67251137afec1816d15f35625223d07e.pdf
Media
Part of Święty obraz w szarym bloku / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1990 t.44 z.3
- extracted text
-
Ryszard Ciarka
ŚWIĘTY O B R A Z W S Z A R Y M B L O K U
(SZKIC DO SCENARIUSZA FILMOWEGO)
Chociaż s ł o w o „ o s i e d l e " należy d o t e g o t y p u zdarzeń j ę z y k o
wych, k t ó r y c h e t y m o l o g i a o d w o ł u j e nas bezpośrednio d o istoty
zamieszkiwania, osadzenia w m i e j s c u , przypisania
pewnych szczególnych
wartości
związanych
s c h o d o w e , zsypy, w i n d y ; z w y d r a p a n y m i n a p i s a m i , z zapachem
m o c z u , z w y b i t ą szybą w oknie.
przestrzeni
W i t a m y Cię o najsłodsza M a t k o
z oswojeniem,
J a s n o g ó r s k a Pani, na naszej g r a n i c y
zsakralizacją, t o t r u d n o j e d n a k zarazem ustrzec się o d skojarzeń
N i e c h się T w o j ą pięknością każdy z nas z a c h w y c i .
daleko bardziej i n n y c h , b y nie rzec p e j o r a t y w n y c h . Osiedle t o
O t o Cię p r o s i m y , M a t k o Boska z nieba
także obszar r o z r z u c o n y c h b l o k ó w , szarych b e t o n o w y c h płyt,
jednakowo zamieszkanych s z e ś c i a n ó w , upiornej
A b y w naszym d o m u n i g d y nie zabrakło chleba.
szachownicy
I Syna S w e g o , p o p r o ś o t o z nami
mieszkań. A l e i takie osidle, kiedy p o p a t r z y m y d o k ł a d n i e j , dość
O t o m y grzesznicy prosimy Cię ze łzami.
•zybko zaczyna żyć s w o i m w ł a s n y m ż y c i e m , a każdy blok zaczyna
nabierać jakichś s z c z e g ó l n y c h c e c h i n n o ś c i o d p o z o s t a ł y c h .
1
r
N a w i e d z e n i e b l o k u przez Ś w i ę t y Obraz ( k o p i a obrazu M a t k i
Nieomal z cyniczną precyzją i d o k ł a d n o ś c i ą z a p r o j e k t o w a n e
Boskiej C z ę s t o c h o w s k i e j ) na p e w n o b y ł o w y d a r z e n i e m dla j e g o
w y k o n a n e szare sześciany j u ż p o k i l k u latach
m i e s z k a ń c ó w . W y d a r z e n i e m w skali rodziny, k o n k r e t n e g o miesz
mozolnego
"Oswajania" tej m o n o t o n n e j przestrzeni zaczynają w y g l ą d a ć na
kania, jak i dla c a ł e g o skupiska
•zamieszkałe". P i e r w s z y m t e g o t y p u ś w i a d e c t w e m są b a l k o n y ,
d w i e ś c i e o d r ę b n y c h g o s p o d a r s t w - czyli c h y b a w c a l e niemałej
* rozmaity s p o s ó b zadaszone i o b u d o w a n e . N a s t ę p n y m , p o
wsi.'
bielenie d ł u g i c h , t u n e l o w y c h korytarzy na małe zamykane e n Wawy, pełne rupieci, m e b l i , b u t ó w ,
przyklejonych
d o ścian
l u d z k i e g o , liczącego
Wszelkie przejawy, tej m o n o t o n n e j ,
blisko
kilkudziesięciodniowej
w ę d r ó w k i Obrazu z piętra na piętro, o d zamkniętej
enklawy
Bazetowych ilustracji. Wreszcie „ s w o j e " , „ t u t a j " , „ t a m c i " , „nasza
korytarza d o następnej, o d mieszkania d o mieszkania, zamknięte
•trona" zaczyna nabierać, na p e w n o kalekiego, ale zawsze sensu
są t y l k o w e w n ą t r z b l o k u . O c z y w i ś c i e g r a n i c ą tej n o w o w y
lakim jest „ d o m " .
Niszczeją i stale ulegają degradacji t y l k o strefy „ n i c z y j e " : klatki
k r e o w a n e j przestrzeni, która jednak w jakiś s p o s ó b p o k r y w a się
z już f u n k c j o n u j ą c ą , jest ciemna klatka parteru.
43
P o d ścianą ze szklanych kafli, d a j ą c y c h nikłe ś w i a t ł o , o p a r t o
duży obraz M a t k i Boskiej C z ę s t o c h o w s k i e j i p o o b u s t r o n y c h
stoi stół, teraz o d ś w i ę t n i e przystrojony, nakryty o b r u s e m , są
k w i a t y i ś w i e c e , które p o w i n n y się palić całe 2 4 g o d z i n y .
flagi: polską i maryjną; stolik p o k r y t y białą serwetą, k w i a t y , ś w i e c e
Obraz w o k n i e , na stole... w dzień jest p r a w i e n i e w i d o c z n y , gdy
i nieodłączne j u ż w t a k i m z e s t a w i e n i u d o p e ł n i e n i e : s y m b o l e
niemal całe ś w i a t ł o w p a d a z zewnątrz staje się t y l k o ciemnym
N S Z Z S o l i d a r n o ś ć , zdjęcie papieża, ks. Jerzego, Prymasa Tysiąc
p r o s t o k ą t e m , ale jakaś siła każe dostrzegać w t a k i m zestawieniu
lecia... A l e d u s z n y zapach k w i a t o w i p a l ą c y c h się ś w i e c , u d e k o r o
( o k n o - stół - ś w i ę t y obraz) ład i h a r m o n i ę , n a w e t piękno,
w a n y obraz, t o t y l k o znak, akcent granicy, w p r o w a d z e n i e i przy
a przede w s z y s t k i m istotę miejsca w ł a ś c i w e g o . Przecież w wypo
p o m n i e n i e , że w b l o k u zdarzyło się c h y b a coś n i e z w y k ł e g o .
w i a d a n y c h i w y ś p i e w y w a n y c h s ł o w a c h m o d l i t w y zawsze tyle
Na k t ó r y m piętrze jest Obraz? - na 6, 9 , 1 0 , 3. W s p i n a j ą c się p o
s c h o d a c h , w z d ł u ż o d r a p a n y c h ścian „ z i e m i n i c z y j e j " dość t r u d n o
odnaleźć t o miejsce. Czasami znakiem będzie kilka k o l o r o w y c h
wstążek p r z y w i ą z a n y c h d o m e t a l o w e j balustrady s c h o d ó w . Cza
sami d o d r z w i k o r y t a r z o w e j e n k l a w y przylepi ktoś ś w i ę t y obrazek
l u b w y c i ę t y z papieru krzyż. Czasami j e d n a k przez oszklone d r z w i ,
z a w i e s z o n e firanki, oddzielające korytarz o d klatki,
dostrzec
światła!
P o b ł o g o s ł a w nas w s z y s t k i c h , n a w e t m a ł y c h dzieci
Niech łaska T w a Ś w i ę t a zawsze za nas ś w i e c i .
Będziemy się m o d l i ć Najświętsza Panienko
Ty nas B ł o g o s ł a w S w o j ą Ś w i ę t ą ręką.
A za ś w i ą t y m o k n e m , ś w i ę t e g o b l o k u w i d a ć i skrawek niebe
m o ż n a m i g o t l i w e ś w i a t ł o ś w i e c y , która stoi na s t o l i k u p o d ścianą,
i skrawek osiedla, t r o c h ę szarych c h m u r i t r o c h ę szarych bloków,
b u k i e t k w i a t ó w w w a z o n i e i jakiś mały obrazek. „ S t o l i k c z u w a
zamieszkanego miejsca.
n i a " , jak p o w i a d a j ą mieszkańcy b l o k u , najlepiej i n f o r m u j e , na
k t ó r y m piętrze, w k t ó r y m z z a m y k a n y c h korytarzy jest Obraz.
Przekazywanie k o p i i C u d o w n e g o Obrazu n a s t ę p n y m , w y z n a
O d p o c z ą t k u k w i e t n i a d o k o ń c a maja 1 9 8 9 r. kopia obreżU
Jasnogórskiego
nawiedziła
blok
przy
ulicy
Wyszogrodzki*}
c z o n y m w k o l e j n o ś c i , o d b y w a się n i e z m i e n n y m r y t m e m zawsze
w W a r s z a w i e P r a g a - P ó ł n o c ( B r ó d n o ) w ramach misji k a t e c h t t f c
o 18°°, na granicy, na p r o g u n o w e g o mieszkania. I z n ó w o k n o , na
cyjnej p o ś w i ę c o n e j rodzinie, o r g a n i z o w a n e j przez parafię
o k n i e , przy oknie... tak jak p o p r z e d n i o , tak jak kilka d n i w c z e ś n i e j ,
cioła R z y m . - K a t o l . p o d w e z w . „ M a t k i Boskiej R ó ż a ń c o w e j " ^
będzie t y m miejscem w y b r a n y m . Z w y k l e t a m b o w i e m na c o dzień
Bródnie.
Fot. A u t o r
44