de720d7921f07577766b9e0438c36fab.pdf
Media
Part of Spis treści / ETNOGRAFIA POLSKA 1965 t.9
- extracted text
-
I N S T Y T U T
H I S T O R I I
K U L T U R Y
M A T E R I A L N E J
POLSKIEJ A K A D E M I I N A U K
ETNOGRAFIA POLSKA
ix
WROCŁAW — WARSZAWA —
ZAKŁAD
NARODOWY
WYDAWNICTWO
IMIENIA
P O L S K I E J
1965
KRAKOW
OSSOLIŃSKICH
AKADEMII
N A U K
K O M I T E T
Kazimierz
R E D A K C Y J N Y
Dynowski
(redaktor),
Józef G a j e k , M i e c z y s ł a w
Dobrowolski,
Witold
G ł a d y s z (zastępca
redaktora).
Anna
Jadwiga
Klimaszewska,
Krzysztof
Makulski
(sekretarz redakcji), Danuta
kowska
(sekretarz
redakcji),
Waligórski,
Anna
Kutrzeba-Pojnarowa,
Adolf
Zadrożyńska
Kazimiera
Nasz,
(sekretarz
Mar
Andrzej
redakcji).
Zawistowicz-Adamska
Okładkę projektował
ZBIGNIEW
Redaktor
Redaktor
KLIMCZYK
Zyta
Kwiecińska
techniczny Marian
Łukaniec
Printed in Poland
Zakład
Narodowy
im.
Ossolińskich
Wydawnictwo.
W r o c ł a w 1965. W y d a n i e
I . Nakład 500 + 150 egz. Objętość
a r k . w y d . 55,35, a r k . d r u k . 42,12 + 1 w k l e j k a , a r k . f o r m . A - l
56,19. P a p i e r i l u s t r . k l . V , 80 g, 70 X 100 (16), z f a b r y k i
w e Włocławku. O d d a n o do składania 15 X I I 1964. P o d p i s a n o
do d r u k u 20 V I I 1965. D r u k ukończono w s i e r p n i u 1965.
Z a k ł a d y G r a f i c z n e R S W „ P r a s a " W r o c ł a w , u l . P . S k a r g i 3/5.
Z a m . n r 3156/64 . 0 - 1 2 .
C e n a zł 120.—
SPIS
Od
TREŚCI
Redakcji
2
Część
I
1
,
ARTYKUŁY
Anna
K u t r z e b a - P o j n a r o w a
—
etnograficznych:
c z a s i przestrzeń
Streszczenie
w
j . francuskim
—
Etnografia
Józef
B u r s z t a
nych
w
związku
Streszczenie
w
z
—
w
.
.
Z
na
Ziemiach
refleksji
metodologicz
Zachodnich
41
I
badań
MATERIAŁY
nad zwyczajami
dorocznymi w
spo
62
K w a ś n i e w s k i
(na podstawie
Streszczenie
w
—
badań
.
.
—
Brogi
.
.
jako
element
etnograficznych
w
zagrody
101
chłopskiej
1955 r o k u )
.
.
.
.
103
120
Współczesne badania
N i z i ń s к a, B a r b a r a
O l s z o w y ,
Z a m b r z y c k a - K u n a c h o w i c z
literaturze
.
j . niemieckim
Danuta M a r k o w s k a
domowej,
"25
60
j . niemieckim
w
czości
prac
.
40
badaniami
Krzysztof
Irena
polskich
ludowej
wiejskiej
Streszczenie
Polsce
metodyki
kultury
j . niemieckim
K w a ś n i e w i c z
łeczności
zagadnień
badaniach
a współczesność. N i e c o
STUDIA
Krystyna
Z
w
rzemiosła
n a d rodziną wiejską
Zofia
—
S z r o m b a
Zagadnienia
i przemysłu
Karpat
w
Polsce
- R y s ó w a,
wiejskiej
Polskich w
122
Anna
wytwór
etnograficznej
powojennej
154
Część I I
ARTYKUŁY
Anna
K u t r z e b a - P o j n a r o w a
Antropologicznych
Witold
D y n o w s k :
Piotra
Tadeusz
—
VII
i Etnologicznych w
—
250-lecie
Muzeum
Wielkiego
w
Leningradzie
L e w i c k i
—
Źródła
arabskie
Międzynarodowy
Moskwie
Kongres
3—10 V I I I
Antropologii
i
Nauk
1964 .
.
Etnografii
185
im.
199
do
dziejów
Afryki
na
południe
od
Sahary
221
Streszczenie
Sławoj
w
j . francuskim
S z y n k i e w i c z
zycja
społeczna
Streszczenie
w
—
Rozpad
290
rodziny
macierzystej
na Sumatrze
a
po
kobiety
294
j . angielskim
321
SPIS
6
Bohdan
K o h u t n i c k i —
dów
północnych
Streszczenie
Krzysztof
ogólnej
Przemysław
w
k u l t u niedźwiedzia
(próba
konfrontacji
u lu
hipotez)
.
STUDIA
I
badań
—
tej
Z
w
MATERIAŁY
etnograficznych
Sahary
na
tle
pustyni
347
problematyki
łuku
.
.
.'
.
.
.
południowego
Sindu
(Pakistan
Zachodni)
422
j . angielskim
Relacje
433
Wkład
Aleksandra
386
418
Garncarstwo
—
322
345
j . niemieckim
—
P a r a d o w s k a
grafii.
elementów
i Azji
Historia
penetracji
W o l s k i
Streszczenie
Maria
—
B u r c h a r d
Streszczenie
Krzysztof
Ameryki
j . angielskim
M а к u 1s к i
historii
Podobieństwo
obszarów
w
TREŚCI
polskich
podróżników
Jabłonowskiego
o
Bliskim
do
historii
Wschodzie
etno
.
.
.
w
Kar
435
«
K R O N I K A
Międzynarodowa
patach
Konferencja
Mieczysław
—
Jubileusz
Muzeum
Wystawa
jubileuszowa
Władysław
Ш
nauki
Muzem
Jeż-Jarecki
w
Warszawie
Kultury
kultury
ludowej
i
—
Sztuki
Władysław
Ludowej
w
Jeż-Jarecki
—
461
Etnograficzne
pomocniczych
pracowników
Dobrowolska
demograficzna
457
Warszawie
.
Seminarium
Teresa
—
badaniom
440'
Etnograficznego
Międzyośrodkowe
Konferencja
poświęcona
Gładysz
w
.
Olsztynie —
Adam
Etnografia
.
.
463
Wyderko
466
pozapolska
Z S R R
Etnografia
w
Gruzińskiej
Etnografia
w
CSRS —
SSR —
Guram
Gasitaszwili,
Zbigniew
Jasiewicz
.
467
C z e c h o s ł o w a c j a
Walerian
Sobisiak
472
W ę g r y
Kongres
Węgierskich
Etnografów
w
Budapeszcie
( 1 6 — 2 0 X 1 9 6 3 r.)
—
Irena
Nizińska
477
N R D
Etnobotanika
w
Lipsku
w
publikacjach
—
Jadwiga
Instytutu J . Lipsa na Uniwersytecie
K.
Marksa
Kucharska
482
F r a n c j a
Etnograficzna
cji
—
monografia
wystawa
Populaires
w
muzealna
„Pastenze
Paryżu
—
pasterstwa
Francji"
Maria
w
Frankowska
d
Musée
hodowli
des
owiec
Arts
et
we
Fran
Traditions
486
SPIS
TREŚCI
'7
E g i p t
Ośrodek
Badań
Folklorystycznych
w
Kairze
—
Czerniak
Barbara
.
.
.
497
Ne к r o 1 o g i
Dr
Tadeusz
Delimat
(28
VIII
1920 — 9 I
1964) —
Ksawery
Anna
Piwocki,
Kutrzeba-Pojnarowa
Maksym
Iwan
501
Faddiejewicz
Izosiiimowioz
Rylski
505
Potiechin
•
506
R E C E N Z J E
Teoria
Marcel
Griaule,
Méthode
de
i
metodologia
l'ethinQgraphie,
Paris
Krzysztof
1957 —
Kwaś
niewski
Claude
507
Lévi-Strauss,
Annu
Structures
élémentaiires
on
the
chester
ritual
1962 —
Abramowicz,
Warszawa
social
nad
relations,
P a r i s 1949 —
pod
polskiej
i Materiały
linie
artystycznej.
Łódź
—
ciągłe
red. M.
—
Gładysza
Naukowe
Anna
z . 1. E t n o g r a f i a ,
Uniwersytetu
J a
Kutrzeba-Pojnarowa
Lublin
.
1962, M u z e u m
.
w
Lub
Etimológica
Hun-
Karwicka
és
Hagyomány
gariae
et
Centralis
Irena
Man
521
1963 ( Z e s z y t y
Müveltség
ficznego
Gluckman,
Olędzki
Lubelskie,
Teresa
—
M.
kultury
z . 1. K r a k ó w
poá
red.
514
genezą
Jacek
1962 —
giellońskiego)
ас
Uniwersytetu
i
Orientalis
Tradycja),
Europae.
L. Kossutha
w
Studia
Roczniki
Debreozyinie,
Instytutu
Etnogra
t. 1—4; I960—1962
—
533
sakhartwełos
niew
Jasiewicz,
L i d , R.
ethnographiisathwis,
Maiko
Tworczisť
Museum,
t . 1 6 : 1 9 6 3 nr
Kultura
Ludowa
t.
12—13.
Tbilisi
Zbig
1963 —
Kwaliaszwili
Zofia
50 : 1 9 6 3 —
Narcdna
ta Etnohrafija,
Jan
3 —
545
Szromba-Rysowa
Wielkopolski
543
Danuta
1963 —
Tylkowa
553
Bujak
557
Etnografia
Anna
i
Europy
p o d . r e d . Józefa
Polski
Burszty,
t. 2, P o z n a ń
1964 —
Kutrzeba-Pojnarowa
Biblioteka
Słupska,
560
t. 2 : 1 9 5 8 ;
t.
5:1960;
t.
11:1963
Magdalena
—
Roztwo-
rowska
M.
564
Znamierowska-Prufferowa,
sąsiednich,
Toruń
ruti-Polonia
—
M.
Pokropek,
Z.
Staszczak,
skiej
Rybackie
1957, S t u d i a
Jadwiga
narzędzia
Societatis
Puszczy
kolnę
w
Scientiarum
Polsce
i
krajach
Torunensis,
To-
Kucharska
567
Materiały do historii b u d o w n i c t w a
Zielonej,
Warszawa
Budownictwo
i X X wieku,
rian
527
529
(Kultura
Nizińska
Masalebi
Český
párente
Sokolewicz
Zofia
Studia
Etnograficzne
Studia
la
510
and
Wydawnictwa
Prace
de
Kutrzeba-Pojnarowa
Essays
A.
bes
chłopskie
1962 —
w
ludowego z terenu
Wanda
Paprocka
województwie
Prace
i Materiały
Etnograficzne,
Vom
Volksleben
auf
Kurpiow
.
.
•
lubelskim
w
X I X
t. 24, W r o c ł a w
1963.—
•
Ma
Pokropek
Franziska
lischen
Beck,
570
572
Quellen
von
1594—1814,
der
Danziger
Nehrung
„Wissenschaftliche
nach
Beitrage
archivazur
Ge-
SPIS
8
schichte
und
Walerian
Wolfgang
ginn
Landeskunde
TREŚCI
Ost-Mitteleuropas,
nr
61, M a r b u r g
1962
—
Sobisiak
572
Jacobeit, Schafhaltung
und Schafer
in Zentraleurapa
d e s 20. J a h i r h u n d e r t s , A l k a d e m i e - V e r l a g ,
B e r l i n 1961 —
bis z u m B e Anna
Kutrze-
Ъа-Pojnarowa
Karl
576
Baumgarten,
Zimmermannwerk
demie-Verlag,
Berlin
Veróffentlichungen
Krzysztof
Kwaśniewski
stavitel'stvo
pisného
Zofia
Ústavu
Slovenskej
Akademie
„Český
L i d " , R.
51 : 1 9 6 4 , z .
Tomás
Hofer,
K.
1958
—
Wanda
atlas
lare
Sborník
Vied,
t.
Volkskunde,
studii.
12,
Paris
Klára
v
zu
t. 2 6 - —
Práce
Národo
Bratislava
1963
—
indikačních
skicách
stabilního
kata
1, s . 3 3 — 4 3 —
Maria
Gładyszowa
.
Csilléry,
¡serie
nouá,
Krzysztof
Jiiului
(Regiunea
Hunedoara)
Republieii
Populare
Romine,
t. 2 , B u c u r e ^ t i
Anna
1963 —
1963 —
Paris
Paris
(Colin)
Anastazja
Etnografia
kultury,
Zaipadnyj
Anta
Filíala
Cluj,
Du-
Studii
de
.
en Basse —
Kojdecka
francais
.
—
le
Vieux
L'Institut
d'Eth-
600
600
pozaeuropejskich
w.,
X V — X I X
Akra,
Oczerki
Jan
materiałów
Czarna
Matka,
Warszawa
po
istorii
i
istoriá
Tyszkiewicz
z
601
Pierwszego
grudzień
Dzięgiel
L'Unité
Międzynarodo
1962, p o d r e d . S . S t r e l c y n a ,
607
culturelle
Krzysztof
1963 —
de
l'Afrique
Makulski
Noire,
Paris
.
.
1959
—
Makulski
kwa
Andrew
Kraj
Złotego
1963 —
Krzysz
kratkaja
etnogra-
Tronu, Warszawa
616
Narody
Nigerii
—
etniczeskij
chairaktieristika, A k a d e m i a
Andrzej
1963 —
Drogi
Nauk
sostaw
i
SSSR,
Institut Afrdki,
Mos
in the Pacific, L o n d o n
1957, o r a z A . L .
God
Woźniak
620
Sharp, Ancient Voyagers
lewski,
synów
słońca,
Wrocław
Barbara
1963 —
Matuszewska-
-Kohutnicka
B.
Rinczen,
ardyn
Olędzki
Indeksy
610
615
Aszanti —
Makulski
Isrnagiłowa,
ficzeskaja
592
Bretagne,
Kojdecka
1960 —
Wybór
Albiez
Anastazja
Leszek
Zajączkowski,
tof
w
Afrykanistów,
Diope,
Krzysztof
red. Nicolae
u n village
1963 —
Davidson,
Cheikh
.Sudan
Afrykanistyki,
wego Kongresu
Popu
Kopczyńska-Jaworska
de danse
ludów
Moskwa—Leningrad
Warszawa
pod
de la montagne,
1962 —
Blaiicard, Nouville
1953 —
585
594
Maurienne,
René
Republieii
Zdrożyńska
en
Olderogge,
.
Budapest
590
Bronisława
E c o n o m i i e et sociologie
Bernot,
art,
Kwaśniewski
Raimbaud,
Problemy
t . 1. A c a d e m i a
Guilcher, L a tradition populaire
nologde),
peasant
586
romin,
Placide
Lucien
Hungarian
1956 —
Academia
Jean-Michel
stodoly
din Valea
Romíne,
Etnografie,
R.N.
Wissenschaften
deutsche
Paprocka
linguistic
Populara
náre,
A.
Aka-
582
Fél,
Basil
der
Scheune.
Staszczak
stru,
D.
Die
580
na Slovensku.
Mnohoboké
Arta
für
a bývanie
Baláš,
Micul
Akademie
d e s Instituís
Emanuel
Edit
Mecklenburg.
1961, D e u t s c h e
Berlin,
L'udové
im
622
Mongoł
goeł
ardyn
cziingijn
gar
chee
urłał,
ugałz,
bez
bez
miejsca
miejsca
i
i
roiku
roku
wydania;
wydainia
Mongoł
—
Jacek
624
630
СОДЕРЖАНИЕ
От
редакции
21
Часть I
СТАТЬИ
Анна К у т ш е б а-П о й н а р о в а — По
графических
народной
работ: ф а к т о р ы
методики
и пространства
Б у р ш
' 2 5
т а — Этнография
и
40
современность.
на
немецком
языке
РАБОТЫ
И
НАУЧНЫЕ
К в а с ь н е в и ч
деревенской
Краткое
содержание
М а р к о в с к а
семьи
в
и
ежегодными
обычаями
языке
на
101
крестьянской
исследований
в
немецком
— Современные
усадьбы
в
Польше
1 9 5 5 г.)
103
языке
120
исследования
по
вопросу
сель
122
Барбара
З а м б ж и ц к
изводство, ремесло
пат
над
Польше
Н и з и н ь с к а ,
Анна
60
62
немецком
К в а с ь н е в с к и — Навесы
Краткое
.
МАТЕРИАЛЫ
— Исследования
на
(итоги э т н о г р а ф и ч е с к и х
в а,
на т е р р и т о р и и З а п а д н ы х
среды
содержание
Кшиштоф
ской
методоло
41
содержание
Крыстына
Ирена
Несколько
Польши
Краткое
Данута
этно
исследовании
на французском языке
гических указаний в связи с исследованиями
Земель
польских
в
культуры
Краткое содержание
Юзеф
вопросам
времени
О л ь ш о в ы ,
а-К у н а х о в и ч
Зофия
Ш р о м б а-Р ы с о-
— Сельское
домашнее
про
территории
Польских
Кар
и
промышленность
на
послевоенной
этнографической
литературе
154
Часть I I
СТАТЬИ
Анна
К у т ш е б а-П о й н а р о в а — К
грессе
VIII
Витольд
Антропологических
вопросу
о V I I Международном
Этнологических
Наук
в Москве
Кон
3—10
1964
U5
Д ы н о в с к и
— 250-летие
им. П е т р а В е л и к о г о
Тадеуш
и
Л е в и ц к и
Сахары
Краткое
Музея
Антропологии
и
Этнографии
в Ленинграде
— Арабские
источники
19Э
к
истории
Африки
.
содержание
н а юг
от
221
на ф р а н ц у з с к о м я з ы к е
'.
290
SPIS
10
Славой
Ш и н к е в и ч
— Распад
TREŚCI
матриархальной
семьи
на
Суматре
и
со
циальное положение женщины
Краткое
Богдан
дов
содержание
на
291
английском
К о х у т н и ц к и — Сходство
северных
территорий
языке
элементов
Америки
и
321
культа
Азии
медведя
(опыт
у
наро
сопоставления
гипотез)
322
Краткре
содержание
на
английском
НАУЧНЫЕ
Кшиштоф М а к у л ь с к и
Сахары
к
Ншемыслав
общему
РАБОТЫ
И
345
МАТЕРИАЛЫ
— Сопоставление этнографических
исследований
и з у ч е н и ю этой
пустыни
— К
лука
388
немецком языке
418
Б у р х а р д
Краткое содержание
Кшиштоф В о л ь с к и
языке
на
вопросам
— Гончарное
дело
347
в южном
Синде
(Западный
Па
кистан)
422
Краткое
Мария
содержание
П а р а д о в с к а
этнографии.
Отчет
на
английском
— Вклад
языке
польских
Александра
433
путешественников
Яблоновского
в
историю
о Б л и ж н е м Востоке
.
435
ХРОНИКА
" Международная
культуры
Конференция
посвященная
К а р п а т а х — Мечислав
в
Юбилей Этнографического Музея
Юбилейная
народной
440
— Владыслав
в Варшаве
выставка М у з е я Народной
Культуры
и
Еж-Ярецки
Искусства
в
.
Этнографихеский
457
Варша
Еж-Ярецки
ве — В л а д ы с л а в
III
исследованиям
Гладыш
461
Семинар
младших
научных
Тереса
работников —
Добровольска
463
Демографическая
конференция
в
Этнография
О л ь ш т ы н е — Адам
зарубежных
Выдерко
.
.
.
466
стран
С С С Р
Этнография
в
Грузинской
ССР
— Турам
Гаситашвили,
Збигнев
Ясевич
467
Ч е X о с л о в а к ия
Этнография
в Чехословацкой
C P — Валериан
Собмсяк
472
В е н г р и я
Конгресс Венгерских Этнографов
в Будапеште
(16—20
X
1 9 6 3 г.) —
Ирена
Низипьска
477
Г е р м а н с к а я
Этноботаника
кса
в
в изданиях
Д е м о к р а т и ч е с к а я
Р е с п у б л и к а
Института Ю . Липса при Университете
Л е й п ц и г е — Ядвига
Кухарска
К. М а р
482
SPIS
\l
TREŚCI
Франция
Этнографическая
водства
в
и
музейная
монография
в о Франции
овцеводства
Mussée
des
Arts
et
касающаяся
пастбищного
— Выставка
„Пастыри
Populaires
в
Traditions
ското
Франции"
Мария
Париже —
Франковска
486
Е г и п е т
Центр
фольклористических
Исследований
в
Каире
Черняк
— Барбара
.
497
Н е к р о л о г и
Др
Тадеуш
Делимат
(28
VIII
1920-9
1 9 6 4 ) — Ксаверы
I
Пивоцки,
Анна
Кутшеба-Пойнарова
Иван
501
Фаддеевич
Максим
Изосимович
Рыльский
505
Потехин
506
РЕЦЕНЗИИ
Теория
Marcel
Griaule.
графии),
Claude
Méthode
легодология
l'etnographie
1957 — К ш и ш т о ф
Париж
Lévi-Strauss,
ви-Страусс,
de
и
L e s structures
Основные
(Марсель
Гриоль, Метод
этно
Ккасьневски
élémentaires
структуры
родства),
507
de
la
párente (Клод
Ле-
1 9 4 9 — Анна,
Кут
Париж
шеба-Пойнарова
Essays
on
ственных
A.
510
the ritual a n d social
Studia
n a d genezą
Исследования
(Очерки
polskiej
над генезисом
туры). Л о д з ь — В а р ш а в а
1 9 6 2 — Яцек
Etnograficzne
z.
kultury
д ы ш а — Анна
i
Соколевич
обще
.
artystycznej
.
(А.
куль
521
издательства
1 (Этнографические
Lubelskie,
Труды
в.
I)
под
Краков
1963
редакцией М .
(На
Гла
527
z.
1.
и
материалы
в.
éo
Hagyornány
(культура
Etnografia
I, этнография)
(Люблинские
Музей
научные
—
Тереса
Etnológica
Hunga-
в Люблине
Карвицка
Müveltség
riaé
at
529
C e n t r a l i s ас
Orientalis
и
традиция).
Studia
Europal, Ежегодники
Этнографического
И н с т и т у т а п р и у н и в е р с и т е т е Л . К о с с у т а в Д е б р е ц е н е , т.
— Ирена
Masalebi
т.
Lid
Narcjna
12—13,
TwoTczisť
533
ethnographiisathwis (Материалы
Тбилиси
(Чешский
— Данута
1 9 6 3 — Збигнев
M a t o c o Квалиашвили
5 0 : 1 9 6 3 — Зофця
Народ), Ежегодник
ta E t n o b r a f i j a
Ясевич,
по Э т н о г р а ф и и Г р у
545
Шролба-Рысова
548
( Н а р о д н о е Т в о р ч е с т в о — Е т н о г р а ф и я ) 1963
Тылькова
Museum
(Музей),
Kultura
ludowa
553
т. 1 6 : 1 9 6 3 №
3—
Этнография
Wielkopolski
редакцией Ю з е ф а Буршты,
нарова
1—4: 1960—1962
Низиньска
sakhartwełos
зии),
Český
514
Абра
Кутшеба-Пойнарова
Materiały
труды
и
Олендзки
учные Выпуски Ягеллонского Университета)
Studia
обрядных
польской художественной
Периодические
Prace
об
1 9 6 2 — Зофия,
отношениях), Манчестер
Abramowicz,
мович,
relations
Ян
Буяк
Польши
(Народная
т.
557
и
Европы
культура Великой
2, П о з н а н ь
1 9 6 4 — Анна
Польши)
под
Кутшеба-Пой
560
SPIS
12.
Biblioteka
Słupska
(Слупская
TREŚCI
Библиотека),
т.
2:1958;
т.
5:1960:
т.
11:1963
Polsce
j
krajach
— Магдалена Розтеороеска
М.
sąsiednich
ги
в
(M.
Pokropek,
skiej
го
и
в
Puszczy
Staszczak,
Zielonej
(3.
в
von
лин
Karl
№
Jacobeit,
des
Баумгартен,
к
.
.
истории
Prace
auf
Пу
570
województwie
lubelskim
строительство
i Materiały
в
w
X I X
Люблинском
Etnograficzne,
т. 2 4 ,
572
der
Danziger
(Франциска
архивальным
nach
archivali-
Крестьянская
источникам
zur Geschichte
und
Nehrung
Бек,
от
1594-по
жизнь
1814 год),
und Landeskunde
1962 — В а л е р и а н
Европе
Ost-Mittel-
Собмсяк
Schafer
in
572
Zentraleuropa
bis
zum
( В о л ь ф г а н г Якобейт, Овцеводство и о в ч а -
до
начала
X X
в.),
Akademie
Verlag,
Бер
Scheune
(Карл
Кутшеба-Помнарова
Zimmermannwerk
Плотничество
der
deutsche
im
576
Mecklenburg.
в Мекленбургии.
Wissemschaften
zu
Die
Гумно), Akademie
Berlin,
Volíkskunde, Б е р л и н
Verlag,
Veroffentlichungein
1 9 6 1 , т.
Кшиштоф
26 —
Квасьневски
L'udové
580
stavitel'stvo
a
bývanie
обыденная жизнь
Ústavu
на
Slovenskej
na
Slovensku
Словакии),
Akademie
(Народное
Sbornik
Vied,
т.
строительство
и
štúdii. P r á c e
Národopisného
12, Б р а т и с л а в а
1963—Зофия
Стащак
Emanuel
582
Baláš,
Mnohoboké
stodoly
v
indjkačnich
skicách
stabilního
(Эмануель Б а л а ш , Многогранные гумносогласно с чертежами
„Český
Edit
L i d " ,Е ж е г о д н и к
Fél, T o m á s
Hofer, Klára
Томас Х о ф е р ,
ство),
Micul
Клара
Будапешт
atlas
атлас,
девятая
серия),
в
de
Jean-Michel
т.
Guilcher,
(Жан-Мишель
нии),
К.
Csilléry, H u n g a r i a n
Тшиллери,
Париж
peasant
Венгерское
крестьянское
т.
I,
искус
586
( М а л ы й румынский языковедческий
Academia
Republicii
Populare
Romine,
590
Regiunea
— область
Republicii
Hunedoara
Хунедоара)
Populare
под
1963 — Б р о н и с л а в а
L a
populaire
tradition
Гильше, Народная
de
традиция
Задрожиньска
(Народное
Filíala
Nicolae
Cluj,
Studií
Копчинска-Яаорска
danse
танца
искусство
редакцией
Romine,
2, Б у х а р е с т
1 9 6 3 — Анна
585
Фель,
a r t (Едит
Папроцка
Jiului.
Жуилюи
Academia
Etnografie,
катастра),
Квасьневски
din Valea
долине
.katastru
5 1 : 1 9 6 4 , в. I , с т р . 3 3 — 4 3 — М а р и я Г л а д ы ш о в а
linguistic romin, serie n o u a
Populara
Dunáre,
К.
— Ванда
1956 — Кшиштоф
Arta
567
народно
Покропек
Schafhaltung
für
w
Крестьянское
Beitrage
Akademie
Instituís
.
Kurpiow
Курпёвской Зелёной
территории
веке),
20, J a h r h u n d e r t s
Baumgarten,
Deutsche
на
Cocietatis
ludowego z terenu
Покропек, Материалы
chłopskie
61, М а р б у р г
1961 — А н н а
des
Кухарска
X X
по
в Центральной
ри
— Ядвига
1594—1814
мысе
„Wissenschaftliche
Beginn
Toruń-Polonia
V o m Volksleben
на Гданском
europas",
орудия-остро-
1957, S t u d i a
Стащак,
X I X и
Quellen
Wolfgang
Рыбацкие
Торунь
(M.
1963 — М а р м а н
Beck,
w
1962 — В а н д а П а п р о ^ к а
i X X wieku
Вроцлав
koine
странах),
собранные
Budownictwo
воеводстве
schen
narzędzia
Materiały do historii b u d o w n i c t w a
строительства
Franziska
соседних
Torunensis,
щи), В а р ш а в а
Z.
Rybackie
Зналеровска-Прюсрсрерова,
Польше
Scientiarum
M.
564
Znamierowska-Priifferowa,
en
592
Basse-Bretagne
в Нижней
Брета594
SPIS
Placide
Rambaud,
Économie
en
Maurienne
(Пласид
просы
нагория
стазия
Койдецка
Lucien
Bernot,
et sociologie
Альбье
ле Вье
Blancard,
Problemy
un
и
le
Vieux
социологические
во
Париж
village
— французская
1 9 5 3 — Анастазия
Ольдерогтежь,
и истории
в Муриен),
Nouville
Albiez
—
1962 —
Ана-
(Люсьен
Вер
(Colin)
Западный
francais
деревня},
L'Institut
d'Ethno-
Койдецка
Этнография
Д.
de l a mjntagne.
600
René
Париж
13
Рамбо, Экономические
но, Р е н э Б л а н к а р , Н у в и л ь
logie,
TREŚCI
600
внеевропейских
Судан
в
X V — X I X
культуры, Москва — Ленинград
A f r y k a n i s t y k i (Вопросы
по
териалы
Первого
Международного
1962, под
редакцией
в.
Очерки
1 9 6 0 — Ян
изучению
декабрь
С.
народов
Африки),
Конгресса
по
истории
Тышкевич
.
Избранные
Африканистов,
Стрельцына, Варшава
.
Акра,
Лешек
1963 —
Дзенгель
Basil
607
Davidson,
Czarna
Matka
1 9 6 3 — Кшиштоф
ва
Cheik
Anta
пе,
Diope,
Давидсон,
Черная
Мать),
Варша
Макулъски
L'Unité
Культурное
(Базиль
810
culturelle
единство
de Г
черной
Afrique
Африки),
Noire
Париж
(Чеик Анта ДиоКшиштоф
1959 —
Макулъски
A.
615
Zajączkowski,
Aszanti
ти — К р а й З о л о т о г о
Р. Н.
—
Kraj
Трона), Варшава
графическая характеристика,
ки, М о с к в а
Sharp,
1963 —
Анджей
Ancient
Voyagers
мореплаватели
Drogi
synów
Rinczen,
по
słońca
1963 — Б а р б а р а
B.
Złotego
tronu
художественное
без
Академия Наук
и
Макулъски
краткая
.
in
the
ardyn
gar
СССР,
Институт
Афри
(Эндрю
Шерп,
Древние
620
Pacific
Океане), Лондон
ремесло),
urłał
Пути
1957, и
сынов
A.
L.
Godlewski,
солнца),
Вроцлав
без
622
(Б.
места
(Народный
и з д а н и я — Яцек
61S
этно
Возъияк
(А. Л. Годлевски,
chee ugałz
места и года
Индексы
состав
Ашан-
Матушевска-Кохутницка
Mongoł
goeł czingijn
Тихом
(А.Заиончковски,
1963 — Кшиштоф
Исмагилова, Н а р о д ы Нигерии, этнический
Andrew
601
ма
Ринчен,
и года
Монгольское
народное
издания — Mongoł
декоративный
ardyn
орнамент Монголии),
Олендзки
624
.
.
.
630
CONTENTS
Editorial
Note
21
Part
I
A R T I C L E S
Anna
K u t r z e b a - P o j n a r o w a
studies:
time
Summary
Józef
and
in
space
in
—
Method
research
on
B u r s z t a
—
Ethnography
and
modern
Summary
in G e r m a n
K w a ś n i e w i c z
in
on
Danuta
—
Some
methodological
Territories .
.
.
.
41
AND
Annual
M A T E R I A L S
customs
in
a
rural
community
.
.
in
—
Haystacks
studies,
as
an
element
on
the Polish
farm
1955)
103
German
M a r k o w s k a
—
120
Contemporary
research
on
the
peasant
family
in
Poland
Irena
122
N i z i ń s k a ,
Barbara
O l s z o w y ,
Z a m b r z у с к а^К u п а с h о w i с z
ture
62
101
ethnographical
Summary
times.
Western
German
K w a ś n i e w s k i
(based
25
60
REPORTS
Krzysztof
ethnographical
40
concerning research on Poland's
Summary
Polish
culture
French
reflections
Krystyna
in
human
on
rural
home
Zofia
—
S z r o m b a - R y s o w a,
Post-war
industries, erafts,
and
ethnographical
industry
in
the
Anna
litera
Polish
Carpat
hians
154
Part
II
A R T I C L E S
Anna
K u t r z e b a - P o j n a r o w a
Congress
August,
Witold
of
—
and
Comments
Ethnological
on
the
V I I "International
Sciences in
Moscow,
Peter
Great
3—10
1964
185
Anthropology
L e w i c k i
—
and
—
250th
Anniversary
Ethnography
Arab
of
the
the
Museum
in Leningrad
sources
cn
the
199
history
of
Africa
south
the S a h a r a
Summary
Sławoj
Anthropological
D y no ws k i
Tadeusz
of
of
in
221
French
S z y n k i e w i c z
Sumatra
and
Summary
in
—
The
disintegration
of
the
matriarchal family
t h e s o c i a l p o s i t i o n of w o m e n
English
290
on
294
•
321
SPIS
Bohdan
of
K o n u t n i c k i —
the northern
parts
Similarity
of A m e r i c a
TREŚCI
Jf
of
bear
cult
and
Asia
(an attempt
elements
in
the
peoples
to c o n f r o n t
two
different
hypotheses)
322
Summary
in
345
English
REPORTS
Krzysztof
M a k u l s k i
—
A
against
the background
Przemysław
B u r c h a r d
Summary
Krzysztof
in
AND
M A T E R I A L S
h i s t o r y of e t h n o g r a p h i c a l
of
—
the general
research in the S a h a r a
penetration
of
that
desert
.
.
.
T h e bow
333
German
W o l s k i
418
—
Pottery
making
in
southern
Sindu
(Western
Pakistan)
, 4 2 2
Summary
Maria
347
in
English
P a r a d o w s k a
ethnographic.
433
—
Contribution
Tleiksander
of P o l i s h
Jabloocwski's
explorers
accounts
of
to t h e h i s t o r y
the Near
of
East
.
.
—
Mieczy
Władysław
Jeż-
435
CHRONICLE
International
sław
Jubilee
Conference
on the folk
culture
of
of
440
the
Ethnographical
Museum
in
Jarecki
Jubilee
Warsaw
—
•
Exhibitation
Władysław
Ш
the • Carpathians
Cładysz
Jeż-
of
the
ethnographical
Culture
and
Art
Museum
in
Warsaw
Seminar
attended
by
the assistant staff
—
Jarecki
Joint Ethnographical
Demographic
457
Folk
461
Teresa
institutions —
Conference
various
Dobrowolska
Adam
in Olsztyn —
of
463
Wyderko
Ethnography
466
abroad
U S S R
Ethnography
in
Jasiewicz
.
the
Georgian
S S R
Curam
—
Gasitashvili,
Zbigniew
•
,
467
C z e c h o s l o v a k i a
Ethnography
in
Czechoslovakia
Walerian
—
Sobisiak
472
H u n g a r y
Congress
Irena
of
Hungarian
Ethnographers
in Budapest
(16—20
October,
1963)
—
Nizińska
477
G e r m a n
Ethnobotany
University
D e m o c r a t i c
i n the publications
in
Leipzig
—
of
the J . L i p s
Jadwiga
R e p u b l i c
Institute
at
the K a r l
Marx
Kucharska
482
F r a n c e
Monographic
ethnographic
France
„Shepherds
—
Traditions
Populaires
exhibition
of
France"
in Paris —
on
shepherds
exhibition
Maria
at
Frankowska
and
the
sheep
Musée
rearing
des
Arts
in
et
486
SPIS
16
TREŚCI
E g y p t
Folklore
Research
Centre
Barbara
in Cairo —
Czerniak
497
O b i t u a r y
Dr
Tadeusz
Delimat
(28
VIII
1920 —
9
I
Ksawery
1964) —
Piwocki,
Anna
Kutrzeba-Pojnarowa
Maksym
Iwan
501
Faddiejewicz
Izosimowicz
Rylski
505
Potiechin
506
REVIEWS
Theory
Marcel
Griaule,
Méthode
de
and
method
l'ethnographie,
Paris
1957
Krzysztof
—
Kwaśniewski
Claude
Anna
de l a párente, P a r i s
1949 —
Kutrzeba-Pojnarowa
Essays
on
the ritual
Zofia
1962 —
A.
507
Lévi-Strauss, L e s s t r u c t u r e s élémentaires
•
and
social
Sokolewicz
.
Abramowicz,
Studia
nad
of t h e O r i g i n
of P o l i s h
relations,
.
.
ed. by
M.
Gluckman,
.
genezą
510
Manchester
514
polskiej
Artistic Culture),
kultury
Łódź —
artystycznej
Warszawa
(A
Study
1962 —
Jacek
Olędzki
, 5 2 1
Journals
Prace
Etnograficzne
(Zeszyty
Anna
Kutrzeba-Pojnarowa
Studia
i
Uniwersytetu
Lubelskie
Lublin
1962, L u b l i n
grafia,
és H a g y o m á n y
et
Publications)
No.
Jagiellońskiego),
ed.
Centralis
ас
(Studies
on
Museum
(Culture
Orientalis
Teresa
—
Europae.
Jasiewicz,
Maiko
—
No.
1,
Etno
Karwicka
Yearbook
529
Etimológica
of
the
Hunga-
Ethnographical
V o l . 1—4: 1960—1962
—
ta
Tworczisť
V o l . 16: 1963, N o .
Kultura
ludowa
12—13,
545
Danuta
1963 —
Jan
3 —
Tylkowa
Magdalena
of
(The Folk
557
Poland
Culture
and
of t h e W i e l k o p o l s k a
Region),
Kutrzeba-Pojnarowa
.
.
Roztworowska
Rybackie
(Fishermen's
countries).
Toruń
1957, S t u d i a
Polonia
Jadwiga
Kucharska
—
Pokropek,
Materiały
pulley
narzędzia k o i n e w
equipment
Societatis
in
Poland
Scientiarum
Polsce
and
Region
(Source
of
i krajach
neighbouring
Torunensi,
Toruń
—
567
do historii budownictwa ludowego z terenu
Puszczy Zielonej
the Kurpie
560
564
—
sąsiednich
Paprocka
Europe
( S ł u p s k L i b r a r y ) , V o l . 2 : 1958; V o l . 5: 1960; V o l . 1 1 : 1963 —
Znamiercwska-Priifferowa
skiej
553
Bujak
ethnography
Wielkopolski
Słupska
Zbi
1963 —
548
e d . b y J ó z e f B u r s z t a , V o l . 2, P o z n a ń 1964 — Anna
Biblioteka
Tiflis
Szromba-Rysowa
Zofia
Etnohrafija,
The
Vol.
Kwaliaszwili
L i d , V o l . 50: 1963 —
Museum,
in
Region),
Studia
in Debrecen,
ethnographiisathwis,
Narodna
M.
1963
Gladysz
533
sakhartwełos
gniew
M.
Cracow
M.
Nizińska
Masalebi
Český
the L u b l i n
and Tradition),
I n s t i t u t e of t h e L . K o s s u t h U n i v e r s i t y
Irena
1,
by
527
Materiały
Müveltség
riae
(Ethnographical
Naukowe
Kurpiow
m a t e r i a l for the history of peasant
the Puszcza
Zielona),
Warsaw
1962 —
building
Wanda
570
SPIS
Z.
Staszczak,
Budownictwo
i X X wieku
20th
(Peasant
centuries), Prace
Marian
chłopskie
building
TREŚCI
w
17
województwie
in the Lublin
i Materiały
lubelskim
Voivodship
w
X I X
i n the 19th a n d
Etnograficzne,
V o l . 24, W r o c ł a w
der Danziger
Nehrung
1594—1814, „Wissenschaftliche
Beitráge
1963 —
Prokopek
Franziska
Beck,
schen
und
572
Vom
Volksleben
Quellen von
Landeskunde
auf
Ost-Mitteleuropas",
No.
61, M a r b u r g
nach
archivali-
zur
Geschichte
1962 —
Walerian
Sobisiak
Wolfgan
572
Jacobeit, Schafhaltung
des
20. J a h r h u n d e r t s ,
und Schafer
in Zentraleuropa
Akademie-Verlag,
Berlin
bis z u m
Beginn
Anna
Kutrzeba-
-Die S c h e u n e ,
Akade
1961 —
-Pojnarowa
Karl
576
Baumgarten,
mie-Verlag,
Zimmermannwerk
Berlin
1961, D e u t s c h e
Veróffentlichungen
Krzysztof
L'udové
stavitel'stvo
Emanuel
Ústavu
Tomás
1958 —
Wanda
atlas
Slovenskej
Hofer,
Jean-Michel
Paris
Klára
Krzysztof
Populare
Guilcher,
L a
Anna
štúdii. P r á c e
Národo
12, B r a t i s l a v a
1963
—
(Colin)
Republici
Populare
ed. by Nicolae
Dunáre,
Cluj, Studia
de
danse
de
de l a montagne.
.
.
1963 —
.
592
Basse-Bretagne,
Albiez
le V i e u x
594
en
Kojdecka
un
600
village
francais
(L'Institut
600
non-Europan
peoples
w.
Ocherki
1960 —
Jan
Tyszkiewicz
materiałów
studies,
Leszek
po
istorii
i
istorii
601
Pierwszego
Międzynarodowego
Selection
readings
of Africanists),
Matka
Czarna
of
Accra, December
from
the
1962, e d . b y
Dzięgiel
(The Black
607
Mother),
Warsaw
Krzysz
1963 —
610
Diop,
L'Unité
curturelle
de
l'Afrique
Noire,
Paris
1959
—
Makulski
Zajączkowski,
615
Aszanti —
Throne),
Ismagilova,
ficheskaya
585
Etnografie,
.
en
X V — X D X
(African
Congress
Davidson,
Moscow
.
Budapest
Kojdecka
of
w
Wybór
Strelcyn, Warsaw
Golden
Filíala
Nouville
Leningrad
Afrykanistów
International
Krzysztof
.
art,
Kopczyńska-Jaworska
Anastazja
Sudan
—
Afrykaniistyki.
Anta
Gładyszowa
peasant
590
Hunedoara),
Anastazja
1962 —
ethnography
Zapadnyi
Moscow
Makulski
katastru,
*
1963 —
tof
Maria
—
Hungarian
populaire
et sociologie
Paris
Cheikh
33—43
stabilního
Zdrożyńska
d'Ethnologie)
Kongresu
skicách
nouá, V o l . I, A c a d e m i e
tradition
Economie
Paris
Olderogge,
1, p p .
Csilléry,
Romaine,
Blancard,
kultury,
ž -
Vol.
indikačních
Bronisława
René
N.
Vied,
(Regiunea
1963 —
The
R.
Sbornik
Kwaśniewski
Bernot,
S.
—
586
Republieii
1963 —
Problemy
v
K.
Jiului
Maurienne,
A.
stodoly
din Valea
Rambaud,
Lucien
Basil
zu Berlin,
V o l . 26
Paprocka
2, B u c h a r e s t
First
Volkskunde,
532
1956 —
Populara
Academia
V.
Akademie
linguistic romín, serie
Romine,
Piacide
der Wissenschaíten
deutsche
na Slovensku.
L i d " , V o l . 51 : 1964, N o
Fél,
Vol.
für
580
a bývanie
Baláš, Mnohoboké
„Český
Arta
Akademie
Instituís
Staszczak
Zofia
Micul
des
Mecklenburg
Kwaśniewski
pisného
Edit
im
Warsaw
Narody
Kraj
Andrzej
E t n o g r a f i a Г -olska, t. I X
Krzysztof
1963 —
Nigerii
kharacteristika,
1963 —
Złotego T r o n u
—
—
Country
of t h e
Makulski
etnicheskyi
Akademia
Woźniak
(Ashanti
Nauk
sostav
SSR,
616
i kratkaya
etnogra-
African
Institute,
820
SPIS
18
Andrew
Sharp, Ancient Voyagers
lewski, Drogi
Barbara
B. Rinchen,
ardyn
Olędzki
synów
słońca
TREŚCI
i n t h e P a c i f i c , L o n d o n 1957, a n d A . L .
God
(Paths
of t h e S u n C h i l d r e n ) , W r o c l a w
1963 —
urlał,
publisher
Mongol
Matuszewska-Kohutnicka
Moingol
goeł
ardynagar
czingijn
chee
ugałz,
publisher
and
and
date
date
not givee;
not
given
—
Jacek
JAN STANISŁAW BYSTROÑ
18 listopada 1964 r. zmarł profesor J a n Stanisław Bystroń.
W latach 1919—1926 k i e r o w n i k K a t e d r y E t n o g r a f i i i E t n o l o g i i
na U n i w e r s y t e c i e w Poznaniu, od 1926 do 1934 r . k i e r o w n i k K a
t e d r y Socjologii i E t n o g r a f i i na U n i w e r s y t e c i e
Jagiellońskim
w K r a k o w i e , w latach 1934—1939 i 1945—1948 k i e r o w n i k K a t e
d r y Socjologii na U n i w e r s y t e c i e W a r s z a w s k i m . W zmarłym n a u
ka i k u l t u r a polska straciły jednego z najgodniejszych przedsta
w i c i e l i , wielkiego uczonego, h i s t o r y k a i teoretyka zagadnień życia
społecznego i k u l t u r y , a zarazem niestrudzonego popularyzatora
t y c h zagadnień. Artykuł omawiający życie i pracę Zmarłego za-mieszczony zostanie w następnym tomie „Etnografii P o l s k i e j " .
JULIUSZ
ZBOROWSKI
D n i a 15 czerwca 1959 r o k u zmarł w Zakopanem w w i e k u
lat 77 d y r e k t o r M u z e u m Tatrzańskiego i m . dr T. Chałubińskiego
prof, dr J u l i u s z Z b o r o w s k i . Etnografia polska straciła w zmarłym
jednego z najlepszych znawców k u l t u r y Podhala, badacza g w a r y
l u d o w e j , autora szeregu prac n a u k o w y c h poświęconych Podhalu
i sąsiednim r e g i o n o m górskim, o d 1923 r. związanego w charakte
rze kustosza a następnie d y r e k t o r a z M u z e u m Tatrzańskim. W na
stępnym X I tomie „Etnografii P o l s k i e j " zostanie omówiona w spe
c j a l n y m a r t y k u l e działalność naukowa i popularyzatorska zmarłe
go, którego nazwisko związało się t r w a l e z regionem T a t r i Pod
hala.
OD
REDAKCJI
Na lata 1964 i 1965 przypadły w naszej dyscyplinie
dwa ważne jubi
leusze: dwudziestolecie
powojennej
etnografii
oraz dziesięciolecie
pracy
Instytutu
Historii
Kultury
Materialnej
PAN. Dwudziestolecie
Polski
Ludowej
stało się dla wielu dyscyplin
okazją do generalnego
obrachun
ku czy podejmowania
prób uogólnienia
dorobku.
Patrząc dziś z perspektywy
na dwudziestolecie
etnografii
powojen
nej nietrudno
jest ustalić przebyte
etapy. W etnografii,
podobnie
jak
w innych
dziedzinach
życia naukowego,
trzeba było rozpocząć działal
ność od podstaw.
Organizowanie
się w zmienionych
warunkach
życia
powojennego
i przełamywanie
piętrzących
się trudności znalazło swe
oświetlenie
w wielu
publikacjach
poświęconych
zarówno
odbudowie
katedr
i muzeów
etnograficznych,
jak i we wznowieniu
działalności
towarzystw
naukowych.
W zabiegach
tych
szczególne miejsce
zajęła
troska o programy
nauczania
i ich realizację oraz o zapewnienie
moc
niejszych
podstaw dla prowadzenia
prac badawczych
i możliwości ich
publikowania.
Osobny, silnie zarysowany
etap i jednocześnie
podstawa
układu działającego dzisiaj, ukształtowały się w etnografii
jednocześnie
z powołaniem do życia Instytutu
Historii
Kultury
Materialnej,
w które
go skład obok działów archeologicznych
i historii
wszedł również dział
etnografii.
Można podjąć dyskusję, w jaki sposób scalenie
organizacyjne
przyczyniło się do zacieśnienia współpracy poznawczej
w obrębie po
krewnych
sobie dyscyplin
naukowych.
Można również postawić
pyta
nie, czy etnografia
w całej pełni wykorzystała nowe, w pierwszej
fazie
bardzo korzystnie
układające się warunki
dla działalności
naukowobadawczej.
Kwestiom
tym również poświęcono sporo miejsca
w perio
dykach naukowych,
związanych przede wszystkim
z działalnością
Insty
tutu Historii
Kultury
Materialnej.
Co więcej, także i efekty
dziesię
cioletniej
działalności etnografii
w ramach Instytutu
są w miarę znane,
gdyż zostały one w tej czy innej postaci utrwalone
(publikacje,
udział
w sympozjach,
kongresach
krajowych
i międzynarodowych
itp.) i ślady
oddziaływania z tych pozycji
zostały wcale mocno zaznaczone
w całym
ruchu
etnograficznym
w Polsce. Toteż z okazji jubileuszy
na pewno
22
OD
REDAKCJI
można byłoby podjąć próby uogólnienia dorobku.
Obrachunek
z etapa
mi minionymi
na pewno
postawiłby
cały szereg
kwestii
w świetle
ostrzejszym.
W pokaźnej liczbie przypadków sprawy te dotyczyłyby
jed
nak przeszłości i właściwie już teraz nie miałyby
większego
sensu
praktycznego.
Z okazji
jubileuszy
wypada
jednak
zwrócić uwagę na
te procesy, które zaszły w naszej dyscyplinie
i które z narastającą siłą
rzutują na układ stosunków w przyszłości. Należy więc przede
wszyst
kim wskazać na przewartościowanie
tradycyjnego
spojrzenia
na przed
miot i zakres zainteresowań etnograficznych.
Współczesne
zaintereso
wania
etnograficzne
coraz bardziej
odchodzą od wielkich
zagadnień
etnogenetycznych
czy też prób wykreślenia regionów kulturowych,
od
twarzanych
w oparciu
o relikty
kultury
ludowej.
W naukach
etnologicznych
jest to zjawisko
powszechne
i na pewno wiąże się w dużym
stopniu
z poszukiwaniem
środków powiązania etnografii
z praktyką
życia współczesnego. W kręgu etnografii
polskiej
stoimy
mocno na
gruncie
najściślejszych powiązań etnografii
z historią. Mówiąc
inaczej
uważamy etnografię za naukę historyczną. W tym rozumieniu
jej wła
ściwym przedmiotem
jest ściśle określony wycinek
procesu
kulturo
wego, który
uformował
się zwłaszcza na przełomie
XIX i XX w.
i kształtuje się nadal aż po współczesność. Jest to okres, w którym
pro
ces zmian da się jeszcze prześledzić czy zrekonstruować na
podstawie
empirycznych
badań terenowych.
Dzisiejsza
etnografia
uważa za swój
główny obowiązek studia nad v:spółczesnością, przy czym
rzeczywistość
aktualna
traktowana
jest jako ogniwo szerszego procesu
historycznego,
etap, który jesteśmy w stanie obserwować w czasie jego
„stawania
się". Taki sposób widzenia implikuje
zarówno spojrzenie
wstecz w kie
runku
sił i czynników,
które stan
współczesny ukształtowały,
jak
i pełną analizę współczesności ze wskazaniem
zarysowujących
się już
w niej tendencji
rozwojowych
na przyszłość.
W badaniach
nad współczesnością etnografia
spotyka
się z
innymi
n a u k a m i społecznymi, zwłaszcza z socjologią, historią gospodarczą cza
sów najnowszych,
ekonomią,
demografią,
historią
techniki
itp. Nie
znaczy to tylko,
aby nauka nasza korzystała z doświadczeń
poznaw
czych tych dyscyplin
i im z kolei służyła własnymi ustaleniami,
ale
oznacza także, iż coraz częściej w studiach nad współczesnością
podej
mowana
jest problematyka
na pograniczu
różnych dyscyplin.
Każde
pogranicze
rodzi szereg nowych
problemów, przede wszystkim
natury
metodologicznej
i warsztatowej.
Podczas gdy w dwudziestoleciu
powo
jennym
powstało już sporo prac empirycznych
opartych
na
systema
tycznych
badaniach
terenowych,
to dopiero
ostatnio
na szerszą skalę
rodzą się potrzeby
uogólnień metodologicznych
czy ustaleń
warszta-
OD
REDAKCJI
23
towych,
wynikłych
zarówno z poszerzenia
zakresu
przedmiotu
na
szej dyscypliny,
jak i ze współpracy z innymi
pokrewnymi
dyscy
plinami.
Innym wreszcie momentem,
na który wskazać należy w rozwoju
po
wojennej
etnografii,
a zwłaszcza lat ostatnich,
jest wzrost
zaintereso
wań krajami
pozaeuropejskimi
— w szczególności
społecznościami
przechodzącymi
ewolucją od tzw. ludów pierwotnych
w kierunku
no
woczesnych
systemów państwowych. Podjęcie tej problematyki
rodzi
zarówno konieczność przyswojenia
sobie dotychczasowego
dorobku
in
nych krajów w tym zakresie,
jak i znalezienia
punktów
stycznych
z teorią i metodologią stosowaną we współczesnych badaniach
tereno
wych
polskich.
Współczesna etnografia
polska jest więc z jednej strony
dyscypliną
historyczną,
odtwarzającą
określone
wycinki
chronologiczne
procesu
kulturowego,
z drugiej
zaś strony wnosi ona swój wkład do teorii
kul
tury. Oba te aspekty działalności naszej dyscypliny
budzić muszą i bu
dzą wiele refleksji
teoretycznych
i metodologicznych.
Stan
zaawanso
wania szczegółowych studiów terenowych
nad różnymi
dziedzinami
kultury
domaga się już wypracowania
zrębów wspólnego nurtu
teore
tycznego
i jasnego zdania sobie sprawy ze stosowanych
metod
badaw
czych i ich przydatności.
Rezultaty
działalności etnograficznej
prowadzonej
w ramach
Insty
tutu Historii
Kultury
Materialnej
PAN znajdowały początkowo
wyraz
przede wszystkim
w publikacjach
„Kwartalnika
Historii
Kultury
Ma
terialnej",
a następnie w specjalnym
roczniku,
„Etnografia
Polska",
oraz w wydawnictwach
Biblioteki
Etnografii
Polskiej.
Rzut oka wstecz
na kolejne
numery
„Etnografii
Polskiej"
ukazuje
przejrzyście
proces
krystalizowania
się przedmiotu
współczesnych studiów
etnograficznych
nad kulturą chłopską i mas pracujących w Polsce. Ujawnia
też zwolna,
lecz systematycznie
narastające zainteresowania
etnografią
powszechną.
Czytelnik
znaleźć tu może wyniki badań terenowych
nad różnymi
dzie
dzinami
kultury
i z różnych regionów kraju, a w publikacjach
Biblio
teki
Etnografii
Polskiej
monografie
wybranych
wsi czy
regionów.
W dziedzinie
etnografii
powszechnej
czyni się od kilku lat próby wy
równania deficytu
poprzez publikowanie
wyników badań polskich
etno
grafów, poprzez
odpowiedni
dobór recenzji
oraz inspirowanie
przekła
dów z literatury
zagranicznej.
Wydaje się, iż na podstawie
dotychczasowej
działalności będzie moż
na już w najbliższej
przyszłości szersze
studia
teoretyczne
i me
todologiczne.
Tym zagadnieniom
zawsze będziemy udzielali
naczelnego
miejsca
zarówno w następnych
tomach
„Etnografii
Polskiej",
jak
i w innych
wydawnictwach
etnograficznych.