Cyfrowa Etnografia

0357de714aad29546a8544a1e2f7618a.pdf

Media

Part of Kronika/ Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.1

extracted text

r o w e . ( Z a w i e r a opis strojów n o s z o n y c h p r z e z W ę g r ó w
zamieszkujących o k o l i c e C l u j m i ę d z y linią k o l e j o w ą
C l u j — O r a d e a a górami M e s e s u l u i n a północy.)
A u t o r e m o s t a t n i e g o z o m a w i a n y c h t u zeszytów j e s t
znany badacz k u l t u r y Niemców s i e d m i o g r o d z k i c h :
Julius Bielz: P O R T U L P O P U L A R A L S A S I L O R D I N
T R A N S I L V A N I A . s t r . 52, i l u s t r . 36 o r a z 4 b a r w n e
i mapka.
Wymienione
wyżej
zeszyty,
mimo
że
stanowią
część t e j s a m e j s e r i i , n i e są o p r a c o w a n e w sposób
j e d n o l i t y . W i d a ć , że w y d a w n i c t w o ( E d i t u r a de S t a t
P e n t r u L i t e r a t u r a si A r t a ) z o s t a w i ł o a u t o r o m s w o ­
bodę, n i e w y m a g a j ą c , b y w o p r a c o w a n i a c h
swych
s t o s o w a l i się d o wskazań jakiejś ogólnej i n s t r u k c j i ,
która' z a p e w n i ł a b y o m a w i a n e j t u s e r i i o p r a c o w a ń p o ­
ziom
jednakowy
pod względem
metodologicznym.
N i e z a w s z e w y s z ł o t o poszczególnym z e s z y t o m
na
dobre. Niektórzy z autorów (Jeno Nagy, Nicolae D u nare)
ograniczają
się j e d y n i e
do słownego opisu
s t r o j u i j e g o zasięgu, n i e dodając a n i m a p y , a n i —
co w a ż n i e j s z e — rysunków k r o j u ; b a r d z o t o obniża
naukową wartość opracowań. J u l i u s B i e l z p u b l i k u j e

К

o

mapę, a l e p o m i j a r y s u n k i krojów. J e d y n i e z e s z y t y
opracowane przez Cornele I r i m i e i R o m u l u s a V u i a
realizują w pełni w y m a g a n i a w s t o s u n k u d o t e g o
r o d z a j u w y d a w n i c t w a . O d n o s i się t o z a r ó w n o
do
s t r o n y t e k s t o w e j , zawierającej sporo c e n n y c h w i a d o ­
mości dotyczących z d o b n i c t w a s t r o j u ( h a f t y ) i stoso­
w a n y c h technik dekoracyjnych (np. odlewanie spinek
d o p a s ó w l u b i n t a r s j o w a n i e cyną p r z e d m i o t ó w d r e w ­
n i a n y c h ) , j a k i do s t r o n y i l u s t r a c y j n e j , gdzie o b o k
l i c z n y c h zdjęć f o t o g r a f i c z n y c h
znajdujemy
również
m a p k ę (pozwalającą z l o k a l i z o w a ć w y s t ę p o w a n i e o p i ­
s y w a n y c h ubiorów), schematy krojów oraz
rysunki
przedstawiające k o l e j n o s t a d i a u p i n a n i a f r y z u r n i e ­
wieścich (R. V u i a ) .
We wszystkich omawianych
t u zeszytach
atlasu
(z w y j ą t k i e m p r a c y J . B i e l z a o s t r o j u Sasów s i e d m i o ­
g r o d z k i c h ) u m i e s z c z o n y j e s t p r z y końcu słownik t e r ­
m i n ó w g w a r o w y c h odnoszących się d o poszczególnych
części o p i s y w a n e g o u b i o r u .
Szata g r a f i c z n a , p o d o b n i e j a k w p o p r z e d n i o
z o w a n y c h zeszytach, jest b a r d z o s t a r a n n a .

recen­
Rss.

N

К

Badania

terenie Z i e m i L u b u s k i e j ;
w y n i k i n a n i u k o n t y n u o w a ł w 1959 r . akcję
penetracji
zostały
przekazane
d o kolekcjonerską
sztuki
ludowej
w
Instytut Historii Kultury
Mate­ wykorzystania
Wydziałowi
K u l t u ­ Wielkopolsce
oraz,
dorywczo,
w
r i a l n e j P A N w W a r s z a w i e w swej r y P W R N w Z i e l o n e j Górze. Po­ Gorcach i n a P o d h a l u . B a d a n i a M u ­
działalności n a u k o w e j w s p ó ł p r a c u j e d o b n e
badania
na terenie
p o w . z e u m p r o w a d z i w s p ó l n i e z poznań­
ściśle z Z a k ł a d e m E t n o g r a f i i U n i ­ S i e r p c p r z e p r o w a d z i ł M a r i a n P r z e d ­ s k i m
ośrodkiem
uniwersyteckim
wersytetu Warszawskiego.
W 1959 r. pełski.
i oddziałem 1 H K M P A N . W zespole
k o n t y n u o w a n o akcję badawczą n a
W bezpośrednim k o n t a k c i e z Z e ­ o p r a c o w u j ą c y m w y d a w n i c t w o „ K u l ­
K u r p i a c h p o p r z e z s t u d e n c k i e o b o z y społem d o s p r a w p l a s t y k i p r o w a ­ t u r a l u d o w a W i e l k o p o l s k i " p r a c o w ­
n a u k o w o - i n w e n t a r y z a c y j n e o r a z pe­ d z o n o
nastę­
prace penetracyjne
przygo­ nicy M u z e u m przygotowali
netracje i n d y w i d u a l n e . W y n i k i ba­ towawcze
d o d w ó c h w i e l k i c h w y ­ pujące t e m a t y : m g r S t . Błaszczyk dań t e r e n o w y c h będą o p u b l i k o w a ­ s t a w , które odbędą się w 1960 г.: 0
wielkopolskiej plastyce
ludowej
ne w p r z y g o t o w y w a n e j o b e c n i e d o w y s t a w y s z t u k i l u d o w e j mniejszości 1 g a r n c a r s t w i e , m g r O. P o d l e w s k i —
d r u k u 2-tomowej
monografii K u r ­ narodowych
w
Muzeum
Etnogra­ 0
plecionkarstwie.
Ponadto
obaj
piów p o d r e d . doc. d r A. Kułrzeby- f i c z n y m
w
Krakowie
(komisarz opracowali
zagadnienia
dotyczące
P o j n a r o w e j . Praca ta obejmie ca­ w y s t a w y m g r M . Woleńska) i w y ­ k u l t u r y
ludowej
Ziemi
Kaliskiej,
łokształt zagadnień l u d o w e j k u l t u ­ s t a w y s z t u k i l u d o w e j śląskiej w o ­ które zostaną o p u b l i k o w a n e w w y ­
r y m a t e r i a l n e j i d u c h o w e j regionu. jewództw opolskiego,
wrocławskie­ d a w n i c t w i e
„Osiemnaście
wieków
Z a g a d n i e n i a dotyczące s z t u k i l u d o ­ go i k a t o w i c k i e g o .
Kalisza".
wej opracowują: b u d o w n i c t w o ( w
*
p o r o z u m i e n i u i współpracy z K a t e ­
Zespół
etnograficzny
Muzeum
Muzeum K u l t u r y i Sztuki Ludo­
drą
A r c h i t e k t u r y Wiejskiej
Poli­
i
Etnograficznego
wej
w Warszawie
prowadziło
w Archeologicznego
techniki Warszawskiej)
— mgr M.
1959 r . b a d a n i a n a d całokształtem w Ł o d z i p r o w a d z i ł w r . 1959 b a ­
Pokropek,
zdobnictwo
w
drzewie
stacjonarne
w
wybranych
k u l t u r y ludowej na Mazowszu. Za­ dania
związane z b u d o w n i c t w e m — m g r
Sie­
gadnienia badawcze były dobierane w s i a c h n a terenie powiatów
H . Olędzka, t k a c t w o
—
mgr H.
p o d kątem p o t r z e b M u z e u m , k o m ­ radz i R a d o m s k o . Obejmowały one
Damroszowa, plecionkarstwo — m g r
zagadnień
z
zakresu
pletującego s w e z b i o r y . P r z y p o ­ całokształt
W . P a p r o c k a , plastykę o b r z ę d o w ą —
materialnej,
duchowej
i
mocy
obszernego
kwestionariusza kultury
m g r J . Olędzki.
przebadano
40 miejscowości.
B a ­ społecznej w s i . W o b u w y m i e n i o ­
R o z p o c z ę t e zostały r ó w n i e ż p r a ­ d a n i a n a t e r e n i e M a z o w s z a
będą n y c h p o w i a t a c h o r a z n a t e r e n i e p o ­
w i a t ó w Łódź, Łęczyca i S k i e r n i e ­
ce b a d a w c z e n a t e r e n i e i n n y c h r e ­ k o n t y n u o w a n e w 1960 r .
gionów
Mazowsza:
w
okolicach
Ponadto
M u z e u m p r o w a d z i w y ­ w i c e p r o w a d z o n e b y ł y wstępne b a ­
obejmujące
tę
W a r s z a w y i n a P o d l a s i u . G ł ó w n y m mianę naukową i w y m i a n ę e k s p o ­ d a n i a p e n e t r a c y j n e
p r o b l e m e m badań j e s t t a m z a g a d ­ natów
z muzeami
z a g r a n i c z n y m i : samą tematykę. M a t e r i a ł y u z y s k a ­
n i e n i e k u l t u r y w s i d r o b n o s z l a c h e c - M u z e u m C z ł o w i e k a w P a r y ż u , M u ­ n e w czasie badań o p u b l i k o w a n e
kich.
zeum
Etnograficznym
w
B a z y l e i , będą w w y d a w n i c t w i e m u z e a l n y m
Muzeum Narodowym w
K o p e n h a ­ p t . „Seria e t n o g r a f i c z n a p r a c i m a ­
teriałów M u z e u m
Archeologicznego
Zespół d o s p r a w p l a s t y k i w M i ­ dze, M u z e u m E t n o l o g i c z n y m w H a i oraz w „ Ł ó d z ­
nisterstwie K u l t u r y
i Sztuki za­ fie i M u z e u m S t a n o w y m w M i l - 1 Etnograficznego"
kich
Studiach
Etnograficznych".
i n i c j o w a ł i finansował w 1959 r. w a u k e w U S A .
W r o k u 1959 ukazał się t o m p o ­
następujące b a d a n i a z z a k r e s u s z t u ­
wsi Klonowej
w
pow.
Oddział K u l t u r y i S z t u k i L u d o ­ święcony
k i ludowej: D r A d a m Glapa pro­
wadził
badania
penetracyjne
na w e j M u z e u m N a r o d o w e g o w Poz­ Sieradz.

59

Oddział
etnograficzny
Muzeum
Śląskiego w e W r o c ł a w i u p r o w a d z i ł
w 1959 r . następujące b a d a n i a : w
pow. Kłodzko: badania penetracyj­
ne ze szczególnym u w z g l ę d n i e n i e m
budownictwa
drewnianego,
malar­
s t w a , rzeźby i z d o b n i c t w a w m e t a ­
l u ; w pow. Lwówek:
zinwentary­
zowanie
8 chałup
o
konstrukcji
przysłupowej; w p o w . W o ł ó w : b a ­
dania
stacjonarne
w
związku
z
opracowywaną
monografią
wsi
W r z o s y . W p r z y g o t o w a n i u do d r u ­
ku znajduje
się r o c z n i k
muzeum
pt. „ P r a c e i m a t e r i a ł y
etnograficz­
ne''. Z o r g a n i z o w a n o
dwie
wystawy
o b j a z d o w e : śląskie m a l a r s t w o l u d o ­
w e n a s z k l e oraz dolnośląska s z t u ­
ka ludowa.
*

M u z e u m w Rzeszowie p r o w a d z i ­
ło b a d a n i a s t a c j o n a r n e w e w s i a c h
Moszczenica, p o w . Gorlice, i M a j ­
d a n S i e n i a w s k i , p o w . Jarosław. T e ­
m a t y k a badań o b e j m o w a ł a z a g a d ­
nienia z zakresu a r c h i t e k t u r y i pla­
s t y k i l u d o w e j oraz f o l k l o r u . P r z y
o k a z j i p r z e p r o w a d z o n y c h badań p o ­
zyskano d l a M u z e u m wiele
ekspo­
natów z dziedziny p l a s t y k i i s t r o ­
j ó w . B a d a n i a m i k i e r o w a ł doc. F.
Kotula.
*
W I k w a r t a l e 1959 r . Dział E t n o ­
graficzny
Muzeum
w
Gliwicach
kontynuował b a d a n i a w e w s i Sie­
r a k o w i c e , mające n a c e l u z e b r a n i e
materiału d o e t n o g r a f i c z n e j
mono­
grafii w s i . B a d a n i a prowadził m g r
L . D u b i e l . Są o n e w s t ę p n y m o p r a ­
c o w a n i e m materiału d o m o n o g r a f i i
etnograficznej
powiatu
Gliwice.
Będzie ona o p r a c o w y w a n a
w la­
t a c h 1960-65.
Konferencje

i

zjazdy

Narada
działaczy
kulturalnoo ś w i a t o w y c h i społecznych w I s t e b ­
n e j , zwołana z i n i c j a t y w y
PAX,
odbyła się w g r u d n i u 1959 r . P o ­
ruszano s p r a w y zorganizowania sa­
l o n u sztuki regionalnej w Cieszynie
l u b Wiśle, ożywienia
działalności
ludowych
zespołów
amatorskich,
u t r w a l e n i a n a taśmie m a g n e t o f o n o ­
wej
tekstów
zanikającej
ludowej
literatury
mówionej.
Działalność

muzeów

W
Zakopanem
przy drodze
do
Kuźnic p r o j e k t o w a n e jest m u z e u m
skansenowskie.
Projekt
rozplano­
w a n i a m u z e u m w y k o n a ł G . Ciołek.
Dokumentację p r z e p r o w a d z i ł o M u ­
zeum
Tatrzańskie
i
Podhalańska
Komisja
Opieki
nad
Zabytkami
P T T K . Prace przy budowie skan­
s e n u mają t r w a ć 5 l a t . P r o w a d z i ć
j e będzie k r a k o w s k i oddział P K Z .
N a p o d s t a w i e wstępnej d o k u m e n t a ­
c j i w y b r a n o 16 zagród.
*
W
nad

60

S a n o k u trwają
nadal
prace
organizacją
muzeum
skanse­

n o w s k i e g o . M a o n o r e p r e z e n t o w a ć c h u w r a t u s z u i w a l ą c y m się d o m u
architekturę c z t e r e c h
g r u p e t n i c z ­ g o t y c k i m , który n i e m o ż e doczekać
n y c h : D o l i n i a n , Bojków,
Ł e m k ó w się r e m o n t u .
i Pogórzan.
Muzeum
w
Koninie,
zorganizo­
*
w a n e dzięki zapałowi i ofiarności
ludności,
nie
posiada
M u z e u m Archeologiczne
i Etno­ miejscowej
graficzne
w
Łodzi
prowadziło o d p o w i e d n i e j o p i e k i n a u k o w e j . Re­
w s p ó l n i e z k u r a t o r e m okręgu s z k o l ­ z u l t a t e m tego j e s t m . i n . d o k o n y ­
n e g o łódzkiego obóz w ę d r o w n y d l a w a n i e p r z e z k i e r o w n i c t w o m u z e u m
wartościowych
ekspona­
liceów
pedagogicznych,
w
czasie z a m i a n y
nie przedsta­
którego młodzież p o d stałym k i e ­ tów n a p r z e d m i o t y
prawie
żadnej
wartości
runkiem
pracownika
n a u k o w e g o wiające
np. gotyckiego
miecza
m u z e u m zapoznawała się z t e c h n i ­ m u z e a l n e j ,
XX-wieczką badań t e r e n o w y c h .
A k c j a t a , krzyżackiego n a s t r z e l b y
p r o w a d z o n a już d r u g i r o k , m a n a ne.
M u z e u m Pienińskie w
Szczawni­
celu przygotowanie
przyszłych k o ­
respondentów
terenowych
w ś r ó d cy, u t w o r z o n e p o w i e l u l a t a c h p o ­
ogromnych
trudności,
nauczycieli
w i e j s k i c h . Obóz
mło­ k o n y w a n i a
d z i e ż o w y z o r g a n i z o w a n y był n a t e ­ w z n a c z n e j m i e r z e dzięki s t a r a n i o m
renie
pogranicza
radomszczańsko- p i s a r z a J a n a W i k t o r a , n i e p o s i a d a
r ó w n i e ż własnego l o k a l u .
kieleckiego.
Wspólnie z Wydziałem
Kultury
W R N zorganizowano
wystawę w y ­
c i n a n k i łowickiej w Łowiczu oraz
Muzeum w Gliwicach w I I kwar­
konkurs i wystawę sztuki ludowej
t a l e 1959 r o k u o p r a c o w a ł o i o p u b l i ­
p o w i a t u radomszczańskiego i c e r a ­
kowało w l o k a l n e j prasie c y k l a r t y ­
m i k i sieradzkiej.
k u ł ó w z w i ą z a n y c h z pracą M u z e u m
i jego badaniami. W c y k l u szki­
ców
etnograficznych
pt.
Nowiny
Muzeum
w
Gliwicach
przy Gliwickie
znalazły
się
artykuły:
współpracy
PRN
prowadziło
w O b u d o w n i c t w i e chłopskim w o k o ­
1959 r . p e n e t r a c j e w p o s z u k i w a n i u l i c a c h G l i w i c w X I X w i e k u , W i e ­
z a b y t k o w y c h eksponatów. Z o r g a n i ­ r z e n i a i przesądy z w i ą z a n e z b u ­
zowano
komitet
społeczny,
który d o w n i c t w e m , O d m a l o w a n e j
skrzy­
rozpoczął już w s t ę p n e p t a c e : o p r a ­ n i d o n o w o c z e s n y c h
mebli. Garn­
c o w a n e zostały w s k a z ó w k i
i i n ­ carze l u d o w i z okolic G l i w i c i Z a ­
s t r u k c j e d l a społecznych
zbieraczy brza,
Nieznane
szczegóły
procesu
i
harcerzy.
Akcję
p r o p a g a n d o w ą E l sów G l i w i c k i c h .
rozpoczęły
„Nowiny
Gliwickie".
Z e b r a n o już m . i n . s z e r e g o b r a z ó w
ludowych z X I X wieku.
Wystawy
i
konkursy

Dział E t n o g r a f i c z n y
Muzeum
w
Białymstoku p r o w a d z i Szeroko z a ­
krojoną
akcję
popularyzatorską
wśród h a r c e r s t w a w dziedzinie b a ­
dań e t n o g r a f i c z n y c h . W ciągu o s t a t ­
niego
roku
zorganizowano
kilka
kursów
d l a instruktorów
drużyn
wiejskich
i
starszych
harcerzy.
Przeprowadzono
też
kilka
pene­
tracji
w
terenie
pod kierunkiem
mgra
Z. C i e s i e l s k i e g o
na terenie
w s i D u b i n y , p o w . H a j n ó w k a , Sze­
ligi, B u c z k i , M r o z y i Szyba w p o w .
Elk.

W M u z e u m Śląskim w B y t o m i u
o t w a r t a była w październiku w y ­
s t a w a spółdzielni C P L i A . P o k a z a n o
d y w a n y żywieckie, chusty i pasiaki
w i l a m o w i c k i e , h a f t y opolskie,
fili­
grany Horaka.
;

W salonie C P L i A przy
Długim
Targu
w
Gdańsku o t w a r t a
była
w październiku w y s t a w a p r a c spół­
d z i e l n i C P L i A z północnych r e g i o ­
nów
kraju
(Białostockie,
Kurpie.
Warmia i Mazury). Wystawa
obej­
m o w a ł a przeszło 1000 eksponatów
i
połączona
była
z
kiermaszem.
*
W czasie t r w a n i a w y s t a w y technikę
wycinankarską
demonstrował
Ka­
Fatalne
w a r u n k i lokalowe m u ­
zimierz
Puławski
z Kadzidła na
z e ó w r e g i o n a l n y c h — często u n i e ­
Kurpiach.
m o ż l i w i a j ą c e n i e t y l k o udostępnie­
*
n i e z w i e d z a j ą c y m eksponatów, a l e
także n a j p r y m i t y w n i e j s z ą i c h k o n ­
W
Rzeszowie
w
październiku
serwację
— oraz
inne
poważne
c z y n n a była w y s t a w a p t . R z e s z o w ­
trudności, j a k i e napotykają w s w e j
scy
prymitywiści,
zorganizowana
p r a c y m n i e j s z e i t w o r z ą c e się m u ­
s t a r a n i e m p o r a d n i kulturalno-oświa­
zea, znajdują ż y w e o d b i c i e w p r a ­
towej przy W D K . Pokazano m . i n .
sie. W o s t a t n i m k w a r t a l e 1959 r .
prace Władysława Bieszczada.
p u b l i k o w a n o m . i n . artykuły o m u ­
zeach
w
Nowym
Sączu, Ż y w c u
i Koninie.
Eksponaty
Muzeum
Ziemi
Są­
W y s t a w a prac L e o n a r d a Brzeziń­
d e c k i e j , obejmujące m . i n . z b i o r y s k i e g o z W i e l a o t w a r t a była w paź­
m a l a r s t w a i rzeźby z połemkow- d z i e r n i k u w C h o j n i c a c h z i n i c j a ­
skich
cerkiewek
z
wieku
X V I tywy
koła
Miejskiego
Zrzeszenia
i X V I I , m a g a z y n o w a n e są n a s t r y ­ K a s z u b s k i e g o .
Pokazano
przede

w s z y s t k i m h a f t y . W s t y c z n i u 1960 r. S t a n k i e w i c z o w a
z
Min. Kultury
projektowana
jest w y s t a w a
prac i Sztuki.
Brzezińskiego w Grudziądzu.
Pokazano
eksponaty
z
zakresu
ceramiki i stroju ludowego, hafty,
p a l m y w i e l k a n o c n e , rózgi w e s e l n e
i imieninowe, turonie i gwiazdy k o ­
Muzeum
rzeszowskie
z o r g a n i z o ­ lędnicze. W y d a n o
katalog
wysta­
w a ł o w październiku w y s t a w ę r z e ­ w y ( n i e i l u s t r o w a n y ) w o p r a c o w a ­
szowskich
haftów
na
płótnie
z niu Andrzeja Zaborowskiego,
opa­
okresu od X V I - X V I I I w i e k u . Re­ t r z o n y wstępem.
cenzję z w y s t a w y z a m i e s z c z a m y n a
i n n y m miejscu.
*

Konkurs ceramiki ludowej woj.
lubelskiego i rzeszowskiego
zorga­
n i z o w a ł a C P L i A w Łańcucie 12 l i ­
s t o p a d a 1959 r . W k o n k u r s i e w z i ę ł y
udział w a ż n i e j s z e ośrodki g a r n c a r ­
skie o b u w o j e w ó d z t w . Szczegółowa
recenzja — w bieżącym n u m e r z e .

W Słupsku, w P o w i a t o w y m D o ­
m u K u l t u r y , o t w a r t a była w l i s t o ­
p a d z i e 1959 r . w y s t a w a m a l a r s t w a
słupskiej g r u p y p l a s t y k ó w
amato­
rów t z w . s a m o d z i e l n y c h .

Wystawa
malarstwa
Nikifora
o t w a r t a była w l i s t o p a d z i e w L u b ­
l i n i e w salach K U L .

W m u z e u m r e g i o n a l n y m w Czę­
stochowie
zorganizowana
została
przez T o w a r z y s t w o
Zachęty S z t u k
Pięknych w y s t a w a p r a c p l a s t y k ó w
amatorów
regionu
częstochowskie­
go. W y s t a w a c z y n n a była w ciągu
listopada.

W d n i a c h 24 i 25.XI.1959 r . o d ­
było się w B y d g o s z c z y j u r y
kon­
k u r s u n a pamiątkarstwo w o j . b y d ­
goskiego,
zorganizowanego
przez
wydział k u l t u r y W R N . C e l e m k o n ­
kursu
było w y t y p o w a n i e
wzorów
pamiątek, które następnie zostałyby
przekazane placówkom h a n d l o w y m
do szerszej p r o d u k c j i . W o b e c b r a k u
d o s t a t e c z n e j ilości p r o j e k t ó w o d p o ­
wiadających
warunkom
konkursu,
zdecydowano
zorganizować
jego
d r u g i etap. Obecny n a j u r y delegat
M i n i s t e r s t w a K u l t u r y i S z t u k i za­
kupił d l a M u z e u m K u l t u r y i Szt.
Lud.
w
Warszawie
nagrodzone
eksponaty z zakresu sztuki ludowej.

K u l t u r y Polskiej w Gruzji. Organi­
zatorem
wystawy
był
Instytut
W z o r n i c t w a Przemysłowego ( k o m i ­
sarze w y s t a w y : p r o f . W . T e l a k o w ska i a d i u n k t T . Reindl). W y s t a w a
cieszyła się w G r u z j i d u ż y m p o w o ­
dzeniem
(ok. 1500 z w i e d z a j ą c y c h
dziennie);
ilustrowała
ona
próby
p o d e j m o w a n e przez I W P w dziedzi­
nie wykorzystania plastycznej i n ­
wencji
ludowej
we
wzornictwie,
p r o d u k c j i rękodzielniczej i p r z e m y ­
s ł o w e j . Szczególne
zainteresowanie
budziły
prace
ludowych
kolekty­
wów projektanckich
z
Kurpiów.
Z a l i p i a , p i s a n k a r e k ze w s i K r z c z o ­
nów i K u n ó w oraz prace w y k o n a n e
p r z e z zespoły p o d k i e r u n k i e m p r o f ,
p r o f . E. Plutyńskiej i A . K e n a r a .

Wystawa
sztuki
ludowej
Ziemi
Radomszczańskiej
zorganizowana
została w R a d o m s k u p r z e z W y d z i a ł
K u l t u r y W R N w Łodzi, P R N w R a ­
domsku i Muzeum
Archeologiczne
i Etnograficzne w Łodzi. W y s t a w a
o t w a r t a była w l i s t o p a d z i e i g r u d ­
n i u 1959 r . P o p r z e d z i ł y ją p e n e t r a ­
cje t e r e n o w e p r o w a d z o n e p r z e z m g r
W
Muzeum
Etnograficznym
w
Zofię N e y m a n oraz J a n a
DekowB a z y l e i odbyła się w 1959 r . w y ­
skiego.
stawa polskich wycinanek. Ekspo­
naty wystawowe
zostały
przywie­
z i o n e p r z e z d r a R. W i l d h a b e r a , któ­
r y z g r o m a d z i ł j e p o d c z a s podróży
W W ę g r o w c u odbył się 2 6 . X I . p o ­
n a u k o w e j p o P o l s c e w 1958 r . R e ­
k a z p r a c uczniów K l a r y P r i l l o w e j
cenzje p r a s o w e o w y s t a w i e w t o n i e
z Kcyni.
niezwykle
p r z y c h y l n y m zamieściły
m. i n . „Die W e l t w o c h e " ,
„Tribune
de Geneve", „National Z e i t u n g " .
W S i e r a d z u d n . 8 . X I I . odbyło się
j u r y k o n k u r s u n a ceramikę ludową
w o j . łódzkiego. W k o n k u r s i e w z i ę ł o
udział 24 g a r n c a r z y n a ogólną l i c z ­
W
krakowskim
Stowarzyszeniu
bę 38, z n a n y c h n a t e r e n i e
woje­
Historyków
Sztuki
otwarta
była
wództwa.
Konkurs
zorganizowany
w e wrześniu w y s t a w a s z t u k i l u d o ­
był z i n i c j a t y w y W R N w
Łodzi.
wej jawajskiej. Do organizacji w y ­
Przedkonkursowe
penetracje
tere­
s t a w y p r z y c z y n i ł y się m u z e a e t n o ­
n o w e prowadziły muzea w Sieradzu
graficzne i narodowe.
i Tomaszowie Mazowieckim.

14 i 1 5 . X I I . o d b y ł o się w G d a ń ­
sku j u r y k o n k u r s u n a pamiątkar­
stwo z zakresu sztuki ludowej w o j .
gdańskiego. N a g r o d z o n e
zostały w
dziale rzeźby prace W . L i c y , I . Rze­
p y i F. M a y e r a , w d z i a l e t k a c ­
twa — M a r i i Ferra, ceramiki —
R. N e c l a i K a z i m i e r c z a k a ,
plecio­
n e k — L . Stanowskiego i Z. N i k l a sia.

Wystawa pt. Egzotyka k u l t u r l u ­
dów południowej i w s c h o d n i e j A z j i
o t w a r t a była w e wrześniu w M u ­
zeum
w
Częstochowie.
Wystawę
przygotowały i zorganizowały M u ­
zeum
Kultury
i Sztuki
Ludowej
w W a r s z a w i e oraz M u z e u m w Czę­
stochowie.
*

W salach K U L w L u b l i n i e o t w a r ­
t a była w l i s t o p a d z i e w y s t a w a t r a ­
sztuki
ludowej
węgier­
K o n k u r s szopek k r a k o w s k i c h o d ­ d y c y j n e j
był się 1 6 . X I I , z g o d n i e z tradycją s k i e j , c z e s k i e j o r a z p o l s k i e j — p o d ­
u
stóp p o m n i k a M i c k i e w i c z a
n a halańskiej i śląskiej. W ś r ó d e k s p o ­
malowa­
R y n k u K r a k o w s k i m . D w i e p i e r w s z e natów p r z e w a ż a ł y o b r a z y
nagrody
przyznano
Zdzisławowi ne na szkle i kafle.
D u d z i k o w i i Władysławowi W i a t r o ­
w i . Dalszymi n a g r o d a m i wyróżnie­
n i zostali m . i n . : F. T a r n o w s k i ,
Wystawa
chińskiego
rzemiosła
A . W o j c i e c h o w s k i , Z. G o d y ń . O g ó ­
o t w a r t a była
łem
na konkursie
przedstawiono ludowo-artystycznego
49 szopek.
Szczegółową
recenzję w K o s z a l i n i e w K l u b i e P r a s y W D K .
Pokonkursowa
wystawa
s z t u k i z k o n k u r s u zamieścimy w następ­ W y s t a w ę o r g a n i z o w a ł a W R N i T o ­
warzystwo
Przyjaźni
Polsko-Chiń­
l u d o w e j w N o w y m Sączu z o r g a n i ­ n y m n u m e r z e .
skiej.
z o w a n a została p r z e z W y d z i a ł K u l ­
*
tury W R N i o t w a r t a pod koniec
l i s t o p a d a 1959 r. N a w y s t a w i e z n a ­
lazły
się
eksponaty
wytypowane
Wystawa
pt. Inwencje
ludowe
W Szkole Oficerskiej w K i e l c a c h
przez j u r y k o n k u r s u , w skład k t ó ­ w p o l s k i m w z o r n i c t w i e p r z e m y s ł o ­ o t w a r t a była w l i s t o p a d z i e w y s t a ­
r e g o w e s z l i m . i n . p r o f , d r R. R e i n - w y m - o t w a r t a była w T b i l i s i w paź­ w a p t . P r z e m y s ł a r t y s t y c z n y Chiń­
fuss z I n s t y t u t u S z t u k i P A N i J . d z i e r n i k u ,
w
związku z D n i a m i skiej R e p u b l i k i L u d o w e j , ekspono-

I

wana uprzednio
w
Warszawie.

w

Pałacu

Kultury

tkaninach
z
Sokółki,
Augustowa
i Białegostoku i o p o d w ó j n y c h t k a ­
n i n a c h współczesnych, s. 60—68; Z a ­
rys h i s t o r i i t k a c t w a podwójnego w
P o l s c e z u w z g l ę d n i e n i e m materiału
Towarzystwo
Społeczno-Kultu­ porównawczego, głównie w o p a r c i u
r a l n e C z e c h ó w i S ł o w a k ó w w P o l ­ o osobiste doświadczenia a u t o r k i .
sce z o r g a n i z o w a ł o w g r u d n i u w N o ­
w y m T a r g u w y s t a w ę słowackiej ce­
r a m i k i i strojów l u d o w y c h .
..Archiwa, B i b l i o t e k i i Muzea Koś­
c i e l n e " . O r g a n Ośrodka А В M К
przy K a t o l i c k i m Uniwersytecie L u ­
Wystawa
chińskiego
l u d o w e g o b e l s k i m . T o m I , zeszyt I , L u b l i n
rzemiosła a r t y s t y c z n e g o c z y n n a b y ­ 1959 r .
ła w
grudniu w
nowym
porcie
Pismo
p o ś w i ę c o n e z b i o r o m koś­
w Gdyni.
c i e l n y m oraz
problematyce
histo­
rycznej o charakterze źródłoznawRóżne
czym.
Przewidywanych
j e s t pięć
działów:
Rozprawy,
Towarzystwo
Wiedzy
Powszech­ zasadniczych
n e j p r z y w s p ó ł u d z i a l e M u z e u m w Z życia a r c h i w ó w , b i b l i o t e k i m u ­
Ł o w i c z u , P T T K i Z w i ą z k u N a u c z y ­ z e ó w kościelnych, N o t a t k i i n f o r m a ­
cielstwa
Polskiego
zorganizowało cyjne i recenzje, B i b l i o g r a f i a , M a ­
źródłowe.
s t u d i u m o r e g i o n i e ł o w i c k i m (22.X. teriały
1959 31.VI.1960).
Na
program
W zeszycie p i e r w s z y m k s . W ł a d y ­
s t u d i u m składają się w y k ł a d y z geo­ sław
Smoleń,
dyrektor
Muzeum
grafii, archeologii, historii
k u l t u r y Diecezjalnego
w Tarnowie,
publi­
ludowej. Uczestnikami studium mo­ kuje
pierwszą
część
inwentarza
gą
być
wszyscy
zainteresowani k u l t u maryjnego w diecezji t a r n o w ­
d z i e j a m i i kulturą r e g i o n u ł o w i c ­ s k i e j (s. 81—133), zawierającą m . i n .
kiego.
szczegółowy w y k a z f i g u r i ołtarzy
M a r i i oraz i n f o r m a c j e o f o r m a c h
k u l t u ludowego.
P R N w N o w y m Sączu p r z e p r o ­
w a d z i ł a w 1959 r . e w i d e n c j ę t w ó r ­
ców l u d o w y c h pracujących n a t e ­
renie powiatu. Najlepszym
spośród
Józef B u r s z t a : „ Z a b u d o w a
miasta
nich przyznano nagrody.
R a d y m n a w połowie X V I I I w i e k u " ,
R z e s z ó w 1958, n a d b i t k a z R o c z n i k a
Województwa Rzeszowskiego, s t r o n
24, 6 f o t . , 1 r y c . w tekście.
C P L i A przygotowała n a eksport
Praca Burszty stanowi interesu­
do U S A w y r o b y k o r o n k a r s k i e i k i ­
limy z Bobowej
koło G o r l i c o r a z jącą próbę r e k o n s t r u k c j i z a b u d o w y
miasta w oparciu jedynie o nie­
serię c z a p e k
magierek.
z w y k l e szczegółowe źródło pisane.
N a j i s t o t n i e j s z y m p r o b l e m e m , który
a u t o r s t a r a się r o z w i ą z a ć n a p o d ­
s t a w i e s y t u a c j i , jaką s t w i e r d z a w
Zeszyt specjalny „Przeglądu Geo­ R a d y m n i e , jest zagadnienie
podcie­
dezyjnego"
( n r 8—9, 1959 г.), w y ­ n i o w e j
zabudowy
rynków
miast
dany z okazji zjazdu Międzynaro­ i
miasteczek
Polski
południowej.
dowej Federacji Geodetów w K r a ­ B u r s z t a d o w o d z i , że było t o z j a w i ­
k o w i e , z a m i e s z c z a w k ł a d k i i l u s t r a ­ s k o t y p o w e , a odstępstwa o d n i e g o
cyjne
poświęcone
polskiej
sztuce z w a l c z a n o .
ludowej:
Podhale
(architektura),
Ł o w i c k i e (strój), K u r p i e (strój, w n ę ­
trze, f r a g m e n t y
architektoniczne).
Franciszek K o t u l a , „Amatorskie ba­
dania
regionalne",
R z e s z ó w 1958,
s t r o n 18, f o t . w tekście (piąta z k o ­
K . Bułhakowa, J . G r a b o w s k i , M . lei b r o s z u r a w serii w y d a w n i c t w
M a r k i e w i c z , E. Plutyńska, A . Ś l e - M u z e u m w R z e s z o w i e ) .
dziewska:
„Tkanina
polska", pod
A u t o r z a r y s o w u j e możliwość p r o ­
redakcją
prof. Ksawerego Piwockiego, W a r s z a w a
1959, W y d a w n i c ­ w a d z e n i a n a t e r e n i e w o j . r z e s z o w ­
s k i e g o badań r e g i o n a l n y c h w j a k
two Arkady.
najszerszym
zakresie:
etnograficz­
R o z d z i a ł y o sztuce l u d o w e j s. 35— n y c h , h i s t o r y c z n y c h i badań n a d
69 o r a z 78 t a b l i c j e d n o b a r w n y c h : sztuką. J a k o p o t e n c j a l n y c h b a d a c z y
Józef G r a b o w s k i — T k a n i n a l u d o ­ w s k a z u j e osiadłą n a p r o w i n c j i i n ­
w a , s. 35—59; j e s t t o p i e r w s z a p r ó ­ teligencję o z a i n t e r e s o w a n i a c h h u ­
b a ujęcia
całokształtu
zagadnień m a n i s t y c z n y c h , a p r z e d e w s z y s t k i m
t k a n i n y l u d o w e j w Polsce; autor nauczycieli. Badacze r e g i o n a l n i po­
omawia
tkactwo
poszczególnych w i n n i działać w p o r o z u m i e n i u z m u ­
regionów
z
uwzględnieniem
jego zeami i t o w a r z y s t w a m i n a u k o w y m i .
historycznego
rozwoju.
Eleonora
Plutyńska — O s t a r y c h p o d w ó j n y c h
Przegląd

wydawnictw

„ W z o r n i k h a f t ó w o p o l s k i c h " , układ
i r e d a k c j a Stanisław B r o n i c z , 8 s t r o n
n i e l i c z b o w a n y c h , 25 t a b l i c , w t y m
14 b a r w n y c h , O s s o l i n e u m , W r o c ł a w
1958.
Celem
w y d a w n i c t w a było p r z y ­
g o t o w a n i e w z o r n i k a , który ułatwił­
by w y k o r z y s t a n i e t r a d y c y j n y c h m o ­
tywów ludowego h a f t u d l a zdobie­
nia
współczesnych
przedmiotów
użytkowych. W z o r n i k
poprzedzony
jest krótkim wstępem St. B r o n i c z a ,
dotyczącym g e n e z y i h i s t o r i i l u d o ­
wego h a f t u opolskiego.
Reprodu­
k o w a n e w z o r y pochodzą z M u z e u m
Śląska O p o l s k i e g o
w Opolu.

Nakładem M u z e u m
Pomorskiego
w Gdańsku ukazały się składanki:
Chaty
kaszubskie
we
Wdzydzach
Kiszewskich, tekst Longin Malicki,
fotografie A. Podlewski, ryc. D. B o ­
r o w s k a . M e b l e gdańskie, t e k s t K .
Mellin, fotografie A . Podlewski, A .
Przecławski.
Artystyczne
kraty
gdańskie, t e k s t T . B i e n i e c k i , f o t o ­
grafie A. Podlewski.

„Deutsches J a h r b u c h f i i r
Volksk u n d e " , B d . I V , J a h r g . 1958, o m a w i a
r o c z n i k X (1956) „ P o l s k i e j S z t u k i
Ludowej",
sygnalizując
problema­
tykę w a ż n i e j s z y c h
artykułów
wg
podziału r z e c z o w e g o ( m a t e r i a ł y d o ­
tyczące f o l k l o r u
słownego,
mono­
g r a f i e r e g i o n ó w , rzeźba w d r z e w i e ,
m e b l a r s t w o l u d o w e , c e r a m i k a Itp.).

Robert W i l d h a b e r „Uberblick uber
die V o l k s k u n d e i n Polen", Schweiz.
A r c h i v f u r V o l k s k u n d e B a n d 54
(1958), s. 1 5 6 - 1 6 0 .
Sprawozdanie napisane po p o w r o ­
cie z p o b y t u
w
P o l s c e , jesienią
1958 г., z a w i e r a w i a d o m o ś c i d o t y ­
czące i n s t y t u c j i n a u k o w y c h , z a j m u ­
jących się b a d a n i a m i s z t u k i l u d o ­
w e j i opieką n a d nią. U w z g l ę d n i a
strukturę
organizacyjną
omawia­
nych
instytucji,
podaje
nazwiska
k i e r o w n i k ó w poszczególnych placó­
wek, w y l i c z a w y d a w a n e przez nich
publikacje. W y m i e n i a wyższe uczel­
n i e posiadające k a t e d r y e t n o g r a f i i
i a r c h i t e k t u r y w i e j s k i e j oraz na­
zwiska
ich
kierowników,
podaje
w y k a z m u z e ó w posiadających z b i o ­
ry z zakresu etnografii i sztuki l u ­
dowej
o r a z i c h krótką c h a r a k t e ­
rystykę. D o tego n i e w ą t p l i w i e cen­
nego i s t a r a n n i e o p r a c o w a n e g o a r ­
tykułu zakradły się j e d n a k p e w n e
błędy. M g r K a z i m i e r z
Pietkiewicz,
Naczelnik
Wydziału S z t u k i L u d o ­
wej w M i n i s t e r s t w i e K u l t u r y i Sztu­
k i , w y m i e n i o n y jest j a k o d y r e k t o r
I n s t y t u t u S z t u k i . T a k ż e błędnie zre­
ferowana
jest s t r u k t u r a
organiza­
cyjna Instytutu Sztuki w
zakresie
badań n a d sztuką ludową.