Cyfrowa Etnografia

6a8b17c40429eb33516646796a7f947c.pdf

Media

Part of Kronika/ Polska Sztuka Ludowa 1962 t.16 z.3

extracted text

K

O

N

10 c z e r w c a 1962 r. zmarł w Iłży n a w y s t a w i e s z t u k i l u d o w e j
M a - a m a t o r s k i m ) h a f t i zdobnictwo. N a j Stanisław
Pastuszkiewicz,
ur.
w zowsza.
wyższy poziom a r t y s t y c z n y r e p r e 1888 r., twórca interesujących rzeźb
»
zentowały k r a s z a n k i .
ceramicznych, jeden z najbardziej
z n a n y c h artystów l u d o w y c h K i e l e c ­
Ceramika ludowa i artystyczna
czyzny.
w y p r o d u k o w a n a przez ośrodki g a r n ­
9
maja
rozstrzygnięty
został
P r a c e P a s t u s z k i e w i c z a były w i e ­ c a r s k i e związane z C P L i A z terenu k o n k u r s n a kujawską ceramikę l u ­
l o k r o t n i e w y s t a w i a n e i n a g r a d z a n e całej P o l s k i e k s p o n o w a n a była n a dową, z o r g a n i z o w a n y w e W ł o c ł a w ­
n a w y s t a w a c h sztuki l u d o w e j z a ­ w y s t a w i e w s a l a c h Pałacu K u l t u r y k u p r z e z M u z e u m K u j a w s k i e i W y ­
równo k r a j o w y c h ,
j a k z a g r a n i c z ­ i N a u k i w p i e r w s z e j połowie m a r ­ dział K u l t u r y P R N
przy
współ­
n y c h . Był on długoletnim p r e z e s e m ca. W ś r ó d p r a c twórców l u d o w y c h u d z i a l e
Ministerstwa
Kultury
i
honorowym
Spółdzielni
Przemysłu wyróżniały się szczególnie c e r a m i k a S z t u k i . W k o n k u r s i e uczestniczyło
L u d o w e g o i A r t y s t y c z n e g o w Iłży. s i w a z P a w ł o w a i Białej P o d l a s k i e j pięciu g a r n c a r z y , którzy nadesłali
T r z y k r o t n i e o d z n a c z o n y został K r z y ­ (woj. l u b e l s k i e ) , f i g u r k i c e r a m i c z n e n a c z y n i a p o l e w a n e
oraz
„siwaki"
żami Zasługi (Brązowym, S r e b r n y m z Iłży i piękne w formie, c z a r n o nawiązujące d o t r a d y c y j n y c h f o r m
i Złotym).
polewane
n a c z y n i a K a z i m i e r c z a k a c e r a m i k i k u j a w s k i e j . P o zakończe­
z K a r t u z , nawiązujące d o l u d o w e j n i u k o n k u r s u urządzono w M u z e u m
ceramiki tradycyjnej.
pokaz nadesłanych p r a c .
O d w y s o k i e g o poziomu prac w y ­
m i e n i o n y c h g a r n c a r z y odbiegały w y ­
roby Necla z K a r t u z i c e r a m i k a
W
maju,
w
salach
Muzeum
bolimowska,
coraz
bardziej
upo­
Mazurskiego
w
S z c z y t n i e została
dobniające się do półprzemysłowej
otwarta
wystawa
pt.
„Kurpiow­
produkcji
pamiątkarskiej.
ska
Sztuka
Ludowa".
Wystawa
jest r e z u l t a t e m współpracy M u z e u m
szczytnieńskiego
i Muzeum
Kur­
piowskiego
w
Łomży.
Jednym
założeń s c e n a r i u ­
Pamiątkarstwo l u d o w e i a r t y ­ z p o d s t a w o w y c h
przez
s t y c z n e w o j . r z e s z o w s k i e g o p o k a z a ­ s z a w y s t a w y , opracowanegono w m a r c u n a w y s t a w i e pokłosia doc. d r a A . Chętnika i J . ChętnikoI I etapu k o n k u r s u
zorganizowanej Wą, było w y k a z a n i e wspólnych e l e ­
w salach Muzeum
w
R z e s z o w i e . mentów k u l t u r y Kurpiów o r a z W a r ­
(I etap k o n k u r s u rozstrzygnięto w m i i i M a z u r .
Konferencje
i
zjazdy
grudniu
1960, por. k r o n i k a n r 1
Na
wystawie
zgromadzono
po­
1961). E k s p o n a t y nagrodzone
p o k a ­ n a d t r z y s t a eksponatów z z a k r e s u
W d n i u 19 m a j a odbyła się w zano z kolei n a Ogólnopolskiej W y ­ t k a c t w a ,
stroju,
haftu,
ceramiki,
P o z n a n i u S e s j a N a u k o w a z o k a z j i s t a w i e Pamiątkarstwa w K r a k o w i e . m e b l a r s t w a , sprzętu domowego, m a ­
pięćdziesięciolecia T o w a r z y s t w a L u ­ Z o k a z j i w y s t a w y Wydział K u l t u r y l a r s t w a , rzeźby i b u r s z t y n i a r s t w a .
doznawczego w Poznaniu. Program P r e z y d i u m W R N w Rzeszowie w y ­ W y c i n a n k i
reprezentowały
prace
n a u k o w y S e s j i obejmował r e f e r a t y : dał k a t a l o g (Rzeszów 1961, s. 47, współczesne: C z . Konopkówny. P
prof. d r J . B u r s z t a — R u c h l u d o ­ 49 nlb., l i c z n e fotografie). O b s z e r n y Puławskiego i Niedźwieckiej.
znawczy
i badania
etnograficzne wstęp i o p i s y eksponatów o p r a c o ­
w
Wielkopolsce;
m g r S t . Błasz­ wała I r e n a Kłak.
c z y k — D z i e j e poznańskich zbiorów
etnograficznych;
dr T. Wróblew­
W drugiej
połowie m a j a i w
s k i — P o l s k o - n i e m i e e k i e pogranicze
c z e r w c u o t w a r t a była w
Muzeum
w świetle materiałów
etnograficz­
regio­
Muzeum im. Orkana w
Rabce K u j a w s k i m w e Włocławku
nych; komunikaty: mgr J . Dydon a l n a w y s t a w a sztuki l u d o w e j z o r ­
zorganizowało
k
o
n
k
u
r
s
n
a
podłaźw i c z o w a — Z e studiów n a d z w y ­
Rozstrzygnięcie nastąpiło
w ganizowana z okazji D n i Ochrony
czajami
dorocznymi ludu
wielko­ nikl.
Zabytków. N a w y s t a w i e
pokazano
m
a
r
c
u
.
W
ś
r
ó
d
p
r
a
c
nadesłanych
polskiego;
mgr J . Lisakowski
—
e k s p o n a t y pochodzące ze zbiorów
przeważały
interesujące
t
r
a
d
y
c
y
j
n
e
Pieśń i m u z y k a l u d o w a Z i e m i K a ­
muzealnych;
reprezentowały
one
liskiej;
mgr J . Dydowiczowa
— t y p y podłaźników. Najwartościowsze w s z y s t k i e d z i e d z i n y t r a d y c y j n e j l u ­
e
k
s
p
o
n
a
t
y
zostały
z
a
k
u
p
i
o
n
e
przez
O p i e k a n a d sztuką ludową w W i e l ­
dowej twórczości K u j a w .
kopolsce; d r Z. J a s i e w i c z — Z b a ­ m u z e a w W a r s z a w i e i R a b c e .
dań
etnograficznych
w
Koszaliń­
s k i e m : Z d e r z e n i e się k u l t u r grup
o s a d n i c z y c h w świetle materiałów
W końcu m a j a o t w a r t a została
z Iwięcina w powiecie koszalińskim.
W
pierwszej
połowie k w i e t n i a w Łowiczu p o k o n k u r s o w a
wystawa
odbyły się w O p o l u doroczne obcho­ twórczości
członków
spółdzielni
d y „Dni L u d o w e j Twórczości A r t y ­ C P L i A „Sztuka Łowicka". O r g a n i ­
s t y c z n e j " O p o l s z c z y z n y . Organizację z a t o r a m i
wystawy
były
Muzeum
Wystawy
i
konkursy
powierzono
opolskiemu
oddziałowi w Łowiczu o r a z Zarząd spółdzielni.
L u d o z n a w ­ Na wystawie pokazano w y c i n a n k i ,
K o n k u r s n a k u r p i o w s k i e pieczy­ Polskiego T o w a r z y s t w a
w o obrzędowe ogłoszony p r z e z W y ­ czego. W d n i u zakończenia obcho­ hafty, t k a n i n y .
(15 k w i e t n i a )
rozstrzygnięto
dział K u l t u r y W R N p r z y współ­ d ó w
oraz
udziale
Ministerstwa
Kultury
i k o n k u r s n a plastykę ludową
S z t u k i został rozstrzygnięty w W a r ­ odbyły się p o k a z y korowodów g a i ­
W c z e r w c u o t w a r t a została
w
s z a w i e w l u t y m br. K o n k u r s zgro­ k o w y c h i m a r z a n k o w y c h , wystąpili
w Łowiczu
jubileuszowa
madził 86 uczestników, którzy n a ­ gawędziarze i l u d o w e zespoły w o ­ M u z e u m
twórczości
wycinankarki
desłali ok. 600 p r a c . J u r y przyznało k a l n e . N a k o n k u r s i e p l a s t y k i r e p r e ­ w y s t a w a
14 nagród. N a j l e p s z e spośród n a g r o ­ z e n t o w a n e były: p i s a n k a r s t w o , m a ­ Elżbiety Żaczek ze Z ł a k o w a B o r o ­
i rzeźba
(o c h a r a k t e r z e wego, należącej d o grona
najwyd z o n y c h f i g u r e k e k s p o n o w a n e będą l a r s t w o

16 c z e r w c a 1962 r. zmarła w
Rzeczycy znana tkaczka i w y c i n a n k a r k a ludowa, Antonina
Legutows k a . Była o n a laureatką szeregu w y ­
s t a w i konkursów s z t u k i
ludowej.
Otrzymała Złoty Krzyż Zasługi i
s z e r e g i n n y c h odznaczeń z a swą
twórczość artystyczną i pracę s p o ­
łeczną w d z i e d z i n i e k r z e w i e n i a k u l ­
t u r y l u d o w e j . O d . 1951 r. prowadziła
instruktaż, a następnie kierowała
Ośrodkiem Twórczości L u d o w e j
w
Łęczycy.

187

ni Polskiego Radia.
W k o n k u r s i e łych p r z e z twórców l u d o w y c h , któ­
uczestniczyło 38 tkaczek, p r z y z n a n o rzy demonstrują zwiedzającym s w e
osiem
nagród.
Pierwsze
nagrody w y r o b y , sposób i c h w y k o n a n i a o r a z
otrzymały J a d w i g a Białokozowa ze udzielają wyjaśnień n a t e m a t l u d o ­
w s i Jastrzębie i F r a n c i s z k a P a b i a ń - w y c h t r a d y c j i r e g i o n a l n y c h . P i e r w ­
c z y k z K r z e p o c i n . Z g o d n i e z t r a ­ sze tego rodzaju „muzeum" s t a n o w i
dycją ustaloną już w p o p r z e d n i c h c h a t a w d o m u J a n a K a w u l o k a w
konkursach w Muzeum
łęczyckim, Istebnej (pow. C i e s z y n ) . P r z y o r g a ­
z a p r e z e n t o w a n o n a w y s t a w i e zespół n i z o w a n i u j e j uczestniczyło M u z e u m
eksponatów o wyrównanym, w y s o ­ Śląskie w B y t o m i u . J a n K a w u l o k
*
k i m poziomie a r t y s t y c z n y m . S z c z e ­ j e s t o s t a t n i m wytwórcą śląskich i n ­
gólnie
interesujące
były
p r a w i e strumentów
muzycznych,
których
— kolekcję p o s i a d a w s w o j e j
izbie.
W c z e r w c u odbył się w
K r a ­ nie znane dotychczas tkaniny
k o w i e p i e r w s z y Ogólnopolski K o n ­ p a s i a k i wełniane, t k a n e w o p a r c i u Następne i z b y kurpiowską i łowic­
wzory.
ką z o r g a n i z o w a n o w d o m u K o n o p ­
k u r s Pamiątkarstwa, po r o z s t r z y g ­ o t r a d y c y j n e
ków w T a t a r a c h o r a z w d o m u J u ­
nięciu którego urządzono w Pałacu
*
s t y n y G r z e g o r y w Złakowie B o r o ­
S z t u k i w y s t a w ę pokonkursową. N a
wym.
wystawę z a k w a l i f i k o w a n o ok. 2.000
*
eksponatów u z n a n y c h p r z e z j u r y z a
W Muzeum
w
Z i e l o n e j Górze
odpowiadające w a r u n k o m
k o n k u r ­ o t w a r t a była w c z e r w c u w y s t a w a
W K c y n i o t w a r t a zostanie wkrót­
sowym.
Były to zarówno
prace sztuki ludowej
obejmująca
ekspo­
ce R e g i o n a l n a I z b a Twórcza w d o ­
artystów l u d o w y c h , j a k amatorów n a t y z e b r a n e
przez
pracowników
mu K l a r y Prillowej. O d wielu lat
i zawodowych
artystów-plastyków. M u z e u m n a terenie powiatów M i ę ­
gromadzi
P r i l l o w a eksponaty p a ­
Najliczniej
reprezentowane
były d z y r z e c z , Świebodzin, Sulechów i
łuckiego t r a d y c y j n e g o t k a c t w a , s t r o ­
województwa k r a k o w s k i e , gdańskie Z i e l o n a Góra. P o k a z a n o t k a n i n y d e ­
j u ludowego, także sprzęty d o m o ­
i W a r s z a w a . W ś r ó d eksponatów l u d o ­ k o r a c y j n e i stroje ludowe,
wyko­
w e g o użytku,
które już
obecnie
w y c h d o n a j b a r d z i e j interesujących n a n e zarówno p r z e z ludność a u t o ­
chętnie udostępnia zwiedzającym.
należały rzeźby w d r z e w i e rzeźbia­ chtoniczną, j a k — p r z e d e w s z y s t k i m
r z y łęczyckich (m. i n . Ignacego K a - p r z e z
osadników
osiedlonych
na
mińskiego) oraz c e r a m i k a k i e l e c k a Z i e m i L u b u s k i e j po 1945 r. Znaczną
(iłżecka) i r z e s z o w s k a . Interesujące część eksponatów stanowiły p r z e d ­ Badania
naukowe
były o d p u s t o w e c u k r o w e k o g u c i k i mioty
zabytkowe,
przywiezione
białostockie.
Pierwszą
nagrodę przez
osadników
z
pierwotnego
W p i e r w s z e j połowie l i p c a 1962
przyznano
rzeźbiarzowi-amato- m i e j s c a z a m i e s z k a n i a . N a w y s t a w i e r. p r z e p r o w a d z o n o n a z l e c e n i e Śląs­
rowi
Zygmuntowi
C z a j k o w s k i e m u przeważały t k a n i n y wileńskie, p o ­ k i e g o I n s t y t u t u N a u k o w e g o , W o j e ­
ze w s i Z l e c z y n a w w o j . k r a k o w ­ l e s k i e i t a r n o p o l s k i e o r a z
stroje wódzkiego K o n s e r w a t o r a Zabytków
s k i m z a pracę „Przekupka k r a k o w ­ łemkowskie.
oraz
Muzeum
Górnośląskiego
w
s k a " . J a k k o l w i e k sporo eksponatów
Bytomiu badania nad stanem za­
nadesłanych n a k o n k u r s r e p r e z e n t o ­
c h o w a n i a , konstrukcją i liczbą s t o ­
wało
dobry
poziom
artystyczny
dół ośmiobocznych,
występujących
(obok w i e l k i e j ilości przedmiotów
ludowym
powia­
W c z e r w c u o t w a r t a była w D o ­ w b u d o w n i c t w i e
pozbawionych
zarówno
wartości m u Chłopa w W a r s z a w i e
pszczyńskiego
i
tyskiego.
w y s t a w a tów
użytkowej, j a k estetycznej), n i e speł­ współczesnej
wycinanki
k u r p i o w ­ O b i e k t y t e ze względu n a w i e k o r a z
nił on pokładanych n a d z i e i : s t w o ­ s k i e j . P o k a z a n o ok. 80 p l a n s z w y ­ przykład w y s o k i e g o
kunsztu
cie­
r z e n i a t a n i c h , e s t e t y c z n y c h w z o r ó w c i n a n e k z P u s z c z y Białej i Z i e l o n e j . s i e l s k i e g o mają wartość zabytkową.
pamiątek nadających się d o p r o ­ N a o t w a r c i u w y s t a w y o b e c n e były Z u w a g i j e d n a k n a ilość — w s z y ­
d u k c j i m a s o w e j . D o najwartościow­ w y c i n a n k a r k i :
przeniesione
Anna
Kordecka
z s t k i e n i e mogą być
s z y c h należały e k s p o n a t y o c h a r a k ­ Myszyńca i M a r i a C h r o s t e k z T a t a r . do nowoorgunizującego się m u z e u m
terze u n i k a t o w y m , j a k n p . rzeźby
w plenerze. W y m a g a j ą k o n s e r w a c j i
ludowe.
na miejscu.
*
bitniejszych
wycinankarek
łowic­
kich.
Wystawa
posiada
katalog
opracowany
przez m g r a
Henryka
Świątkowskiego, w y d a n y s t a r a n i e m
Wydziału K u l t u r y W R N w Ł o w i ­
c z u o r a z M u z e u m w Łowiczu. K a ­
talog z a w i e r a wstęp, opis e k s p o n a ­
tów o r a z i l u s t r a c j e (Łódź 1962 r.
s. X X , ilustracje).

*

W kwietniu zorganizowano w Sali
D o m u K u l t u r y w Płocku i n t e r e s u ­
jącą wystawę fotogramów m g r a J .
Krippendorfa z Torunia, przedsta­
wiających r y s u n k i w y k o n a n e przez
robotników n a s z y b a c h r e m o n t o w a ­
n y c h sklepów. W j e d n y m z następ­
n y c h numerów r e d a k c j a z a p r e z e n ­
tuje wybór n a j c i e k a w s z y c h repro­
d u k c j i z 450 zdjęć w y k o n a n y c h w
różnych m i a s t a c h p r z e z m g r a K r i p ­
pendorfa.

W
Olsztynie otwarta
była
w
czerwcu „Wystawa prac
twórców
ludowych Warmii i Mazur".
Wy­
s t a w a z o r g a n i z o w a n a została z i n i ­
cjatywy
Stowarzyszenia
PAX
w
Olsztynie
i urządzona
w
lokalu
Stowarzyszenia. Pokazano
tkaniny
warmińskie i m a z u r s k i e , w y k o n a n e
przede
wszystkim
przez
tkaczki
z a t r u d n i o n e w spółdzielniach C P L i A
w Mikołajkach i Giżycku, o r a z s z e ­
r e g rzeźb, w y r o b ó w z s z y s z e k itp.
o c h a r a k t e r z e twórczości
amator­
skiej.
*

W c z e r w c u M u z e u m w Łęczycy
urządziło
pokonkursową
wystawę
pt. „Tkanina i strój łęczycki". K o n ­
k u r s i w y s t a w a z o r g a n i z o w a n e zo­
stały p r z e z dyrektorkę M u z e u m m g r
Jadwigę Grodzką p r z y współudziale
Wydziałów K u l t u r y W R N w Łodzi,
P R N w Łęczycy i łódzkiej Rozgłoś­

188

Jedną z n o w y c h f o r m propago­
w a n i a twórczości l u d o w e j są z o r g a ­
nizowane przez C P L i A tzw. izby
twórcze (por. k r o n i k a n r 1 1961).
I z b y o r g a n i z o w a n e są w e wnętrzach
z a b y t k o w y c h c h a t urządzonych t r a ­
d y c y j n y m i sprzętami i z a m i e s z k a ­

W w y n i k u badań ustalono l i c z ­
bę stodół z a b y t k o w y c h ,
dokonano
klasyfikacji
z
punktu
widzenia
konserwatorskiego,
wytypowano
o b i e k t y d o dalszągo z a c h o w a n i a n a
m i e j s c u , ustalono, z których o b i e k ­
tów można zrezygnować, opisano i
opracowano
konstrukcje tych sto­
dół,
wykonano
zdjęcia,
ustalono
p r z y c z y n y z a n i k u i obecną funkcję
t y c h stodół.
Równocześnie z t y m i b a d a n i a m i
p r o w a d z o n o akcję z b i e r a n i a z a b y t ­
ków,
tj.
dokonywano
zakupów,
przejęto d a r y i p r z e p r o w a d z o n o i n ­
wentaryzację
wytworów
kultury
l u d o w e j będących j e s z c z e w użyciu,
a których n i e udało się przejąć
do M u z e u m Górnośląskiego.
P r a c e powyższe p r o w a d z o n e były
w ramach praktyki muzealnej stu­
dentów
etnografii
Uniwersytetu
Warszawskiego z ramienia Muzeum
Górnośląskiego. B a d a n i a m i kierował
mgr E . Jaworski.