-
extracted text
-
Roman
Reinfuss
S Z T U K A
LUDOWA
W
C Z E C H O S Ł O W A C J I
(notatki
Mówiąc
o
sztuce l u d o w e j
wyróżnić
dwa
twórczość
artystyczna
jakiegoś
kraju
zagadnienia: jedno — to
oraz
zabytki
musimy
ga
jeszcze
wienia
ludowej,
może
żywa
sztuki
k t ó r e z a c h o w a ł y się w
terenie, d r u g i e zaś — to
teresowanie,
z
społeczeństwo
odnosi
się
swej
ludowej,
co
między
innymi
sztuki
jakim
wyraża
się
zain
do
W różnych formach opieki nad sztuką ludową i w
li,
jaką
odgrywa
ona
w
problematyce
żywych
wacja
przedstawia
ośrodków
mo,
że tradycyjna
ny
nurt stanowiący
społecznych,
sztuki
ludowej,
aktyw
Czechosło
obraz bardzo niejednolity.
kultura
ludowa, jako
własność tzw.
wykazuje
swoją
Wiado
wyodrębnio
„niższych"
żywotność
w
— postępu
kraju.
Im
pierwotniejsze
warstw
stosunku
są
być
(Błotach)
wie
warunki
formy,
podróży
wsi
( i l . 1), g d z i e w
zastąpione
murowanym,
ludową
które
transpozycję
architektury
wewnętrzne
tych
skiego, j e d n a k
się
i
rozwija
kultura
i
z przyczyn
geograficznych
cji
od
który,
inne
ludowa.
oczywiście
czynniki,
czy
zewnętrznych,
zasadzie t y p u
się resztki dawnego umeblowania w
postaci
barwnie
malowanych
stopniowo
szaf
i
skrzyń,
które
s p e c j a l n e g o o p o r u ze s t r o n y w ł a ś c i c i e l i
wsi
do
zbiorów
Daleko
posunięty
oczywiście
proces
utrzymaniu
zależnie
różnych
konserwowaniu
ułatwia
treści
urbanizacji
się
w
drogę
mian
i postępu
na,
szczególności zaś wojny,
w
zniszczenie,
mi
etapy
Gdy
— a
na
stają
się
często
Czechosłowacji,
nym
stosunkowo r ó ż n i c o m
nie
dycyjnych
treści
na
względem
ekonomicznym
w
możemy
w
terenach
i
dzy
i Związku
ralizacji
można
nić
punktu
— z
ludowej
nowią
w
w
Łużyce),
jak
ne
opóźnieniem
i
nawet
nie
zachowane,
downictwa,
po
Mezifići,
wsiach
ludowej
znacznym
na
północnych
miastach
okazy
zaś
od
tu
na
bezpośrednio,
czy
przez
bu
nie
lub
lonych
przeszłości
zaś
odbywały
wsi,
ce
Widocz
przeważnie
już
jednak w pewnych okolicach
osią
literaturze
części M o r a w ,
występują
częściej
We
etnograficznej.
spotkać
na
na
niekiedy
polichromią,
tzw.
zachód
gliniane,
wsi
publiko
W
po
Slovacku
od
Białych
kryte
strzechą
zdobione na
najczęściej
wybie
o
tematy
i na
terenie
Czech,
miejskiego,
jednak
można
( i l . 5).
wnętrzach,
przeważa
tu
dachówką,
ścianach
roślinnej
minionych
wielokrotnie
zwłaszcza
chałupy
Proces
architekturze
czeskiej
i Słowacji
obecnie
z Austrii.
koło Rożnova,
(pogranicze M o r a w
jest
jest
się
„Fojstvo", t j . dworek sołtysi we
Karpat),
posunięty
to
pięk
spotyka
również
czasów, jak
uprzemysłowiony,
powiato
się
drewnianego
kiedy doskonałe przykłady budownictwa z
np.
sytuacja
Rożnov), zdarzają
pojedyncze
jej
dość
z
szczególnie
mniejszych
się
sztuki
szczególnie silne
w
Czech,
nie
kultury
wyróż
zachodnich, p r z e n i k a j ą c y c h
ludowej
dlatego,
w
niwelacji
do
dużo
muzeów.
Czechosłowacji
w
to
proces
wie
potrzeb
krajobrazie
gene-
łudniowej
południa,
murowanej, która
<Valaśske
wany
i z
w
wych
w
posuniętej
z nich
prawie
do
natomiast
magazynach
stosunku
od
kultury
np.
w
Morawach,
najdalej i d ą c e przemiany rozwojowe.
jest
przebiegał,
ludowej
Czechach u k s z t a ł t o w a ł a
Tu
Karkwice
Czechach najbardziej,
to
pod
Morawach.
Velke
(czy
Czechach
dostosowało
zupełnie,
się w
Inaczej niż w
sta
wystawiony
Rzeźby
znajduje
na
się
niemal
na
najsilniej
Niemiec
okazów
już
np.
Jeden
z
miejskiej.
się
jak
okręgi.
zarówno
kultury
Sniny
daleko
ubrane
wystawio
muzeum.
przekształciło
tra
Radzieckiego.
od
i
znacz
mię
się
ku
lub
na
kobiety,
wsi
przełomie X I X i X X
Czechach
i
dziś
Domażlicach,
okolicznych
L u d o w e rzemiosło artystyczne w
historycznym,
terenie — trzy
teren
lu
odmiennych
zachowania
wpływów
się tam
się dziwić
tak
obrębie
działywanie
w
kulturę
miejscowym
w
więk
„Chods-
c a ł k o w i c i e z a m a r ł o j u ż na
widzi
stanu
szeregu w i e k ó w
niwelacji
wyznaczający
widzenia
Czechy,
sobą
Słowacji, wciśniętym
metodą
by
nych
stanie zachowania
cyplu
się
razem
cezurami
północno-wschodnim
Posługując
innym
k t ó r e , n i o s ą c za
zachodnich
granice Polski
barwne stroje niewiele różniące
p e r s p e k t y w y na
dową
Pilzna
w
przemian.
p o p a t r z y m y z tej
okolice
sprzyja
w
z
tzw.
zobaczyć
raz
historycz
dziewczynki
można
nawet
wreszcie i przeszłość
postępujących
Chodska,
a
prze
ze
sprzyjał
s i ę do
rynku
—
nowatorskich
bez
bogatych
Z tym
ż e na
kobiecy utrzymuje
stolicą
nie
Czechach
ludowych.
ludowy
są
strój
ubiorów
j a k o u b i ó r codzienny. Na
okoliczności,
tradycyjnych,
przechodzenie
barwnych niegdyś
które
i
odpływają
muzealnych.
wet
zamożności
miej
znajdują
ku"
izola
rene
Urządzenie
itp.
wynikający
stopień
stan
cieka
( i l . 2).
jest w
współdziałają
np.
innych
wpływów
od
Obok
jak
poło
bardzo
strychach, komorach
szym zdziwieniem n o t u j e m y fakt,
utrzymuje
„Blatach"
czerpanych z
miejskiej
domów
po
stanowi
wzorów
i
dłużej
tzw.
budownictwo drewniane zaniknęło —
społecznego
tym
uludo-
budownictwo kilku
Sobeslava
r.)
Przykładem
w
okolicy
na
1959
tle
miejskiej.
g o s p o d a r c z e , i m b a r d z i e j s t r o m o w z n o s z ą s i ę szczeble
rozwarstwienia,
w
p o w s t a ł e na
architektury
X I X wieku
wą,
o d w r o t n y m do o g ó l n e g o — gospodarczego i s p o ł e c z n e
go
wzorów
sansowej
naukowej.
Z p u n k t u w i d z e n i a stanu z a c h o w a n i a oraz
ności
ro
bardzo i n t e r e s u j ą c e
z
podobnie
urządzenie
typu
jak
malowane skrzynie,
ławy
z
profilowany-
155
II. 1. Domy
murowane.
Komarów,
pow
Sobeslav. II. 2. Renesansowe
domy w rynku.
Sobislav. II. 3. Drewniany
dom piętrowy
z r. 1763.
Borne
Jaseno,
pow.
Martin.
II. 4.
Drewniany
dom. Svośov,
pow.
Ruiomberok.
mi
oparciami, na
graniczącym
północy
Śląsku
dawne
od
tego,
które
występuje
po
polskiej
stronie
jeszcze w
okresie
zwłaszcza
we
nie
niemal
spotyka
zaś z
urządzenie
na
M o r a w a m i od
pod w z g l ę d e m j ę z y k o w y m o d m i e n n ą i w y r a ź n i e
nie różni
domą
izby
Góralszczyźnie
granicy.
Ubiory
międzywojennym
wsiach położonych
wyszły
z
ubiorze
kobiecym
w
miast Uherski Brod
Najgruntowniej
Wsie u k r a i ń s k i e na terenie Słowacji, a
szczególnie
p o ł o ż o n e n a w s c h ó d o d S n i n y , s t a n o w i ł y do
niedawna
Polski,
dziś
użycia.
się
najbardziej
konserwatywną
obec
utrzymywały
się
Resztki
w
ich
okolicy
i Uherske H r a d i ś t e na Slovacku.
zaniknęły
one na ż y z n y c h i bogatych
społecznej.
Dziś,
intensywna
(okolice O ł o m u ń c a ) ,
gdzie
jesz
życiowej
koniec
X I X bogaty
ludowy
był
sfery p r y m i t y w u
przedmiotem niezwykłej
nawet
wyraz w
„Hanak
To
dumy Hanaków,
zabawnej
se
Tim
ma
co
znalazło
piosence:
ćervenij
Jich
A
paradę
nosivajó,
Hanaci p f i svij
Jich
hoźivajó
ogólną
prąci
do podniesienia
i wydobywania
ich
jest
stopy
z
atmo
i zacofania. W rezultacie w s p o m n i a
cze,
wyzbywając
O c z y w i ś c i e proces t y c h
wyłącznie
w
się
do
bezpowrotnie
terenów
sposób
dosyć
tradycyjnej
przemian
niż w
Czechach
nie
północno-wschodnich,
lecz
całej
czy n a
obszar
zapoczątkowany
M o r a w a c h , jego n i
działalność,
mimo że wycisnęła
wyraźne
piętno
na
kulturze
zdążyła
jeszcze
dokonać
to w i d z i e l i ś m y w
kul
ogranicza
równomierny
welująca
jak
—"
czy
przebudową
Słowacji, i t a m widoczna
tury.
później
na
w
z
Słowacji. P o n i e w a ż jednak b y ł on t u
verovnati
Jeneralovi.
Jenerali
związku
mieszkańców
obejmuje
o nem vi,
se m u ź e
gdzie
zarówno
ne t u okolice w s z y b k i m t e m p i e z m i e n i a j ą swoje o b l i
się
gate
Słowacji,
reliktowe zjawiska
akcja, z m i e r z a j ą c a
tzw. Hany
strój
część
materialnej, jak i duchowej
w
ż y c i a gospodarczego
cze
w.
różne
z dziedziny k u l t u r y
terenach
pod
świa
odrębności.
które
utrzymywały
zupełnie
się
swej
śląskiej
ludowe,
bliżej
się
ludu
tak
już
znacznych
Czechach.
bardzo
słowackiego,
nie
spustoszeń,
P r ó c z dobrze
zacho
wanego i bardzo z r ó ż n i c o w a n e g o b u d o w n i c t w a , o k t ó
r y m wspominano j u ż poprzednio, z a c h o w a ł y s i ę w
Na
terenie
Moraw spotkać
można
jeszcze
resztki
renie liczne p r z y k ł a d y
wnętrz,
utrzymanych w
te
stylu
dawnego ludowego r z e m i o s ł a artystycznego. W
Valaś-
tradycyjnym, z bogatymi, w i e l o b a r w n y m i malaturami,
kim
dziś
(ostatni
które
bodaj w Czechach
i na M o r a w a c h ) warsztat
garncar
Morawach — występują
ski,
na
Mezirići
w
znajduje
Strażnicy
karska,
prowadzona
rabiająca
tj.
czynny
SIovacku —
przez
dzbanki
„habańską",
się
do
pracownia
Hermana
naśladujące
ludową
dzban-
Landsfelda,
dawną
mezzomajolikę
o
bogatej,
b a r w n e j d e k o r a c j i m a l a r s k i e j . Jeszcze w o k r e s i e
dzywojennym
ne
były
w
okolicy
siwaki.
farbiarnia,
konująca
W
Uherskiego
Strażnicy
a ściślej — r ę c z n a
tzw. „modrotisk",
mię
Brodu wyrabia
czynna
jest
również
drukarnia płócien, w y
o
białych
lub
jasnonie
bieskich w z o r a c h na t l e g r a n a t o w y m .
Morawy,
bogatsze
pod
od
względem
Czech,
trzeciego, k t ó r y m
biedny,
do
dziwe
jest
muzeum
jednolity
mało
południowej
(stoły t y p u
i
narzędzi
trochę
rodzaju
różnego
plastycznej, a w i ę c
(kilkanaście
należącego
stępach
na
Michola
i datowane
północ
od
Obszar
Słowacji
nie
geograficznym,
ani
terenami
górzyste
okolice
spotykamy
zwykłej,
i
czerwonej,
„habańskiej"
wspaniały
rzają
się siwaki, których
terenie
Słowacji
Współczesna
okaz
Słowacji —
zaś i północnej
bodaj
i
czasów
ceramiczna
jest
według
garncarskim
w
tradycji
— przybyć tu przed k i l k u
Preśovie. Wyroby
stwa
habańskiej
zaś od Spiszą
słowackim
środkowej
wpływom
do
(Osturnia,
Beskidu Niskiego, na
na wschód,
północ
w kierunku Strop-
kova i Sniny — ludność ukraińską,
ulegającą
i
bez p o w a ż n i e j s z y c h
silnie wprawdzie
kulturowym,
jednak
się na
jesz
wyrabiają
nawiązujące
w
pokolenia
czynny
do d a w n e j
jeszcze k i l k a , p o d o b n i e
konujących
ręczne druki
na
Stroje ludowe u t r z y m u j ą
terenie
jak i farbiarni w y
płótnie.
się jedynie jako ubiory
odświętne. Na codzień resztki stroju tradycyjnego
chowują
się głównie w
jest
majoliki
Modrej koło Bratislavy, i t d .
Czynnych o ś r o d k ó w l u d o w e j c e r a m i k i jest na
Słowacji
należą
rodzina miała —
w
zachodniej
jak
zda
wciąż
Bardejowie,
Frankowicza (którego
m a c h a r c h i t e k t o n i c z n y c h (dl. 3, 4) — i r e s z t k i p a s t e r
zróżnicowanych
nawet
międzywojennych.
z „ r u s k i e j " Polski). Podobny warsztat
ogromnie
etc), wzdłuż
XVIII,
Wszędzie
glazurowanej,
Czasem
mi
Frankova
prasy
snycerskim.
for
od Bardejova i dalej
od
dużej
produkcja utrzymała
do
produkcja
winorośli;
obcych; począwszy
w
cze d o s y ć u r o z m a i c o n a . W s p o m n i e ć t u n a l e ż y o c z y n
warsztacie
uprawę
malowanej
mezzomajoliki.
do Jana
mieszek
cztery
maglownice, wykonane
s p o t k a ć jeszcze m o ż n a s p o r o s t a r e j c e r a m i k i , z a r ó w n o
cym
w
Bratislavy),
znaleziono
stano
kontrastują
wysokogórskiego;
czasie
uprzemysłowiony,
i pagórkowatymi
Słowacji — ludność słowacką
W
do w i n a , p o c h o d z ą c e j z a p e w n e jeszcze z w i e k u
nym
o
me
z wycinanymi
zdobionych.
Moravca,
20—30 l a t , o r a z
— i
drewniane
zabytków
zarówno
nialowane lub ryzowane skrzynie),
artystycznie
kilometrów
do
rozległe wsie o bielonych domach, budowane z gliny,
wioski
tylnych
zdobionej bogatym ornamentem
do
i północnej. Na południu
środkowej
( i l . 7).
zwiedzania jednego z d o m ó w w K r a l o v e j k o ł o M o d r e j
r o b i ą c e w r a ż e n i e s c h l u d n y c h miasteczek
w
do g o t o w a n i a
renesansowego, k r z e s ł a
zapieckami, ławy,
jak
południowych
sieni, na
raczej
pod względem
Słowacji
części ś r o d k o w e j
bli
jest
twórczości
sąsiednich
głównie w
okręgu
przejście
skansenowskie.
ani
znacznie
z Czechami i M o r a w a m i p r a w
etnicznym. Z r ó w n i n n y m i
domach
ludowej
na
kraj z natury
stanowią
niedawna
W
jak
kominków
rzeźbione
etnograficznym
jest S ł o w a c j a ,
wiący w porównaniu
ścianach
wy
ceramikę
— podobnie
za
ubiorze kobiecym.
157
łalność
naukowa
ogranicza
Słowacji). W Akademii
kresie
kultury
się
wyłącznie
do
terenu
praskiej prace badawcze w
ludowej
prowadzi
Instytut
za
Etnogra
f i c z n y ( N a r o d o p i s n y U s t a v ) , k t ó r y p o w s t a ł w 1954 r o k u
z połączenia
stwowym
Gabinetu Etnograficznego
Instytutem
jeszcze
od
ficznym
kieruje
Jiri
czasów
Zadaniem
na
ścianie
domu.
jest
Etnograficznego
syntetycznej
w
według
ma
zostać
planu
szerszej,
dwu
wielotomowej,
nej.
jeszcze
terenie Słowacji
przed
obrazy na
kilkudziesięciu
laty
na
we
w s i a c h j u ż coraz rzadziej, i to g ł ó w n i e w
jest
w
cze
ukończona
1965,
szkle spotyka
się
rejonie
Zajmują
resowań
się
pracownicy
natomiast
naukowi
(architekturą),
Vladimir
miastach,
wanych
domów.
Warunki
figurki
świątków
w
ścianach
historyczne złożyły się na
społeczeństwa
do t r a d y c y j n e j k u l t u r y
t o w a ł się na
terenie Czechosłowacji
nawet
wy
muro
z
gotowywania
cowań
konspektu
stycznej
zostały
ścieśnione
przy
wyżej
opra
zagadnienia
sztuki
w
niepokojący.
sposób
Instytut
Etnograficzny
CSAV
posiada
kształ
w
współpracuje
również
z działem
sposób
wybit
łecznych
Instytutu
ba
czasie
to, ż e stosunek
Brnie,
Brak
planach
wspomnianych
gdzie
Stan-
Kramarik
(ceramiką).
oficjalnych
odbił się ujemnie w
syntetycznych,
zainte
Idka
ludowej
w
Etno
własnych
Instytutu:
Scheufler
w
kapliczki
przewi
Instytut
kova (tkactwem), Emanuel B a ł a ś i Jaroslav
dawczych Instytutu
drewniane
roku
zakresie ludowej sztuki plastycz
tym
w terenie d o s y ć dobrze. S p o t k a ć j ą m o ż n a
wnękowe
do
ukończenie
późniejszym.
cze
gdzie
najbliższe
która
której
terminie
na
redakcjach: węższej,
ludowej sztuki plastycznej w
małe
dr
etnografii
S p i s z ą , n a t o m i a s t r z e ź b a f i g u r a l n a z a c h o w a ł a się jesz
pełniają
prof,
g r a f i c z n y C S A V n i e p o d e j m u j e w zasadzie p l a n o w y c h
akcji badawczych w
Rozpowszechnione
Pań
Etnogra
folkloru,
Instytutu
ona
dziane
Strażnice.
z
istniejącym
Instytutem
badacz
przygotowanie
skiej. Wyjdzie
i
5. Polichromia
austriackich.
zasłużony
ĆSAV
Pieśni,
Horak.
lata
II.
Ludowej
Śląskiego
(Slesky
swój
pla
oddział
nauk
spo
Ustav) w
Opa
n i e p o z y t y w n y . W o k r e s i e k i e d y Czesi z t r u d e m p r z e
wie, w
k t ó r y m r e p r e z e n t o w a n a jest r ó w n i e ż etnografia.
ciwstawiali
Akcja
badawcza
narażeni
się
naciskowi
byli na
nie
zację,
lud
i
ostoją,
na
której
do
jego
germanizacji,
Słowacy
mniej k o n s e k w e n t n ą
kultura
stały
załamywały
się
się
zaś
madziary
jedyną
niemal
akcje
zmierzające
okresie
odrodzenia
w
tej
kultury
ciem sztuki
się
głównie
materialnej, folkloru, z
placówki
pominię
X I X wieku
— w
rozwija
plastycznej.
W Słowackiej Akademii
wynarodowienia.
Rola, j a k ą w
kierunku
Nauk, k t ó r a jest
placówką
a u t o n o m i c z n ą , c a ł k o w i c i e n i e z a l e ż n ą od i n s t y t u c j i
narodowego Czechów i S ł o w a k ó w — odegrała
ludowa
t r a l n y c h w Pradze, istnieje r ó w n i e ż I n s t y t u t
kultura,
właśnie,
ficzny,
była
szczególnie
nie
niezwykle
na
dorobkiem
sunkowo
kulturalnym
wcześnie
słowiańskie,
doniosła
i
dlatego
t e r e n i e Czech, n a u k o w e
nie
zainteresowań
i
ludu
rozbudziło
promieniowało
wyłączając
powstała
w
zainteresowa
się
na
inne
Polski.
W
wyniku
roku
1894
sto
narody
tych
Narodopisna
sze
badania
gólnym
uwzględnieniem
zorganizowana
kultury
została
akcja
sztuki
i kultury
Od
czasu
Słowian
Czechów, w
w
etnograficzna, od k t ó r e j
czątek
ludowej
rok
Pradze
wzięła w
gromadzenia
w
prowadzone są w
dalszym ciągu monograficzne
cowania
i
Równolegle
wystawa
po
wytworów
z nich
nie
niekiedy
w
zakresie
wody
plastyki,
w
licznych
W
w
chwili
bogaty
dorobek
naukowy publikuje
czasopismach f a c h o w y c h
i
się
Prócz
książkach.
venskej
158
Akademii
Vied
w
Vied
a
w
Bratislavie
zainteresowań
naukowych,
np.
po
badania
badania
w
przez
etnografii
czeską
ludowej
pracowników
uniwer
w
prace
akademickich
się
zakresie
Brnie
i
i
Bratislavie.
uniwer
mianowicie:
akademiach,
pla
bywa
prowadzą
nak
Akademii
ludowej
zakresie prowadzona
osobistych
ba
żaden
ośrodków
liczne na
dwóch
kierunku
akademii,
Pradze, k t ó r a zajmuje
czy
podejmowane
instytutów
t e r e n i e Cze
w
organizowanych
obydwu
syteckich, pewne prace badawcze w terenie
zakresie etnografii koncentruje się na
Ceskoslovenskej
się w
tym
przejaw
syteckich z a k ł a d ó w
naukowych
w
zagadnienie
badawczych
pracowników
ludową,
badań
chosłowacji
obecnej
jako
w
Uniwersytetu w
uniwersy
jej
specjalizuje
opra
ludowej.
dr V e r y Hasalovej, asystentki przy Katedrze Etnogra
fii
p ó ł w i e c z a r o z w i n ę ł a się, jest w y k ł a d a n a na
tetach, a
prac
etnograficzne
styki. Działalność
rzeźbą
w
ceramiki
dania p r o w a d z ą ośrodki uniwersyteckie, jednak
szczególnych
czeska
do
instytuty
ostatniego
Etnografia
ubiorów
później
wielka
kom
p l e k s o w y c h b a d a n i a c h t z w . H o r e h r o n i a , obok tego z a ś
ciągu
Wełtawie.
chwili
skupia się na
zaś
organizacji prac etnograficznych wiele u p ł y n ę ł o
w
W
Słowacji.
przez
Czechach s w ó j
poczynań
poważniej
terenie
szcze
muzeach
pierwszych
i prowadzi wszelkie
na
ze
ludowej.
tych
badawcze
obecnej d z i a ł a l n o ś ć tego I n s t y t u t u
S p o l e ć n o s t Ceskoslovanska, k t ó r e j celem b y ł y wszech
stronne
który inicjuje
akcje
cen
Etnogra
obszarze C z e c h o s ł o w a c j i
podejmowane
bądź
muzea. S ą
z
punktu
Pradze i
Slo-
potrzeb z b i o r ó w muzeum, b ą d ź p r a c o w n i k ó w
(której
dzia
przygotowujących
swe
prace
kandydackie.
to
jed
widzenia
muzeum
W
sumie
i
11. 6. Chrystus
przy slupie,
rzeźba
w
drze
wie, wys.
51 cm. Okolice
Jabłonkowa.
Zb.
Muzeum
w Ostravie.
11. 7. Polichromia
w
sieni.
Kralovy
k. Bratysławy.
II. 8.
Pieta,
rzeźba
w drzewie,
wys. 29 cm. Horni
homma,
koło
Jabłonkowa.
Zb. Muzeum
w
Ostravie.
Zbieraniem i publikowaniem
grafii ludności ukraińskiej
i
północ
od
Ukraińskich
Preśova
materiałów
zamieszkującej
zajmuje
Pracujućich
w
się
do
na
Kulturni
Preśovie, który
do
druku
ludności
ukraińskiej
zaś
przygotowuje
na
terenie
Svez
prowadzi
badania terenowe z zakresu ludowego stroju
tektury,
etno
wschód
i archi
album
haftów
Słowacji.
w
Cze
c h o s ł o w a c j i n i e z w y k l e zasobne z b i o r y muzealne.
Studia z zakresu ludowej sztuki u ł a t w i a j ą
Ama
torskie
sięga
kolekcjonerstwo
w
Czechach
Muzeum
w
Opawie
około roku
przedmiotów
daleko
w
głąb
posiada
zbiory
1814), j e d n a k ż e
sztuki
XIX
to
już
z
wielką
ku
1895.
zbieranie z a b y t k ó w
czątek
wspomniałem
wystawą
zbiorom
p r a s k i m , ale
wówczas
w
w
etnograficznym
nie
skalę,
związku
Pradze
eksponaty
r ó w n i e ż w licznych
tylko
już
etno
większą
poprzednio,
etnograficzną
Zgromadzone
(Sleske
gromadzone
graficznych z a p o c z ą t k o w a n e zostało na
jak
ludowej
w.
w
ro
dały
po
w
muzeach
muzeum
prowincjo
nalnych.
Obecnie na
9.
Ozdobny
Rożnowie.
ul
kłodowy
ze
Stromberga.
Skansen
więk
etnograficzne.
pierw
sze
zbiory
muzealne p o w s t a ł y już w
dużo
interesujących
plastyki,
nie
materiałów
z
zakresu
są jednak prowadzone w
ludowej
sposób
skoor
terenie Czechosłowacji
która
byłaby
ludowej
plastyki,
woduje
duże
nie
powołana
co
w
ma
do
naturalnej
zaniedbania
w
instytucji
badań
w
tej
dziedzinie
jakiemuś ogólniejszemu
badania
są
uzależnione
interesowań
w
i możliwości
pracowników
Planowe
nau
zakresie
konsekwencji
niepodporządkowane
twórczości
zasadzie o d
badawczych
badań;
planowi,
kierunku
za
poszczególnych
badania
które
skonfiskowały
zbiory.
1887
czyna
się
organizowanie
prowadzi
słowacji
jedynie U L U V
(Ustfedi
Vyroby),
czyli odpowiednik
w
w
roku
„Narodnym
dzisiejszemu
1890
Domu"
w
połowa
ok.
30
zbiory
energii, z j a k ą
istniejących
prze
zbie
raczy
przekazujących
swe
prywatnych,
l e k c j e do
muzeów,
chosłowackich,
1955,
gromadzono w
działy
które
bogate
ko
etnograficzne m u z e ó w
cze
uniknęły
większych
bowiem
„Cepelii".
Bada
ludowego
zbiorów
stanowią
świątki
(il.
6),
stroje,
hafty,
obrazy
na
Odbiło
materialnej,
się
kresu sztuki,
sztuce
plastycznej
nie
wszędzie
na
dość
dziedzinie
jest
należy
zbiorach
z
za
gdzie zbierano przede w s z y s t k i m przed
gromadzonych
jednostronność w
eksponatów
dziale ceramiki,
widoczna
wy
jest
możliwoś
zwłaszcza
gdzie np.
zgromadzono
rzemiosła
artystycz
ogromne ilości h a b a ń s k i e j mezzomajoliki,
przy równo
rzetelnie
stanowi
na
na
nawet
mioty bardziej efektowne. Owa
w
tylko
zdobione
sposób
się w
zebranego
m a t e r i a ł u . U h e r s k e H r a d i ś t e , gdzie znajduje się w
ULUV,
nie
ale
w
archiwum
to
wy
część
malowana,
( i l . 10),
która
reprezentowana,
jeszcze
zorganizowany ośrodek informacji
ceramika
szkle
meble. Zbiory te gromadzono dawniej w
dały
zasób
ro
Kunza
się przede w s z y s t k i m sztuka ludowa. D u ż ą
prawie zupełnym
spory
Ludwika
W ś r ó d z a s o b ó w m u z e a l n y c h na p l a n p i e r w s z y
bija
cześnie
rezultacie
przez dra
ponatów.
cie
o zorientowanie
produkcyjnych
opublikowanych
zniszczeń
danych z
n a t e r e n i e C z e c h i M o r a w l i c z ą one p o n a d 264 000 e k s
kultury
polskiej
Sło
ciągu
Czecho
Umelecke
w
etnograficzne.
i ofiarności
ludowej
a
początek
Narodowemu.
kultury ludowej,
nego; p r o w a d z o n e systematycznie, p o w i a t po p o w i e c i e ,
260
Muzeum
muzeów
posiada
pomieszczenie
dając
s z ł o 60 l a t z a b y t k i
chodzi t u
dowej
one
Martinie,
Słowackiemu
Obecnie s p o ś r ó d
terenie
Lidove
za
gromadzonych przez A n d r e a
zakresie
na
r.
głównie
znalazły
borze
chwili
od
zbiorów,
Kmeta;
nia te organizowane są w celach ściśle p r a k t y c z n y c h ,
w
Dopiero
nowych
z zakresu sztuki ludowej,
jednostronny.
terenowe
ta
węgierskie,
po
naukowych.
plastycznej
ciach
1864 r . A k c j a
1875 r . p r z e z w ł a d z e
ku
Na
terenie Słowacji
w o j e n n y c h , s ą b a r d z o zasobne. W e d ł u g
dynowany.
kowej,
Na
została przerwana w
Dzięki
dostarczają
ponad
zbiory
wacji
akcje terenowe m u z e ó w s ą bardzo cenne i
istnieje
sze
w
II.
w
terenie Czech i M o r a w
270 m u z e ó w , z k t ó r y c h 250 p o s i a d a m n i e j s z e l u b
obecnie
najlepiej
o współczesnej
terenie
tej
lu
Czechosłowacji.
na
latach
południowych
Strona
słowacji
Wystarczy
pominięciu
siwaków,
które
międzywojennych
wyrabiane
były
Morawach i w
organizacyjna
nie
jest
muzeów
rozwiązana
podkreślić,
że
Słowacji.
w
na
terenie
sposób
Czechosłowacja
Czecho
korzystny.
jest
jedy-
nym
obok A l b a n i i
krajem
siada
specjalnych
muzeów
muzeum
etnograficzne
muzeum
wielodziałowego.
w
stanowi
Narodowego.
Jak
który
po
cepcji,
z drugiej
zaś strony
Każde
dużych
wysiłków,
aby
pomimo
jednolitego
część
nadać
poszczególnym
muzeom
własny
nie
organizacyjnie
Nawet
ficzne w Pradze jest t y l k o
zeum
Europie,
etnograficznych.
muzeum
oddziałem
zwykle w
etnogra
Czeskiego
takich
Mu
wypadkach,
bardzo
starannej
W
opisywanych
k i m b u d ż e t o w e j , nie o d b i j a s i ę k o r z y s t n i e na
rozwoju
z
każdym
działów
swej
etnograficznych.
wielkości
budynkach
są bądź
(Praga,
wkomponowane
Jeśli
te
w
Pilzno,
od
wany
jest
oddzielnych
borze,
w
zależności
Uhersky
w całość ekspozycji
chodzi
starszych
Działy
wyodrębnione w
Brod),
o w y s t a w i e n n i c t w o , to w
i dużych
muzeach
utrzymuje
się z
modernizacji)
i
w
stołecznym
Uherskym
cząwszy
na
w
od
Widoczne
Brodzie
warunków
ekspozycji
to
jest
muzeum
czy
Pilźnie,
mniej
W
wielu
muzeach
muzeów
mat,
typ
tych
z
reguły
Fakt
że na
ludowa
symboli,
podczas
okazów,
nasuwa
w
obrębie
prób
o
konieczności
Pradze,
jak
ekspozycji
po
obejmujących
jako
zakończony.
obowiązujący
krajoznawczego
—
pełne
wyłącznie
—
wystaw
np. na
jej
po
ekspozycja
sztuki
wystawa
poświęcona
regionowi
sche
Na
terenie
Słowacji
niektóre
muzea
w t a k i c h muzeach
obejmuje
zaw
wspomnianego
wyżej
schematu,
inne
sze d z i a ł p r z y r o d n i c z y ( g e o l o g i a , z o o l o g i a , r o z w ó j
czło
reorganizacji
(Kośice,
Presov)
lub
oraz
i
zobrazowanie
socjalizmu.
przede
wszystkim
zwiedzającemu
stępny
i
licę.
w
feudalizmu,
tego
rodzaju
dydaktyczne.
podać
maksimum
historii,
okresu
Założenia
w
wiadomości
z
dziedziny
jako punkt
wyjścia
Przyjęcie
jednolitego
schematu
muzeum
stawia
realizatorów
Z jednej
o
to,
interesujący
biorąc
tych
trudności.
bardzo
znacznie m o ż n o ś ć w p r o w a d z e n i a
dla
i
przy
przyrody
oko
wystawy
założeń
b o w i e m strony
są
ażeby
najbliższą
dużych
ekspozycji
kapitalizmu
ekspozycji
Chodzi
sposób
archeologia
wobec
ogranicza
nowych
kon
w
Wołosz
V a l . Mezirići, szałaśnictwa
berok) p o s i a d a j ą
się
ludowej
we
Vsetinie, i t d .
histo
składa
np.
nawet
układzie
wieka) i historyczny, na k t ó r y
się
Morawach ma
przyszłości
czyzny Morawskiej w
cennych
korektur
specjalnych
lub
w
rycznym. Wystawa
są
wielodziałowych
etnografię
I tak
kul
niemal
Mówi
obok
wy
kapita
muzeów
pewnych
planów.
tworzenia
krajoznawczych
w
wielu
magazyny
obowiązujących
okres
przy pomocy
konieczność
wstać
powiatowych
jest
wzrasta
ekspono
szczupłym
ilustrującego
wystawach
gdy
konieczność
i
specy
liczba
niesłychanie
eksponowana
się g w a ł t o w n a
wojewódzkich
w
działu
poszczególne działy.
przyjęto,
muzeum
etnograficzny
skończywszy
proces r e o r g a n i z a c j i e k s p o z y c j i z o s t a ł j u ż
Dla
materiał
dzie
unowocześnienia.
indywi
plastycznej.
rokiem,
ramach
Strażnicy,
oprawie
których
(mimo
—
i pomysłowej
muzeach,
typu
gdzie
rys
tu
a
lokalowych,
— narzuca
w
lizmu.
tura
niektórych
szymi l u b w i ę k s z y m i z m i a n a m i ekspozycja
więtnastowiecznego.
bądź
wielodziałowej.
do
schematu
fice s t o j ą c y c h do d y s p o z y c j i z b i o r ó w , c z ę ś c i o w o d z i ę k i
wszyst
organizacyjnej,
realizatorów
dualny. C z ę ś c i o w o udaje s i ę to o s i ą g n ą ć d z i ę k i
a przede
brak samodzielności
zmusza
Trud,
już wystawę
(np.
Rużom-
zorganizowaną
są
w
według
stadium
unowocześniania
(Martin).
który podjęło
w
związku
szy,
że
muzealnictwo
z reorganizacją
czechosłowackie
wystaw,
obsada p e r s o n a l n a
jest
tamtejszych
tym
więk
muzeów
jest
na ogół bardzo nieliczna. W e d ł u g danych z r o k u
1955,
w dziale etnograficznym muzeum
nik naukowy wypadał
na
dze — n a 29 000, w M a r t i n i e
szych
czaj
muzeach
w
dziale
w Brnie 1 pracow
37 000 e k s p o n a t ó w , w
z a ś na
14 000. W
etnograficznym
jeden pracownik, a są też muzea
w
których
jest
opieki
dział
Pracownicy
przeciążeni
terenu,
łączy
się praca
w
zazwy
wielodziałowe,
ogóle
pozbawiony
(Bardejov).
naukowi
pracą;
racji
bytków
etnograficzny
fachowca
jest
Pra
mniej
w
prócz
muzeach
niezwykle
wystaw,
eksplo
magazynu
(z c z y m
często
prowadzenia
konserwatorska),
i rekonstrukcji
są
organizacji
inwentaryzacji
czy u z u p e ł n i a n i a
starej,
za
nie
właściwie prowadzonej
i n w e n t a r y z a c j i , spada na
pra
cownika
obowiązek
akcji
naukowego
oświatowej
w
muzeum,
gadach p r a c u j ą c y c h
cach
społecznych,
na
prowadzenia
a poza t y m — u d z i a ł w
roli, w
a wreszcie
bry
różnego rodzaju
pra
pozostaje w ł a s n a
praca
naukowa.
w muzeach
i mi
mo przeciążenia ich r ó ż n y m i zajęciami, muzea
M i m o m a ł e j liczby p r a c o w n i k ó w
przed
stawiają
przy
s i ę (z n i e l i c z n y m i
wyjątkami)
bardzo
zwoicie, i to nie t y l k o o d strony w y s t a w y , ale i nie
dostępnych
czy
kartotek
dla
osób
zwiedzających
naukowych.
Jakkolwiek
IZ. 10. „Sw. Barbara,
patronka
szkle, wys. 34 cm. Zb. Muzeum
—
magazynów
magazyny
nie
górników",
obraz
w
Ostravie.
na
161
zawsze m a j ą
rzucone
zbiory
odpowiednie pomieszczenia, często
są
w
kilku
punktach
są u p o r z ą d k o w a n e ,
szkodliwych
wpływów
biologicznych.
się praca
W
Gorzej
d o s t ę p n e , zabezpieczone
od
profilaktyki
dział
wadzony
wygląda
kartotek
organizacji
wybija
etnograficzny
przez
Kunza. W
gują
od
szkodników
zdaje
renowacyjna.
opracowania
miejsce
roz
zgromadzone
atmosferycznych i
dziedzinie w e w n ę t r z n e j
oraz
miasta,
wybitnego
muzeum
tym
się
Muzeum
na
w
muzeologa,
na
magazynów
Brnie,
dra
szczególną
doskonale prowadzone kartoteki,
pierwsze
pro
Ludwika
uwagę
zasłu
które w
każdej
tucja
skupiająca
jed
przede
obli
czoną
na
zyski,
co
oczywiście
sposób
wpływać
na
kształtowanie
wi
W
jaki
zdołali
sposób
przy
tego d o k o n a ć
— pozostanie na
ilości
muzeum
jest
skansenowskie
Założył je w
w
(jedyne
idącą
ingerencję artystów plastyków, którzy narzucają
swoje
projekty rzemiosłu ludowemu, sprowadzają
powielacza
w
na
polany,
ciastymi,
zgromadzono
poprzednio)
kilka
drewniany
z
roku
1770,
z p o d c i e n i e m (1750
ku
1660,
dwie
Pozostałe
dwa
oraz b u d y n e k
we
Velke
sztuki
ULUV
przez k i l k a lat w y d a w a ć
przeniesione
drewniany
z zagrody
kopiami
sołtysiej
zabytków
znaj
nieco „ u p i ę k s z o
budyn
obiektów
jest w s p a n i a ł a
się
kach"
prymitywnie
z
się sporo l u d z i ,
przygotowanie
kresie
k ó w tzw. wójtostwa. Jednym z ciekawszych
składająca
zgromadziło
bu
nymi", jakby wynikało z porównania obydwu
berga,
ULUV
posiadających
ratusz
d u j ą c y c h się w terenie, i to k o p i a m i
skansenu
Dookoła
obiektów
ro
pasieka k ł o d o w a
ze
Strom-
uli
przy
„ocz
ozdobionych
rzeźbionymi
pracy, a
dziś osiągnęli już
poświęcone
a
lide"),
stało
ludowej.
Dzięki
części
sztuce
czemu,
przez b y n a j m n i e j
ULUV
się
artykuły
czasopismami
z
wydaje
poświęcone
np.
R.
Małych
zespołowi
a
nie
ludowej
w
(„Veci
zastąpione
lepsze, a l e
remesla".
Drugim
którym
zo
za
to
czaso
również
zda
zakresu
sztuki
ludowej.
Poza
ULUV
również
pozycje
książ
ludowej
Bednarika
mógł
bardzo dobre pismo,
wiadomo
jest „ T v a r " ,
jak
temu
nie
pismem
kowe
za
dużej
„Umieni
rzają
to
duże znawstwo w
w
efektowniejsze
częś
w
które,
później
częś
naukowe,
twórczości
„Malowane
artystycznej,
ohniśtia
v
oblasti
Karpat".
biorąc,
ilość
słowacji
Ogólnie
publikacji
z
znaczna.
Nie
ukazujących
zakresu
się
sztuki
w
Czecho
ludowej
jest
(il.
9).
W n ę t r z a b u d y n k ó w w y k o r z y s t y w a n e są do
celów
wy
stawowych;
zwykła
ekspozycja
w a ż n i e j s z e p o z y c j e k s i ą ż k o w e d o c h o d z ą do P o l s k i i s ą
częściowo
jest
maskami
pisa
posiadanych
ciowo a m a t o r ó w , którzy swą wiedzę zdobywali
mieszczański
tej
czym
Dookoła
mianowicie:
sztuki
w
ciowo
cennych
mianowicie
(o
opracowywania
ku
dom
jest
Jaroniek
pasterską.
są
i
terenu
liś
mieszkalny
Karlovice
rozpoznania
drzewami
dzwonniczki
a
postawiona
starymi
piętrowy
budynki,
kościół
już
ogół m a ł o jest dobrej
umiejętnie
materiałów.
Morawach.
miasteczka.
a
z D o l n e j B e c v y oraz k o l i b ę
wsi
na
r.), b u d y n e k gospody p o n o ć z
drewniane
po
tyle
szereg
wytwór
skle
łem
Cze
w sprawy
i asortyment sprzedawanych w jego
sprawa
niewielkie
roli
zastrzeżeń,
instytucji
otoczonej
mieszczańskiego,
może
kierownictwa.
Rożnowie
downictwa
budzić
o
peryferiach
niewielkiej
ludowej
j e do
wzorów.
O ile sposób ingerencji U L U V
ludowej,
1925 r. a r t y s t a m a l a r z B o h u m i l
starym parku
dostarczonych
pach w y r o b ó w , gdzie na
kraju)
ludo
daleko
ekspo
tym
produkcji
wyrobów
niejednokrotnie
nauko
w
odpowiedni
tu
79 000
J e d n ą z ciekawszych p l a c ó w e k muzealnych w
chosłowacji
w
ludowej
się
dopuszcza
trzej pracownicy
zawsze t a j e m n i c ą
musi
wych
dobnie jak
natów
gospodarczą,
uatrakcyjnienia
w
graficznym.
placówką
imię
muzeum zarówno
geo
wszystkim
artystycznej. W
czości
i
twórców
zasadzie s p ó ł d z i e l
czej. U L U V — p o d o b n i e j a k nasza C P L i A — j e s t
się z o r i e n t o w a ć w stanie posiadania
rzeczowym, jak
indywidualnych
nak
chwili pozwalają
układzie
zarówno
j a k i pracownie zorganizowane na
tam
bibliografii tych
gablotowa,
częściowo
wyposażenie
mające
ilustrować
naszym
tradycyjne
urządzenie
izby
(izba
w
sołtysim).
nie w s k a z a ć
Sprawa
skansenów
jest
obecnie,
terenie Słowacji,
że
wobec
słowacką,
ma
się
dawne
np.
dyskutowana. Stało się
kulturalnych,
które
na
jasne,
opieki
propagandy
konserwatorskiej,
wieści
o
najcenniejszych
częściowo
raz
dotkliwych
rozebrany
i
po
dosyć
raz
ostatni
zabytek
niektórych
utrzy
tisky"
(Małe druki),
został
Brnie pod
składają
się
bardzo
piętrowego
budownictwa w Cićmanach. Mnożące się wypadki
zy
na
W
serii
L. Kunza
cennych o k a z ó w
budownictwa
praca
drewnianego
skłoniły
dyrekcję
w
Martinie
pozycji
skansenu,
którego
graphischen
latach.
Staaten".
nieru
wspomnieć
do
opracowania
planu
muzeum
budowy
realizacja przewidziana jest j u ż w najbliższych
Podczas
gdy
chomych
znajdzie
zealnym,
opiekę
ludu
262
problem
ochrony
swoje
rozwiązanie
nad
żywą
zabytków
w
twórczością
pionie
mu
artystyczną
sprawuje wspomniany poprzednio U L U V ,
insty
wśród
jedy
pt.
nich
szcze
„Male
przez O d d z i a ł
Etno
L . Kunza. Na
serię
wydane
i
doskonale
kilkudziesięciostronicowe,
etnograficznym,
ludowej
plastyki
oraz etnograficznemu
druków"
„Etnografia
ukazała
w
krajoznawczego"
Museen
der
innych
wydawnictw
o
ujść
wszystkim
zatytułowana
redakcją
„Małych
muzeum
Z
a
seria
zagadnieniom
szkle, hafty)
twu.
rozbiórki
muzeów,
uwzględnieniem
de
czy
wastacji
przede
starannie
książeczki
różnym
szczególnym
to
wydawana
w
święcone
nie
omawiał
zwłaszcza że wszystkie
Są
poznania,
graficzny
ilustrowane
Niedawno
czytelnika.
warta
które
miejscu
dobrze znane. P r a g n ą ł b y m
gólnie
spręży
tym
wydawnictwa, które łatwo mogłyby
polskiego
publikacje
na
wydawnictw,
etnografom
nadchodzą
stratach,
zabytków.
uwagi
jednak
wieś
objęły
b u d o w n i c t w o d r e w n i a n e nie
odpowiedniej
alarmujące
szczędzą
szczególnie
długo.
Mimo
stej
żywo
przemian
domu
będę
mittel
oraz
muzealnic
się
m.
„Die
in.
eks
ethno
osteuropäischen
muzealnych
popularnonaukowych
ze
(obra
historycznej
und
po
należy
opracowaniach
etnograficznych m u z e u m w G o t t w a l d o v i e oraz o rocz
niku
pt.
„Nove
obzory" w y d a w a n y m
przez
muzeum
w o j e w ó d z k i e w Presovie (pierwszy rocznik u k a z a ł
się
w
1959
r.).
Rocznik
zawiera
z
wszystkich
dziedzin
reprezentowanych
wielodziałowym,
m. in. artykuł
święcony
sztuce
ludowej
Z
w
mniej
dorobek
dra
kwartalnik
zeum
w
Brnie,
i
Jana K o m y ,
po
czasopism
„Radostna
poświęcone
znaleźć
można
ludowej
Zeme",
mu
wyd,
przez
interesujące
twórczości
tych
artykuły
p r z e z n a s z y c h s ą s i a d ó w zza K a r p a t i
Fot.
Vladimir
Czechosłowackiej
CZARNA
CERAMIKA
Czarna
ceramika
grupy, różne
mikę
a
pod
dzieli
Ceramikę
się
względem
mianowicie:
dymioną
sztuki
wypadkach
na
Czechach
jak
terenie
skierowane
nau
są
na
plastycznej.
problematyka
Czechosłowacji
prowa
się
z
za
czą
krajów
korzystną,
gdyby
tle
wspól
nych zainteresowań
nawiązana
została bliższa
współ
dla
obu
pu
sce
Su
rozszerzenie p ł a s z c z y z n y
w
badań
wiąże
opracowywanymi
Roman
i
na
ceramikę
Akademii
nad
Polsce. B y ł o b y
na
rze
sztuką ludową w
i C z e c h o s ł o w a c j i , co p o z w o l i ł o b y o b u
Pol
stronom
na
badawczej.
Reinfuss.
trzy
Nauk
NA
zasadnicze
technologicznym i
ceramikę
grafitowaną,
ZIEMIACH
0 wyroby
można
cera
współczesnej
te
charakteryzuje
który
powoduje,
na
że
czerep,
działania
skorupa
jest
chemiczne,
w swoim
użyt
czernioną.
grafitowaną
wytrzymała
i
zainteresowania
ludowej
wielu
w
gadnieniami
wy
bardziej
mechaniczne
górniczej
w
Ozdoby
ze
w
zmian
w.
górnictwa
ceramice
lub
do
związku
do
Formy
z
tech
hutnictwa.
grafitowanej
względów
bardzo
się j e d y n i e do r y t y c h
1 falistych
w
i
które
przystosować
i hutniczej technologii.
XVII—XVIII
zrozumiałych
czają
czasie z u p e ł n i e p o w s z e c h n e ,
wielkich
pojawiają
rzadko
i
linii poziomych,
nalepiania
drobnych
się
ograni
prostych
medalionów
dużym
stopniu
ogniotrwała.
fitowana
pojawia
się
na
ziemiach
czeskich
późnolateńskim
(zwanym
„stradonickim").
tycznym
używanych
na
się
do
tej
pory.
Wytwórcami
ceramiki
grafitowanej
grafitowana
byli
w
większości
miejscowi
garncarze,
co
dokumentach
pisanych,
okresie
Spotyka
się
czyń. W
czasach h i s t o r y c z n y c h
ją
wśród
powszechnie
ceramika
posiada j e d n a k p r a w i e w y ł ą c z n i e
charakter
technicznej, k t ó r a b y ł a potrzebna w
górnictwie
całe
i
grafitowane
górniczych
w
hutnictwie.
naczynia
ośrodkach
okolicach
Jihlavy,
Kutnej
Jachimova
i
znajdujemy
szyjkach zasobowych n a c z y ń
czone
jest
z Kutnej
dziej
dostarczali
zawą
Budziejowic,
jemnych
Czeskich
Moraw.
wątpienia
stopniu
Terenem
południowe
a
Morawy.
Ceramika grafitowana występowała
również
w
studia
uformowaną
szyjką
historii
i
brzegiem
względnie
(tygliki
naczynia
trójkątnie
do
topienia)
zasobowe
szego z a s t o s o w a n i a n i e
i
( i l . 2),
garnki
(il.
1),
których
bliż
znamy. W istocie chodzi
więc
garncarze
nie
między
na
bar
Hory
w
gdy
garncarskich
XIII—XVII
nad
wieku.
nią
należą
i
W
Sawza
i
skarg
ze
caslavskich.
część
powszechnie
pozostałych
działu
zaintere
stanowi
używanych
do
nad
s i ę ze
zakres
badań
wypadkach
z
dziedziny
techniki.
Zupełnie inne problemy przynoszą
ramiką
ona
Kutnej
Ledćy
ledeckich
wtedy,
poświad
szczególnie
do
garncarzami
garncarzy
prak
zajmowano
garncarze z
z
wchodzi
wyrobów
płaskie
z
np.
grafitowana
w
kaganki
kubki
także
etnograficznych
sowań
i - dziobem,
górnicze,
nimi
miejscowości,
towar
sporów
Ceramika
niowieczu w trzech rodzajach f o r m : były n i m i
brzegiem
( i l . 2), k t ó r y c h
systematyką
Bywali
swój
kutnohorskich
północne
śred
i
i z Caslava, o c z y m d o w i a d u j e m y
miski
podwiniętym
Hory.
wszystkich
północy
w
oddalonych
szczególnie
Czechy,
z
znaczeniem
we
Hory,
b y ł y bez
ceramiki
na
Moraw,
i skorupy
i
mniejszym
obficie
średniowiecznym
rezultacie
Czech
na
wydobywania grafitu
w
W
gra
znikają
bez
CZESKICH
jest w
w
Ceramika
było
nicznym rozwojem
konany z masy glinianej z d o d a t k i e m sproszkowanego
grafitu,
których
dzonych
to, ż e z a r ó w n o
Scheufler
Instytut Etnograficzny
— Praga
kowym,
W
na
istnieje spora ilość p r a c o w n i k ó w
praca badaczy p r a c u j ą c y c h
artystycznej.
Znaczna ilość prac z dziedziny sztuki ludowej
blikowanych
wskazuje
Słowacji
kowych,
wspomnieć
przez
I n s t y t u t Ś l ą s k i (Sleski Ustav) w Opawie. W o b u
czasopismach
na
zagadnienia
„Valaśsko", wydawany
oraz
detów
muzeum
Sarisa.
Polsce z n a n y c h
należy
naukowy
w
dymioną
( i l . 3—9). N a
studia nad
ce
ziemiach czeskich
była
powszechnie znana, a sposób jej p r o d u k c j i
w
za-
163
