e8a64fabf14713ae9c215204ec95d4d7.pdf
Media
Part of Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1960 t.3
- extracted text
-
ETNOGRAFIA
II
POLSKA
P O L S K A
INSTYTUT
A
K
A
HISTORII
D
E
M
I
A
KULTURY
N A U K
MATERIALNEJ
ETNOGRAFIA POLSKA
II
WROCŁAW
1959
ZAKŁAD N A R O D O W Y IMIENIA OSSOLIŃSKICH
WYDAWNICTWO
POLSKIEJ AKADEMII
NAUK
KOMITET REDAKCYJNY:
K A Z I M I E R Z D O B R O W O L S K I , W I T O L D D Y N O W S K I (red.
nacz.), J O Z E F G A J E K , MIECZYSŁAW GŁADYSZ, J A D W I G A K L I M A S Z E W S K A , ANNA K U T R Z E B A - P O J N A R O W A ,
I K A Z I M I E R Z M O S Z Y N S K I I , A D O L F NASZ, J A N I N A R U D
N I C K A (sekretarz redakcji), A N D R Z E J
WALIGÓRSKI,
KAZIMIERA ZAWISTOWICZ-ADAMSKA
REDAKTOR TOMU
MARIA GŁADYSZOWA
Instytut
Jorii Kall
Polskie]
Zakład
aterisüae]
Etn
Ttń w W a r s z a w i e
iogriyczny w Łodzi
ul. Бис; p 30 m. 2.
80-140 Wafeca^
Redaktor wydawnictwa: Aurelia Podgórska
Wszelkie p r a w a z a s t r z e ż o n o
P r i n t e d in Poland'
Z a k ł a d N a r o d o w y i m . O s s o l i ń s k i c h — W y d a w n i c t w o Polskiej A k a d e m i i
N a u k . W r o c ł a w 1959. W y d . I . N a k ł a d 730 + IW egz. O b j ę t o ś ć a r k . w y d .
39,60, ark. druk. 31,50 + 8 w k l . , a r k . form. A - l 44,55. P a p i e r ilustr.
k l . V 80 g. 70 x 100 (16) z f a b r y k i we W ł o c ł a w k u . Oddano do s k ł a d a
n i a 2. V I I I . 1958, podpisano do d r u k u lfi. V I . 1959, druk u k o ń c z o n o
w czerwcu 1959. - W r o c ł a w s k a D r u k a r n i a N a u k o w a . Z a m . 1060/58. — L - 1 8 .
Cena zl 8 5 . -
Dnia 30 marca 1959 roku zmarł w Krakowie
Członek
Rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk
K A Z I M I E R Z MOSZYŃSKI
Dr nauk historycznych,
profesor zwyczajny
etnologii
i etnografii, kierownik Katedry Etnografii Słowian Uni
wersytetu Jagiellońskiego w Krakowie,
członek czynny
PAU, przewodniczący Komisji Etnograficznej PAU, czło
nek korespondent Instytutu
członek
korespondent
Słowiańskiego
w
Pradze,
Naukowego Towarzystwa
Ugro
fińskiego w Helsinkach, członek honorowy Węgierskiego
Towarzystwa Etnograficznego w Budapeszcie, odznaczony
Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Komandorskim Or
deru Odrodzenia Polski. W Zmarłym tracimy nie tylko
wybitnego uczonego o wielkim autorytecie, ale
także
doskonałego wychowawcą i obywatela.
Redakcja
SPIS TREŚCI
Str
Kazimierz M o s z y ń s k i — Kazimierz Nitsch
15
ARTYKUŁY
Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Organizacja pracy
etnograficznej
w Polsce. Instytucje i wydawnictwa naukowe
Streszczenia obcojęzyczne
Jadwiga K l i m a s z e w s k a i Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a — Dzia
łalność uniwersyteckich katedr etnografii w Polsce w latach 1945—1956
Streszczenia obcojęzyczne
Mieczysław G ł a d y s z — Działalność naukowa etnograficznych placówek
muzealnych w okresie powojennym
Streszczenia obcojęzyczne
Adolf N a s z — Prace naukowo-badawcze i wydawnicze Polskiego Towarzy
stwa Ludoznawczego w ostatnim dziesięcioleciu
Streszczenia obcojęzyczne
19
57
59
105
109
136
139
143
S T U D I A I MATERIAŁY
Antoni W a l a w e n d e r — Zwyczaje i udziały spadkowe chłopów we wsi
Kargowa pow. kościańskiego w Wielkopolsce w pierwszej połowie X V I I w.
Streszczenia obcojęzyczne
Krystyna A d a m u s — Monografie wsi w Polsce. Przegląd problematyki ba
dawczej
Streszczenia obcojęzyczne
145
155
157
203
BADANIA TERENOWE
Mazowsze
Prace Warszawskiego Zakładu Etnografii
pod kierunkiem W. Dynowskiego i A.
'
Polski 1HKM PAN
Kutrzeba-Pojnarowej
Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a —• Prace nad monografią etnograficzną
Kurpiowskiej Puszczy Zielonej
. Streszczenia obcojęzyczne
Jerzy D a m r o s z — Prace nad bibliografią i historią badań etnograficznych
Kurpiowszczyzny
Zofia S z y f e l b e j n — Chłopska gospodarka rolna Puszczy Zielonej (od u w ł a
szczenia do chwili obecnej)
Maria B i e r n a c k a — Gospodarka hodowlano-pasterska w Puszczy Zielo
nej (od końca X I X w. do lat pięćdziesiątych X X w.)
205
224
226
232
241
SPIS
6
TREŚCI
Jacek O l ę d z k i — Materiały do wybranych tradycyjnych zajęć pozarolni
czych na Kurpiowszczyźnie
Krystyna A d a m u s . — Tradycyjna obróbka drewna na Kurpiowszczyźnie
.
Marian P o k r o p e k — Budownictwo ludowe na obszarze Kurpiowskiej Pusz
czy Zielonej
Barbara Z a g ó r n a — Kurpiowski strój ludowy Puszczy Zielonej . . . .
L i l i M. S z w e n g r u b — Kształtowanie się kultury dnia codziennego w s p ó ł
czesnej wsi kurpiowskiej
Konstanty J u d e n k o — Zagadnienie świadomości grupowej mieszkańców
Kurpiowskiej Puszczy Zielonej
Anna S z y f e r — Niektóre wnioski z materiałów językowych
2
4
7
255
260
268
274
277
282
Prace Zakładu Etnografii Uniwersytetu
Warszawskiego
pod kierunkiem
W. Dynowskiego
Witold D y n o w s k i — Wieś i miasto w pracach Zakładu Etnografii Uniwer
sytetu Warszawskiego
Streszczenia obcojęzyczne
Wanda P a p r o c k a — Plecionkarstwo na terenach podwarszawskich od
końca X I X w. do chwili obecnej
Alicja G e r l a c h — Garncarstwo ludowe okolic podwarszawskich . . . .
288
290
291
296
Pomorze
Wanda B r z e s k a — Kultura ludowa Ziem Zachodnich w powojennych pra
cach naukowych prof, dr Bożeny Stelmachowskiej
Streszczenia obcojęzyczne
303
309
Małopolska
Władysław K w a ś n i e w i c z — Rozwój wnętrza domu chłopskiego w ziemi
krakowskiej w latach 1880—1956 (sprawozdanie z badań Zakładu Etno
grafii Ogólnej i Socjologii U. J.)
Streszczenia obcojęzyczne
Franciszek K o t u l a — Bartniczy ród Sudołów
Streszczenia obcojęzyczne
Piotr G a l a s — Górale z Podhala w Lubomierzu nad Stradomką . . . .
Streszczenia obcojęzyczne
Leopold W ę g r z y n ó w ic z — Prace i poszukiwania etnograficzne w powie
cie limanowskim
Streszczenia obcojęzyczne
Zagadnienia
wybrane
dotyczące
kilku
regionów
budownictwa
361
371
Polski
Zbigniew B i a ł y . — Ludowa wiedza o drzewach 'i drewnie w niektórych re
gionach Polski (sprawozdanie z 'badań Zakładu Etnografii Słowian U. J .
Streszczenia obcojęzyczne
O inwentaryzacji
310
328
329
339
341
359
372
399
ludowego
Franciszek P i a ś c i к — Powołanie Centralnego Ośrodka Informacyjnego do
spraw inwentaryzacji budownictwa i architektury ludowej
Streszczenia obcojęzyczne
Izabela C y w i ń s k a — Materiały inwentaryzacyjne do budownictwa i archi
tektury ludowej zgromadzone przy Katedrze Architektury i Planowania
Wsi Politechniki Warszawskiej
401
402
404
SPIS
TREŚCI
t
Władysław G r a b s k i — Sprawozdanie Katedry Historii Architektury Pol
skiej Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej z prac inwentaryza
cyjnych i naukowo-badawczych nad polskim budownictwem ludowym .
.
Barbara O l s z o w y — Prace nad inwentaryzacją budownictwa ludowego
sprawozdanie z badań Zakładu Etnografii Słowian U . J.)
. . . .
7
406
410
KRONIKA
Konferencja etnografów czechosłowackich poświęcona badaniom nad życiem
i kulturą klasy robotniczej — Danuta Dobrowolska
Ze Zjazdu Antropologów Polskich — Zofia Szromba
Materiały etnograficzne w pracach historyków kultury materialnej — Wanda
Paprocka
Tradycja pracy etnograficznej kół krajoznawczych młodzieży szkolnej — Leo
pold Węgrzynowicz
Etnografia w pracach Krajowego Związku Spółdzielni Przemysłu Ludowego
i Artystycznego „CPLiA" — Barbara Zagórna
Informacja o powstaniu i działalności Polskiego Towarzystwa Filmu Etno
graficznego — Anna Jankowska i Zofia Szyfelbejn
417
420
423
424
429
433
RECENZJE
Badania nad kulturą robotniczą we współczesnej etnografii czechosłowackiej
— Danuta Dobrowolska .
.
.
.
.
.
K i l k a uwag na marginesie monografii problemowej: Banická dedina Z a k a rovce — Bronisława
Jaworska
Etienne Juillard, L a vie rurale dans la plaine de Basse-Alsace. Essai de g é o graphie sociale — Antoni Stojak
Monografie wsi we współczesnej socjologii niemieckiej — Lili M. Szwengrub .
Kwartalnik Historyczny, 1956. Uwagi recenzyjne — Edward Pietraszek .
.
Przemysł Ludowy i Artystyczny — kwartalnik, z. 1—3, za rok 1956 — Wanda
Paprocka
Wznowienie krajoznawczego czasopisma „Ziemia" — Zofia Szromba .
.
.
Fritz Kern, Der Beginn der Weltgeschichte — Edward Pietraszek .
.
.
Indeksy — Zofia Szromba
osobowy
nazw geograficznych i etnicznych .
.
.
.
439
457
459
463
465
469
472
473
481
492
СОДЕРЖАНИЕ
Стр.
Казнмеж М о ш и н ь с н и — Казимеж
Нич
15
СТАТЬИ
Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Организация этнографической деятельности
в Польше, научные у ч р е ж д е н и я и издательства
Резюме на иностранных языках
Ядвига К л и м а ш е в с к а и Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Деятельность
университетских кафедр этнографии в Польше с
1945 по 1956 гг. . .
Резюме на иностранных языках
Мечислав Г л а д ы ш — Научная деятельность этнографических музеев в по
слевоенный период
Резюме на иностранных языках .
Адолф Н а ш ] — Научная деятельность и, издательские труды Польского
Общества Иародознания в последним десятилетии
. .'
Резюме на иностранных языках
19|
57
59
105
109'
136
139
143
МАТЕРИАЛЫ И ИССЛЕДОВАНИЯ
Антони В а л я в е н д е р — Крестьянские обычаи и участь в наследстве в де
ревне Каргова в Велькопольше в первой половине
X V I I в. . . . .
.
Резюме на иностранных языках
Крыстына А д а м у с — Обзор трудов noj монографии деревень в Польше
Резюме на иностранных языках
145
155
157
203
П О Л Е В Ы Е Р А Б О Т Ы ПО Э Т Н О Г Р А Ф И И
Мазовше
Труды Варшавского
Отделения Этнографии
Института
Истории
Материальной
Культуры
П.А.Н. Руководтсво: В. Дыновски
а А: Кутшеба-Пойнарова
Анна К у т ш е б а - П о й н а р о в а — Этнографический обзор района
Зелёной
Пущи (Курпёвщизна)
Резюме на иностранных языках
Е ж и Д а м р о ш — Обзор литературы относящейся к этнографии Курпёвщизны
Зофия Шыфельбейн
— Крестьянское земледельческое хозяйство . . . .
Марья Б е р н а ц к а — Скотоводство и пастушество Зелёной Пущи
. . . .
Яцек Ол е н д з ки — Некоторые вопросы внеземледельческого традицион
ного хозяйства крестьян Зелёной П у щ и
*
205
224
226
232
241
247
SPIS
TREŚCI
9
Крыстына А д а м у с — Традиционная обработка дерева у населения Зе
лёной Пущи
Марьян П о к р о п е к — Народное зодчество Зелёной Пущи
Барбара Загуриа
— Н а р о д н а я о д е ж д а Зелёной Пущи
Лили М. Швенгруб
— Ежедневный быт в культуре населения Зелёной
, Пущи
Константы Юденко
— Сознание колектнвного быта и его вопросы у на
селения Зелёной Пущи
•
Анна Шыфер
— Избранные вопросы формирования наречья населения
Зелёной Пущи
Труды
Кафедры
Этнографии
Руководство:
Варшавского
В. Дыновски
255
260
268
274
277
282
Университета
Витольд Д ы н о в с к и — Деревня и город в научных работах Кафедры
Этнографии Варшавского Университета
Резюме на иностранных языках
Ванда П а п р о ц к а — Народные изделья из прутьев в подваршавском районе
с конца X I X в. до настоящего времени
Алиция Г е р л я х — Народное гончарное исскуство в подваршавском районе
288
290
291
296
II о м о р ь е
Ванда Б ж е с к а — Н а р о д н а я культура западных земель в послевоенных
научных работах проф. д-ра Вожены Стельмаховской
Резюме на иностранных языках
303
309
М а л а я Пол,ьша
Владыслав К в а с ь н е в и ч — Изменения в обстановке крестьянского дома
в Краковском районе с 1880 по 1956 гг. (Отчет по исследованиям От
деления Общей Этнографии Ягеллонского Университета)
Резюме на иностранных языках
Франтишек К о т у л я — Брртнический род Судолов
Резюме на иностранных языках '
Петр Г а л а с — Гуралы из П о д г а л я в Любомеже над Страдомкой
. . . .
Резюме на иностранных языках
. . .
Леопольд В е н г ж и н о в и ч — Этнографические труды по лимановскому
району
Резюме на иностранных языках
И з б р а н н ы е п р о б л е м ы по э т н о г р а ф и и н е к о т о р ы х
Польши
народного
361
371
районов
Збигнев В я л ы — Народные сведения о деревах и строительном лесе в Поль
ше. (Отчет трудов Отделения Этнографии Славян Ягеллонского Уни
верситета)
Резюме на иностранных языках
Инвентаризация
310
328
329
339
341
359
372
399
строительства
Франтишек П я с ь т и к — Образование Главного Информационного Центра
по вопросам инвентаризации народного строительства и архитектуры
Резюме на иностранных языках '
401
402
10
SPIS
TREŚCI
Изабелла Цивиньска
— Материалы по народному строительству и архи
тектуре, собранные при Кафедре Архитектуры и Планирования Де
ревни Варшавского Политехнического Института
Вдадыслав Г р а б с к и — Научно-исследовательские работы по польскому
народному строительству. (Отчёт Кафедры Истории Польской Архи
тектуры Отделения Архитектуры Краковского Политехнического Ин
ститута) .
•
Барбара О л ь ш о в ы — Труды по инвентаризации народного строительства.
(Отчёт трудов Отделения Этнографии Славян Ягеллонского
Универ
ситета)
404
406
410
ХРОНИКА
Конференция чехословацких этнографов, посвященная исследованиям
жизни и культуры рабочего класса — Данута Добровольска
. . . .
Со съезда польских антропологов — Зофья Шромба
Этнографические материалы в работах историков материальной культуры —
Ванда Папроцка
Этнографическая работа краеведческих кружков школьной молодёжи —
Леопольд Венгмсинович
Этнография в работах Отечественного Союза Кооперативов Народного
и Художественного
Ремесла „CPL i А" (Цепелья) — Барбара Загурна
К вопросу основания Польского Общества Этнографического Фильма —
Анна Янковска и Зофья Шифельбейн
417
420
423
424
429
433
РЕЦЕНЗИИ
'
Исследования культуры т р у д я щ и х с я в современной чехословацкой этно
графии — Данута Добровольска .
. . .'
Заметки по поводу монографии: B a n i c k á declina Żakarowce — Бронислава
Яворска
Etieime Juillard, L a vie rurale dans la plaine de Basse-Alsace. Essai de geo
graphic sociale — Антон Стояк .
Деревня в монографических очерках современной немецкой социоло
гии — Лили М. Швенгруб
Kwartalnik Historyczny (Исторический Квартальный Ж у р н а л ) , 1956 За
метки рецензента — Эдвард Петрашек
Przemysł Ludowy i Artystyczny (Народный и Артистический Промысел),
1956 — Ванда Папроцка
Возобновление краеведческого ж у р н а л а „Ziemia" (Земля) —Зофья Шромба
Fritz K e m , Der Beginn der Weltgescbichte — Эдвард Петрашек
439
457
459
463
465
469
472
473
CONTENTS
Page
Kazimierz
M o s z y ń s k i
—
Kazimierz
Nitsch
15
ARTICLES
Anna
K u t r z e b a - P o j n a r o w a
Work
in
Poland.
Scientific
—
The
Institutions
Organization
and
oí
Ethnographic
Publications
19
Summaries
57
Jadwiga K l i m a s z e w s k a
and A n n a K u t r z e b a - P o j n a r o w a — U n i
v e r s i t y C h a i r s of E t h n o g r a p h y i n P o l a n d (1945—1956)
59
Summaries
105
— S c i e n t i f i c A c t i v i t i e s of E t h n o g r a p h i c M u s e u m s
Mieczysław G ł a d y s i
after
the
Last
since
War
109
Summaries
Adolf N a s z
cal
139
— Research W o r k and Publications
of the
Polish
Ethnographi
Society ( P T L )
139
Summaries
143
REPORTS
Antoni
W a l a w e n d e r
the
AND
— Inheritance
MATERIALS
and
T r a n s f e r of
V i l l a g e K a r g o w a d u r i n g the F i r s t H a l f of the
Property
Usage
17-th C e n t u r y .
.
in
.
145
Summaries
Krystyna
155
A d a m u s
Research
—
Village
Monographs
in
Poland.
Critical
Review
of
Problems
157
Summaries
203
FIELD
SURVEYS
Mazowsze
Researches
under
the
Warsaw
Ethnographic
Supervision
Section
of
the
of
Polish
the
Region
(Puszcza
Institute
Academy
Anna K u t r z e b a - P o j n a r o w a
Kurpie
(Masovia)
of A. Kutrzeba-Pojnarowa
of
of
the
and
History
Sciences,
of
W. Dynowski
(the
Material
Culture
Warszawa)
— The Ethnographic Monograph
of
the
Zielona)
205
Summaries
Jerzy D a m r o s z
— E t h n o g r a p h i c B i b l i o g r a p h y of the K u r p i e R e g i o n .
Zofia S z y f e l b e j n
franchisement
to
.
O l ę d z k i
Kurpie
—
2
2
4
2
2
6
— A g r i c u l t u r e of the P u s z c z a Z i e l o n a R e g i o n f r o m E n
the
Present
Times
232
M a r i a B i e r n a c k a — A n i m a l B r e e d i n g i n the P u s z c z a Z i e l o n a R e g i o n .
Jacek
.
Some
Traditional Nonagricultural
Region
Occupations
in
.
241
the
247
1
SPIS
12
TREŚCI
Krystyna A d a m u s — Traditional Techniques of Wood Working in the
Kurpie Region .
.
Marian P o k r o p e k — Folk Architecture in the Kurpie Region of the Pusz
cza Zielona Region
Barbara Z a g ó r n a — Kurpie Folk Costumes in the Puszcza Zielona Region
Maria L . S z w e n g r u b — Processes Occuring in the Mode of Everyday
Life in the Kurpie Region
Konstanty J u d e n k o — Problems of Group Consciousness oí the Kurpie
Population in the Puszcza Zielona Region
'
Anna S z y f e r — Some Conclusions from Linguistic Studies .
. . .
.
.
Researches
under the Supervision of W. Dynowski
University, Warszawa)
(the Chair of
(Pomerania)
Special Problems from Several Regions
of P o l a n d
Zbigniew B i a ł y — Folk Knowledge of Trees and Timber Various Parts in
Poland (Investigations at the Chair of Slav Ethnography, Jagiellonian
University, Kraków)
Summaries
Surveys
2
6
0
268
274
277
282
288
290
291
296
,
•
303
309
(Southern Poland)
Władysław K w a ś n i e w i c z — Changes of Interior of Peasant Cottages in
the Southern Poland between 1880 and 1956 (Investigations of the Chair
of General Ethnography, Jagiellonian University, Kraków)
Summaries
Franciszek K o t u l a — Beekeeping Traditions of the Sudoł Clan . . . .
Summaries
Piotr G a l a s — Mountaineer Settlers from Podhale in the Village Lubomierz
on the River Stradomka
Summaries
Leopold W ę g r z y n o w i c z — Ethnographic Investigations in the Limanowa
District '
Summaries
Inventory
5
'
Wanda B r z e s k a — Folk Culture of Western Provinces in Post-war Investigations of Professor Bożena Stelmachowska
Summaries
? . . . . . . . .
Małopolska
^
Ethnography
Witold D y n o w s k i — Country and Town in the Works of the Chair of
Ethnography of the Warszawa University
Summaries
.
Wanda P a p r o c k a — Basketry in the Warszawa-Region from the End of
the 19-th Century till the Present Times
Alicja G e r l a c h — Folk Pottery in the Warszawa-Region
Pomorze
2
of Folk
310
328
329
341
359
361
371
,
372
399
Architecture
Franciszek P i a ś с i к — The Creation of the Chief Information Centre Concer
ning the Inventory Surveys of Folk Architecture
Summaries
401
402
SPIS
TREŚCI
Izabela C y w i ń s k a — Inventory Archiv of Folk Architecture at the Chair
of Rural Architecture and Planning (Polytechnic, Warszawa)
. . . .
Władysław G r a b s k i — Inventory Surveys and Researches on Polish Folk
Architecture Carried out by the Chair of the History of Architecture in
Poland (Polytechnic, Kraków)
Barbara O l s z o w y — Inventory Surveys of Folk Architecture (Investigations
at the Chair of Slav Ethnography, Jagiellonian University, Kraków) .
.
13
404
406
410
N O T E S AND N E W S
Conference of Czecho-Slovak Ethnographers on Researches on the Life and
Culture of the Working Class — Danuta Dobrowolska
The Meeting of Polish Anthropologists — Zofia Szromba
Ethnographic Materials in Researches on the History of Material Culture
— Wanda Paprocka
Ethnographic Activities of School Tourist Societies — Leopold Węgrzynowicz
Ethnography at the Association of Cooperatives of Folk and Artistic Handi
craft „CPLiA" — Barbara Zagwna
On the Need of Setting up a Polisch Society of Ethnographic Films — Anna
Jankowska and Zofia Szyfelbejn
417
420
423
424
429
433
BOOK REVIEWS
Researches on the Culture of the Working Class in Contemporary Czecho-Slovak Ethnography — Danuta Dobrowolska
Notes on the Monographic Symposium: Banicka dedina Zakarovce — Bro
nisława
Jaworska
Etienne Juiillard, L a vie rurale dans la plaine de Basse-Alsace. Essai de g é o graphie sociale — Antoni Stojak
Monographs of Rural Districts in Contemporary German Sociology — Lili
M. Szwengrub
„Kwartalnik Historyczny" (Historical Quarterly), 1956. Reviewer's Notes — Ed
ward Pietraszek
Review of the Quarterly „Przemysł Ludowy i Artystyczny" (Folk and Artis
tic Industry) 1956 — Wanda Paprocka
The Renewed Publication of the Ethnographic Periodical „Ziemia" (Land)
— Zofia Szromba
Fritz Kern, Der Beginn der Weltgeschichte — Edward Pietraszek . . . .
439
457
459
463
465
469
472
473