komisja Etnograficzna.
Referaty: Henryk Markiewicz, Otwarcie sesji,
Mieczysław Gładysz, Kazimierz
Moszyński
jako człowiek
i uczony, Jadwiga Klimaszewska, Kazimierz
Moszyński,
badacz i nauczyciel,
Milovan Gavazzi, Kazimierz Moszyński
a etnografia
Słowian
południowych,
Christo Vakarelski,
Znaczenie Kazimierza
Moszyńskiego
dla etnografii
Bułgarii,
Anna Kutrzeba-Pojnarowa,
Kazimierz
Moszyński
a polska etnografia,
Janusz Bohdanowicz, Kontynuacja
koncepcji
naukowych
Kazimierza
Moszyńskiego,
Polski
Atlas
Etnograficzny,
Maria
Znamierowska-Prufferowa,
Wkład
Kazimierza
Moszyńskiego
w rozwój
muzealnictwa
etnograficznego,
Leszek Dzięgiel, Zainteresowania
Kazimierza
Moszyńskiego ludam; pozaeuropejskimi,
Franciszek Sławski, Kazimierz
Moszyński
jako językoznau-'Ca. Jan Machnik, Szkoła Kazimierza
Moszyńskiego
a interpretacja
kultur
archeologicznych,
Zbigniew Biały, Kazimierz
Moszyński
jako
wychowawca
polskich

etnografów.

Naukowa
Sesja
Folklorystyczna
(Słupsk, 18-2·0 X). Organizatorzy:
Zarząd Główny i Oddział Słupski Towarzystwa
Literackiego
im. A. Mickiewicza,
Zakład Filologii Polskiej WSP, Słupskie Towarzystwo
Społeczno-Kulturalne.
Referaty: Julian Krzyżanowski, Zagajenie obrad, Maria Janion, Dwie wizje ludowości
romantycznej,
Elżbieta Piotrowska,
Przemiany
kulturalne
na Ziemi Koszalińskiej,
Andrzej Moni3k, Tradycyjna
kultura
ludowa
na wsi koszalińskiej,
Ludwik Przymusiński, Funkcja
wspóŁczesnego muzeum
na przykładzI'
Muzeum
Pomorza
Środkowego
w Słupsku,
Władysława
Romowa, Motywy
walk
o wyzwolenie
Ziemi
Koszalińskiej
w literaturze
pięknej,
Janina Wiertel, Poglądy estetyczne Kazimierza
Brodzińskiego
"I"Odowej,
sińskiego.

na

Alicja

rolę

folkloru

Wysokińska,

wschodniosłowiańskiego

w

polskiej

literaturze

Motywy

w

prozie

Adolfa

folklorystyczne

naDyga-

S y m p o z j u m pt. "P I' Z e m i a n y o b y c z a j o w e w e w s pół c z e s n e j
P o l s c e" (Warszawa, 22 X). Organizatorzy:
Zarząd Główny Krzewienia
Kultury
Swieckiej Komisja d.s. świeckiej obyczajowości i obrzędowości. Referaty: Marcin
Czerwiński, Obyczaje
a urbanizacja
w Polsce powojennej,
Kazimierz
Zygulski,
Przemiany
obyczajowe
a kultura
masowa,
Edward Ciupak, Kultura
obyczajowa
na tle przemian
religijnych
we współczesnej
Polsce, Krzysztof
Makuiski,
Rola
muzeów

etnograficznych

w

dokumentacji

przemian

obyczajów

współczesnych.

K o n f e r c n c j a p o ś w i ę c o n a w s pół p r a c y p l a c ó wek
e t n o g I' af i c z n y c h w b a d a n i a c h n a d k u l t u I' ą l u d o w ą K a I' p a t (Bukowina
Tatrzańska,
6-7 XI). Organizator:
Uniwersytet
Jagielloński,
Katedra
Etnografii
Słowian. Referaty: Jadwiga Klimaszewska,
Otwarcie
konferencji,
Jadwiga Klimaszewska, Karpaty
jako
region
kulturowy
w świetle
badań
atlasowych,
Roman
Reinfuss, Zagadnienie
wzajemnych
kontaktów
ludności
z obu stron Karpat,
Zbigniew Biały, Monografia
etnograficzna
Polskiego
Spisza, Czesław Robotycki,
Badania nad wybranymi
aspektami
moralności
i obyczaju
u górali
spiskich.
Adam
Bartosz, Cyganie na Polskim Spiszu, Małgorzata Maj, Skutki
ekonomiczno-kulturowe wędrówek
zarobkowych
górali
spiskich
,(komunikat), Barbara
Golda, Rola
literatury
ustnej
w życiu współczesnej
wsi Beskidu
Śląskiego,
Ryszard Kantor,
Badania funkcji
współczesnej
twórczości
ludowej
na Polskiej
Orawie
(komunikat),
Wanda Drabik, Funkcja
magii pasterskiej
na Polskim
Spiszu (komunikat),
Maria
Lipok, Niektóre
czynniki
kształtujące
więź społeczną wsi Beskidu
Śląskiego
(komunikat), Jan Bujak, Zagadnienie
współpracy
między
muzeami
karpackimi
i innymi

instytucjami.

330

Kronika

O g ól n o p o l s k i e s e m i n a r i u m nt. s t r o j u l u d o w e g o (Kraków,
9-10 XI). Organizator:
Polskie Towarzystwo
Ludoznawcze
Oddział w Krakowie
i Muzeum Etnograficzne
w Krakowie.
Referaty:
Krystyna
Hermanowicz-Nowak,
Stan
badań
nad
strojem
ludowym
w Polsce,
Barbara Bazielich, Współczesne
aspekty
badań nad strojem
ludowym,
Anna Kutrzeba-Pojnarowa,
Strój
ludowy
jako wyraz
pozycji
społecznej,
poziomu
produkcji
i upodobań estetycznych
chłopów, Halina Szewczyk, Tezauryzacja
stroju ludowego,
Irena Turnau, Wpływ odzieży szlacheckiej
i mieszczańskiej
na polski strój ludowy
XVII-XVIII
wieku, Janusz
Kamocki, Wpływ
mundurów
wojskowych
na strój
ludowy,
Barbara Poloczkowa,
Wpływ

przebiegu

kładzie

Śląska

czesnych

granic

politycznych

Cieszyńskiego

mieszkańców

Ziemi

na kształtowanie

XX wieku),

w

Lubuskiej

się ubioru

Barbara

jako

na wsi

Kołodziejska,

wyznacznik

ich

(na przy-

Strój

współ-

dawniejszej

przy-

Tyszko, Grafika
polska
XIX
w. jako źródło
do badań nad strojem
ludowym,
Jan Dekowski. Wyszycia
literowe
i wyrazowe
na odzieży
ludowej
w Polsce
środkowej,
Aleksander
Błachowski,
Zagadnienia
badań nad strojami
niektórych
regionów
Mazowsza,
Halina Mikułowska,
Stroje
kujau'skie
25 lat po opracowaniu
atlasu,
Stefan Lew, Strój przemysko-jarosławski, Genowefa
Tkaczyk, Strój ludowy
w powiecie
siedleckim
woj. warszawskim,
Henryk Łoś, Stan badań nad strojem ludOWym w regionie częstochowskim.
należności

regionalnej,

Aleksandra

S y m p o z j u m pt. "G ó r y w k u l t u r z e p o l s k i e j" '(Kraków, 9-10 XI).
Organizator:
Polskie Towarzystwo
Turystyczno-Krajoznawcze
Zarząd Głowny, Komisja Turystyki
Górskiej. Referaty:
Władysław
Krygowski,
Rola Polskiego
Towarzystwa
Tatrzańskiego
w badaniach
polskich
gór i jego znaczenie
kulturotwórcze,
Andrzej Ziemi1ski, Człowiek
i góry a cywilizacja
współczesna,
Jacek
Kolbuszewski,
Góry w literaturze
polskiej
próba syntezy,
Stefan Myczkowski,
Turystyka
a ochrona przyrody
gór polskich,
Zenon Woźniak, Przemiany
ujmowania roli Karpat
w pradziejach
polskich
w miarę postępu badań archeologicznych,
Jerzy Banach, Tatry malownicze.
Polski
pejzaż górski
1800-1950, Jerzy Młodziejowski, Góry polskie w polskiej muzyce, Roman Reinfuss, Kontakt
z górami i jego
wpływ
na badania kultury
ludowej
regionów
górskich,
Lidia LigQza, Funkcje przekazu ludowego
w literaturze
związanej
z górami,
Zdzisław Ryn, Współczesne problemy

medycyny

wysokościowej

(górskiej).

K o n f e r e n c j a f o l k lor y s t y c z n a p t. "R o l a p r a c y w k s z t a ł t 0waniu
tradycyjnej
i współczesnej
kultury"
(Rzeszów, 16-17 XI).
Organizatorzy:
następujące
instytucje w Rzeszowie - Urząd Wojewódzki, Wojewódzki Dom Kultury,
Wojewódzka
Rada Związków Zawodowych,
Towarzystwo
Krzewienia Kultury Świeckiej, Związek Socjalistycznej
Młodzieży Wiejskiej. Referaty: Józef Burszta, Rola folkloru
w kulturZe
współczesnej,
Roman Reinfuss, Problemy współczesnej
sztuki
ludowej,
Aurelia Mioduchowska,
Współdziałanie
gospodarcze w tradycyjnej
kulturze
wsi, Grażyna Dąbrowska, Obrzędy i zwyczaje w tradycyjnej

kulturze

wsi

oraz ich adaptacja

do potrzeb

Imprezy towarzyszące:
Cykl koncertów
Iów regionalnych z całej Polski.
SPOTKANIA

l

społecznych.

folklorystycznych

z występami

zespo-

POSIEDZENIA

S P o t k a n i e t wór c ó w l u d o w y c h woj.
ł ó d z k i e g o (Łódź, 25 IV).
Organizatorzy:
Wydział Kultury
i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego
Vv'
Łodzi,
Wojewódzkie
Towarzystwo
Upowszechniania
Kultury w Łodzi. Referaty:
B. Ja-

331

KronIka

worska,

Twórczość

Zadania

Stowarzyszenia

ludowa

We współczesnej

Twórców

Ludowych

kulturze

M. Grybel-Meksuła,

polskiej,

PRL.

S p o t k a n i e t wór C ó w l u d o w y c h K i e l e c c z y z n y (Rożnica, grudzień).
Referat: Krzysztof Makuiski i Franciszek Midura, Ochrona sztuki ludowej
w PRL
i lcspółczesne

tendencje

występujące

w tej dziedzinie

twórczości.

P o s i e d z e n i a n a u k o weK
Kra

o m i s j i E t n o g l' a f i c z n e j O d d z i a ł u PAN
w Krakowie
Czesława Robotyckiego, Współczesna
cywilizacja
a spo-

k ó w, 18 I, referat

łeczności

Kra

pierwotne.

k ów,

spolecznq

7 III,
w

referat

wiejskiej

Marii

Lipek-Bierwiaczonek,
Czynniki
kształtujące
Wtęz
lokałnej
(na przykładzie
wybranego przysiółka

zbiorowości

Wisły w Beskidzie Śląskim).
Kra k ów, 25 IV, referat
w Polsce - próba modelu.
Kra k ó w, 14 VI, referat

Marii

;:różnicowanie

wsi

(dynamika

modernizacji

Zygmunta

Białego,

Dobrowolskiej

na obszarach

Tradycyjna

społeczność

i Bronisława

indywidualnej

wiejska

Górza,

Regionalne

gospodarki

chłopskiej

i przekształcenia).

Kra
Kra

k ó w, 8 X, referat Milovana Gavazzi'ego, Losy zadróg Słowian południowych.
k ów, 16 XII, referaty:
Barbary
Olszewskiej-Dioniziak,
PrOfesor
Andrzej
Waligórski
Jego życie
i twórczość
oraz Czesława Robotyckiego,
Koncepcja

etnografii

Europy

prOfesora

Andrzeja

WaLigÓ1'skiego.

ZJAZDY

MIĘDZYNARODOWE

II Międzynarodowa
Konferencja
Etnografów
Słowiańskich
pt. "K u l t u r a l u d o w a - k u l t u r a n a r o d o w a" (Błażej ewko k. Poznania,
11-12 X). Organizator:
Sekcja Etnografii
Komitetu
Nauk Socjologicznych
PAN.
Na konferencję
przybyło 120 uczestników
z Polski i zagranicy. Główną problematykę konferencji
stanowiło zagadnienie:
"Kultura
ludowa kultura
narodowa". Wygłoszono 21 referatów:
J. Burszta (Poznań), Kultura
ludowa
kultura
narodowa,
zarys problematyki;
J. V. Bromlej (Moskwa), Kultura
jako przedmiot
baclai: etnograficznych;
O. A. Ganckaja i L. N. Terenteva (Moskwa), Etnos a rodzina w ZSRR. (Z problematyki
badawczej
procesów
etnicznych);
V. A. Malaneuk (Kijów), Elementy
narodowo-trad'ycyjne
i nOwe we wnętrzu
współczesnego
mie:-:zkania kolchożników
na Ukrainie;
A. V. Orlov (Kijów), Podstawowe
tendencje
we współczesn'ych
procesach
socjalno-etnicznych
w Ukraińskiej
SSR;
E. John
(Lipsk), O niektórych
specyficznych
właściwościach
pojęć:
lud, naród,
kultura,
towarzyszqcych
budowie
socjalizmu
w NRD;
P. Nowotny i P. Nedo (Budziszyn),
Znaczenie

kultury

mniejszości

narodowej;

mOle aniu
wa

w

życiu

J. Podolak

się nowoczesnego

u; życiu

między

ludowej

narodu

społecznym

i

kulturalnym

(Bratysława),

Znaczenie

słowackiego;

R. Jerabek

kultury

serbołużyckiej
ludowej

w for-

(Brno), Kultura

ludo-

(Brno), Teoretyczne
aspekty
stosunków
czeskq pieśnią
ludową
a Literaturą
narodową;
S. Kremensek
(Ljubljana),
ludowa
w aspekcie
klasowym;
M. Draskić
(Belgrad),
Rola
wiejskiej

Kultura
archaicznej

narodu

kultury

czeskiego;

w

serbskiej

B. Benes

kulturze

narodowej

w

przeszłości

i obecnie;

M. Barjaktarović
(Belgrad), Muzułmanie
nowy naród jugosłowiański;
B. Ristovski (Skopje), Afirmacja
kultury
ludowej
w narodowej
myśli macedońskiej;
T. Vrazino\'ski (Skopje), Kultura
ludowa
w asymilacji
Macedoń,czyków
w egejskiej części
Macedonii;
Ch. Vakarelski
(Sofia), Pojęcia ,,Ludowa" i "narodowa"
kultura
i ich

332

Kronika

zastosowanie
we wspólnej
słowiańskiej
nauce socjalistycznej;
V. Had(Sofia), O niektórych
zagadnieniach
badań etnograficznych
kultury
ludowej i narodowej;
S. Gencev (Sofia), Bułgarska
kultura
ludowa
i narodowa
(od
początku
Odrodzenia
do wyzwolenia);
T. A. Koleva (Sofia), Kultura
ludowa i narodowa w Bułgarii.
Stosunki
wzajemne
od wyzwolenia
do chwili obecnej; G. Zsigmond I(Budapeszt), Lud, kultura,
narodowość,
społeczeństwo.
Alternatywy
badań
społecznych
na Węgrzech
od drugiej
połowy
XIX
wieku;
L. Kósa (Budapeszt),
Związek
między
kulturą
ludową
i kulturą
narodową
Węgier od XVIII
wieku
po
dzień dzisiejszy. Zob. "Lud" 1975, t. 59, s. 303-304.
W dniach poprzedzających
konferencję
(9-10 X) odbyła się w Błażejewku
XI Konferencja plenarna redakcji kwartalnika
"Demos", zorganizowana staraniem
redakcji krajowej
czasopisma. W obradach, poświęconych omówieniu dotychczasowej działalności "Demos" oraz teoretycznym
i praktycznym
zagadnieniom
systematyki prac etnograficznych
i folklorystycznych,
wzięło udział 29 przedstawicieli redakcji z ZSRR, Bułgarii, CSRR, Jugosławii, NRD, Węgier i Polski. Zob.
"Lud" 1975, t. 59, s. 302.
W dniu 10 X odbyło się w Błażejewku IV Sympozjum redakcji krajowych
rocznika "Ethnologia Slavica", na którym omówiono szereg spraw związanych zarówno z tym wydawnictwem,
jak też z opracowaniem
i wydaniem wielotomowej
Bibliografii
etnografii
słowiańskiej.
Zob. "Lud" 1975, t. 59, s. 303.
praktyczne

iinikolov

ETNOGRAFICZNE

WYSTAWY

CZASOWE

EKSPONOWANE

W 1974

R.

WO.T. BIAŁOSTOCKIE

"Pisanki i palmy wielkanocne"
B i a ł y s t o k, Galeria "Folklor", 1-7 IV. Organizator:
Białostockie Towarzystwo
Przyjaciół .sztuk Pięknych. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Jerzy Szczucki,
konsultacja naukowa: Dział Etnografii "Cepelii".
"Wycinanki Konopkówny z Kadzidła"
B i a ł y s t o k, Galeria "Folklor", 1-10 V. Organizacja, scenariusz, oprawa plastyczna i konsultacja naukowa j.w.
"Wyroby ze słomy z województwa białostockiego"
B i a ł y s t o k, Galeria "Folklor", 1-20 VI. Organizacja,
scenariusz, oprawa plastyczna i konsultacja naukowa j.w.
"Wyroby z drewna w województwie białostockim"
B i a ł y s t o k, Galeria "Folklor", 18-25 VII. Organizacja, scenariusz, oprawa plastyczna i konsultacja naukowa j.w.
"Tkaniny podwójne z powiatu sokólskiego"
B i a ł y s t ok,
Galeria "Folklor", 11-20 IX. Organizacja,
scenariusz, oprawa plastyczna i konsultacja naukowa j.w.
"Siwaki białostockie"
B i a ł y s t o k, Galeria "Folklor", 19-27 IX. Organizacja,
scenariusz, oprawa plastyczna i konsultacja naukowa j.w.
"Rzeźby Sylwestra Boreckiego"
B i a ł y s t o k,
Galeria "Folklor",
1-10 X. Organizacja,
scenariusz,
oprawa plastyczna i konsultacja naukowa j.w.

Kroni1m

333

"Kurpiowska sztuka ludowa Puszczy Zielonej"
B i a ł y s t o k, Muzeum Okręgowe,
21 IV-20 V. Scenariusz:
Barbara
Kiestenis-Studzińska.
"Wybrane kolekcje etnograficzne"
B i a ł y s t o k, Muzeum Okręgowe, od 15 VII do końca roku, w ramach ogólnej
wystawy pt. "Wybrane kolekcje ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Białymstoku", z okazji XXX-lecia PRL i 25-lecia tegoż Muzeum. Scenariusz: Barbara Kiestenis-Studzińska,
konsultacja
naukowa: Zofia Sokołowska.
"Plastyka obrzędowa cyklu zimowego i wiosennego na Podlasiu"
C i e c h a n o w i e c, Muzeum Rolnictwa, 27 I-l III. Scenariusz:
Wanda Dowlaszewicz.
"Garncarstwo i plecionkarstwo na Podlasiu"
C i e c h a n o w i e c, Muzeum Rolnictwa, 24 XI-25 XII. Scenariusz i oprawa plastyczna: Grażyna Czerwińska.
"Dywany dwuosnowowe Józef y Rapczyńskiej z Sunowa"
S e j n y, Powiatowy Dom Kultury, 3-30 V., z okazji "Dni Oświaty, Książki
Prasy". Scenariusz i oprawa plastyczna: Marek Karpowicz.
"Twórczość ludowa miasta i gminy Sejny"
S e j n y, Świetlica miejska, 18-30 VII., z okazji XXX-lecia PRL. Scenariusz
oprawa plastyczna: Marek Karpowicz.
WOJ. BYDGOSKlE

"Haft kaszubski"
B r u s y, Gminny Ośrodek Kultury, 1974 r., z okazji XXX-lecia ZHP w Brusach. Współorganizator:
Szkolne Koło ZHP, Gminna Spółdzielnia
Koła Gospodyń Wiejskich.
"Twórcy ludowi Kaszub Południowych prezentują"
C h o j n i c e, Muzeum Regionalne, 4-29 V., z okazji "Dni Oświaty, Książki
Prasy". Scenariusz i oprawa plastyczna: Waldemar Gęsicki.
"Mikołaj Kopernik w rzeźbie ludowej"
C i e c h o c i n e k, Klub "Promień",
31 V-9 VI. i Klub Związków Zawodowych
Pracowników Służby Zdrowia, 1-15 VI.; G r u d z i ą d z, Muzeum, 191-10 III.;
R a c i ą ż e k, Dom Kultury,
październik-listopad.;
wystawa
pokonkursowa,
objazdowa. Organizatorzy:
instytucje wymienione wyżej oraz Muzeum Etnograficzne w Toruniu. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Halina Mikułowska,
Aleksander Błachowski. Katalog.
"Polskie kwiaty ludowe" (ozdoby bibułkowe)
Gr u d z i ą d z, Muzeum, 3 IV-24 V. Organizator:
"Cepelia" w Warszawie. Scenariusz: Jadwiga Drozdowska.
"Wystawa haftu kujawskiego"
I n o w r a c ł a w,
Biblioteka Miejska, 6 III-12 IV., z okazji
Międzynarodowego
Dnia Kobiet. Organizator:
Towarzystwo
Miłośników
Miasta
Inowrocławia.
Scenariusz: Maria Patyk.
"Wystawa haftu kujawskiego"
L u b i e ń Kuj a w s k i, Dom Kultury, 1411., z okazji zakończenia kursu propagowania haftów. Organizator:
Liga Kobiet w Lubieniu Kujawskim.
"Dawna wieś w rzeźbie ludowej"
R a c i ą ż e k, Dom kultury,
1 VII-3I VIII., z okazji XXX-lecia PRL. Organizator: Muzeum Etnograficzne
w Toruniu. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Halina Mikułowska.

334

Kronika

"Wieś bydgoska wczoraJ l dziś - 1944-1974"
T o ruń,
Muzeum Etnograficzne,
22 V-22 XII., z okazji XXX-lecia PRL. Scenariusz: Kalina Słodowska-Antonowicz.
Katalog.
"Mikołaj Kopernik w rzeźbie ludowej"
T o ruń,
Muzeum Etnograficzne,
11 IX 1973 r. - 22 IV 1974 r., wystawa pokonkursowa . .scenariusz: Aleksander Błachowski. Katalog.
"Haft ludowy"
T o l' U ń,
Zakładowy
Dom Kultury
"Prząśniczka"
22 XI-22 XII., wystawa
prac
uczestniczek kursu haftu ludowego. Organizator:
Muzeum Etnograficzne w Toruniu.
"Rzeźby ceramiczne Stanisława Zagajewskiego"
W ł o (;ł a wek,
Muzeum Kujawskie, maj, wystawa plenerowa.
"Kujawska sztuka ludowa w 30-lecie PRL"
W ł o c ł a wek,
Muzeum Kujawskie,
26 V-20 X. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Romualda Hankowska, Marek Zapędowski.
"Prezentacja
róźnych dziedzin produkcji Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego
i Artystycznego we Włocławku"
W ł o c ł a wek,
Klub Międzynarodowej
Książki i Prasy, 18 IX-2 XII. Współorganizatorzy:
Spółdzielnia
Pracy Rękodzieła Ludowego "Sztuka Kujawska"
we
Vlłocławku, Gazeta Kujawska. Scenariusz i oprawa plastyczna: Janusz Rudek,
konsultacja naukowa: Zenobia Pietrzykowska.
"Akwarele Nikifora Krynickiego"
W ł o c ł a wek,
Muzeum Kujawskie,
3 XII (otwarcie). Współorganizator:
Muzeum
w Nowym Sączu.
"Wystawa pałuckiej rzeźby ludowej"
Ż n i n, Świetlica WSS "Społem", 19-26 X., Dni Pałuckiej
Kultury "Jesień na Pałukach". Organizator: Muzeum Regionalne PTTK w Zninie, Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Zninie, Powiatowy Dom Kultury w Zninie. Scenariusz: Elżbieta Zuraw'ska, Czesław Kawczyński.
WOJ. GDAŃSKIE

"Mikołaj Kopernik w rzeżbie ludowej"
F l' o m b o l' k,
Muzeum Mikołaja Kopernika,
5 VII-15 VIII, wystawa pokonkursowa. Współorganizator:
Muzeum Etnograficzne
w Toruniu. Scenariusz: Aleksander Błachowski.
..Kwiaty Polski L:ldowej" - ozdoby z bibuły, włóczki, piór itp.
G d a ń s k, Muzeum Historii Miasta Gdańska, marzec, z okazji XXX-lecia PRL.
"Kaszubskie hafty"
G d a ń s k, Klub "M-13" przy GKBD, maj, wystawa prac dziewcząt ze .szkoły
Podstawowej
w Kokoszkach,
członkiń Kółka haftu kaszubskiego
przy wymienionym Klubie.
"Sztuka ludowa i rękodzieło artystyczne Polski Północnej"
G d a ń s k - M a ł y M ł y n,
4-18 VIII., z okazji XXX-lecia
PRL.
Organizator:
Spółdzielcze Zrzeszenie "Art-Region" w Sopocie.
"Wystawa pisanek"
L ę b o l' k, Powiatowy
Dom Kultury,
10 IIl-15 IV, wystawa pokonkursowa.
Scenariusz: Zenon Sobecki.
"Wystawa sztuki ludowej trzech regionów Ziemi Gdańskiej"
P l' u S Z C z G d a ń s k i,
Powiatowy
Dom Kultury,
25 VI-lI VII.
Organizator:
Wojew. Ośrodek Kultury w Gdańsku. Scenariusz i oprawa plastyczna: Hanna

Kronika

335

Gregor, konsultacja naukowa: Wojciech Błaszkowski.
"Wystawa sztuki ludowej Ziemi Gdańskiej"
S t a r o g a r d G d a ń s k i, Powiatowy Dom Kultury, 16 XII 1974 r. - 16 11975, r.
Wystawa z okazji Dorocznego Zjazdu Twórców Ludowych. Organizator: Wojew.
Dom Kultury w Gdańsku. Scenariusz:
Stefania Liszkowska-Skórowa,
konsultacja naukowa: Wojciech Błaszkowski.
WOJ. KATOWICKIE

"Współczesna twórczość ludowe województwa
katowickiego"
B y t o m, Muzeum Górnośląskie, 26 X-lO XI., z okazji XXX-lecia PRL. Scenariusz'
Barbara Bazielich, Eugeniusz Jaworski,
Irena Bukowska-Floreńska.
3 katalogi.
"Współczesna twórczość ludowa"
Muzeum Górnośląskie, maj-czerwiec.
"Ludowa i amatorska rzeźba w drewnie"
C z ę s t o c h o w a, Muzeum, 1 II-30 IV. Scenariusz: Henryk Łoś. Katalog.
,.Sztuka ludowa Śląska"
C z ę s t o c h o w a, "Cepelia", listopad, ekspozycja handlowa.
"Sztuka ludowa Zagłębia"
G r o d z i e c, Dom Kultury - Klub Twórcy Ludowego, luty.
"Malarstwo i rzeźba twórców ludowych Podbeskidzia"
K a t o w i c e,
Klub Katowickiego
Towarzystwa
Społeczno-Kulturalnego,
wiec.
"Prace malarskie miejscowych twórców ludowych"
S z c z y r k, Regionalny Ośrodek Kultury, październik.
"Stroje ludowe regionu tarnogórskiego"
'J.' a r n o w s k i e Gór y, Muzeum, kwiecień.
B y t o m,

czer-

WO.J. KIELECKIE

"Ceramika ludowa Kielecczyzny"
Ił ż a, Urząd Miejski, 6-12 VI, Radom, Klub
MPiK, 1-30 VIII. Organizatorz~':
Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego "Chałupnik"
w Iłży oraz "Cepelia"
w Warszawie. Scenariusz: Stefan Rosiński. Katalog.
"Prace ludowego rzeźbiarza ze Starachowic - Leszka Celucha"
K i e l c e, Klub "Ruchu" przy Wojew. Sztabie Wojskowym, styczeń. Organizator:
Świętokrzyski Klub Stowarzyszenia Twórców Ludowych.
"Rzemiosło ludowe Kielecczyzny"
K i e l c e, Muzeum Świętokrzyskie, luty.
"Wystawa ludowej sztuki sakralnej województwa kieleckiego"
K i e l c e, Klub Stowarzyszenia
"PAX",
16 VI-15 VIII, wystawa
pokonkursowa
Organizatorzy:
Woj ew. Oddział Stow. "PAX" w Kielcach, "Veritas" w Warszawie. Scenariusz i oprawa plastyczna: Stefan Rosiński.
"Sztuka ludowa powiatu koneckiego"
Koń s k i e, "Świątynia
Egipska", 1-31 I. Organizatorzy:
Powiatowy
Dom Kultury, Klub Twórców Ludowych.
Scenariusz
i oprawa
plastyczna:
Tadeusz
JuŚkiewicz.
"Sztuka ludowa regionu kozienickiego"
K o z i e n i c e, Muzeum Regionalne, 28 IV-ll V, z okazji "Dni Oświaty, Książki
i Prasy" oraz Zjazdu Twórców Ludowych pow. kozienickiego.
"Wystawa twórczości ludowej"
N o w a S ł u p i a, maj-wrzesień,
z okazji imprezy
"Dymarki Świętokrzyskie".

336

Kronika

Organizator:
Urząd Powiatowy
w Kielcach. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Adam Królikowski.
"Rzeźba ludowa województwa kieleckiego"
O s t r o w i e c Świętokrzyski,
Muzeum Regionalne, 16 X-13 XII, wystawa pokonkursowa. Współorganizator:
Urząd Wojewódzki w Kielcach. Scenariusz: Wojciech Kotasiak, konsultacja naukowa: Barbara Erber.
"Wystawa twórczości ludowej powiatu Przysucha"
P r z y s u c h a, Powiatowy Dom Kultury, 11-25 II. "Dni Kolbergowskie".
Współorganizator: Urząd Powiatowy w Przysusze.
"Sztuka ludowa województwa kieleckiego"
R a d o m, Muzeum Regionalne, grudzień.
WOJ. KOSZALIŃSKIE

"Sztuka ludowa i plastyka
amatorska
województwa
szczecińskiego"
K o s z a l i n, Wojew. Dom Kultury, 6-19 II, w ramach współpracy między województwami. Scenariusz: Hanna Orska, Teresa Skórowa.
"Twórczość ludowa i pamiątkarska
województwa koszalińskiego"
K o s z a l i n, Woj ew. Dom Kultury, 7 VII-21 VIII, wystawa pokonkursowa. Scenariusz i oprawa plastyczna: Teresa Skórowa i Regina Kozłowska. Katalog.
"Wielkopolska sztuka ludowa"
K o s z a l i n,
Wojew. Dom Kultury,
8-21 VIII., w ramach
współpracy
między
województwami.
Współorganizator:
Urząd Wojewódzki w Poznaniu. Scenariusz
i oprawa plastyczna: Włodzimierz Dopierała, Maria Sierpowska, Jerzy Miecznikowski.
"Skrzynie ludowe"
S ł u p s k, Dział Etnograficzny
Muzeum Pomorza Srodkowego, marzec-maj.
Scenariusz: Hugona Ostrowska-Wójcik.
Katalog.
"Rzeźby twórcy ludowego Eugeniusza Michalskiego i Wojciecha Strahla"
Z i m o w i s k o (k. Ustki), Klub "Ruchu", kwiecień. Organizator: Państwowe Gospodarstwo Rolne w Zimowisku.
"Prace tWórców-amatorów"
Z ł o t ó w, Powiatowy Dom Kultury - Klub Twórczości Amatorskiej,
lipiec.
WOJ. KRAKOWSKIE

"Dawna rzeźba ludowa w fotografii Jacka Kubieny"
Kra k ó w, Muzeum Etnograficzne, kwiecień. Katalog.
"Prace twórców ludowych z regionów krakowskiego, kieleckiego i rzeszowskiego"
Kra k ó w, Zrzeszenie Przemysłu
Rękodzieła Ludowego i Artystycznego
"Mile·
nium", maj (otwarcie), ekspozycja handlowa.
"Dwuosnowowa tkanina ludowa"
Kra k ó w, Wojew. Dom Kultury, 3D VI-15 VII, z okazji XXX-lecia PRL i II Ogólnopolskich Targów Sztuki Ludowej. Organizatorzy:
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie, Biuro Targów Sztuki Ludowej w Krakowie, Minister'stwo Kultury i Sztuki. Scenariusz, oprawa plastyczna i konsultacja naukowa:
Barbara Kaznowska.
Rzeźba ludowa na wystawie pt. "Polska sztuka sakralna w latach 1944-1974"
Kra k ó w, Muzeum Historyczne, lipiec.
Rękodzieło ludowe ze Skomielnej Białej, Białego Dunajca i Jeleniej Góry
Kra k ó w, Stowarzysz.enie
"PAX", lipiec, z okazji II Ogólnopolskich
Targów
Sztuki Ludowej. Organizator:
Zjednoczone Zakłady Gospodarcze "Veritas".
"Rzeźby Franciszka Palki z Nowego Sącza"

337

Kronika

Kra

k ó w, Galeria
Ludowej.

"Desa",

lipiec,

z okazji

II

Ogólnopolskich

Targów

Sztuki

"Sztuka ludowa Zalipia"
k ó w, Muzeum Etnograficzne, wrzesień. Scenariusz: Zdzisław Szewczyk.
"Stare i nowe ryciny oraz rzeźba ludowa" - kolekcje prywatne
Kra k ó w, Galeria "Pryzmat"
Związku Polskich Artystów Plastyków,
11-26 X.
Współorganizator:
"Desa" w Krakowie. Scenariusz:
F. Solowski, J. Wysocki.
"Wystawa lalek regionalnych"
Kra k ó w, Pałac Sztuki, 14-30 X, z okazji I Międzynarodowego Konkursu Lalek
Regionalnych. Organizator:
Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego w Krakowie. Scenariusz: Magda Jędrzejowska-Krzysztofek.
"Szopki krakowskie 1974"
Kra k ó w, Muzeum Historyczne m. Krakowa, 7 XII 1974 r. - I 1975 r., wystawa
pokonkursowa.
Scenariusz:
Tadeusz Wroński, Tamara Petryk. Katalog.
"Prace Nikifora"
Kry n i c a, Urząd Miejski, 261-15 II. "Zimowe Dni Krynicy". Scenariusz i oprawa plastyczna: Ryszard Jagielski.
"Rzeźby ludowe Józefa Citaka i Józefa Sikorskiego"
Kry n i c a, Urząd Miejski, 14-2:1IX ("Festyn z Dziennikiem"), Scenariusz
opra"va plastyczna: Ryszard Jagielski.
"Prace twórców-amatorów
Ziemi Mieleckiej"
M i e l e c, Sala Królewska, listopad.
"Rzeźby Józefa Citaka i Marka Citaka"
M u s z y n a, Muzeum Regionalne PTTK, 8-31 VIII, z okazji XXX-lecia PRL.
"Rzeźby Józefa Sikorskiego i wyroby z gliny Kunegundy Jeżowskiej"
M u s z y n a, Muzeum Regionalne PTTK, 17-31 XII, z okazji XXX-lecia
PRL.
"Kwiaty Tokarnii" - ozdoby bibułkowe
M y ś l e n i c e, Powiatowy Dom Kultury, 22 V-6 VII, wystawa pokonkursowa.
Scenariusz i oprawa plastyczna:
Jan Koczwara, Irena Kuczek, Zofia Skałka,
Jan Zięba, konsultacja
naukowa: Ewa Fryś-Pietraszkowa.
Katalog.
"Twórczość ludowa regionu myślenickiego
w powojennym
30-leciu"
M y ś l e n i c e, Miejskie sale wystaw artystycznych,
sierpień. Organizator:
Urząd
Miejski w Myślenicach.
"Haft ludowy"
M y ś l e n i c e, Powiatowy Dom Kultury,
24 IX-31 X, wystawa pokonkursowa.
Scenariusz i oprawa plastyczna:
Jan Koczwara, konsultacja
naukowa: Zdzisław Szewczyk, Irena Kuczek.
"Na szkle malowane" - obrazy Antoniego Kuca
N o w Y T a r g, Galeria Miejska przy Powiatowym
Domu Kultury,
1 II-l III.
Scenariusz: Zofia Giełczyńska.
"Sztuka ludowa"
N o \V' Y T a r g, Galeria Miejska przy Powiatowym Domu Kultury, 6-20 X. Scenariusz i oprawa plastyczna: Stanisław Kuskowski.
"Prace twórców naszego regionu"
N o ,v y W i ś n i c z, Gminny Ośrodek Kultury, 28 VI-15 VII, wystawa pokonkursowa. Scenariusz: Maria Szczepaniak
"Rzeźby artysty ludowego Jana Kołodziejczyka"
N o w Y W i ś n i c z, Ratusz, Galeria "Fakt", 15 X-20 XI. Organizator:
Gminny
Ośrodek Kultury w Nowym Wiśniczu. Scenariusz i oprawa plastyczna: Janusz
Krzywda, Adam Faglio, Eugeniusz Molski, konsultacja
naukowa: Konstanty
Kra

22 -

Lud,

tom

LX

338

Kronika

Węgrzyn (dyr. Dep. Plastyki Min. Kult. i Sztuki), Tadeusz Szczepanek (Wydział Kultury Urz. Woj. w Krakowie), Witold Rumak (insp. d.s. kultury), Urz.
Pow. w Bochni, Helena Suchońska (dyr. PLSP).
"Malarstwo, rysunek i rzeźby artysty ludowego Mariana Rojka"
N o w y W i ś n i c z, Gminny Ośrodek Kultury, 17X-20 XI, z okazji 50-lecia pracy
twórczej M. Rojka. Scenariusz: Maria Szczepaniak.
"Palmy wielkanocne"
R a b k a, Muzeum Wł. Orkana, 7-30 IV, z okazji XXX-lecia PRL, Współorganizator: Muzeum im. T. Chałubińskiego w Zakopanem.
"Twórczość Ludowa oraz rzemiosło powiatu suskiego"
S u c h a B e s k i d z k a, Powiatowy Ośrodek Kultury,
1 VI-IS VIII, wystawa po'·
konkursowa.
Scenariusz:
Maria Jaz, konsultacja
naukowa:
Roman Reir:fuss
"Obrazy malowane na szkle artysty ludowego Michała Słowika"
S z c z a w n i c a, Sanatorium "Hutnik", listopad-grudzień.
"Plastyka ludowa powiatu tarnowskiego"
T a r n ó w, Klub Rzemieślniczej
Spółdzielni "Pokój", czerwiec. Współorganizator:
Muzeum w Tarnowie.
Scenariusz:
Anna i Adam Bartoszowie,
konsl,;!tacja
naukowa: Maria Kołodziej.
"Kwiaty Tokarni" - ozdoby bibułkowe
T o kar n i a, Gminny Ośrodek Kultury, 8-18 V, wystawa pokonkursowa.
Organizator: Powiatowy Dom Kultury w Myślenicach. Scenariusz
i opra\\'a plastyczna: Jan Koczwara, Irena Kuczek, Zofia Skałka, Jan Zięba, Kon,u;(acja
naukowa: Ewa Fryś-Pietraszkowa.
Katalog.
"Twórczość ludowa i rzemiosło artystyczne"
Ż e g o c i n, świetlica Gminnego Ośrodka Kultury, 30 III-18 IV, z okazji zorganizowania Klubu Twórców Ludowych
przy GOK. Scenariusz:
Helena Brudzyn i Teresa Dziedzic.
"Szopki kolędnicze"
Ż y w i e c, Muzeum, styczeń-luty,
wystawa pokonkursowa.
Współorganizatc':
Referat Kultury
Urzędu Woj. w Krakowie. Konsultacja
naukowa:
E\va Fryś-Pietraszkowa.
"Zdobnictwo bibułkowe"
Z y w i e c, Muzeum, 7 V-2 VI, wy.stawa pokonkursowa.
.scenariusz:
Magdalena
Meres.
"Rzeźba ludowa Zywiecczyzny w XXX-leciu PRL"
Z y w i e c, Muzeum, 6 VI-3D VIII, scenariusz: Magdalena Meres.
WOJ. LUBELSKIE

"Współczesne malarstwo i rzeźba regionu biłgorajskiego"
B i ł g o raj,
Muzeum, 1 VI-15 VIII, wystawa pokonkursowa.
Scenariusz: Roman
Sokal, konsultacja naukowa: Celestyn Wrębiak.
"Sztuka ludowa południowej Lubelszczyzny"
B i ł g o raj,
Muzeum 29 IX 1974 r.-3l I 1975 L, wystawa pokonkursowa.
'\Vspólorganizatorzy:
Urząd Woj. w Lublinie, Muzeum Okręgowe w Lublinie, Stow.
Twórców Ludowych w Lublinie, "Cepelia" w Warszawie. Scenariusz i konsultacja naukowa: Janina Babinicz, Celestyn Wrębiak. Katalog.
"Prace okolicznych twórców ludowych"
B y c h a w a, Powiatowy Dom Kultury, marzec.
"Garncarstwo
ludowe Lubelszczyzny"
L u b a r t Ó w, Muzeum, 1 1-20 X, w powiązaniu z akcją: "Kultura ludowa dobrem

Kronika

339

narodu".

Scenariusz i oprawa plastyczna: Alfred Gauda.
"Sztuka ludowa powiatu lubartowskiego"
L u b a r t ó w, Zakłady Produkcji Elementów Budowlanych w Lubartowie,
6-7 V.
Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 w Lubartowie, 1-10 VI, z okazji "Dni Oświaty,
Książki i Prasy".
Organizator:
Muzeum w Lubartowie.
Scenariusz:
Anna
Żmuda.
"Wincenty Pol" - wystawa biograficzna
L u b l i n, Muzeum Wsi Lubelskiej, lipiec.
"Konstany Kietlicz-Rayski - malarz i etnograf"
L u b l i n, Muzeum Wsi Lubelskiej, pażdziernik-listopad.
"Kultura materialna i sztuka ludowa Lubelszczyzny"
L u b l i n, Dział Etnografii Muzeum Okręgowego, 10 X-30 XI. Scenariusz: Janina
Babinicz-Witucka,
Sabina Dados, Danuta Powiłańska-Mazur,
Celestyn Wrębiak.
WOJ. LOnZKrE

"Rzeżby artysty ludowego Ignacego Kamińskiego z Oraczewa"
Ł ę c z y c a, Powiatowy Dom Kultury, maj, z okazji Sejmiku twórców ludowych
regionu łęczyckiego. Organizator: Stow. Twórców Ludowych.
"Łowicka sztuka ludowa w 30-leciu PRL"
Ł o w i c z, Muzeum, 11-28 IX. Współorganizator:
Spółdzielnia
"Sztuka Łowicka"
w Łowiczu. Scenariusz: Maria Sołtyszewska,
Anna Swiątkowska.
Konsultacja
naukowa: Henryk Swiątkowski.
"Rzeżba ludowa regionu sieradzkiego"
L ód Ż, Łódzki Dom Kultury, 16-30 V, wystawa objazdowa. Organizatorzy:
Muzeum w ,sieradzu, Towarzystwo
Przyjaciół
Sztuk Pięknych
w Łodzi. Scenariusz: Elżbieta Delida, konsultacja
naukowa:
Zofia Neymanowa.
Katalog.
"Rzeżby Jana Lamęckiego z Dąbrowy"
R a d a m s k o, Muzeum Regionalne 8 V-25 VII, z okazji XXX-lecia PRL. Scenariusz: Bożena Błaszczyk, konsultacja
naukowa: Aleksandra
Jacher-Tyszko.
Katalog.
"Sztuka kujawska"
R a d o m s k o, Muzeum Regionalne, 26 XI 1973 r.-15 II 1974 r., Współorganizator:
Muzeum Kujawskie
we Włocławsku. Scenariusz:
Janina Kucharska-Pawłowska.
"Współczesna sztuka ludowa Ziemi Radomskiej"
R a d o m s k o, Muzeum Regionalne, 26 XI 1973 r.-15 II 1974 r. wystawa pokonkursowa. Współorganizatorzy:
Urząd Woj. w Łodzi, Urząd Pow. w Radomsku.
Scenariusz: Janina Kucharska-Pawłowska.
Katalog.
"SieradZka wycinanka ludowa"
S i e r a d z, hall Teatru Miejskiego, 12 II, z okazji przeglądu zespołów folklorystycznych z pow. łaski ego i sieradzkiego. Organizatorzy:
Muzeum w Sieradzu
i Pow. Dom Kultury
w Sieradzu. Scenariusz:
Elżbieta Delida, konsultacja
naukowa: Zofia Neymanowa.
"Sztuka ludowa w zbiorach Muzeum w Sieradzu"
S i e r a d z, Muzeum, 16 VI-14 IX, z okazji XXX-lecia PRL. Scenariusz: Elżbieta Delida, konsultacja naukowa: Zofia Neymanowa.
"Sztuka ludowa regionu sieradzkiego"
W o l a B r z e ż n i e w s k a, Klub "Ruchu", 10-14 X, wystawa objazdowa. Organizatorzy: Muzeum w Sieradzu, Urząd Pow. w Sieradzu. Scenariusz: Wiesława
Pawlak, konsultacja naukowa: Elżbieta Delida.

340

Kronika

,,Sieradzka wycinanka ludowa"
Z d u ń s k a W o l a, Klub "Plastuś" Zarządu Miejskiego Związku Młodzieży Socjalistycznej, 18VII-15 VIII. Organizator: Muzeum w Sieradzu. Scenariusz: Elżbieta Delida, konsultacja naukowa: Zofia Neymanowa.
WOJ.

,,1 Międzynarodowa

OLSZTYŃSh.'"IE

wystawa

twórczości amatorskiej
Giżycko-MrągowoWęgorzewo"
G i ż y c k o, Powiatowy
Dom Kultury,
l VII-30 VIII, z okazji "Dni Giżycka".
Organizatorzy:
powiatowe domy kultury w Giżycku, Mrągowie i Węgorzewie.
Scenariusz:
zespół instruktorów
z domów kultury w wymienionych
miejscowościach.
"Rzeźba ludowa rodziny Cierniaków
ze wsi Ogonki powiatu Węgorzewo"
Mrą g o w o, Powiatowy
Dom Kultury,
2 II. Organizatorzy:
urzędy powiatowe
w Mrągowie i Węgorzewie.
"Współczesna sztuka ludowa Ziemi Olsztyńskiej"
O l s z t y n, Wojewódzki Dom Kultury, 13-20 XII, w ramach "Panoramy XXX-lecia
PRL". Scenariusz:
Andrzej Samulowski,
konsultacja
naukowa:
Elżbieta Bielecka.
"Ceramika Józefa Borysa"
O l s z t y n, grudzień.
Organizator:
Stowarzyszenie
Twórców Ludowych
w 01sztynie.
WOJ. OPOLSKIE

"Wieńce i korony dożynkowe"
p k o w i c e, Państwowa
Szkoła Muzyczna, 7-10 IX, wystawa pokonkursowa.
Organizatorzy:
Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, Urząd Powiatowy w Krapkowicach, Opolska Spółdzielnia
Pracy PLiA. Scenariusz:
Halina Jakubowska.
"Opolskie pisanki"
O l e ś n o, Muzeum, 14-30 IV, wystawa
pokonkursowa.
Organizatorzy:
Muzeum
Śląska Opolskiego, Oddział w Oleśnie, Powiatowy
Dom Kultury w Oleśnie.
Scenariusz:
Wojciech Łonak, konsultacja
naukowa:
Halina Jakubowska.
"Sztuka ludowa w tradycyjnych
obrzędach w okresie XXX-lecia
PRL"
O p o l e, II Liceum Ogólnokształcące
im. M. Konopnickiej,
1-7 VI. Scenariusz
i oprawa plastyczna:
Członkowie Klubu Etnograficznego
przy II L.O. wraz
z opiekunką Lidią Cipior, konsultacja naukowa: Jan Róg.
"Obrazy artysty ludowego Józefa Filipa z Krzanowic"
O p o l e, Wojewódzki Dom Kultury, lipiec.
"II wystawa sztuki ludowej"
O p o l e, Wojewódzki Dom Kultury, 9-17 X. Współorganizator:
Klub Etnograficzny przy II Liceum Ogólnokształcącym
w Opolu. Scenariusz
i oprawa plastyczna: Członkowie Klubu Etnograficznego
przy II L.O. z opiekunką Lidią
Cipior, konsultacja naukowa: Jan Róg.
"Opolskie meble ludowe z XVIII i XIX w."
O p o l e, Muzeum Śląska Opolskiego, grudzień.
"Opolska sztuka ludowa"
Z ł o b i ź n a, Państwowe
Technikum Rolnicze, 10 1-10 II. Organizatorzy:
Muzeum
Śląska Opolskiego w Opolu. Scenariusz: Jan Róg, konsultacja
naukowa: Halina Jakubowska.
Kra

Kronika

341

WOJ. POZNANSKIE

"Twórczość ludowa regionu Pałuk"
D a m a s ł a wek,
M i e ś c i s k a, L e c h l i n, S z u b i n, W ą g r o w i e c, 29 V16 IX, w ramach Dni Folkloru Pałuckiego
"Wiosna na Pałukach"
i "Lato
na Pałukach". Organizatorzy:
powiatowe domy kultury i gminne ośrodki kultury w wymienionych
miejscowościach.
Scenariusz:
Instruktor
Powiatowego
Domu Kultury w Wągrowcu d.s. upowszechniania
sztuki.
"Snutki golińskie"
Jar o c i n, Muzeum Regionalne, 6 V-30 XI, z okazji "Dni Ziemi Jarocińskiej".
Współorganizator:
Towarzystwo
Kultury
Ziemi Jarocińskiej.
Scenariusz:
Eugeniusz Czarny, konsultacja naukowa: Zofia Grodecka. Katalog.
"Wielkopolska sztuka ludowa - wystawa jubileuszowa"
P o z n a ń, Muzeum Narodowe, 7 IX-20 XI, z okazji 25-lecia Działu Etnograficzr:ego Muzeum oraz Centralnych
Dożynek. Organizator:
Muzeum Etnograficzne,
Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. Scenariusz:
Stanisław
Blaszczyk,
konsultacja naukowa: Zofia Grodecka. Katalog.
"Wystawa twórczości laureatów nagrody im. Oskara Kolberga"
p o z n a ń, Muzeum
Narodowe,
7 IX-20 XI, wystawa
przeniesiona
z Płocka
z okazji Centralnych
Dożynek w Poznaniu.
Współorganizatorzy:
"Cepelia"
w Warszawie, Muzeum Okręgowe w Płocku. Scenariusz:
Muzeum Okręgowe
w Płocku, konsultacja naukowa: Stanisław Błaszczyk.
"Prace twórców ludowych regionu"
T u rek,
Powiatowy Dom Kultury, Izba Muzealna Ziemi Tureckiej, 25 V-12 VI,
w ramach stałej ekspozycji pt. "Dorobek twórczości ludowej i plastycznej
miasta i powiatu". Scenariusz i oprawa plastyczna:
Barbara Sobczak.
WOJ. RZESZOWSKIE

"Haft ludowy i koronka w województwie rzeszowskim"
R z e s z ó w, Muzeum Okręgowe, 24 VII-S IX, wystawa pokonkursowa.
Scenariusz:
Anna Targońska. Katalog.
"Prace twórców ludowych z powiatu ropczyckiego"
S ę d z i s z ó w M a ł o p o l s k i, Dom Kultury, listopad, wystawa z okazji Powiatowego Zlotu Młodzieży Wiejskiej.
Organizator:
Państwowy
Związek Kółek
Rolniczych w Ropczycach.
WOJ. SZCZECIŃSKIE

"Rękodzieło ludowe i artystyczne"
S t a r g a r d S z c z e c i ń s k i, Muzeum, 31 V-30 VI, z okazji "Dni Stargardu".
Współorganizatorzy:
"Cepelia" w Szczecinie, Stargardzkie
Towarzystwo
Kultury. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Zygmunt Natzmer. Foldery handlowe.
"I Ogólnopolskie triennale plastyki nieprofesjonalnej"
S z c z e c i n, Wojew. Dom Kultury, 2-20 VI, z okazji XXX-lecia PRL. Organizator: Centralny Ośrodek Metodyki Upowszechniania
Kultury, Pracownia Plastyki Nieprofesjonalnej.
Scenariusz:
Aleksander
Jackowski,
konsultacja
naukowa: Zofia Bisiak, Hanna Orska. Katalog.
"Twórczość ludowa i rzemiosło, artystyczne powiatu chojeńskiego"
S z c z e c i n, Zamek Książąt Pomorskich,
5-7 XII, wystawa
w ramach
"Panoramy powiatów" z okazji XXX-lecia Ziemi Szczecińskiej. Organizator:
Urząd
Powiatowy w Chojnicach.

342

Kroni7w

"Prace twórców ludowych i plastyków-amatorów
z województwa
szczecińskiego"
S z c z e c i n, Zamek Książąt Pomorskich, grudzień, wystawa z okazji Wojewódzkiego zjazdu twórców ludowych
i plastyków-amatorów.
Współorganizatorzy:
Wojewódzka Rada Związków Zawodowych, Klub Plastyka Amatora przy Wojewódzkim Domu Kultury, Urzędy Wojewódzki i Miejski.
WOJ. WARSZAWSKIE

"II wystawa sztuki ludowej Ziemi Łosickiej"
Ł o s i c e, Powiatowy
Dom Kultury,
czerwiec-lipiec,
wystawa połączona z kiermaszem. Scenariusz i oprawa plastyczna: Andrzej Klimiuk.
"Prace rzeźbiarza ludowego W. Lorentowicza ze wsi Polaki"
M a k ó w M a z o w i e c k i. Powiatowy Dom Kultury, maj, z okazji "Roku Plastyki na Mazowszu, Kurpiach i Podlasiu".
"Prace twórców ludowych"
O s t rów
M a z o w i e c k i, Powiatowy
Dom Kultury,
1-15 X, z okazji "Roku
Plastyki
na Mazowszu, Kurpiach
i Podlasiu".
Scenariusz:
Henryk Woźniak.
Katalog.
"Mikołaj Kopernik w rzeźbie ludowej"
P ł o c k, Muzeum Mazowieckie, 20 1II-21 IV, R a c i ą Ż, Dom Kultury, 27 IV22 V, S i e r p c, Muzeum Etnograficzne, 3-28 V, wystawy pokonkursowe. Organizatorzy:
instytucje
wymienione
wyżej oraz Muzeum Etnograficzne
w Toruniu. Scenariusz: Aleksander Błachowski. Katalog.
"Plastyka płocka w XXX-leciu PRL"
P ł o c k, Muzeum Mazowieckie, 2 V-lO VI. Scenariusz i oprawa plastyczna: Zofia
Zaremba i Tadeusz Zaremba. Katalog.
"Twórczość laureatów nagrody im. Oskara Kolberga"
P ł o c k, Muzeum Mazowieckie, 22 VI-2 IX, z okazji Festiwalu Folklorystycznego
w Płocku. Scenariusz: Ewa Bączyńska.
"Polski strój ludowy"
P ł o c k, Płocki Ośrodek Kultury, 23 VI-3 VII, z okazji Festiwalu Folklorystycznego w Płocku. Organizatorzy:
Państwowe Muzeum Etnograficzne
w Warszawie, Urząd Wojewódzki w Warszawie. Scenariusz i oprawa plastyczna: Genowefa Tkaczyk.
"Sztuka Mazowsza Płockiego"
P ł o c k, Salony wystawowe
Politechniki
w Płocku, 24 IX-I5 XI. Organizator:
Muzeum Mazowieckie w Płocku. Scenariusz:
Wanda Dowlaszewicz.
"Tkanina ludowa województwa warszawskiego"
P ł o c k, Salony Wystawowe
Politechniki,
14 XII. Organizator:
Muzeum Mazowieclde w Płocku. Scenariusz: Tadeusz Baraniuk.
"Sztuka ludowa Kurpiów Białych"
P u ł t u s k, Muzeum Regionalne, 15 VII-31 VIII. Współorganizator:
Spółdzielnia
PLiA "Rękodzieło" w Pułtusku. Scenariusz: Józef Śniegocki. Konsultacja naukowa: Zarząd Główny Cepelii w Warszawie, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie.
"Strój ludowy na Mazowszu"
S i e d l c e, Muzeum
Ziemi Podlaskiej,
grudzień.
Współorganizator:
Państwowe
Muzeum Etnograficzne w Warszawie.
"Drewniane wyroby rzemiosła ludowego"
S i e r p c, Muzeum Etnograficzne,
lipiec, wystawa pokonkursowa.
Współorganizator: Urząd Wojewódzki w Sierpcu.

Kronika

343

"Rzeźba ludowa Tadeusza Cękały z Lublina"
War s z a w a, Galeria Towarzystwa
Przyjaciół
Sztuk Pięknych,
9-31 1. Organizatorzy: Towarzystwo
Przyjaciół
Sztuk Pięknych
w Warszawie,
"Cepelia"
w Warszawie,
Związek
Spółdzielni
Rękodzieła
Ludowego
i Artystycznego
w Warszawie. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Towarzystwo
PSP, konsultacja
naukowa: "Cepelia". Katalog.
"Kwiaty dla Polski Ludowej"
W a r s z a wa, Galeria Towarzystwa
Przyjaciół Sztuk Pięknych, 15 1-17 II. "Panoramit XXX-lecia
PRL". Organizatorzy,
scenariusz,
opracowanie
plastyczne
i konsultacja naukowa j.w. Katalog.
"Rzeźba ceramiczna Stanisława Zagajewskiego z Bydgoszczy"
W a r s z a wa, Galeria Towarzystwa
Przyjaciół Sztuk Pięknych"
17-31 III. "Panorama XXX-lecia
PRL". Organizatorzy,
scenariusz,
opracowanie
plastyczne
i konsultacja naukowa j.w. Katalog.
"Tkanina ludowa w XXX-lecie PRL"
W a r s z a w a, Galeria Towarzystwa
Przyjaciół Sztuk Pięknych, 16 V-2 VI. "Panorama XXX-lecia
PRL", wystawa
ogólnopolska.
Organizatorzy,
scenariusz,
opracowanie plastyczne i konsultacja naukowa j.w. Katalog.
"Współczesne rękodzieło ludowe z województwa
lubelskiego i warszawskiego"
War s z a w a, Galeria Towarzystwa
Przyjaciół Sztuk Pięknych, 24 V-IS VI. "Panorama XXX-lecia PRL". Organizatorzy,
scenariusz,
opracowanie
plastyczne
i konsultacja naukowa j.w. Katalog.
"Wystawa tkanin Krystyny Fałęckiej-Szrekinger
z Bielska"
War s z a w a, Galeria Towarzystwa
Przyjaciół Sztuk Pięknych, 10-31 VII. Organizatorzy, scenariusz, oprawa plastyczna i konsultacja
naukowa j.w. Katalog.
"Współczesne podhalańskie malarstwo na szkle"
War s z a wa, Galeria Towarzystwa
Przyjaciół Sztuk Pięknych, 17-30 XI. "Panorama XXX-lecia PRL". Organizatorzy,
scenariusz, oprawa plastyczna
i konsultacja naukowa j.w. Katalog.
"Regionalne tkaniny dekoracyjne"
War s z a wa,
Galeria Towarzystwa
Przyjaciół
Sztuk Pięknych
5 XII 1974 r.10 I 1975 r., wystawa ogólnopolska. Organizatorzy,
scenariusz,
oprawa plastyczna i konsultacja naukowa j.w. Katalog.
"Sztuka ludowa Lubelszczyzny"
War s z a wa, "Dom Chłopa", 18--31 I. "Panorama
XXX-lecia PRL". Organizator:
Dział Etnografii Muzeum Okręgowego w Lublinie. Scenariusz: Sabina Dados,
Celestyn Wrębiak. Katalog.
"Podlaskie dywany dwuosnowowe"
W a r s z a w a, Pałac Kultury
i Nauki, 16-28 II. "Panorama
XXX-lecia
PRL".
Organizatorzy:
Muzeum Okręgowe w Białymstoku,
Komitet
organizacyjny
Panoramy XXX-lecia. Scenariusz: Barbara Kiestenis-Studzińska.
"Sztuka ludowa województwa bydgoskiego"
W a r s z a w a, Muzeum
Historyczne
Miasta
Warszawy,
16-31 III. "Panorama
XXX-lecia PRL". Organizatorzy:
Urząd Wojewódzki w Warszawie Biuro Wystaw Artystycznych
i Kujawsko-Pomorskie
Towarzystwo
Kulturalne
w Bydgoszczy. Scenariusz: Halina Mikułowska.
"Malowany fajans włocławski"
War s z a wa,
Państwowe
Muzeum
Etnograficzne,
17 III-lO
IV. "Panorama
XXX-lecia PRL". Organizator:
Muzeum Kujawskie we Włocławku. Scenariusz
i oprawa plastyczna: Romualda Hankowska. Folder.

344

Kronika

"Artystyczne rękodzieło ludowe Ziemi Gdańskiej"
s z a w a, "Dom Chłopa", 18 IV-6 V, "Panorama
XXX-lecia PRL". Organizatorzy: "Panorama Północy", Wojewódzki Ośrodck Kultury w Gdańsku. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Stefania Liszkowska-Skórowa,
Hanna Gregor,
Wojciech Błaszkowski.
"Muzea społeczeństwu"
'V a r s z a w a, Muzeum Narodowe, 28 V-30 IX. Jedna z sal wystawy poświęcona
została muzeom etnograficznym.
Organizator:
Państwowe
Muzeum Etnograficzne w Warszawie.
"Sztuka ludowa Ziemi Kieleckiej"
W a r s z a w a, "Dom Chłopa", czerwiec, wystawa pokonkursowa
w ramach "Panoramy XXX-lecia PRL". Organizatorzy:
Urząd Wojewódzki w Kielcach, "Cepelia".
"Polska zabawka ludowa"
War s z a w a, Państwowe
Muzeum
Etnograficzne.
29 VI-15 VIII. Scenariusz
i oprawa plastyczna:
Teresa Lewińska, konsultacja
naukowa: Krzysztof Makulski.
"Zbiory z kolekcji Jadwigi i Jana Michalskich"
War s z a w a, Państwowe Muzeum Etnograficzne, 2-30 IX, wystawa z okazji przekazania zbiorów do depozytu. Scenariusz i oprawa plastyczna:
Piotr Szacki.
"Sztuka ludowa województwa koszalińskiego"
War s z a w a, "Dom Chłopa", październik.
"Panorama
XXX-lecia
PRL".
"Triennale plastyki nieprofesjonalnej"
W a r s z a w a, Państwowe
Muzeum Etnograficzne,
6 X-15 XI. Prezentacja
wybranych prac z I Triennale plastyki nieprofesjonalnej
w Szczecinie. Współorganizatorzy:
Departament
Plastyki Ministerstwa
Kultury i Sztuki, Instytut
Sztuki PAN, Centralny
Ośrodek
Metodyki
Upowszechniania
Kultury. Scenariusz: Aleksander Jackowski.
"Współczesna twórczość ludowa województwa katowickiego"
War s z a w a, "Dom Chłopa", 26 X-ID XI. "Panorama XXX-lecia PRL". Organizatorzy: Muzeum Górnośląskie
w Bytomiu. ARA w Katowicach.
Scenariusz:
Barbara Bazielich Eugeniusz Jaworski,
Irena Bukowska-Floreńska.
Katalogi.
"Requiem dla szałasów" - wystawa fotogramów Jana Rączki
War s z a wa, Galeria Rzeźby, listopad. Katalog.
"Nikifor Krynicki"
War s z a w a, Muzeum Historyczne
m. sL Warszawy 16 XI-1 XII. "Panorama
XXX-lecia
PRL". Współorganizator;
Muzeum \V Nowym Sączu. Scenariusz
i oprawa plastyczna: Antoni Kroch. Folder.
"Szopka krakowska"
War s z a w a, Muzeum Historyczne m. st. Warszawy, 16 XI-31 XII. "Panorama
XXX-lecia PRL". Scenariusz
i oprawa plastyczna:
Tamara Petryka. Folder.
"Współczesna sztuka ludowa Ziemi Olsztyńskiej"
War s z a w a, "Dom Chłopa", 13-2,1 XII. "Panorama
XXX-lecia PRL".
"Prapolskie wierzenia, wyobraźenia i obrzędy"
War s z a w a, Państwowe
Muzeum Archeologiczne,
grudzień, wystawa
obrazów
artystów plastyków:
Franciszka
Walczowskiego i Zofii Walczowskiej.
"Święta Boźego Narodzenia"
War s z a w a, "Cepelia"
Dom Sztuki Ludowej, grudzień. Pierwsza wystawa
z cyklu "Polskie kadycje ludowe", ekspozycja handlowa.

War

345

KronIka

WOJ. WROCŁAWSKIE

"Kolorowe Powiśle - plastyka ludowa Powiśla Dąbrowskiego"
L e g n i c a, Muzeum, 20 XII 1974 r.-31 I 1975 r. Współorganizator:
Muzeum w Tarnowie. Scenariusz: Anna i Adam Bartoszowie. Katalog.
"Sztuka ludowa w zbiorach Muzeum Narodowego"
W r o c ł a w, Muzeum Narodowe, Witryna rozmaitości, 21 XI 1973 r.-4 III 1974 r.
Organizator:
Muzeum Etnograficzne
we Wrocławiu.
Scenariusz:
Magdalena
Roztworowska, Ewa Jęczalik, Jagieła, Maria Gołubkow.
"Pisanki i palmy wielkanocne"
W r o c ł a w, Muzeum Etnograficzne,
31 III-6 IV, w ramach dorocznego kiermaszu.
Scenariusz: Maria Gołubkow.
"Rzeźba ludowa Bolesława Musiała"
W r o c ł a w, Muzeum Etnograficzne,
4-26 V. Scenariusz:
Krystyna
Gerliczowa.
Katalog.
"Rzeźba i malarstwo ludowe Dolnego Sląska"
W r o c ł a w, Muzeum Etnograficzne,
20 VII-22 IX, z okazji XXX-lecia PRL. Scenariusz: Krystyna Gerliczowa. Katalog.
"Ludowe hafty i koronki na Dolnym Sląsku"
W r o c ł a w, Muzeum Etnograficzne,
29 X-31 XII, wystawa pokonkursowa.
Scenariusz: Magdalena Roztworowska.
WOJ. ZIELONoaORSKIE

"Akwarele Nikifora"
G o r z ó w W i e l k o p o l s k i, Muzeum, I-III. Organizator:
Muzeum w Nowym
Sączu. Scenariusz: Maria Maszczak.
".sztuka ludowa województwa zielonogórskiego"
Z i e lon a Gór a, Muzeum Ziemi Lubuskiej, maj, wystawa pokonkursowa.
Współorganizatorzy:
Urząd Wojewódzki w Zielonej Górze, Wojewódzki Dom Kultury
w Zielonej Górze, Spółdzielcze Zrzeszenie Wytwórców PLiA w Poznaniu. Scenariusz: Irena Sochacka.
Wystawy

o tematyce

zagranicznej

w Polsce

KRAJE EUROPEJSKIE

"Przemysł i folklor Bułgarii"
B o c h n i a, Powiatowy
Dom Kultury,
czerwiec-lipiec;
Nowy Wiśnicz, Gminny
Ośrodek Kultury, wrzesień; Niepołomice, Miejski Ośrodek Kultury,
sierpień;
wystawa z okazji XXX-lecia Ludowej Republiki Bułgarii. Organizatorzy:
Powiatowy Dom Kultury w Bochni, Dom Przyjaźni Polsko-Bułgarskiej
im. G. Dymitrowa w Krakowie.
"Ludowy Haft i ornamentyka
okręgu Plowdiw" (Bułgaria)
p o z n a ń, Pałac Kultury,
listopad,
z okazji podpisania
umowy o współpracy
między miastami:
Poznaniem
i Plowdiw. Organizatorzy:
Urząd m. Poznania,
Rada Narodowa m. Plowdiw.
"Ludowe maski Chorwacji" (Jugosławia)
B y t o m, Muzeum Górnośląskie,
10 XII. Scenariusz:
Katica Benc-Boskovic.
Katalog.

346

Kronika

"Praca i wypoczynek w NRD"
I3 o c h n i a, Powiatowy
Dom Kultury,
październik,
XXV-lecie NRD. Współorganizator: Ośrodek Kultury i Informacji
Niemieckiej
Republiki Demokratycznej
w Krakowie.
"Sztuka łużycka" (NRD)
L u b a ń, Klub "Włókniarz", luty, w ramach współpracy kulturalnej
między miastami Lubaniem i Niesky. Organizatorzy:
Międzyzakładowy
Dom Kultury w Lubaniu (woj. wrocławskie),
Powiatowy
Dom Kultury w Niesky (NRD).
Wystawa sztuki ludowej pod hasłem
"Czas wolny - sztuka - radość życia" (NRD)
S z c z e c i n, październik, z okazji Dni Przyjaźni i Kultury (30-lecie PRL i 25-lecie
NRD). Organizatorzy:
Urząd Wojewódzki w Szczecinie, Rada Narodowa okręgu
Roztock.
"Prymitywiści
węgierscy"
War s z a w a, Węgierski Instytut Kultury, marzec.
"Tradycyjna
tkanina i strój białoruski" (ZSRR)
G r u d z i ą d z, Muzeum, 25 X-31 XII, z okazji 57 rocznicy Rewolucji Październilwwej.
Współorganizator:
Muzeum
Etnograficzne
w TOTuniu. Scenariusz:
Halina Mikułowska.
"Sztuka ludowa Radzieckiej Ukrainy" (ZSRR)
W T o c ł a w, Muzeum Etnograficzne,
13-19 IX, Dni Zaporoźa, wystawa przywieziona z ZSRR.
"Ceramika ludowa narodów Związku Radzieckiego" (ZSRR)
S z c z e c i n, Galeria
Sztuki Biura Wystaw Artystycznych,
styczeń. Współorganizatorzy: Ministerstwo
Kultury i Sztuki, Związek Polskich Artystów Plastyków.
"Wystawa pocztówek z różnych krajów ze strojami ludowymi"
1. u b l i n, Młodzieżowy
Dom Kultury,
30 1-10 II. Organizator:
Koło Esperantystów w MDK w Lublinie.
KRAJE

War

"Ostatnie
s z a w a,
Mróz.

nabytki Państwowego
Państwowe
Muzeum

POZAEUROPEJSKIE

Muzeum Etnograficznego
z Afganistanu"
Etnograficzne,
10-26 XII. Scenariusz:

Lech

"Zbiory I akademickiej
wyprawy afrykanistycznej"
W a r s z a w a, Państwowe
Muzeum Etnograficzne,
22 IV-8 VI. Współorganizator:
Akademicka
Wyprawa Afrykanistyczna.
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
Jolanta Koziorowska,
Leonard Adamowicz, konsultacja
naukowa: Zespół Akademickiej Wyprawy Afrykanistycznej.
Folder.
"Amerykański
Zachód"
War s z a w a, Muzeum Narodowe, 8 1-17 II, w ramach międzynarodowej
współpracy kulturalnej.
Organizatorzy:
Muzeum im. Amona G. Cartera, Fort Worth,
Texas USA, Dział Sztuki Obcej Muzeum Narodowego
w Warszawie.
Scenariusz: Mitchell A. Wilder (dyr. Muzeum im. Amona G. Cartera). Katalog.
"Instrumenty
muzyczne Indii i Indonezji"
K o s z a l i n, Muzeum Archeologiczno-Historyczne,
25 IV-20 V. Współorganizator:
Oddział Instrumentów
Muzycznych
Muzeum Narodowego
w Poznaniu.
Scenariusz: Anna Jask6lska.
"Kultura i sztuka Japonii"
K o s z a l i n, Muzeum Archeologiczno-Historyczne,
27 V-5 VIII. Współorganizator:

347

Kronika

Muzeum

Archeologiczne

i Etnograficzne
w Łodzi. Scenariusz: Witold Nowosz.
"Kultura i sztuka Japonii"
R a d o m s k o,
Muzeum
Regionalne,
3 IX-15 X. Współorganizator:
Muzeum
Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi.
"Dawna broń Japonii"
T a r n o w s k i e Gór y, Muzeum, 2 XII Hl74 r.-15 I 1975 r. ,Współorganizatorzy:
Muzeum Etnograficzne
w Krakowie,
Muzeum Narodowe we Wrocławiu
oraz
Muzea w Gliwicach i Chorzowie.
"Sztuka Meksyku"
K o s z a l i n, Muzeum Archeologiczno-Historyczne,
luty.
"Mongolia 1924-1974"
W a r s z a w a, Państwowe
Muzeum Etnograficzne,
25 XI-lO XII. Współorganizatorzy: Towarzystwo
Przyjaźni Polsko-Mongolskiej,
Polski Komitet Solidarności
z Narodami Azji i Afryki, Ekspedycja Etnograficzna
Polskiej Akademii Nauk.
Scenariusz:
Lech Mróz, Sławoj Szynkiewicz,
konsultacja
naukowa:
Witold
Dynowski. Folder.
Rysunki, ilustracje, fotografie Andrzeja Strumiłły "Mongolia"
War s z a wa, Państwowe Muzeum Etnograficzne,
25 XI-lO XII, z okazji 50-lecia
Mongolskiej
Republiki
Ludowej.
Współorganizatorzy:
Ministerstwo
Kultury
i Sztuki, Związek Polskich Artystów Plastyków,
Towarzystwo
Przyjaźni
Polsko-Mongolskiej.
Scenariusz
i oprawa plastyczna:
Andrzej
Strumiłło.
"Vietnam 1974"
W a r s z a w a, Państwowe
Muzeum Etnograficzne,
2-12 IX, XXIX rocznica proklamowania Demokratycznej
Republiki Wietnamu. Współorganizator:
Polski Komitet Solidarności z krajami Azji i Afryki w Warszawie. Scenariusz: Zbigniew
Filarski.

Polskie

wystawy

etnograficzne

za

granicą

BELGIA

°

"Mikołaj Kopernik w rzeźbie ludowej"
A a l s t, Galeria Pieter Coecke, 9-26 II,
s t e n d a, 15 XI-31 XII. Organizatorzy:
Muzeum Etnograficzne
w Toruniu, Towarzystwo
Kulturalne
Flamandzko-Polskie, Ambasada PRL w Belgii. Scenariusz
i oprawa plastyczna:
Aleksander
Błachowski. Katalog.
"Dzieła polskich malarzy i grafików oraz polskie rzemiosło ludowe i artystyczne"
B r u k s e l a, Woluwe-Shopping
Center, 15 II-,2 III, wystawa połączona z kiermaszem. Organizatorzy:
"Cepelia", "Desa", "Orbis", Ambasada PRL w Belgii.
BULGARIA

"Sztuka ludowa województwa gdańskiego"
War n a, Galeria
Malarstwa,
17-23 X, Dni Gdańska w Warnie. Organizatorzy:
Muzeum Narodowe w Gdańsku - Dział Etnograficzny
w Oliwie, Urząd Wojewódzki w Gdańsku. Scenariusz: Krystyna Szałaśna. Folder.
CZECHOSLOWACJA

"Przegląd wyrobów rękodzieła ludowego"
B r a t y s ł a w a, Pawilon wystawowy w Parku Kultury, 23 V-9 VI, Dni Krakowa

348

Kronika

w Bratysławie.
Organizator:
Spółdzielnia Pracy Rękodzieła Ludowego
Artystycznego im. St. Wyspiańskiego w Krakowie.
"Sztuka ludowa we współczesnym wnętrzu"
P r a g a, Ośrodek Informacji
i Kultury Polskiej, 27 VIII-3 IX, wystawa połączona
z kiermaszem.
Współorganizator:
Spółdzielcze
Zrzeszenie PLiA "Milenium"
w Krakowie.
FRANCJA

P a ryż,
Pawilon
Włocławku.

"Rzeźby St. Zagajewskiego z Kujaw"
"Cepelii", listopad. Współorganizator:
Muzeum

Kujawskie

we

KANADA

"Polska sztuka ludowa"
T o r o n t o, czerwiec, stoisko na wystawie zorganizowanej z okazji Swiatowej Rady
Rękodzieła.
Organizator:
"Cepelia"
członek Swiatowej
Rady Rękodzieł.
KUBA

"Współczesna polska sztuka ludowa"
H a wan a, listopad,
z okazji Dni kultury
polskiej.
Organizatorzy:
w Gdyni, Ministerstwo Kultury i Sztuki.
NIEMIECKA

REPUBLIKA

"Cepelia"

DEMOKRATYCZNA

"Opolska sztuka ludowa"
p o c z d a fi, Kulturbunde,
3-13 VI, Dni Opola w Poczdamie. Organizatorzy:
Muzeum Sląska Opolskiego w Opolu, Opolskie Towarzystwo
Kulturalno-Oświatowe. Scenariusz: Halina Jakubowska.
"Podlaskie dywany dwuosnowowe"
M e i n i n g e n, Staatliche
Muzeum, 24 VI-31 VII, Dni Białostocczyzny
w okręgu
Su hl (NRD). Organizator:
Muzeum Okręgowe w Białymstoku. Scenariusz: Barbara Kiestenis-Studzińska.
Katalog.
"Sztuka ludowa Mazowsza Płockiego"
S z wed t, Stadtmuseum,
20 VII-26 VIII, w ramach wymiany kulturalnej
między
Szwedt a Płockiem. Organizator:
Muzeum Mazowieckie w Płocku. Scenariusz:
Ewa Bączyńska, Tadeusz Baraniuk. Katalog.
REPUBLIKA

E s s e n, otwarcie 31 X, ekspozycja
osiągnięć gospodarczych "Polska

FEDERALNA

NIEMIEC

"Polska 1974"
polskiej sztuki
1974".

ludowej

na wielkiej

wystawie

SZWAJCARIA

Win t er thu r
w Krakowie,

"Polska sztuka ludowa"
k. Zurychu, 8 II-15 III. Organizator:
komisarz wystawy: Zofia Reinfussowa.

Muzeum

Etnograficzne

WIELKA BRYT ANIA

"Pokaz stroju polskiego"
G l a s g o w, Konsulat PRL, 17 VI-30 VII. Współorganizator:
Państwowe
Etnograficzne w Warszawie. Scenariusz: Barbara Kaznowska.

Muzeum

349

Kronika

WLOCHY

"Lalki w polskich strojach ludowych na wystawie sztuki ludowej
i artystycznego rękodzieła"
L a t i n a k. Rzymu, grudzień, Spółdzielcze Zrzeszenie PLiA "Milenium"
z Krakowa prezentowało
ponad 30 lalek, wyróżnionych
trzecią nagrodą na pierwszym Międzynarodowym
Konkursie
Lalek Regionalnych
w Krakowie.
ZWIĄZEK

SOCJALISTYCZNYCH

REPUBLIK

RADZIECKICH

"Przegląd wyrobów rękodzieła ludowego"
Kij ó w, Dom Kultury Fabryki Samolotów, 21-28 IX, Dni Krakowa w Kijowie.
Organizator:
Spółdzielnia
Pracy Rękodzieła
Ludowego
i Artystycznego
im.
SL Wyspiańskiego w Krakowie.
"Podlaskie dywany dwuosnowowe"
K o w n o, Muzeum Sztuki, 15 VI-15 VIII, Dni Białegostoku
w Kownie. Organizator: Muzeum Okręgowe w Białymstoku.
Scenariusz:
Barbara Kiestenis-Studziń ska.
"Białostockie dywany";
"Sztuka ludowa Mazowsza";
"Polskie rękodzieło artystyczne"
Wystc.wy eksponowane w różnych miastach ZSRR w ciągu całego roku w ramach
,.Dni Kultury Polskiej w ZSRR".
.
Z materiałów ODnE opracowała:
Teresa Zakrzewska

MAGISTERIA

l DOKTORATY

Z ZAKRESU

PRACE

Uniwersytet

ETNOGRAFII

W 1974 R.

MAGISTERSKIE

Jagielloński-Kraków

BARBASZEWSKA Joanna, Recepcja współczesnej
rzeźby ludowej w płd. części
Polskiego Spi~za, prof. dr Mieczysław Gładysz.
BEIERSDORF Maciej, Stan badań etnograficznych
w powiatach
zawierciańskim
i myszkowskim, prof. dr Jadwiga Klimaszewska.
BIEHSKA Krystyna, Zajęcia pozarolnicze w rodzinach chłopskich we wsi Wisła
w pow. cieszyńskim
w latach 1960-1972, prof. dr Mieczysław Gładysz.
DŁUGOSZ Marian, Obrzędy rodzinne i ich funkcje
społeczne u Cyganów na
Polskim Spiszu, prof. dr Mieczysław Gładysz.
DUDA Eugeniusz, Działalność organizacyjna
i naukowa Bronisława
Piłsudskiego
(1866-1918) w zakresie etnografii i muzealnictwa,
prof. dr Mieczysław Gładysz.
FILAS Barbara, Przeobrażenia
obrzędów rodzinnych
(narodzinowych
i pogrzebovvych) ze szczególnym uwzględnieniem
w nich uczestnictwa
wsi. Na przykładzie wsi Brzezinka, pow. Chrzanów, prof. dr Jadwiga Klimaszewska.
FLIS Jadwiga, Stan badań etnograficznych
w powiatach
myśleniekim
i wadowickim, prof. dr Jadwiga Klimaszewska.
GOLDA Barbara, Prozaiczna literatura
ustna w życiu współczesnej wsi, prof. dr
ivIieczysław Gładysz.
GRAJNY Lucjan, Drogi modernizacji
gospodarstw
chłopskich we wsi Koniaków
pow. Cieszyn, prof. dr Mieczysław Gładysz.

350

Kronika

HONKISZ Iwona, Zdobnictwo wnętrza domu chłopskiego na Polskim Spiszu, pi·of.
dr Mieczysław Gładysz.
JAKLIŃSKA
Aleksandra,
Osiadłe społeczności cygańskie Polskiego Spisza w opiniach miejscowych górali, prof. dr Mieczysław Gładysz.
LEHR Urszula, Wprowadzenie
do etnografii Nowej Gwinei, prof. dr Andrzej Waligórski.
MAJ Małgorzata, Praca poza własnym gospodarstwem
we wsiach płd. zach. CZęSCl
Polskiego Spisza pod koniec XIX i w XX w., prof. dr Micczysław Głady"z.
MAŁECKA Anna, Meblarstwo
ludowe na Kujawach,
prof. dr Jadwiga
Klimaszewska.
MOKROSZ Maria, Stan badań etnograficznych
w powiatach chrzanowskim i oświęcimskim, prof. dr Jadwiga Klimaszewska.
OZGA Jan, Gospodarka
rolna południowo-zachodniej
części Spisza \V XX W.,
prof. dr Mieczysław Gładysz.
RADWAN Alina, Dorobek etnografii polskiej na Opolszczyżnie, proL dr Jadwiga
Klimaszewska.
SEPIOL Alfred, Problematyka
muzealnictwa
wiejskiego na przykładzie: płd.-zach.
powiatów woj .. rzeszowskiego, prof. dr Mieczysław Gładysz.
SWIĘCH Jan, Czynniki przeobrażeń
kulturowych
ludności podhalat'lskiej
wśród
obcych grup etnicznych, prof. dr Mieczysław Gładysz.
VYLKANOV A Violetta, Ludowe nagrobki
kamienne
i ich kontekst
kult mowy
(na przykładzie wsi Topcii w okręgu razgradskim),
prof. dr Mieczysław Gładysz.
WILCZYŃSKA Elżbieta, Pożywienie Cyganów spiskich w XX w. Model kon5umpcyjny i uwarunkowanie
kulturowe, prof. dr Mieczysław Gładysz.
ZIELEZNIK
Zofia, Niektóre formy aktywizacji
gospodarki
rolno-hodowlanej
we
wsi Istebna, prof. dr Mieczysław Gładysz.
U n i w e r s y t e t im.

A. M i c k i e w i c z a -

P ozn ań

BEDNARSKI Jacek, Współczesna francuska
etnologia narodowa,
prof. dr Jozef
Burszta.
BLASZCZYK
Hanna,
Wzór kulturowy
chłopa wielkopolskiego,
prof. dr .JÓzef
Burszta.
KIERZKOWSKA
Renata, Problem Indian meksykańskich
w literaturze
polskiej
i przekładowej XX w., prof. dr Maria Frankowska.
KROMA Urszula, Mieszkanie rodziny wiejskiej w procesie przemian w XX w.,
doc. dr hab. Zbigniew Jasiewicz.
LEWANDOWSKI
Rosław, SIady osadnictwa
olęderskiego w powiecie nowotomyskim na podstawie budownictwa, prof. dr Józef Burszta.
MALUSZYŃSKA
Krystyna,
Rodzina a społeczność wiejska w procesie przemian
na przykładzie wsi Piłka w pow. Czarnków, doc. dr hab. Zbigniew Jasiewicz.
ROSZAK Józefa, Regionalny zespół pieśni i tańca "Cepelia" - Monografi2, prof.
dr. Józefa Burszty.
RYDZEWSKA Helena, Rodzina jako środowisko kulturalne,
na podstawie badań
we wsi Piłka w pow. Czarnków, doc. dr hab. Zbigniew Jasiewicz.
SOLTYSIAK
Hanna, Folklorystyczny
Teatr
Jednego
Aktora, prof. dr Józef
Burszta.
SZMAŃDA-ŁUCZAK
Ewa, Stosunek ludności wsi kujawskiej
do własnej tradycji

Kronika

351

kulturowej, na podstawie 'wsi Bachorce i Sławęcin w pow. Inowrocław, prof.
dr Józef Burszta.
TUPIKOWSKA Jolanta, Dziecko w rodzinie wiejskiej na podstawie badań terenowych we wsi Piłka pow. Czarnków, doc. dr hab. Zbigniew Jasiewicz.
ZIMNA Barbara, Wiejska rodzina tadżycka w procesie przemian, doc. dr hab.
Zbigniew Jasiewicz.
Uniwersytet

Warszawski

BARTOSZEWICZ Witold, Religia - Psychopatologia
- Kultura. Próba ukazania
wzajemnych związków w świetle kilku przykładów,
prof. dr W. Dynowski.
CYBULSKA Małgorzata, Wpływy szlacheckie na taniec ludowy, prof. dr Anna
Kutrzeba-Pojnarowa.
DATKO Janina, Szopka krakowska,
historia, analiza rozwoju formy i wartości
artystycznych oraz funkcja społeczna, prof. dr Anna Kutrzeba-Pojnarowa.
JAGODZIŃSKI Zbigniew, Tradycyjny transport
i komunikacja
we wsiach okolic
Kołbieli i jego przemiany w chwili obecnej, prof. dr Anna Kutrzeba-Pojnarawa.
JARUGA Izabela, Zasady społecznego uczestnictwa
w obrzędach pogrzebowych,
doc. dr hab. Zofia Sokolewicz.
JASKOŁOWSKA Anna, Potrzeby estetyczne i ich realizowanie na przykładzie wsi
w powiecie otwockim, doc. dr hab. Zofia Sokolewicz.
KOCHANOWICZ Tomasz, Miejsce ludzi starych w rodzinie drobnoszlacheckiej,
prof. dr Witold Dynowski.
KOSIŃSKI Lubomir, Przemiany
kulturowe
wsi podmiejskiej.
Studium wsi Maciołki, pow. Wołomin, prof. dr Anna Kutrzeba-Pojnarowa.
MŁYNARCZYK Magdalena,
Autorytet
ludzi starych w rodzinie i społeczności
wiejskiej, doc. dr hab. Zofia Sokolcwicz.
OLIZAR Małgorzata, Percepcja sztuki ludowej przez ludność wiejską na przykładzie wsi Antoniówka Wiczkowska, doc. dr hab. Zofia SokoIewicz.
ORIENCKI Jan, Miejsce twórczości jarmarcznej
w kulturze wsi na przykładzie
wsi Wola Sufczyńska w pow. Otwock, doc. dr hab. Zofia Sokolewicz.
PORADZKI Antoni, Rybołówstw9 w strukturze gospodarczej i sp9łecznej wsi Tałty,
prof. dr Anna Kutrzeba-Pojnarowa.
STRUŚ Piotr, Przemiany społeczno-kulturowe
a proces integracji
mieszkańców
wsi Warmii i Mazur, prof. dr Witold Dynowski.
TER FA Tadesse, Kultura materialna
plemienia Galla, prof. dr Witold Dynowski.
Uniwersytet

Wrocławski

BIERNACKA Halina Maria, Formy prymitywnej
wymiany u ludów Oceanii, prof.
dr Aleksander Lech Godlewski.
CZAJKOWSKI Janusz, Aktualny stan obrzędowości weselnej w kulturze wsi dolnośląskiej, doc. dr hab. Dorota Simonides.
CZAPRAN Wanda, Struktura
społeczna ludów Melanezji, prof. dr Aleksander
Lech Godlewski.
FIGURSKI Ryszard, Obrzędowość pogrzebowa we współczesnej kulturze ludowej
Dolnego Śląska, doc. dr hab. Dorota Simonides.
GERLICH Grzegorz, Pojęcie mana w wierzeniach
wyspiarzy
Oceanii, prof. dr
Aleksander Lech Godlewski.

352

Kronika

JARZĄB Wiesław, Stan obrzędowości żniwnej we współczesnej kulturze ludowej
Dolnego Śląska, doc. dr hab. Dorota Simonides.
KAWKA Danuta, Znaczenie żywiołów ognia i wody w wierzeniach
ludów Czarnej Afryki, prof. dr Aleksander Lech Godlewski.
LASOWA Teresa, Współczesne piosenkarstwo
na Dolnym Sląsku, doc. dr hab
Dorota Simonides.
LIS Marian, Przemiany społeczno-kulturowe
zachodzące na Oceanii pod wpływem
misji kościołów chrześcijańskich,
prof. dr Aleksander
Lech Godlewski.
MAJCHER Danuta, Kształtowanie
się autorytetów
osobowych i zbiorowych w tradycyjnych
społeczeństwach
plemiennych
Oceanii i Czarnej Afryki, prof. dr
Aleksander Lech Godlewski.
PRUCHNIAK
Danuta, Stan obrzędowości urodzinowej
we współczesnej
kulturze
ludowej Dolnego Śląska, doc. dr hab. Dorota Simonides.
SAPJUK Halina, Struktura
społeczna na Polinezji do czasów penetracji
przez
Europejczyków,
prof. dr Aleksander Lech Godlewski.
SŁOMSKA Halina, Struktura
ludów Mikronezji, prof. dr Aleksander
Lech Godlewski.
PRACE

DOKTORSKIE

(1974)

HENSLOWA Maria, Wiedza ludowa o bożym drzewku, bylicy i piołunie.
Promotor: prof. dr Józef Gajek. UBB.
W pracy niniejszej omówione są trzy rodzaje gatunku Artemisia (boże drzewko, bylica i piołun) o właściwościach
toksycznych oraz leczniczych. Autorka wychodzi poza dotychczasowe
tradycyjne
opracowania
tego typu materiałów.
Służy
temu zarówno układ pracy, jak i wykorzystanie
nie tylko źródeł etnograficznych,
lecz także doświadczeń współczesnej
medycyny i farmakologii,
a w odniesieniu
do zastosowania
w higienie i gospodarce - zdobyczy przyrodoznawstwa.
Na tym
tle stara się zgłębić przyczyny powstawania
niektórych wierzet1 i obyczajów związanych z omawiar.ymi roślinami.
Zebranie w niniejszej pracy źródła przekonywająco
wykazują szerokie i wielostronne zastosowanie lecznicze omawianych roślin. Ma ono miejsce u ludu polskiego i ludów słowiańskich. Przeprowadzone
analizy wskazują, że zasięg ich użytkowania przekracza
granice
obszaru
zamieszkałego
przez Słowian. Podstawę
źródłową pracy stanowią materiały etnograficzne.
Wykorzystane są również żródła
językowe i historyczne.
KABZIŃSKA
Iwona, Kultura
tradycyjna
a aspiracje
młodych chłoporobotnikó'w
na przykładzie wsi podmiejskiej
Makówka w powiecie Grodzisk Mazowiecki.
Promotor: prof. dr Anna Kutrzeba-Pojnarowa.
UW.
Praca składa się z części teoretycznej
i źródłowej. Zasadniczym celem pracy
jest odtworzenie
mechanizmu
kształtowania
się aspiracji mł8dych chłoporobotników w stosunku do: mieszkania jako środowiska naturalnego
i społecznego, środowiska zawodowego,
rodzinnego,
warunków
materialnych,
środowiska
kolegów,
sposobów spędzania czasu wolnego od zajęć ekonomicznych. Praca ukazuje wpły .•.•
v
tych czynników na: preferencje
dla pewnych wzorów zachowania, uświadamianie
sobie potrzeb mieszkaniowych
i kulturalnych,
przyjmowanie
określonych
postaw
wyrażających
się w konkretnym
działaniu ukierunkowanym
na osiągnięcie celu.
Zweryfikowano
hipotezę postawioną
we wstępie o braku jednoznacznej
zaleźności między poziomem aspiracji
a poziomem ekonomicznym.
Poziom aspira-

Kronika

("ji llzależ:lion,) bowiem od osobistych
doświadczeń jednostek, co łączy się z ich
cechami osobowościowymi,
ułatwiającymi
między innymi nawiązywanie
kontaktÓ\" i obserwację rzeczywistości.
Hipoteza ta została potwierdzona.

KUREK Czesław, Rola starosty weselnego
u względnieniem jej polityczno-społecznego
Nasz. UEE,

na

Opolszczyźnie
ze szczególnym
aspektu.
Promotor: doc. dr Adolf

Praca ma na celu ukazanie kultywowanej
wśród ludności miejscowej na Opolszczyźnie odrębnej i zróżnicowanej
w swej strukturze
instytucji
starosty weselnego, a przede wszystkim jej wielu funkcji w okresie niewoli i po wyzwoleniu.
Podstawę ao opracowania
tych problemów
stanowiły przede wszystkim
materiały z systematycznych
badań terenowych przeprowadzonych
w latach 1964-1972
\,,- 100 miejscowościach
województwa
opolskiego oraz wzięte z literatury
przedmiotu.
Całość została zawarta w następujących
rozdziałach: I - Ogólna charakterystyka terenu w aspekcie przeprowadzonych
badań, II Zasadnicze cechy polskiej obrzędowości weselnej i występującej
w niej instytucji
starosty weselnego,
III - Charakterystyka
ogólna tradycyjnej
obrzędowości weselnej na terenie Opolszczyzny zamieszkałej przez ludność miejscową, IV - Walory artystyczne tekstów
obrzędowych pod opolskich starostów weselnych, V - Zasadnicze cechy instytucji
starostów weselnych w powiecie opolskim, VI - Osobiste cechy starostów weselnych w powiecie opolskim i ich autorytet,
VII - Rejonowe odrębnoŚCi w charakterze instytucji
starosty weselnego w powiecie opolskim a na reszcie badar.ego terenu Opolszczyzny, VIII - Podopolski fenomen.
Pracę uzupełniają teksty obrzędowe, mapy i fotografie.
PERCZAK Edward, Księżyc w wyobrażeniach
ludowych Słowian. Promotor: prof.
dr Józef Gajek. DEB.
Celem pracy jest określenie
roli księżyca w słowiańskiej
tradycji
ludov.iej
i "\vyrażenie tej roli w odpowiedniej formie mitologicznej.
Podstawę do opracowania wspomnianych
problemów stanowiły materiały etnograiiczne i lingwistyczne
podzielone na trzy główne części: żródła, opracowania
i lituaturę
pomocniczą.
Całość została zawarta w następujących
rozdziałach:
I - Słownictwo
związane z księżycem w językach słowjańskich na tle indoeuropejskim,
II - Księżyc
w literaturze
ludowej, III Kalendarz
księżycowy w słowiańskich
zwyczajach
i obrzędach dorocznych, IV - Wierzenia ludowe o wpływie księżyca i jego faz
na zwyczaje rodzinne, V - Ślady deifikacji i kultu księżyca u Słowian.
STAWARZ Andrzej, Przemiany
kulturowe
na przykładzie wsi Rembelszczyzna,
pow.
prof. dr Anna Kutrzeba-Pojnarowa.
UW.
Jest
dzących

wsi podmiejskiej
w latach 1918-1973
Nowy Dwór
Mazowiecki.
Promotor:

to próba całościowego, wieloaspektowego
ujęcia procesu zmian zachowe wsi podmiejskiej,
w niektórych
dziedzinach
jej życia, w latad.
1918-1973. Przemiany
współczesne, uzależnione od zmian społeczno-ekonomicznych
i kulturowych całego kraju, rozpatrzono także pod względem zależności od wpłyV!óW miasta Warszawy. Szczególnie zainteresowano
się budownictwem
i zmianami
zachodzącymi w tej dziedzinie. Podjęto próbę typologii budynków występujących
we wsi pod względem ilości izb mieszkalnych
i ich przeznaczenia,
ma.eriałów
liżytych do budowy, wyposażenia itp. Proces przemian ukazano również na przy23 -

Lud,

tom LX

354

Kronika

Kładzie rodziny i gospodarstwa
wiejskiego, a także stosunku
mieszkańcóv.' wsi
do miasta, do pracy na roli i do ziemi.
Omówienie warunków rozwoju wsi w latach 1918-1973 posłużyło zrozumieniu
procesu i kierunków przemian, jakie dokonały się we wsi po wojnie. Scharakteryzowano położenie i terytorium
wsi, jej historię, demografię, gospodarkę, przemiany w strukturze
społeczno-zawodowej,
rozwój oświaty i upowszechnianie
kultury masowej.
Na podstawie

matenałów ODiIE opracowała:
Barbara
Jaruoa