cceffd96a9319c4ad3cc37bdb6fd0298.pdf
Media
Part of Tkanina ażurowa / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1960 t.14 z.1
- extracted text
-
Ulga
Mulkiewicz
К
Wśród
N
N
wielu
prac
o ludowym
U
tkactwie
artystycz
jak
gęsty
ma
nym
b r a k j a k i e j k o l w i e k w z m i a n k i o t k a n i n i e ażuro
przewleczono
wej.
Niewątpliwie
_w
jest
to zagadnienie
nesowe i t e c h n i k a t a jest
dycyjnej
kulturze
duży
i
zupełnie
odmienną
prawdopodobnie
ludowej,
stosunkowo
zasięg,
raczej
jednak
ze
częstotliwość
technikę
tkaninę tę choćby pokrótce
margi
Według
północnej
części
potem
w
drewniany,
gładko
zdobniczą
—
należy
się
nym
ostatniej
lub
po
informacja
dopiero
prowadzo
Bada
z
wojnie
że
moda
n a ażury
przed
pierwszą
wojną
n i e udało
a b y następnie w y j ą ć
pręt i założyć go n a
t e n sposób
się
uzyskuje
o kwadratowych
„oczkach"
lonych
pasmami
luźno biegnących
tkania
nazywa
„tkaniem
się
grubszą
nieco,
krótko
pasma,
w
żadnym
p a s a m i r a z luźne części w ą t k u , a r a z o s n o w y ,
k t o był
roznosi-
muje
t e n efekt,
wsi na
otrzymując
owalu,
a owal
poziom.
Ściągając
sposób t k a n i a a ż u r ó w znają t y l k o z d o l n i e j s z e
we
firanki
kiem
Fraczek.
Na
ażurową
tkaninę
nych
(jedynie
wspomiany
tkania
tkacz,
bawełny,
którą
się
wyżej
zawsze
Fraczek
otrzymywał
po
i
następnie
od czterech
przewleka
przez
d o szesnastu
do
pracy
snuje
nici
lnia
używał
do
rozkręceniu
nicielnice
nitek w
tkaczka
osnowę
rzadko
pasmami
—
zależności o d t e g o ,
D l a przykładu podaję k i l k a
schematów:
Wieś
K o r y t n i c a , p o w . W ę g r ó w : 14 n i t e k , 14 oczek p u s t y c h
w nicielnicy. Wieś Dolne Pole, p o w . Sokołów: 4 n i t k i ,
1
П. 1. Tkanina
nina ażurowa.
ażurowa.
Ancuty,
Dolne
pow.
Pole, pow.
Hajnówka.
w
luźny w ą t e k
jak i
osno
szereg
kwadracików
ze
zbitego
się
parę n i c i luźnego w ą t k u i o s n o w y , o t r z y m u j ą c w k o ń
na
przystępując
układać
zarówno
nazwis
splotem
dwunicielnicowym
otrzy
płótna,
jest
płótna;
luźne
ściągając
wzór
kupionej w sklepie „liny"). T k a n i n a ta w y k o n a n a
warsztacie
T a k więc
ażuro
cu
używa
różne w z o r y .
młodsze
Pole, p o w . Sokołów,
u m i e tkać w y ł ą c z n i e j e d e n
otrzymuje
czasem
poszczególne
pas l u b
że
wę
ściąga
t e n można z n ó w
I n f o r m a t o r k i twierdzą,
rozwinięte,
wykoń
lnianą,
kształtu
od d r u g i e j " . N a t y m tere
bardzo
właściwe
najczęściej
że „ o c z k a " płótna nabierają
jedna
tkaczki, a w e w s i Dolne
patyk".
t k a n i a następuje
tkaczka
rodzaj
ludowej
wska
mody.
jest
przedzie
tkaniny:
się k o b i e t y
ludowe
płótna,
nitek. Ten
nomenklaturze
nitką
nowo.
szachownicową,
czenie
t e j właśnie
tkactwo
w
zbitego
z p a t y k i e m " l u b „przez
..uczyły
gdzie
tkaninę
osno
ilość r a
W
do
roz
jest pasmo
określoną
zy,
cielem
nie,
nić w ą t k u
jedynie
jednak
stwierdzić,
i znów przerzuca
i
zakończeniu
ze
światową,
się
dobrze
przerzu
Po
światowej;
przyszła
pręt
ostrugany, t a k szeroki, j a k szerokie
międzywojen
do w s i Czekanów, p o w i a t Sokołów,
zuje,
wypadku
okresie
wkłada
Pod
materiał
wszystkim
Lubelszczyzny.
w
ziew
wy,
i n f o r m a t o r e k , t e c h n i k a t k a n i a ażurów
powszechniła
przy
j e d n y m paśmie o s n o w y ,
zebrano
oraz
tkaczka
tów, i l e n i t e k j e s t w
nia
lasia
snucia
stępuje d o t k a n i a : czółenkiem r o b i o n a t y l e
występowania
również
się
zakończeniu
1
na
I n s t y t u t S z t u k i , Sekcję
Ludowej,
ile
oczek zostawia
tra
omówić.
t k a n i n y ażurowej, przede
n i c i e l n i c y . Po
n a t k a n i n i e . Następnie,
pustych
obca
Podczas badań n a d t k a c t w e m l u d o w y m ,
Plastyki
wzór
nitek, tyle
względu
n y c h przez Państwowy
tyczący
być
W
Sokołów.
jak
nych
przylegających
wykonuje
gdyby
się
w
szereg
rogami
do
siebie.
t e n sposób, że
kwadracików
mereżką. G d y p a s m a
osnowy
razy
większe
— wówczas
się
po
płótna
połączo
i wątku
składają
się z p a r u n i t e k , a odstępy m i ę d z y n i m i
trzech
Następny
ściąga
w
są d w a d o
miejscu
splotu
p r z e r a b i a się krzyżyk, obejmując n i m cały k w a d r a c i k .
Tych
kilka
dotychczas
sy
z
wzorów
materiale.
Jaczewa,
Bielsk
występuje
Wyjątek
pow. Węgrów,
w
całym
stanowią
oraz
z
zebranym
tylko
obru
Dubna,
pow.
Podlaski.
4 o c z k a p u s t e . W i e ś Bełcząc, p o w . L u b a r t ó w : 8 n i t e k ,
8 oczek p u s t y c h . W i e ś J a c z e w , p o w . W ę g r ó w : 15 n i
t e k , 15 o c z e k p u s t y c h .
II. 2. Tkanina
ażurowa.
Kunów,
pow.
Lubartów.
II. 3.
Tka
37
F
L'
i» к
ft
*«
*(
«1
' ! «
'i? rr » •
'J
If
ml
i»f
Й #« 0t
»•
* «
ł: «
т> v t *»
/I
U
I *
i i
« i
l ' •w
•'tt
V<
»<
JT|
f i
»•
• «
(ft
ЛГ
f*
«
Л
V!
т * ' Vii »i I * i»
*?
i« » « f «
tm
**
W'
л
t'/ »v*» *
f i
*/ » f > # * i r
**
#*
»i »* 55 "м ,ч l i
•
ł
i f *•?* Hi• * ri #* *r ti »* «« **т• »* •, •f
yt
r t
и
f t
t
U J! Й Я tf fT&fiiB *P;
Wf
w*
M
*«
*lf
^^
Ф ^
^
V
i t
k f
Vi
•» • f t
Ml
«T
t t
Ц
И
К
*
ft
» «
yc-#i-
?« »a f t
"i
*i И
*Г
Ш S ft tfSJlS 8 Ś? ŚTŚ?"
t I N
>
« I
Oft
Ml
m* ttlTfftf
Я/
V*
«*f
с
v r
•
'P
g
-4
1!КГ«!* «SttHs
Vf
*•
W¥
* f
* f
f f
0»
»A
*"
ir*
» • **
*"
t * łe^ir-w-fjr-;
*.
П. 4, 5. Tkaniny
O b r u s ze w s i J a c z e w t k a n y
osnowa
nawinięta
jest
przez
środek
przestrzeni
jedna
nitka.
Przerzucając
mieszczała
nici
wątku
Podlasia.
t e n sposób, że
W
t e n sposób powstała
siedem
nitek,
czone są a ż u r o w e
pasmami
biegnie
po
pomiędzy
w
г
jest w
pasmami
miejscach
jak
roz
stanowią
one
poszczególne p a s m a
osno
t e n s a m sposób
splotu
płótna,
Obrus
z Dubna
cały
na.
Podczas
dwóch
jednym
tkania,
prętów,
wątku
lecz
w
pewnej
osnową
powiązanie
z
na
i
techniki
uzyskuje
swój
charakter
firanki
do
występującą
się
gdzie p r z y
bardzo
zbliżony
Występują
Bielsk
one,
na
Podlasiu
powiatach
Podlaski,
jak
wspomniałam,
Hajnówka,
Lubartów,
Łapy,
na
i
tak
2
Czarnecka
efekt
Lubelszczyźnie, a ściślej: w
rozmieścić
siebie.
na
użyciu
zdobniczy.
W ę g r ó w -, stanowiąc
od
okien;
często
dzyń, S i e d l c e , S o k o ł ó w ,
odległości
Maria
względu
na obrusy
t e r e n a c h tkaniną m e r e ż k o w ą ,
innej
rozmiesz
się
M a t e r i a ł y z e b r a n o w następujących w s i a c h : D u b no (Nurzec), Z a k r z e w o (Wyszki), p o w . B i e l s k Podlas
k i ; A n c u t y (Trzścianka), p o w . Hajnówka;
Belcząc
(Czemierniki), K u n ó w (Firlej), p o w . Lubartów; D a n i ł o w o Duże ( O l e k s i n ) , p o w . Ł a p y ; R u d n o ( B r z o z o
w y K ą t ) , p o w . P a r c z e w ; W o l a Suchożebrska ( K r z e -
Rys.
ze
jedynie
i w północnej
płót
n a której
używa
ażur,
musiała
nie
przetykaną.
jest splotem
uzyskać
które t k a c z k a
poziomie
tkaninę
wykonany
aby
z
końcowym
tych
tkanina,
kwadraty.
ażurowe
są
skrzyżowania
uzyskano
Tkaniny
używane
tkaczka
w y j a k o całości — w t e n sposób w e f e k c i e
w
ażurowe
roz
czółenkiem
mieściła osnowę, traktując
11
oryginalną
odmianę
silnie
Ra
swoistą
rozwiniętego
tam
tkactwa.
ślin), p o w . S i e d l c e ; C z a p l e
(Korczew);
Czekanów
(Jabłonna), Łuski (Jabłonna); D o l n e P o l e ( G r o c h ó w ) ;
P e t r y k o z y ; Z ą b k ó w ; Z e m b r ó w (Sterdyń), p o w . So
kołów P o d l a s k i ; Jaczew, K o r y t n i c a (Korytnica), L i w
(Ruchna), p o w . Węgrów.
N a z w y g m i n podano w nawiasie.
— il. 1, 2, 3. Fot. Jan Swiderski
— il. 4. 5.