685f938ae9743823ae6a405c56f5a6c5.pdf
Media
Part of Różne / LUD 1962 t.48
- extracted text
-
R
BARBARA
6
N
E
SZYDŁOWSKA-CEGLOWA
MATERIAL FOLK CULTURE, OF THE POLABIAN TRIBE OF DRZEWIANIE (DRAVEN SLAVS) IN THE LIGHT OF LEXICAL
INVESTIGATIONS
Summary
The aim of the present work is a reconstruction
of the material folk
culture of the Polabian tribe of Drzewianie on the ground of remaining
Polabian language relics dating back to the end of the 17th and the
first half of the 16th century, Le. from the last phase of that language
existance.
Ethnographic
information
obtained
in that way has been
treated
of in 9 chapters.
L Cultivation
of the arable land. The means of tillage have been
defined, as well as the tools used for this purpose and the respective
draught animals. Further on, the following activities have been described:
harvesting, bringing to the barn, threshing, cleaning and preserving corn.
The analysis
of vocabulary
material
has also supplied
data
about
cultivation
of vegetables, cereals, industrial
plants, fruit and about the
farming system applied by the Polabian Drzewranie tribe.
2. Breeding of domestic animals. It has been determined which animals
formed part of the Polabian cattle raising and what was the role of
particular
animals in that system. It has been settled among other items
that the Polabian Drzewianie had an organization of common shepherding
and that their villages had common pasture grounds. Polabian language
relics inform also about the equipment and customs of shepherds.
3. Getting and preparing food. The lexical analysis supplied detailed
data about fishing, gathering
and hunting, about preparing
groats and
flour, making fire, cooking meals, about their quantity, about meat, milk
products and cereal consumption.
We have also information
about animal fats, vegetable oil, baking
pastry, drinks and kitchen utensils.
4. Working of raw materials.
It has been settled what treatment
was applied to wood, bark, osier, fibre, stone, clay and to other stuff.
The material
investigated
has supplied
us with particularly
precious
information
on spinning and weaving; flax processing and bleaching as
well as selling of woven linen has been described further on.
640
5. Architecture.
In this chapter
the author
deals with building
material, construction
of roofs and elements of edifices. Stoves, dwelling
accomodations,
farm premises, Polabian fences and separate parts of the
Polabian villages have also been discussed. Deliberations
on the problem
what was the type of buildings (Franconian or Saxon) on territories
which
formerly belonged to Polabian tribes conclude this chapter.
6. Garments. Here are described head - gears, man and woman out door clothes,
shirts,
trousers,
winter
and bathing
clothes.
Material
informing of gloves, stockings, children garments, handkerchiefs,
all sorts
of foot - wear and trinkets
has been passed in review.
7. Furniture.
The analysis
of the vocabulary
material
supplied
information
about the furniture
in a Polabian house. The chapter quotes
also: cradles,
furniture
destined
for the rest and for the hiding of
household things, table, candles, lamps, mirrors and images of saints found
in above mentioned Polabian houses.
8. Measures
to maintain
cleanliness.
Hygienic measures
among the
Polabians
were: washing,
bathing,
combing, hair cutting and shaving.
Laundering,
tidying up the room and fight against parasites
have also
found their reflection
in the analysed
Polabian
vocabulary.
9. Transport and communication.
The chapter deals with the Polabian
roads, auxiliary
means of pedestrian
transport,
means of transport
and
communication,
draft and yoke animals, those serving for the transport
and saddle horses, together with the description
of the harness. Material
giving indications
on water communication
means and of utensils like
ladders and gang-planks
has also been investigated.
The material culture of the Polabian tribe of Drzewianie
has essentially a primitive, Slav character. The most intime spheres of life remained
up to the end almost immune to Germanization
influence; on the other
hand, those spheres of culture which had a more close contact with
the German surroundings
were the first to fall under such influence.
The prevalent
quantity
of the Slav words in the Polabian language
belongs to the general Slav vocabulary,
the Polabian vocabulary
showing
close links with the vocabulary
of the Lechitic group. Polabian- WesternSlav and South-Slav
connections have also been stated.
The Polabian language possessed a number of peculiar words which
were specifically
Polabian
in respect of the construction
or meaning of
the words.
The ancient Slav element in the Polabian vocabulary
concerning the
material
culture has also been analysed. Words of ancient Slav origin
form 44 per cent or 2/5 of the vocabulary.
The greatest
amount of
ancient Slav words has been stated in the domain of plant cultivation,
animal breeding and maintaining
of cleanliness,
the smallest amount in
the section of furniture
and garments.
641
When speaking of adopted words their repartition
is as follows: the
total quantity
of loan - words concerning
material
culture is 376, out
Of a whole amOunt of 1280 words, Le. 29. 3 per cent.
The biggest quantity
of adopted words is found in part concerning
architecture,
clothes and furniture
(36 per cent in each item mentioned),
next come transport
and communication
and food preparation,
34 per
cent each. The smallest quantity
of loan - words is stated in the part
concerning the working of raw material - only 20 per cent; the working
of osier and fibre proves to contain but 10 per cent of loan - words.
whereas
weaving is quite free of them; in agriculture
23 per cent of
loan
words
have
been
discovered,
whereas
animal
breeding
and
maintaining
cleanliness revealed 24 per cent of loans each.
The struggle
of the Polabian
language
against
the German
one
can be observed in the still vivid Polabian-German
vocabulary
variants.
There are 39 such variants
in the material treated.
The grammatical
category
most easily yielding
to Germanization
proved to be nouns (up to 47 per cent), much more resistance show verbs
(up to 33 per cent), the least quantity of foreign influence was found in
the category of adverbs.
In the Polabian language the tendencies
to assimilate
foreign words
were very strong. Out of 216 German
words only 10 did not undergo
flexion assimilation.
Another way of foreign words assimilation
was to
provide them with Slav prefixes and suffixes. Further vitality manifestation of the Polabian language were replications
taken from the German
language, I.e. syntactic coupling formed on the German combination
model, e.g. gnujn vaidlai
"Mist-Gabel"
dung fork, patince gOTX "Vogel- Wicken - bird vetch, etc.
The main source of loan-words
was for the Polabian Slavs the Middle-Law- German language. From that period were originating
244 adopted words, 49 words come from later sources (from the Low-German
language), 10 originated
from the Middle-High-German
and 2 from the
Old-German
language,
KAZIMIERZ
STATE
POLAŃSKI
OF RESEARCH
ON THE
POLABIAN
LANGUAGE.
The first scientific attempt to deal with the Draveno-Polabian
language was undertaken
in the middle of the 19th century, mostly in the form
of small dictionaries
translated
from the German.
It was the work of
Lud, t. XLVIII
41
642
A. Hilferding "Pamjatniki
jazyka zalabskich Drevljan i Glinjan" (petersburg 1856). The next step was the work of A. Schleicher "Laut- und
Formenlehre
der polabischen Sprache" (Petersburg,
1871), for many years
the main source of researches on the Polabian lauguage.
The real basis for the scientific treatment
of the Polabian problem
was supplied
by the full collection of Polabian material published by
R. Rost in his book "Sprachreste
der Dravaeno-Polaben
im Hannoverschen" (Leipzig 1907). At present studies on the Polabian language are
steadily developing. The most important
is Lehr-Spławiński's
work "Polabian grammar"
(Lwów 1929) and S. Trubiecki's
"Polabische
Studien"
(Wien and Leipzig
1929).
Researches
on the Polabian language have been for years concentrated in Poland. T. Lehr-Spławiński,
T. Milewski, W. Kuraszkiewicz
and
others were occupied with phonetic problems. Articles on various subjects appeared
in "SI avia Occidentalis".
In recent times lexicographical
studies have taken the first place. New works continue to appear. The
authors
are carrying
through
a general analysis ci different
parts of
grammar in connexion with the adequate conditions of life (B. Szydłowska-Ceglowa,
J. Pilatowa,
M. Radłowski,
S. Reczek). For several years
a complete vocabulary
with critical corrections of Rost's publication
has
been in preparation.
It is the joint work of T. Lehr-Spławiński
and K. Polański. The first part from A-M will be shortly issued. While this work
was advancing
towards completion, it became manifest that there was
still a great deal to be done in Polabian morphology and etymology. Derivations from the German had to be considered (K. Polański, Morphology
of derivations,
ready for the press). S. Reczek wrote on semantics
of
these derivations
(Scientific publications
of Wrocław University. No. 5 1957, pages
177-212).
The best work on Polabian phonetics was by J. Kuryłowicz - "Polabian accentuation"
(Studies on Polish and Slavonic Philology" L part,
Warszawa 1955, pages 349-374). It did not solve all problems, on the contrary it raised all sort of doubts. There have been some theories evolved
(Hirt, Lehr-Spławiński,
Trubiecki,
Kuryłowicz),
on the Polabian accentuation, but this problem requests further philological and linguistic elaboration. What studies have we got to carry out in the domain of the
Polabian
language?
Nearly
the whole Polabian
morphology
must be
worked over. Till now authors were rather dealing with phonetic and
phonologic
problems.
K. Polański is attempting to work on different elements of morphology
(for instance: On the Polabian Morphology-Lingua
Posnaniensis
III. part,
1957, pages
154-167).
T
643
J. DAMBORSKt
ABOUT SOME COMMON LINGUAL FEATURES IN THE POMERANtAN
AND HANNACKlAN
DIALECTS
Summary
In the grammars of Slav languages, forms of the type pisał, robił are
described as past participles
of the active voice (participium
praeteriti
activi II) Yet, they strictly differ from participles
of the passive voice
ending with -ny, -ty (participium
praeteriti
passivi) from the genuine
participles
of the Polish type ending with -ty, e.g. przybyły,
nadbiegły,
powstały.
We consider the type pisał, robił, to be only a constituent
part of
the past tense (perfect of the type pisal
eCTb,
praeterite
of the type
pisałem, pisal jsem,
51 rHlCaJI.
Genuine participles
ending with -ły have
characteristic
morphological
and syntactic
features.
From the passive
participles ending with -ny and -ty they differ by their formation means
(one cannot form participles
ending with -ły in a paradigmatic
way).
From morphologically
anonimic verbal adjectives
ending with -ły (of
the type dbały, wytrwały)
they differ by the fact that they cannot be
a derivate stem, i.e. they cannot form degrees of comparison,
adverbs
and verbal nouns ending with -ość: przybyły,
przybylszy,
przy byle, przybyłość; but compare
dbały, dbalszy
(bardziej
dbały),
najdbalszy
(najbardziej dbały), dbale, dbałość; the latter have also another semantics:
dbały dbajqcy, sorgsam, careful, przybyły
the one who arrived" the one
who came. In some cases the fundamental
verb does not exist any morc
(or the links with the verb are very weakened) like wspaniały,
zajadł1/,
odległy.
In the syntactic respect they represent:
a) half sentences (half
predicative
formation exists only at the main predicate as an accompanying action). E.g. - powstałe wskutek powodzi trudności zaopatrzeniowe,
zostały
pokonane;
zostały
pokonane
main predication,
main action,
powstałe
accompanying
predication,
second action. b) type of a new
perfect, especially in the Pomeranian
and Hannackian
dialects: mam to
wjidzałe;
je nastople. The categories of genus verbi, tempus do not correspond with the traditional
terms, past participle
of the active voice.
They express but a relative tense and not necessarily the active voice.
Witness to this bear: 1) participles with an active formans -ły from objective verbs. See Pomeranian uplotli, posekli, Hannackian opletle, posekLe,
posekl'i, i. e. with a passive meaning; 2) participles
with a passive formans
-ny and -ty from subjective
verbs. - Polish rozkwitnięty,
Kashubian iidzuoni, Hannackian
odejity.
This is also confirmed by interchanges
of "active"
644
645
and "passive" participles
of the type: Pomeranian
- plGtHlpleconi;
Eannackian - oddle/odejite;
Polish - rozkwitły/rozkwź1;nif;t?/.
Participles,
ending with -ly originated
from Indo-Europl~an
verbal
adjectives,
ending with -lo. In some Indo-European
Ic>nguages nomina
agentis originated from them or they became paradigmatic
(in Slav, Armenian and Tohar languages).
In the Slav language they soon lost the
meaning of the participle
and kept only the function of the stem of the
past tense. As genuine participles
they exist mainly in the Pomeranian
anó Hannackian
dialects. They are also met with in the Czech, Bulgarian,
Byelorussian,
Ukrainian
and Polish languages.
The remaining
Slav languages have only verbal adjectives
with the
ending -ly.
Participles
ending with -ly in the Pomeranian
and Hannackian
dialects. Formation:
mainly from subjective
verbs with perfective
aspect,
partly also from objective (transitive
ones, but in Pomeranian
from subjective and objective verbs with imperfective
aspect. Worth attention are
cases when the participles
ending with -ly are formed from pronominal
verbs; in Pomeranian,
in some cases we meet even participles with a reflexive component oblekl'i są, probably under the German influence.
The interpretation
of the perfective
constructions
in Pomeranian
of
the type io mom rekile only by the German influence (K. Nitsch) is' not
quite justified. It cannot be denied that the pattern, according to which
formations with a participle ending with -ly, is a German one: ich habe
gesagt, but it is also true that the means of expression
remain native
(there are not any German formations ending with -l).
The existence in the Hannackian
dialect of similar constructions
with
a principle having the ending -ly cannot be explained by German influence, it is probably
connected
with the surnames of the type Kvapil,
Behal, Dokoupil
which are widespread
in the area of Central Moravia.
AGNIESZKA
DOBROWOLSKA
INVESTIGATIONS
OF THE MATERIAL
CULTURE
POMERANIA
AND OF ITS PROBLEMS.
IN WEST
The relic character
of the ancient material culture in West Pomerania is no longer a substratum
for an exhausive
description
and for its
total picture. That is why the present report deals only with a selected
material and with problems connected with it. The aim of this work is
first of all a trial to find some common cultural features in the whole of
Pomerania
and especially
to find features
which are related with the
culture of the Balts.
Investigations
which were carried out up to now concerned exclusively the tracing of differences arising in the folk culture on the right
and left bank of the Vistula and forming a so called ethnographic
borderline
separating
the culture
of the Balts from the Polish culture,
whereas many common elements connecting both afore - named cultures
were passed over in silence. As we know, the factor connecting the two
cultures was first of all the geographic stratum formed of an enormous
belt of lakeland, stretching
from the Gulf of Finland to Schleswig-Holstein and contributing
to the transfer of certain cultural features, above
belt being mainly adapted for fishery.
The location within the confines of the Baltic basin together with
the whole variety of all sorts of phenomena connected with the character
of a sea region had also an influence upon the kind of occupation and
handicraft
wares of the population.
Yet, the author is not going to speak here of the occupation but of
some products belonging to the material culture and common both to the
Balts and to the Slavs.
The enormus linguistic similarities
forming an especially strong link
between the Slav group and the Prussian, Lithuanian
and Lettonian linguistic group. together with the strong mutual cultural
influence, as it
has been proved by archaelogic
findings, confirm the fact that in the
domain where ethnographic
factors are interpenetrating,
one can also
speak of links interconnecting.
Here is to be quoted first of all folk building showing some archaic
signs peculiar to Eastern Ural areas, mainly Finnish ones. On the territory of West Pomerania,
in the line of architecture,
there is a crossing
of eastern
influences
in a form of a three room house with a broad
frontal part, typical to the vast territories
of Eastern Europe ranging to
the Ural and Siberia, Scandinavia
and the Balkans, with a narrow front
house, possessing features of Lusatia Culture. The latter, a dwelling with
a triple interior part, is known from findings in Buck near Berlin and is
dated 1200 before Christ. Both types of houses have in their central part
and element called "czarna kuchnia"
(black kitchen) which is a square
room with a pyramidal
roof, narrowing
towards
the top part whose
middle smoke aperture
projects over the ceiling. Being previously
the
main living room that lodging is a reduction of a cottage without chimney, deprived of windows and ceiling; that is why the central part of
the homestead, I.e. the hallway in which above kitchen was located, had
been "dom", the house, whereas the cottage without chimney had been
transormed,
with passage of time, into a kitchen.
After some time a room and a chamber have been added on both
sides and in that way a broad-faced
house with three interior accomq-
646
dations came into being. Analogically,
the extention
of a narrow-faced
house was achieved by adding to the former cottage without chinmey
a room and a chamber ·from the rear side and a hallway with a porch
from the front side. A broad-faced
house is met with all over the Baltic
littoral, thus in the whole Pomerania,
up to the Vistula and after crossing the Vistula, in the ancient Prussia, in Lithuania, Latvia and Estonia.
In ~ithuani.a and Latvia the above mentioned cottage without chimney,
provided with an open hearth and a kettle hanging above it is called
"numas, namas, nams," Le. "house," which is still a separate building in
a form of a summer kitchen or a curing room, or also it has been extended into a broad-faced
house by adding to it a kind of ancient bath
with a store, called "stuba", "pirtis" or "troba" and a second room, called
"maltuwe" and sometimes also granary, called "kleć".
A more ancient type of a dwelling room was a drying plant called
reja-rija,
which was a combination
of a "namas" or "pirtis" a~d of a
drying room, bark added to it. A prototype of the "namas" was the Tartar tent or booth, inhabited both by men and animals in a form of a
pyramid
with an open hearth in the middle or, as it was latter, with
a hearth located at the side wall. The most ancient type was the Ostiack
pole tent in a form of a pyramid; the Finns covered it already with
vertical planks, its wall being higher. The Lappish tent was framed-it
was identical with the one in the Polesie area and in Pomerania the tent
was either framed as it has been confirmed by lOth- 12th- century _
excavations carried out in Gdańsk or provided with poles with wickerworked walls, covered with loam. The characteristic
range of the kitchentent, reaching the Oder river on the west and crossing it in a couple of
places embracing Silesia, Greater Poland, Masovia, Polesie, stretches to
the south, up to the Kielce and Lublin territories,
which confirmes the
presumption of the Ural-Finnish
origin of that sort of dwelling from the
period of the comb-ceramics
culture. This element does not naturally
exhaust the problem of the broad-faced
house having a hallway with an
open hearth, further details being given in the report.
The narrow-faced
house also crosses the Vistula, ranging to Samogitia where the "nams" or "nums" is extended in the direction of the
narrow front. The Lithuanian,
Lettonian and Russian "kletis" is also a
narrow-faced
building with a porch.
The range of the gable decoration called the pazdur stretches from
the Darzyca river towards the Kuroń sand bar and farther on into Samogitia and Lithuania.
Also the garments show some common links. Here belongs the called
~lavonic "wite mourning apparel" in a form of a white linen rag belonglDg to the oldest wrappers
of the world, whose range was approximatively
647
the same as the rural culture of the band ceramics. That rag had been
worn in the whole Slavonic Pomerania, from Luneburg up to Estonia and
about its wide expansion
the author
has already told in an earlier
report. To the elements of those garments
belortged also a head-gear
called czółko, composed of white headbands
and diadems known in a
zone from Latvia up to Lusatia, as well as ribbons manufactured
in the
whole basin of the Baltic Sea on an exceptionally
ornamented
weaving
laths, the origin of which reached as far as the southern rural cultures
of the Near East. The tool called soszka used for the braiding of girdles
had been known to the population of western Pomerania and to the BaIts.
The same thing applied to the open-work
spatular spindle-whorl
which
had been also used in the whole basin of the Baltic Sea, thus also in
Pomerania, whereas in Latvia all four types of same had been found. The
range of the mangling board with a loop was identical.
All above mentioned wooden tools, decorated with an exceptionally
beautiful geometric decoration with a crystalline, groove, open-work engraving show links with Great Russia, with the Carpathian
Mountains
and with the Balkans, forming the Near Ural-Carpatian-Balkan
and littoral Baltic decorative assembly even overcrossing the Oder in the western
direction.
The fishermen tools and the system of fresh-water
and sea fishing
applied in West Pomerania
show analogies with same among the Elba
river Slovenians and the fishermen
of the Kuroń sand bank and probably with farther parts of the littoral, as it has become clear a long
time ago.
Late cultural links in the domain of weaving, folk utensils etc, more
amply described in the report, prove also that the fact of culture interpenetration
undermines
in a high degree the theory of absolute ethnographic borderline, at least in respect of the Baltic-Pomerain
section.
JAROMIR
JECH
INTERETHNIC
INFLUENCE UPON THE FOLK PROSE
RECONQUERED TERRI'DORIES.
ON THE
Summary
A pleasant field for the investigations
of folkloristic interethnic
relations, as one of the main problems of the modern folklore, offer the reconquered territories of Poland. Yet, not the whole lot of these relations
can be successfully traced. It depends on many factors, viz. on the stability
of folk traditions among the new population and among the autoch.tonOl,\s
649
648
one, on the qualitative
degree of social relations development
among
both layers of the population and on the qualitative
correlation
of newcommers and aborigines. Out of the factors mentioned the most important
is the vitality degree of the folklore legend.
Where the traditional
oral, mainly prosaic literature
was subject to
simple decomposition
during the last decades, it is of course impossible
to investigate modern interethnic
relations; this concerns particularly
the!
disappearance
of the German fairytale traditions
in Silesia or the small
quantity of folk - tales in the former Czech emigrant settlements
south
to Strzelin. Quite a different situation is found among the remaing part
of Czech speaking population (but being far of the idea to consider themselves as Czechs) from the neighborhood
of Kudowa-Zdrój
in the Klodsk
Region.
The villages of the former County of Klodsk were subject of intensive Germanization
during the last two hundred years: the wave of Germanization has espacially rised after 1870 when the Czech language was
expelled from the school but remained to be an intimate means of communication among neighbours
and in domestic life. The younger generations could not any more read or write Czech, yet the German book did
not find way to their hearts in a sufficient
degree and thus the Czech
verbal folklore in 11 most remoted border villages served as substitute
of reading which. was common in other places. Of great vitality were
also there fairy tales which some twenty years ago had quite a circulation even among adult people.
After the Second World War the main part of Czech speaking inhabitants
returned
to Czecho-Slovakia
and the minority
consecutively
left for Germany.
Today in the vicinity
of Kudowa-Zdrój
there are
about 450 Czech speaking persons left, dwelling mainly in the villages of Słone, (Slane), Czermna (Cermna) and Pstrążna (Struzne). There the proceess
of knitting together both nationalities
gradually
develops, the proof of it
being also the contemporary
structure
and character of the narrative
vocabulary of the autochtons.
III The Czech prosaic
repertuar
in the extreme
western
part of
Klodsko Region could be enriched first of all because the Polish narrators have brought from their former native land a stock of folklore material. Of course the display of the folklore wealth was not manifest at
once but according to the author's observation
only during the last five
years. From his best narration
teller, the 55-year-old Philomene Gornikowa, he could register up to the last year only one Polish legend (type
Ath 326) which she has heard from a narrator
who migrated from the
neighborhood
of Przemyśl.
This year the author could already register
from her several further Polish prosaic tales.
The best source proving the author's
thesis is the repertuar
of a
certain Ann Frankowa,
70-year-old, from Czermno. Above narrator
lives
in very clo~e, almost sisterly relations with her friend, a Polish woman
of the same age, Mary Szuczwarowa,
born in the village of Koropetz,
District of Tarnow. Anna Frankowa
knows from her a great lot of ancient fairy tales about animal, demonologic tales and stories from life.
On the whole, we may say that in the Czech narrative
fund two
layers of Polish tales are penetrating:
1) The traditional
prosaic material,
2) tales taken from life, which
spring up among the Polish population recently, already on the territory
of the Klodsko District and which are connected with the traditional
material, especially with superstitious
motives.
IV Yet, the Polish influence does not limit oneself to thematic, genre
or folklore spheres of poetry.
It also penetrates
into the language. In the Czech dialect of the Klodsko Region, the longer, the more Polonisms we find, they also penetrateperhaps in a lesser degreee than into the everyday language - into the
folk tales. The greatest amount of Polonisms is found in the vocabulary,
less in etymology and in the syntax; the least part of them is found in
phonetics. The quantity of the Polonisms depends from various factours,
out of which the main one is in which circumstances
and in what
audience the tale is narrated
(told to some foreigner or to one's neighbour).
V The Polish influence
upon the Czech narrative
tradition
is one
side of the interethnic
relations in the frames of the folklore. It comes,
undoubtedly
also to a reverse influence, like in the village of Pstrążna
(Strużne),
where the Poles learn the language
of their Czech neighbours - coinhabitants,
willingly sing Czech songs and participate,
even
if sporadically,
in friendly chats with narrators,
etc.
Interethnic
relations in the western part of the Klodsko Region are
of course a component
part of a more broad intercommunication.
The
mutual influence is distinctly visible also in the sphere of material culture (e.g. the autochtonie
population
adopted from the Poles their methods of smoking meat).
A comforting fact is the progressing
development
of the above
men-
tioned folklore and ethnographic
relations. They are an irrefutable
proof
that the process of getting together along is gaining strength. In the new
social medium the Polish population
is finding a new permanent
home
and this applies not only to the Klodsko District but also to the remaining lands which have been righteously
and for ever reconquered
by
Poland.
650
RYSZARD
KUKIER
ETHNOGRAPHIC
AND ETHNIC CHANGES IN THE
DISTRICT DURING 1945-1960
SUMMARY
MIASTKOW
The problem of ethnographic
and ethnic changes on the territory
of
the Miastkow District during the last fifteen years is a fragment of a still
lasting process of adaptation
and cultural
integration
of the population
which has settled after World War II and which originates
from various areas of Poland.
The colonization proce:::s of the limitrophe West-Pomeranian
Districts,
as well as the Miastkaw
District,
is most closely connected
with the
problem of a reiterated
Kashubian
settlement.
The Germanization
process of those territories
which was evergrowing
in the course of the historical evolution and the resulting rising afflux
of German population caused a strong cultural differentiation
of the Bytow Kashubian group dwelling also in the northeastern
part of the Miastkaw District, mainly in the previous patrimony
of the Puttkamer
family. After the Second World War on the territory
of the former Miastkaw District, in its eastern part there has been formed again a layer of
strong Kashubian
population
groups arriving from limitrophe
territories
of the Gdańsk Pomerania,
thus continuing the interrupted
migration into
the above mentioned
area. The central and western part of the Miastkaw District, more transformed
in the ethnic sense, has been colonized
by a group of affluent population,
repatriates,
as well as by Ukrainian
Population
coming from the southeastern
part of the Rzeszów Province.
When describing cultural specific features
of the population
of this
zane special attention has been paid to the cultural differentation
caused
by a stratification
of heterogeneous
cultures on the afore - named territory.
Eap6apa
IlIlf)l,JIoBcKa-LJ:er
MATEPMAflbHA~
nCBa
HAPO~HAR
KYflbTYPA
B OCBE~EHMM
ITOflAECKMX
CflOBAPHblX
APEBflRH
M3bICKAHMM
Pe3IQMe
LJ:eJIblQ HaCTOlllllero
Tpy)l,a
nOJIa6CKlfX ApeBJIllH Ha
llBnlleTCH peKoHcTpyKUlfH
OCHOBaHlflf coxpaHIlBlUlfXClI
MaTeplfanbHoH
penllKToB
OTHOCllmlfXClIK KOHUYXVII
BeKa H K nepBol{ nOJIOBmIe XVIII
<jJa3e CYlUeCTBoBaHlfll :noro
113blKa. ITOJIy'leHHble :nIlM
)J;eHlfll onlfcaHbI
1. 06pa60TKa
naxOTHol{
HOll: CIlJIbI. 3aTeM onIlcaHbI
3epHa.
B03AeJIbmaeMbIX
1I3bIKa:
BeKa, T. e. K nOCJIeAHeH
rryTeM 3THorpa<jJlf'leCKlfe CBe-
B )J;eBHTIlrJIaBax.
3eMJIR. Onpe)J;eneHbI
COCTaB 3eMJIe)J;eJIb'leCKRX OPY)J;Rl{,ynoTpe6nlleMblx
xpaHeHIle
KyJIbTypbl
nOJIa6CKOro
KpOMe
6bIJIIl y60pKa
Toro,
xne60B,
6brJllf
OBOlUeil, xne6oB,
BcnamKIl
npOMblillneHHbIX
3eMJIR,
ueJIR Ii pOA ABHraTeJIb-
CB03Ka IlX, MonOTb6a,
CJIOBapHbIl{ MaTepllan
O CIlCTeMe CeJIbCK'OrOX0311iłcTBa, nplfMeHlIeMol{
cnoco6bI
Anll :noll.
'lIlCTKa II co-
.zr.oCTaBHn CBe)J;eHIlJl O copTax
paCTeHHll: H <jJpyKTOB, a
TaKlKe
nona6CKIlMJoI ApeBJllIHaMIl.
2. Pa3Be)l,eHHe AOMaWHI1XlKHBOTHbIX.OnpeAeJIeIIO
KaKlfe lKl1BOTHble pa3BOAlłJIlłCb
B CIłCTeMe nOJIa6CKOro lKJoIBOTHOBOAcTBa
Ii KaKyIo pOJIb B Hel{ lfTpaJIIł OTAeJIbHbIe lKHBOTHble. KOHCTaTIlpOBaHO, MelK)J;y npO'lHM,
opraHlBaUHlI
naca.
o6mel{
naCTb6bl,
PeJIIlKTbI nOJIa6CKOro
'ITO y nOJIa6CKIiX )J;peBJIllH CYIUecTBOBaJIa
CB1l3aHHall C 06IIIIlMH )J;JIlI BCell: AepeBHJoIMeCTaMH BbI1I3bfKa )J;OCTaBJIllIQTCBe)J;eHHił TaKlKe 06
060pYAoBaHIllf
H O rracTyIIIeCKJoIX06bI'lallx.
3. A06bIBaHIle
Horo
II npIlrOTOBJIeHIle
aHaJIJoI3a nonyqeHbI
c06IlpaTeJIbCTBa
6bJJIll
C"beCTHbIXrrpJoIIIaCOB. Ha
rroAP06HbIe
OCHOBamrn cnOBap-
)l,aHHble OTHOCHTeJIbHO pbI6onoBcTBa,
Ii OXOTbI, a nplfTOTOBneHHlf KpynbI H MYKH, a pa3Be)l,eHIlIi orHlI, npH-
rOTOBJIeHHH IIHIUH, O KOJlH'leCTBe rrpHeMOB rrllIIIIi, O nOTpe6JIeHHH Mllca,
MOJIO'lHbIX
npo.u,yKTOB II MY'lHbIX H3AeJlHl{. MMelQTClI TaKlKe AaHHbIe a lKlfBOTHbIXIi paCTHTenbHbIX lKlfpax,
o rre'leHlfH TeCTa, o IIalIlłTKax
4. 06pa6oTKa
Kopa,
Ii HaKOHeu a KyxOHIlOJl: rrocy)l,e.
Cblpbll. EbIJIO orrpeAeJIeHO KaKol{ o6pa6oTKe
CBIłBaJIbHbIe npyTbll,
BOJIOKHO, KaMeHb H rmma,
CMaTpHBaeM"bIił MaTepHan
AOCTaBlIlleT HaM oco6eHHO
lf TKa'leCTBe. 06pa60TKa
lIbHa 11 6eneHHe,
nOABepraJIHCb AepeBO,
a TaKlKe APyroe
cbIpbe.
Pac·
60raTble
CBe)l,eHlłll o npll)J;eHHH
a TaKlKe npOAalKa
Cnpll)l,CHHOrO rrOJIOTHa
orrHCbIBaIOTCll )l,aJIee B :noll: rJIaBe.
5. CTpOIlTeJIbCTBo.
TeplfaJIbI,
IToA 3THM 3arnaBHeM
paccMaTpr-lBaIOTClI cTpOIiTeJIbHble
KOHCTpyKUIlIl KpbllU lf 3JIeMeHTbI rrocTpoeK.
3aTeM onlłCbIBaIOTCll ne'llf,
MaHe-
lKIlJIble nOMemeHIlll lf X0311l1cTBeHHblerrocTpol1Klf, nona6cKHe
mleTHa,
Hble 'faCTIl rrOJIa6cKoll: )l,epeBHIL B 3aKnlQ'IeHlłe
aBTOp 3aHlfMaeTCll Bonpo-
3TOit rnaBbI
a TaKlKe OTtIeJIb-
652
653
COM Tlma nOCTpoeK Ha TeppI1TOpHllX, 6bIBlllHX HeKOr)la nona6CKHMH (THn !f>paHKOHCKlln linii caKcoHcKlln).
6. O)lelKlla.
TIoll 3TI1M 3arnaBl1e.'vI ormcaHbl
ronOBHbJe y60pbJ,
BepXHllll MylKcKall
11 JKeHCKallOlleJKlla, py6alllKH,
6PIOKH, nOllca, 311MHlIllOlleJKll,a 11 KynaJlbHblt! KOCTJOM.
,lJ.anee pa36lipaeTCll
LlalOWHti CBeLleHI111
O pyKaBHl.(aX H 'IyrrKax, O lleTCKOM
nnaThe,
MaTepl1an,
HOCOBblXnnaTKax,
7. YTBapb.
pa3Horo
pOlla
AHarrH3 JleKCIiKanbHoro
06YBlI H 6e31leJlYWKax.
MaTepllana
llaJl CBeLleHlill O Me6JIj{pOBKe no-
Jla6CKOro ilOMa. bblJll1 B HeM: KOJlhI6eJlb, yTBapb, npellHa3Ha'IeHHall
xpaHeHHll Belllet!, a TaKlKe CTorr. CBe'lH H rraMnbI, 3epKana
ll,nll OTll,blxa H Ilnll
H 06pa3a
CBlITblX npIiHall,-
Bcero 'lylKepO)llIblX BnlillHI1n HMeeTCll B oonaCTII o6pa6oTKH
20%
a TKa'feCTBO cOBepweHllo
8.
COLleplKaHHe
'!HCTOTb!. rl1meHH'leCKHMH
cpeLlCTBaMH Llrrll coxpaHeHHlI
1136bI 11 60ph6a
C napa3lITaMI1
BaHHOM CJlOBapHOM COCTaBe.
9. TpaHCTIopT
rJlaBe
nOJla6CKIIe
'leJlOBeKa TOlKe HallIJlII CBoe OTpalKeHlle B aHaJlH3HpO-
nopllLlKe onHcaHbl
LlOpOrll., BcnOMoraTeJlbHble
nellleXOLlHoro
II coo6llleHHll,
LlJHITpaHcrropTa
lKlI. B 3aKJlIO'lelll1e OnllcaHbI:
cpe)lCTBa
B3TOtl
TpaHcnopTa,
TlIrJlOBble II IO'lHble JKI1BOTHbIe,3aTeM lKI1BOTHbIe,
li Llrrll BepxoBon
MaTepllaJl,
e3L1bl, COBMeCTHOC omrcaHlieM
KaCalOll\HHcll Cpe)lCTB C006ll\eHHll
li Cpe)lCTBa, CJlylKaume LlJlll BHOllleHHlI npeLlMeTOB Ha HeKoTopylO BbICOTy _
li CXOLlHll.
MaTepllaJlbHall
'H!-
6elIbll, y60pKa
II cpeLlcTBa coo6111ełłHll. B o'!epeLlHoM
cpeLlCTBa TpaHcnopTa
ynoTpe6JllleMbIe
CnlpKa
no
ynpllBOLle
JleCTHII.l\bl
KyrrbTypa rrorra6CKHX IlpeBJlllH I1MeeT, B OCROBHOM,rrepBOHa'Iarrb-
HbIe, CJlaBlIHCKlie 'lepTb!.
Hall60Jlee
3aMKHyTbIe 06JlaCTlI
KOHl.\a He3aTpoHYTbIMII. repMaHJ13al\Heii,
6b1Ta,
OCTaJlHCb nO'ITII. )lO
a 'IYlKepO)lHbIM BnHlIHI111MrrOLlBeprJJIiCb rrpe-
lKll,e Bcero Te OTpaCJlli KyrrhTYPbl, KOTophle lIMeJTlr caMblt! 6Jl1l3KHll:KOHTaKT C COBpeMeHROR liM HeMeL(Kotl cpe):(oR.
1-13 'III.CJla CJlaBlIHCKlIXcrrOB orpOMHoe
60rrbIIllłHCTBO rrpHllaLlJlelKHT K 06ll\ecrra-
BlIHCKOMyrreKCI1KaJlbHOMY!f>OH)ly. TIorra6cKall
C JJeKClIKoil JJlIlllCKOti:rpyrrrrb!.
lKe B 06rracTIi,
.6opb6a
nona6CKO-HeMeL(KI1X naparrrrerrbHbIX
KyJlbType.
COCTaBJIlIIOT44%, T. eCTh 60Jlee
rpaMMaTH'leCKoJi
'leM
COXpaHeHI1e 'lI1CTOTbl, HalIMeHbwee
KaTeroplIelł,
6blJIH r rrarorrbl
()lo
CJJOBapHblX
HaC'IHTblBaeTCll B
onlICblBaeMOM
rrer'Ie
Bcero
lIo,UBepralOllleilclI
repMaIDl3al.\I11i
3Ha'l:l1rerrbHO
60rree
YCToii'IłlBbIMI1
33 %), a HallMeHee 'lylKepo):(HbIX BrrlillHllll: Ha6mo,UaeTClI B KaTerOplolH:
npHJlaraTerrhHblx.
B norra6cKoM
cTpaHHbIx crrOB. Ha
1I3hlKe 6blJlH lKliBbl O'feHb ClI.nbHbIe TeH)lełlI.(lill npHcBaHBaHl1l1 I1.HO-
216 ReMeI.\KI1XcrrOB TonbKO
aCCHMlIrrHpOBaHbl. .LJ.pYrHMcnoc060M
)leClITb He 6bIJlll $rreKTHBHbIMH06pa30M
npI1CBaHBaHI1l1'1ylKepO)lHblx crrOB 6blrro cHa6lKe-
Hlie I1.X crraBllHCKI1MI1.npeqlIlKcaMI1. II cycjIcjIHKcaMIi. Ellle
'feCTH lIorra6cKoro
1I3blKa lIBrrlllOTClI penmlKH
" -
" -
OLlHI1.MnpOllBrreHl1.eM lKHBy-
li3 HeMel.\KOrO n3bIKa,
'feCKHe COe)lI1HeHI1n, COCTaBrreHHbIe lIO 06pa3UY
T. eCTb CI1.HTaKCH-
HeMeI.\KI1XCrrOlKeHl1ii, Hanpl1.Mep:
BIiJlbl ,Unn HaB03a,
rrTI1'Ibll BIiKa H )lpyrl1.e.
rrraBHbIM
HCTO'IHHKOM, H3 KOToporo
nO'feprrHYTbI
6blJIH
B rrorra6CKOM 1I3blKe
I1HOCTpaHHbIe 3aHMCTBOBaHI1.n6bIJI cpe,UHer-U1lKHeHeMeI.\KHit
1I3blK. K
3TOMY neplio,Uy
OTHOClITClI244 3aHMCTBOBaHI111,
49 CilOB Be,UyT CBOIOpO,UOCilOBHYIOOT 60rree
HCTO'l:l1HKOBlIapa)lHrM
OT Hl1.)I(HeHeMel.\KOrO1I3bIKa, )lrrll
B HaCTOllllleM Tpy)le,
10 crroB,
rr03)l11I1X
npHBe)leHHbIX B Ka'IeCTBe
lIpOIICXOlKlleHHSlcrre):(yeT I1CKaTb B cpe)J,HeBepXHeHe-
MeL(KOM1I3b1Ke, 2 npoI1Cxo):(lIT OT ,UpeBHeBepXHeHeMel\KOrO n3blKa.
TIOJIlIHCKlIii
COCTORHI1E
CrroBa
IlpeBHecnaBlIHcKoro
2(5 rreKCII.KalIbHOro cjIoHLla. CaMoe
B 06naCTH
60rrbllIoe
B JleKCHKaJlbHOM $OHLle, OTHOCllweMClI K MaTepHarrbHoił
lI3 06lIJ;ell: CyMMbI 1280 CJIOB, T. eCTh 29,3%.
CaMoe
COCTaBnlleT
376
KOrrlI'IecTBo 3aIIMCTBO-
TIepBall Hay'IHall lIorrblTKa o6pa60TaTh
nepe)laHHblll.
HaM 60JIblllell:
naMllmllulW
marOM
Bnepe)l
6bIJla norOM
CJle)lOBaHllll: norra6CKoro
1I3blKOBhlMMaTepHailOM
BaHHeM ):(J~
A. rlIrrb$ep,UH:Hra
1856). 3Ha'fIiTeJlbHbIM
A. IlIJleiixepa Laut- lind Formenlehre der pola1871), CTaBlllall Ha LlorrrJ1e rO,Ubl HCTO'lłlliKOM HC-
pa60Ta
bischen Sprache (C.-TIeTep6ypr
3aTeM
36%),
1I3blKOBon MaTepHarr norra6CKHX ,UpeBJlllH,
'faCTblO B BIf)le crrOBapHKOB, nepeBe)J,eHRbIX C HeMel.\KOrO
113b/l,a3alla6cKux iJpe6l/JlI1II ,?,1/I//.'111 (CT.-TIerep6ypr
a TaKlKe npHrOTOBneHlIe OLlelKLlbl(TolKe 34%). MeHee
CTpOI1Te;IbCTBa, O.uelKllbl, yTBapH (BCIO):(y no
.R3bIKA
(Pe3IOMe)
1I3blKa, 6blJIa COBeprneHa B rrorrOBHHe X IX BeKa. 3TO 6blrra pa60Ta
II o):(elK)lbl.
KyJlbType
60nbllloe
TIOJIAbCKOrO
KO-
paCTeHHeBO)lCTBa H lKH-
KorrH'!eCTBO B 06JlaCTII yTBaplI
I1CCJIE,lJ.OBAHI1I1
rrpOllCXOlK)leHHlI
3aI1MCTBOBaHHil, TO 06111ee KOJIl1'leCTBO 3aHMCTBOBaHRblX CIIOB
(34%),
I1x
I1MeHa CYllleCTBIiTenbHble (LlO 47%),
OKa3amrCb
JJeKCRKe, OT-
BOTHOBOLlCTBa,a TaKlKe B 06rraCTH, CBIl3aHHOll:CO CTapaHHllMlI, I1MelOlllIlMI1 B BHLlY
II co06IUeHIIe
$opMax.
39.
MaTepliaJIe
Ka3l1MHp
JlII.'leCTBO IlpeBHeCJlaBlIHCKHXcrrOB coxpammOCb
BaHlill: co.ueplKHT 06nacTb
'fJ1CTOTbl.
1I3blKa C HeMel.\KIiM npOllBrrlleTCll B lKHBblX elIje
crroB, KOTopble
PaCCMOTpeH 6bIJl TaKlKe LlpeBHecnaBllHCKII.ll:3rreMeHT B nona6cKoil
TpaHcnopT
10%,
CB060)lHO OT 3aHMCTBOBaHlIn; ,UaJlee, B CJlOBapHOM COCTaBe
cB1I3aHllOa C coxpaHeIDleM
nona6cKoro
6bIJUI nOJla6CKOH oc06eHHOCThIO B 06JlaCTIi CTpOeHlI.lI II.JlII.3Ha'IeHII.lI CJlOB.
KacaeTClI
Cblpbll, TaK KaK TyT TorrbKO
II BOJlOKHa HaC'I:I1TbIBaeT Bcero
rreKCHKa HaXOlllinaCb B 6JT1BKoil CB1I311.
TIOJla6cKII.ti: liTh!!< COLleplKlI.T1ł3BeCTHoe KOrrll.'IeCTBOcBoe06pa3Hblx
lITO
npyTbeB
KOHCTaTHpOBaHbI 6bIJlII. TaKlKe norra6CKo-3anaLlHoClIa-
BlIHcKlIe li nOJla6CKO-lOrocnaBlIHCKlI.e CB1l31L
HOClIlIJ;HilclI K MaTepllarrbHOH
06pa60TKa
3eMile)lerrb'feCKHX TepMHHoB 23% 3aHMCTBOBaHHn, B lKHBOTHoBo):(CTBe24°" H CTOilbKO
rreJKaml TaKJKe K 'IlIcrry npeLlMeTOB, HaXOLlHBlllllXClIB nOJla6CKOM 1l0Me.
CTOTbI 6blJlH KynałłHe, paC'IecbIBaHlIe BOJlOC,CTpHJKKaII 6pHTbe.
'lylKI1X cnOB, npH'feM
1I3b1Ka. OLlHaKO lKe
IlIrreiixep
norrb30BarrClI
He Ha OCHOBaHltH HCTO'lHHKOBIł nOToMy
HaY'IHOH o6pa60TKH
lIorra6cKlclM
HaCTOllll\HM OCHO-
nOJla6CKOro 1I3b1Ka HallO C'lI1TaTb TorrbKO 1i3L1aHHOe
T
,
654
B 1907 rOAY II.
Die Sprabhresfe
llccrreAOBaHl1lł
POCTOM norowe
norra6cKoro
3Ha'lI1TerrbHb1MI1
(JIbBOB
1I3bIKa
lIBJllllOTClI
1929) li H.
MaTepHaJla
3Ha'lJ1TerrbHbJMIł
oTpalKeHHeM
H )lO
HaCTOlłU.\ero
nona6CKHX
npo)lBllralOTclI
KOTopoe
(BeHa
BpeMeHH,
11CCrre,ll,OBaHIiHnona6CKoro
plIJtoBH'Ia)
JIHHfBIICTIf'lecKoro
Hail:6orree
ny'lwHM
H Hafi60nee
H3bIKa ylKe MHome
OTKpbITHe
y'leHble
(T. JIep-CrrnaBlIHcKHR,
T. MHneBcKHll,
B. KypawKeBIł'l
BonpocaM
H3bJKa TOlKe npOHBrrHrrCH BpeMH OT BpeMeHlI B pa3nlł'lHblX
rrOMeU.\aeMbIX rnaBHbIM
3a
60TbI
nOCne)lHlfe
no
rO,ll,bI Ha rrepBoe
neKcmce.
nO,lJ,BepralOT
06pa30M
B nonbCKOM
MeCTO Ha'lHHaIOT
'1aCTI{ cnOBapHoro
XOTlł HHrepec
"Slavia
COCTaBa,
CBH3aHHbJe
neT
cnOBapeM
Ha,ll, 3THMOnOrH'IecKHM
Pa)lrrOBCKHli,
,lI,eT CO,ll,eplKaTb nOJJHblH CJJOBapHbIlt MaTepHarr
OTHoweHłllO
T. JIep-CnnaBHHcKHH
aHanH3Y
K lI3,l1,aHl1JO PocTa.
C. Pe'IeK).
nona6cKoro
nOJJa6CKOro
pa60T
Ha,ll, cnoBapeM
HCCrre,ll,OBaHHbIXnp06JJeM
na6CKoro
B 06rraCTH
1I3bIKa 'leM paiffiwe
pa3JlH'łHble
lKlI3HM.
YlKe HeCKonbKO
1I3bJKa. CrrOBapb
6y-
pa60TalOT
coo6U.\a
'1aCTb, 3aKrrlO'ialOU.\aH B ce6e
MaTeplłan
MOnOrll'ieCKHM
crrOBapeM
CTpOIO II 3THMonorHH
3THMorronm,
1I3bIKa (K.
'iTO lIeMeUKlie 3aliMCTBOBaHHH B rrorra6CKoli
06PaJOM
B03Hl1Krra pa60Ta
aBTopa
(nO,ll,rOTOBrreHHaH K rre'lanl).
CTp.
3Toro
60nbille
He-
Mop<porrOrHlł
no-
B TecHOH CBH3H C pa60TaMJI
B03HlIK ueJJbIM PH,lI, pa6oT,
norra6CKoro
a B oco6eHIlOCTIł
Ha,ll, 3TH-
rrOCBlIII.\eHHbIX rpaMMaTH'IecKoMy
IIonllHcKHif).
H3bIKe Tpe6ylOT
KpOMe
Toro,
OKa3arrOCb,
HOBOH o6pa6oTKH
,lI,OKrra,ll,aO Mopcjlorronm:
Ii TaKHM
3TIłX 3aH.MCTBOBaHHH
O CeMaHTl1Ke 3aHMCTBOBaHllK Harrlfcarr
pa60TY
C.
Pe'ieK,
3a rrOCrre,ll,Hlle rO,ll,bI pa6oTou
6blJla
177-212).
ąTO
3Ha'lllTerrbHOH
Akcentuacja połabska 10. KyplfrrOBH'ia ("Studia
z Filol.
Pol. i Słow.",
t. I, BapmaBa 1955, CTp. 349-374). O,ll,HaKO lKe JTa pa60Ta
He pa3pewaeT
Bcex npo6neM,
HO
Hao6opOT,
K O TeopIIU
Bbl3blBaeT MHoro
nona6CKoli
COMHeJf!lIj, HeCMOTpll Ha TO, 'ITO cyU.\eCTByeT ylKe HeCKorrb-
aKueHTaUHIf
(XHpra,
JIep-CrrJJaBHHCKOro,
MHo.ro
IlCCrre,ll,OBaJHlH
Tpe6yeT
rrO'lTH BCH
BHlIMaHlIH Y,lI,enHnOCb cPOHeTIł'leCKH.M
pa60Tbl
eII.\e
Mop<pOJIOnm,
"Lingua
rrpe,ll,CTOIlT, YKa3bmalOT
C,lI,enaHHble K.
Posnaniensis",
IIOrrHHCKHM
VI, 1957, CTp.
t.
10. ,LJ;aM6opcKH1ł
OB
O,LJ;HOfl
OBmEfI
Jl3hIKOBOfl
ąEPTE
B ,LJ;I1AJlEKTAX
IIOMEPAHCKOM
11 rAHAI.l,KOM
Pe310Me
B rpaMMaTl1KaX
KaK rrpI1'laCTIiH
cnaBHHCKl1X H3bIKOB 0603Ha'laIOTCH
,lI,eIłCTBIUelThHOrO 3aJIOra
Tpy6eUKoro,
Ky-
rrpome,ll,lIJero
¢opMaUHIf
BpeMeHII
Tlłlla
pisał, robi-
(participium
praete-
Il). O,ll,HaKO OHli cTporo OTnll'laIOTCH OT npH'laCTRil: CTpa)laTerrbHoro 3aJJOra
Ha -ny, -ty (part.
praeteriti
passivi)
I{ OT co6CTBeHHbIX npH'IaCTllH
THlla przybyły,
nadbiegły, powstały. TIłIJ pisał, robił MbI C'lHTaeM JlHmb COCTaBHOH 'iaCTbIO npome,ll,mero
BpeMeHH (rrep¢eKT
THlla pisal esm6), rrpeTepHT THlla pisalem, psa/ jsem,( fl ilUee/Il). Co6cTBeHllble npH'laCTID! Ha /y 06JIa,ll,aJOT xapaKTepHCTlf'leCKHMll Mop<pOJIOrH'ieCKHMH li CHlITaKCH'leCKHMJI 'lepTaMJI. OT CTpa,ll,aTelThKbIX rrpl1'1acTHil Ha -IlY H ty OTrrH-
riti
activi
'1aIOTCH cnoco60M
OT
06pa30BaHIiH
MopcPorrOrH'leCKH
(Herrb3lł
06pa30BaTb
nplł'laCTHil:
OMOHHMH'leCKHX OTrrrarOrrbHbIX
_/y (TlIIJa dba/y, wytrwa/y)
OTnH'iaIOTCH
OCHOBOM,T. e. OHH He MoryT
06pa30BaTb
TeM,
'ITO
CTeneHeu
He
MoryT
cpaBHeHIfH,
Ha -/y napaARTpaManpllJlaraTeJIhHbIX
6bITb
Ha
,lI,epHBaUHoHHoil:
Hape'lHll:
II OTrrraronb-
-ość: przybyły - przybylszy, przybyle, przyby/ość; cpaBHII
O,lJ,HaKO dba/y, dbalszy (bardziej dba/y),
najdbalszy (najbardziej dba/y), dbale, dba/ość; nOCrre,ll,HHe HMelOT TOlKe ,lI,PYTYIOCeMaHTl1KY: dbaly = dbający, sorgsam;
przybyty = TOT, KOTopbrn npll6bIJI, rrpHille,ll,illHll. Y HeKOTopblX He cywecTByeT ylKe OCHOBHO:ll:rrraron
(ifnI{ CBH3b C rrraronOM
B 3Ha'llfTeJIbHOH CTeneHIl ocrra6rreHa)
wspanialy,
zajad/y, odległy. B CHHTaKCH'IeCKOM OTHomeHHH rrpe,ll,CTaBrrHIOT OHIl a) nonyrrpe,ll,rro-
HhIX CYII.\eCTBHTerrbHbIX Ha
lKeHHlI (rrorryrrpe,ll,l1KaTHBHaH ¢opMaUIfH
KacaeTCH <poHeTHKH, caMoli
'ITO HOBOH o6pa6oTKH
BonpOCbl
Z morfologii połabskiej,
HarrpHMep
TH'lecKll)
OKa3arrOCb, 'ITO OCTaeTCH Ha MHoro
npe,ll,nonararrOCb.
Ha,ll,O C,lI,erraTb B 06naCTIł
154-167).
pa-
KOTOpbIX
OT a ,lI,O M 6Y,ll,eT lI3,l1,aHa B He,ll,aJJeKOM 6Y,ll,yII.\eM.
B Te'leHHe
H3blKe.
CTa-
1I3b1Ka, KpHTH'IeCKH I{cnpaB-
Ha,ll, 3TlIM cnOBapeM
li K. IIOJJHHCKHif. IIepBaH
ReMeUKHX 3aHMCTBOBaHHii B nona6CKOM
Occidentalis".
C COOTBeTCTBYIOU.\H.MH06rraCTHMH
M.
TO'lHOe
KaK
HeKOTopble
K ,lI,pynlM
BbI,lI,BIIraTbClI npelK,lI,e Bcero
CpaBIJJilTeJlbHO-CeMaHTH'IeCKOMY
(B. lIIH,lJ,rroBCKaH-I.l,emoBa, >T. IIHrraToBa,
neHKbIH no
<poHeTHKoH
113)laIOTClI Bce HOBbIe CTaTbH li HCCne,ll,OBaHHlI, aBTopbI
BceCTopoHHeMy
lI,l1,eT pa60Ta
npelK,lI,e Bcero
lKypHarre
rrp06JJeMaM.
o6pa6oTaTb
TaK
B 3TOił: 06rraCTH
1I3blKa, TO Ha,ll,O nO,ll,'lepKHyTb,
H <pOHonOrH'leCKHM
KaK ¢lIrronOrn'leCKOrO,
MOlKeT pa3bHCHlITb
nO,ll,beMa:
:3TOH onn03HUlIH
Po/abische Studien.
H )lp.),
eII.\e BceCTopoHHero,
rrorra6CKaH Mop<pOJIOrHlI, TaK KaK npelK,ll,e 60lThme
(cp.
rO,ll,bI KOHueHTpHpylOTCH rrraBHbIM
3aHllMaJJlłCb
'tpe6yeT
IICCJJe,ll,OBaHHH.MHoro
<pOHOJlOrlI'leCKOH:
a : e (rnaCKbIH: HlIlKHero
Tpy6eUKoro
nona6CKoro
CaMbIM
lł3bIKa.
np06JJeMa
ECJlH ylKe Mbl rOBOpHM O TOM, 'ITO ewe
norrhITKH
IIepBOHa'lalThHO
TbHX,
He-
3Ta
HCCJIe,ll,OBaHHe C 3TOM TO'lKH 3peHlIH
nOJlHbIM
6bI BBeCTIł B cjlOPMYJlIłPOBKH JIep-
rJlaCHbIX
pa60Tbl
Bcero
B IIonbIlIe.
nOJla6CKOro
nop
o6pa6oTKa
CHCTeMbl norra6cKoro
Cne)lOBanO
lIBJlHeTCH 3acrryrou
B KHHTe
tex
B OCHOBHOM, C HeKOTopbIMH
nO,ll,beMa) TaKlKe B OTKpblThIX cnorax.
B OTKpbITbIX cnorax
BnepeA.
B03MOlKHOCTII CYIUecTBoBaHIIH
peAYUlIpOBaIDlbIX
C
Gramatyka połabska
II JIelinuIIr
1929). rpaM-
nOCrre)lOBaTeJlbHaH
lIBJlHeTClł CaMbIM
HBrrlleTCH nplIHHTHe
lł3hlKa
(JleiiITl.\llr).
JIep-CIJJIaBI1HCKOrO
cjloHeTH'IeCKOli 11 rpaMMaTII'IeCKOli
BepXłlHero
06pa30M
T.
Polabische Studien
IICnpaBJleHl1l1MJI,
CrrnaBlIHcKoro,
onn03HUlill
nOCTeneHHO
3TO COBpeMeHHall,
3Ha'lJ1TerrbHbIM IIcrrpaBrreHHeM,
rnaCHbIH
naMlłTHHKOB norra6cKoro
im Hallnoverschen
pa6oTbr:
C. Tpy6eUKoro
MaTl1Ka Jlep-CnJlaBllHCKoro
norra6CKoro
co6paHHe
der Draviino-Polaben
655
CYII.\eCTByeT TonbKO
KaK corrpOBOlK,lI,alOII.\ee ,lI,eHCTBl1e): powstałe
zostały pokonane;
wstałe
zostały
pokonane
= rnaBHaH
= conpOBOlK,lI,alOII.\aH rrpe,ll,IlKaUIIH, BTopoe
6) THll
HOBoro
rrepcjleKTa
mam to wjidzale; je nastóple.
oco6eHHO
npH rJIaBHOH npe,ll,l1KaUJłH,
wsk/ltek powodzi trudności zaopatrzeniowe,
rrpe,ll,llKaUllH, rrraBHoe
,ll,eHCTBlle, po-
,lI,eJ:l:cTBlfe.
B nOMepaHCKOM
If
raHaUKOM
,lI,lłarreKTax:
656
657
KaTCrOpl-IK
"npli'IaCTHe
genus verbi, tempus
npoweLUllcro
He COOTBeTcTBylOT Tpam'U.(HOHHbIM TepMHHaM
BpeMeHII LleHCTBHTeIlbHoro 3aIlora",
OHII BblpalKalOT TOIlb-
KO peIlaTHBHoe BpeMlI II He 06113aTe,TbHO LlelłcTBHTe,TbHbli1 3aIlOr.
CTBylOT C OLlHOi1CTOpOHbl npH'iaCnrn
HblX rIlarOIlOB,
H
-ty
OT cy6'beKTHblX rJIarOIlOB,
KpoMe
Toro,
ópletJe, posekli,
3Ha'lllT CO CTpaLlaTeIlb-
C LIPyroli CTOpOHb! npH'IaCTlrn co cTpaLlaTeIlbHbIMH epopMaHTaMH -ny
HbIM 3lia'leHHeM,
IloIlbcKoe
rozkwitnięty,
KalII,
iidzl/oni'. paH. odejity,
JTO nOTBeplKLlalOT '1epeLlOBaHHlI "LleHcTBHTeIlbHbIx" II "cTpaLlaTeIlbHbIx"
npH'IaCTHH Tlłna
nOM. plotii' II pleconi'; raH.
odeśJe II odejiui;
nOIlbCKoe
rozkwit/y II roz-
kwitnięty.
Ha
-ty
B03HliKJIH 1i3 liHL\oeBporrelicKlIx
-lo. B OTLleJIbHblX lie.
rMaTH3HpOBaIlHCb,
(B
BpeMeHIL
KaK
rIlarOJIbHbIX
lI3bIKax B03H1iKIIH H3 HIiX nomina
agentis
CJIaBlIHCKOM, apMlIHCKOM U ToxapCKOM
CKOM OHli 6blCTpO yTpaTuIIH
mero
IlPHMOpbll,
3TO 6YLICT,npelK,lle Bcero,
a B oc06eHHOCTlr 'lepTbI,
IlPOBO,llHBIllReClI LIO CHX nop
nonbITKa HaliTH 06ume
pO,llCTBeHHble KyJlbType
3Ha'leHlie
c06CTBeHHbIe
paHCKOM U raHa~KOM
napTu~Hna
npH'IaCTllll
Ii
HCCIIeLIOBaHHlIKaCaJIHCb IICKIIIO'lI1TeJIbHO BbICIIe-
B03HIIKaBWHX B HapOLlHOtl Ky,TbType Ha npaBOM H ,leBOM 6eperax
BHCIIbl, C03)laBall
TaK Ha3blBaeMbli1 3THOrpa¢H'IeCKHH py6eiK,
6aIlTOB OT nOIlbcKoi1 KyIlbTypbl,
TOB, coeLllllilllOllll1X 3TH KyIlbTypbI.
06beD,HHlIIOIUIIM HX ljJaK,:ropOM lIBnllIlOCb npelK,lle
Bcero 06111all reorpa<jlwIeCKa5l OCHOBa, B BHllC orpOMHoli
Cli OT c:DIIHcKoro 3aJll1Ba
LIO llJnC3B1Ir-rOIlbIUTeRHa,
PacnOIlOlKeHHe B npeLIeJlaX EaJITHrtcKOro
HJUl OHIi napa)],H-
MOlKHblX lIBIIeHI1H, CBJl3aHflblX C xapaKTepOM
B CJIaBlIli-
OCHOBORnpollIe)],-
OHH CYWecTBylOT oc06eHHO
B nOMe-
OTrJIarOIlbHbIe Ha -ty.
-ly B nOMepaHCKOM li raHaIJ,KOM L\HaIleKTax. 06pa30BaHHe:
TOIlbKO npliJIaraTeIlbHble
HblM 06pa30M
OT cy6'beKTHbIX rIlaJIOrOB COBepmeHHoro
HbIX (nepeXO)],HbIX), JIHlllb
HeCOBepweHHoro
nOJlOCbI 03ep, npOCTHpaloIUei1-
cnoc06CTBYlOwall
I10B B03BpaTHblX, B nOMepaHCKOM B HeKOTopblX cIIy'lallx
-ly OT rJIaro-
Ha
BCTpe'laIOTClI OHH LlalKe C pe_
epJIeKCHblMKOMnOHeHTOM oblekli' są, BIi)],HMO nOLI BIIHlIHReM HeMelIKoro.
TOJIKOBaTb nepepeKTaIlbHble
He COBceM onpaB)],aHo.
He
JIeKTe HeIlb3l1 06'bSlCHlITb BIIHlIHHeM HeMeIJ,KOro, OHO, no
C O'leHb pacnpOCTpaHeHHbIMH
B\--:peLlHelł MopaBIiII
Ha -ty
BceB03-
TaKlKe BII5lHJ10
H3AeJlHlI. He 3aHlITlill OLIHaKO6yD,yT TyT rrpeLIMeTOM
HO HeKOTopbIC npOlI3BeLleHIIlI MaTeplianbHOH
KyJlbTypbI,
06111ei1 KaK
TaK H CIIaBlIHaM.
OrpOMHble
1I3bIKOBble CXO)],CTBa,CB1I3yJOWi<eoc06eHHO
KpenKO CIIaBlIHcKylO rpyn-
TO, 'ITO B 06I1aCTH B3aHMHoro
wecTBylOT
1i3bICKaHH5l,nOLlTBeplKD,aeT
npOHI1KHOBeHl1l13THorpa<!JW'IeCKHX¢aKTOB TaKlKC cy-
B3aHMHble CB1l311.
CIOLla OTHOCIiTClInpelKL\e Bcero
HapOLlHoe CTpOH',eIlbCTBO, npOJlBJUlIOWee HeKO-
TopbIe apXaH'leCKI1C 'lepTbJ,
CBOHCTBeHHbJeypaIlbcKI1M 06I1aCTlIM, a rIlaBHbIM 06pa30M
epWHCKHM.Ha
3aua)],Horo
TCppliTOplIH
npliMOpbll,
B 06naCTH CTpOIITeIlbCTBa CKpellH-
io mam I~ekle
CTblO, THnlI'IHOrO )lJlll OrpOMHbIX npOCTpaHCTB BOCTO'lHOMEBporrbl,
LlO YpaIla
BraHalIKoM
)],Ha-
BceH Bep0llTHOCTIi, CB1I3aHO
epaM1łIlHlIMII THna
pai1oHa,
nO)],JIelKHT co-
MHeHHIO, Mo)],eIlb, no KOTOpoli CTp0llTClI epopMallliH C npli'laCTlieM Ha -ty HeMellKall:
ich habe gesagt, HO HeCOMHelfHO TOlKe TO, 'ITO cpeLlCTBa BblpalKeHHlI pO)],RMbIe (B HeMel\KOM HeT epopMalllill Ha -l).
no)],06HblX KOHCTpyKlllill C npli'laCTHeM
npHMopCKoro
BalOTClI BOCTO'lHble BIIl1l1HHlIB BH)],eTpeXKOMHaTHoro LlOMa, C llllipOKOlł nepe)],Hei1 'la-
KOHCTpyKl\HH B nOMepaHCKOM TRrra
TOIlbKO BJUlllHHeM HeMell,lCoro (K. Nitsch)
X0311HCTBO.
BMeCTe C pa3lio06pa311CM
TypHoe BJllIlIHHe, O 'leM CBIiAeTeIlbcTBylOT apxeOnOrlI'leCKHe
[JIaB-
BH)],a, OT'IaCTII TOlKe OT 06beKTnpli'lacnill
6acei1Ha,
nepeMeweHHlO
Ha pbl6Hoe
ny C npyccKHM, I1HTOBCKlI.M
li. JlaTbIIllCKI1M 1I3bIKaMH a TaKlKe CHIIbHoe B3aHMHoe KyJlb-
B nOMepaHCKOM OT cy6'beKTHb1X U 06'beKTHbIX rJIarOJIOB
BR)],a, J1HTepecHbI CJIy'laH 06pa30BaHHlI
CYlllecTBoBaHlie
6aIlTaM
LlHaIleKTax. OHH BCTpe'laIOTClI TOlKe B '1elllCKOM, 60JITapCKOM,
6eJIOpYCCKOM,yKpaHHcKOM H nOIlbCKOM lI3bIKax. OCTaIlbHbIe CIIaBlIliCKue lI3bIKH HMelOT
ITpH'IaCTHlI Ha
Ha pO,ll 3aHHTHi1 HaCeIleHH5l II ero
paccylKLleHHlI,
OTLIeIlillOlliHH KyIlbTypy
06XOLlll npY! 3TOM MOIl'laHl1eM 1\1Horo 06llilIX 3,TeMeH-
npHJIaraTeJIbHbIX
1I3bIKax).
CTaJIH JIUllb
'lepTbl
6aIlTOB.
lKliBaHHlI pa3liHU.
HeKOTopblX 'lepT KyIlbTypbl 11HaCTaBJIeHHall, rJlaBHblM 06pa30M,
ITpli'laCTHlI
Ha
KyIlbTyp Bcero
3TO~ CBH)],ereIlb-
C L\ei1cTBHTeIlbHbIM<jlopMaHTOM Ha _ty OT 06'beKT-
IIplolli', posekli' ,,. rali,
OOM,
06
3aHHall C HHM np06JIeMaTHKa,
Kvapil, Behal,
DokOl/pil.
li CI16Hpli,
CKaHLlliHaBIiH H EanKaH,
.,I1YlKI1llKOH" KyJIbTypbI,
npOCTHpaJOl.l(HXC5l
C Y3Ko<jlaca)],HbIM)],OMOM, C '1epTaMH
KOTOpbIi1 B BHD,e lKl1I1IIIl\a C TPOHHOH BHyTpeHHeli
'laCTbIO
113BeCTeH1i3 paCKonOK B EYKe no,ll OepIlI1HOM, OTHOCJłWHMClIK 1200 r. )],0 H. 3. XapaKTepHOH 'lepToi1
060HX
nOMewaJOwallClI
B lIeHTpaIlbHOH IIX '1aCTH. 3TO KBaJlpaTHOe nOMCweHlie UHpaMHL\aIlb-
Hoił ¢OpMbI,
THITOBlKHIIIIIUa lIBIIlIeTC5l 3I1eMeHT TaK Ha3.
,,'lepHalI
KYXHlI",
cylKlIBalOllIeeC5l K Bepxy KpbIWH, c OTBepCTHeM ,llIlil BblxO):la )],bIMa noD,
nOTOJlKOM. Ey,llY'lll npelKLle rJIamlblM
lKHIIbIM nOMellleHl1eM, yrroMlIHyTall 'lepHalI
JłBJl5leTClICOKpaIUeHlIeM KypHOli 6e30KoHHoi1 11 6e3nOTOJIKOBOił In6bI,
6JIarOLlapll
KyXHlI
'leM y
cpeLlHlIlI '1aCTb lKHJUll.l(a, T. e. CCHIi, B KOTOpblX OHa nOMeIUaeTClI, Ha3bJBaeTClI "LIOMOM",
TOr,lla KaK KypHall H36a C Te'leHWeM BpeMeHR npe06pa30BaIlaCb
ArHemKa
):(06POBOJIbCKa
CTopOHaM, COBpCMeHeM, npHCTpoeHO ropHHUy H Knelb,
TpeXKOMHaTllblił umpoKoepaCa,llHblił
VlCCJIE):(OBAHliR
MATEPMAJIbHOt1
Ii
EE
KYJIbTYPbl
3AIlA):(HOro
OPMMOPbR
IlPOEJIEMATVlKM
KYPHOi1 H36bl
K ero
LlOM,TaKwM lKC 06pa30M
B Y3KoepacaLIHblii )],OM -
PeIlHKToBbli1 xapaKTep
LlpeBHei1 MaTepHaJlbHoi1
IlonoMY,
B HaCT0llweM
HC'IepnbIBalOwero
KYIIbTypbI 3anaLlHoro
01IlrcaHHlI
Ii
nOIlHoro
)],OKIIa)],e 06CYlKLlaIOTClITO,1bKO H36paHHble
rrpOwCXOD,HJlarrepeCTpOHKa
D,OM C ropHY!uei1 li KJleTblO, npWCTpoeHHOH
3aLIHeJt '1aCTH, TorLla KaK ceHII C HaBeCOM COCTaBnllIlH rrepeD,HIOIO '1aCTb LlOMa.
):(OM llHpoKo<jlaca)],HbJi1 pacnpOCTpaHeH
He lIBJllleTClI ylKe cy6cTpaTOM
B KYXHlO.K 06el1M ee
COCTaBJllllOllHe TaKIiM 06pa30M
BO Bceił npl16aIlHIKe,
n03TOMY H BO BceM IlpH-
ITPHMOPbll
Mopbe LlOBWCIIbl, a TaKlKe 3a BHCIIOJt B LlaBHei1 OpyCCHlI, B JIIITBe, JIaTmm
ee
B JIHTBe H JIaTBIiH,
06pa3a.
BOnpOCh! H CBlI-
Onl1CaHHall KypHall H3óa, C OTKpblTblM O'larOM
HHM KOTI10M, Ha3blBaeTClI "HyMac,
Lud,
t. XLVIII
Ha~1aC, Ha~I3", T. eCTb ,,)lOM",
H 3CIOHHH.
B BHClIIUI1MHa,ll
KOTOpbli1 6bln ewe
42
658
659
OT.LIeITbHhIMCTpOeHHeM B BH.LIeJleTHeH KyxHH UJlH ne'lli
6bIJI
.LIAAKOn'leHHll pbI6
nepe,D,eJlaH B nmpoKocPaCa,D,H.blli ,D,OM nOCpe,D,CTBOMnpU6aBJIeHH!!
COCTaBJlllBIlleJ:[npeJl(,D,e 6aHlO C ne'lbIO,
Ha3hIBaeMOił "IllTy6a",
U BTOpOrO nOMeIlleHU!!, TaK Ha3. ,,:I<IaITbTYBe"UJIH-)I(e aM6apa,
THIlOM Jl(JlJlHUla 6bIJIa CYIllJ!~lKa"pe!!- PH!!", T. e. "HaMac"
HOH cymJ!Jli{Qi1, rYMHOM. IIpOTonmOM
HaMaca
"mlpTIIC"
"KJIeTa".
HJlH-Jl(e
npHCTpoll:KU,
HJlI1 "Tp06a"
CaMhlM ,D,peBHHM
JlJIJ! "llHPTJlC", C npJlCTpOeH-
llBnllJlaCh lopTa
liJIH "IllaTep"
(B KO-
TOpOM Jl(Hnli mO,D,H COBMeCTlIO C Jl(HBOTHbIMH), B BH,D,enHpa:l<fI1,D,hlC OTKphll hIM noCpe,D,HHe O'JarOM
IUIH-)I(e, BnOCJle,D,CTBHI!,OTO,D,BHHYThIMK 60KOBOii CTClle. Call-IblM
.LIpeBHHMee TI1nOM !!BJl!!eTC!! OCTHlicKa!! IOpTa, nOCTpoeHHall
HOH cPOPMbl, y <PllHHOBOHa 6blJIa yJl(e C 60Jlee
OTBeCHhIMl! ,D,OCKaMli,y JlOnapeH
Mophe
py6J1eHHall,
06Ma3aHHhlMll
Py6J1eHHa!!, CXO,D,Ha!!,Bnpo'JeM,
KaK CBI1,D,eTenbcTBYIOT06
npOli3Be,D,eHHhle B rpaHhCKe,
rnliHoii.
PacnpOCTpaHeHHe
6nllHCKOlt,
B HeKoTopoit
'ITO
rrpOliCXOJl(,D,ełlHll3Toro
HIO,D,bHe peIllaeT
BeKOB
CTeneHIi
npOCTHpaJlOCb Ha CHne3HIO
KepaMHKH. 3TOT
pbI6aUKHe
KaK y crrOBHHueB Ha 3rrb6e
BOJIee
HMelOT CBOIO aHarrorHIO
Ha 'ITO ,D,aBHOy)f(e 06paIlleHO
BHHMaHHe.
HapO,D,HOrO 060py,D,OBaHH!! H T. ,D,., paCCMOTpeHHble nO,D,p06Hee B ,D,OKna,D,e,!!BJISlIOTCll
TaK)f(e ,D,OKa3aTerrbCTBOMToro,
'IHTeJlbHOH Mepe
CKoro
py6eJKa,
'ITO cPaKT B3aHMHOrO npOllliKHOBeHJolll KynbTyp
nO,D,pbIBaeT TeopHIO
,D,OXO,D,!!
.!lo )J(MY,D,I1,r,n;e "HaMC"
rroJloce.
Be-
cJlY'Jaii
JlpOMHp
Exa
OTBJJl151HYlE
OTBOEBAHHbIX
6b£JlO
CYJ..QeCTBOBaHIIe
HeKOTopbIX 06J..QHXCB!!3eH YKa3bIBaeT TaKJKe O,D,eJK,D,a.
K Hell:
Tpayp"
HAPO,LJ;HYlO
TIP03Y
KpaTKoe
cO,D,epJKaHHe
"KJleTHC".
KOJlhKa, KOTOpbIM llBAAeTClI "na3,ll,YP",
CJlaB!!HCKHii ,,6em,Iii
HA
3EMJIJlX
mlH "HYMC" pa36HpaeTC!!,
B rpaHHUax OT ,LJ;apJKlll\bI 3a O,D,epOM, K KYPOHCKoll: KOce II BrJIy6b )J(MY,D,Hli JIHTBhl.
B BH,D,e6eJloro
rrpllRa,ll,JJeJKaIl.(ero K ,D,peBHeltlllHM nOKpblBaJJaM
Mllpa,
XOJlJ..QeBoro
pacnpOCTpaHeHHe
Brraro):(apHoe
'IeCKliX oTHollieHIii.\,
nOnpHll\e
,D,.J111JolCCrrellOBaHnH <POJIbK.J10pHCTH'IeCKllXllHTep3THH-
KaK O,D,HOHli3 r.J1aBHblX np06JIeM
npe,D,CTaBJI!!IOT HaHOBO OTBoeBaHHhle 06JIaCTH
llieHHSl MOJKHOycneillHblM
KaK HanpUMep
06pa30M
cOBpeMeHlloH
IIOJIbllili.
npOCJle,D,HTb. 3TO
$orrbKJIOpHCTHKH
O,D,HaKO Re Bce
3TH OTHO-
3aBHCHT OT MHorllX cPaKTopOB,
OT npO'IHOCTII HapO,D,HbIXTpa,D,Hl.(H1l:
y HOBOro HacenellliH
H y HaCe.J1eHH!!
KaK-6Y,D,TOCOBrra,D,aeT C CeJIbCKOX03!!HCTBeHHoiiKyITbTypOi1 JleHTO'lHoit
Ke-
paMHKli. IIOKpbIBaJlO 3TO HOCllJlI1 BO BceM CJlaB!lHCKOMIIpJolMOpbe OT JIlOHe6ypra
.LIO
060HMH
CJlOllMli HaCeneHH!! H OT KOJIfl'IeCTBeHHoro COOTHOllieHH!! npHilleJIbl.(eB
6bIJIO yJl(e CKa3aHO B .LIpyroM MeCTe. OAHHM
3eMHbIX
JKIiTerreil.
3CTOHHH, O IllMpOKOM pacopOCTpaHeHIiJ{
In
3J1eMeHTOB 3Toll: O,D,eJK,n;bI
!!BAAeTC!!TaKJKe 'IeJlKa B Bll,ll,e 6eJJbIX rrOB!!30K Ha rOJIOBe
li ,D,lia,D,eM,
M3BeCTHblXHa TepP/uopllM,
TeceMKli,
BbI):(eITbIBaeMble BOKpyr
npOCTllpalOJ..Qeiłc!! OT JIaTBMII ,D,OJIY)f(fll.( a TaKJKe
Bcero
BaJlTIIHcKOro
6acceilHa,
Ha I1CKJJIO~HTeJlbHO
aBTOXTOHHorO, OT Ka'IeCTBeHHOH CTeneHH pa3BHTH!! 06ll.\eCTBeHHbIX OTHOIlleHHH MeJK,D,y
113 ynoM!lHyTblX
)f(H3HeHHOCTHcPOJlbKrropHCTIi'IeCKOrO rrpe,D,eJIa.
TaM,
r,D,e B MHHyBIllUX ,D,ec!!THJleTIi!!X nO,D,BeprHyJIaCb Tpa,D,HU:HOHHaHyCTHaSl,
npeJK,D,e Bcero
npOH3aH'IeCKa!!, C.J10BeCHOCTbnpocToMy
pa3rrOJKeHlIIO HeJlb3!!, KOHe'IHO,
H3Y'JaTb COBpeMeHHble HHTep3THH'IeCKHe OTHOIlleHH!!; cpaBHfl
CKOX0311i1cTBeHHbIMKyITbTypaM
HeMeU:KHXCKa30'JHbIX Tpa,D,HI.(HHB Cline3Hfl
Bnli)f(J1erO
C a)f(YPHOH npllJlKoił
cKOMy 6acecHHy,
B BII,D,enonaTKa,
BOCTOKa. COillKa
TaK U y BaJlTOB. TO'IHO TaK)I(e 06CTOliT ,n;eJIO
ynoTpe6JUleMOH
CJle):(OBaTeJIbHO H Ha IIpHMOpbe,
y)f(e Bce 'IeTblpe ee nIDa. BnpO'leM
C yXOM ,D,AAKaTaHH!! 6eITbH.
,D,Jlll nJJeTeHH!! nO!!COB
On!!Tb TaKH rro BceMY Bannul:-
TOr,D,a KaK B JlaTBHI! CYJ..QeCTBYIOT
TaK )f(e npe,D,CTaBJJlIeTC!!pacrrpOCTpaHeHHe
liCKnlO'IHTeJIbHO KpaclIBblM
KPHcTaJJJIJ!'IeCKOH,a)f(ypHoił
H T. ll., 06Hapy-
OC06eHHO HC'łe3HOBelllie
liJlIl MaJIOe KOrrH'IeCTBO HapO,D,HbIXnOBe-
CTBoBaHnił B 6bIBIllHX 'JelllCKHX 3MHrpaHTCKHX KOJlOHH!!XHa lOr OT CTp)f(errHHa. COBceM
.Apyroe
nOnO)f(eHlie Mb! HaXO,D,HMy OCTaTKa rOBOpllll\HX no 'IemCKH (O,D,HaKOBOBce He
npli3HalOIllliX ce6Sl '1eXaMI1) JKHTerreHU3 OKpeCTHocTeil. Ky,D,OBa-3.L1pyił,B paiłOHe KJJO,D,CKa.
,IJ:epeBHH 6blBllIero
rpacPCTBa KrrO,D,CKanO,D,BepranHCb B Te'leHHe nOCrre,D,HflX,D,BYX-
COT neT CTpeMHTenbHOH repMaHa3al.(HH:
Bce ynOM!!HyTble ,n;epeB!lHHhle rrpe,D,MeTbI, yKpameHHble
reOMeTpli'leCKHM opHaMeHToM, C pe3b60H
KaTKa
li TY'
cPaKTopOB CaMbIM Ba)f(HbIM !!BJI!!eTClI CTeueHb
KpaClIBO OT,D,eJIaHOH,n;OCO'łKe, npOHCXOJl(,D,eHHeKOTOpOił OTHOCMTC!!K IOJKHbIM CeJIbnOJIBAAeTCllKaK Ha 3arra):(HOM IIpliMophe
B 3Ha-
O CYll.\eCTBOBaHHIła6COJIIOTHOrO 3THorpacPH'Ie-
XOTll-6bI B 6arrTo-npHMopCKOH
cPOPMY ,D,OMaC Y3KOH rrepe,D,HeM'IaCTblO. Y3K0cPaCa,D,HhIMJKHnlil.:UeMC Ha-
nOKpbIBaJJa,
CHaCTH Ił CHCTeMa phl6HOll: rrOBrrH, KaK MOpCKoil
rr03,D,HHe KyITbTypHhle 06be,D,HHeHflH B 06J1aCTH TXal.(KOro rrpmI3BO,D,CTBa,
HA
OTHOCIITC!!TaK Ha3hlBaeMbJii
BbIXO,D,HBmee, BnpO'IeM-
TaK y li pbl6aKOB Ha KYPOHCKOHKoce a BepO!!THO M B OT-
)larreHHbIX 'IaCT!!X n06epe)f(b!!,
VlHTEP3THl1ąECKOE
BeCOM llBJIlleTCll TaKJl(e JlHTOBCKall, JlaThIIllCKa!! II pyccKall
KOToporo
TaKHM-JKe 06pa30M
TaK U C.J1a,D,KOBO,D,HOH,
rrpliMeHSleMble B 3ana,D,HoM IIOMopbe
O 'leM nO,D,p06Hee B ,n;OKna,D,e.Y3K0cPaCa,D,Hbrn ,D,OMTaKJKe pac-
KacalOIlleiiclI
YKpamełUlJl
HCKyccTBa,
3a O,D,ep B 3ana,D,HOM HanpaBJleHHH.
IlllłpOKOcPaCa,D,HOro.LIOMaC ceHHMli,
PacnpOCTpaHeHHOCTb
Ił Ba.J1KaHaMll, C03,D,aaaSl npHYpaJlO-Kap_
lIBJllleTCll ,ll,OKa3aTenbCTBOM yrpO-cPlłHCKoro
Jl(HJlHJ..QarrepliO,D,a rpe6emKOBOM
npOCTpaH!!eTC!! 3a Blicny,
Ha
npHKrra,1l,lIOro
06be,D,HHeHfle
'IepHOM KyXHJoI-lOpThIHa 3ana,D,e ,D,OXO,D,IiJl~
,ll,OXO.LIlI
Ha lOre ,n;o 06JlaCTei1: KeJlel.(KoM H'JIIO-
uenliKOM rrpo6neMhl,
C OTKphlTbIM O'łarOM,
npli06peTall
IIonecbe,
li ll-ro
KapnaTaMH
naTo-6anKaHcKHe
C nJleTeHHblMl! H3 rrpYTheB CTellaMIł
,D,OO,ll,epa, 3aTeM nepeXO.LIlI ee B HeKOTopbIX MecTax,
Ma30BHIO,
C nOJleCCKOH,Ha IIpu-
3TOM paCKorrKH C 10-ro
a TaKJl(e H3 cTon60B
JlllKylO IIOITbrny,
113 Jl(ep,D,eii nHpaMa,D,anb-
BhICOKHMli CTeHKaMI1 li nOKphIBaJlaCb
Jl(HBaIOT CB1l3b C BeJIHKopyccblO,
06pa30M
nocne
repMaHH3aU:HOHHall Bomra B03paCTarra rnaBHblM
1870 rO,D,a, KOr)la a3 llIKOrr 6bIrr 113rHaH 'IeUlcKllil. !!3bIK, KOTOpbIH O,D,lIaKO
OCTaJICSlI1HTMMHbl~1CpeJlCTBOM CHOWeHI1HCOCe,D,CKOrO
H ,D,OMalllHero 6bITa.
Mna)lllllle
r
660
661
\
nOKOJJenH51He Y!Yle!lliYiKe 'lHTaTh H mlCaTh no 'łCIllCKH, O~HaKO HeMe~Kall KHl1ra He HaruITa B ~OCTaTO'lnO WHPOKOii Mepe ~ocTyna
YCTliOe nOBCCTBOBaHHe B II HaH60Jlee
Harpa):UlJ"1O łlM ':TeHlle,
3aXOJlycTHhlx
OÓhl'lJlOe B ;lpyrHx
3ACCh TaKJKe H CKa3KH, KOTOpblC cwe
-)lpyry
K HX cepm~aM
11 TaKłlM 06pa30M
npl1rpaHI1'łHhlX
~cpeBHlIx
B03-
MCCTax. Cl1nhHYIO JKliByqecTh COXpaHl1nH
,leT ilBaAl\aTh
TOMy Ha3a~
paCCKa3bIBaJIH )lpyr-
)laiKe B3pOCJIblC.
TToc;re BTOPOM Ml1pOBOii BOMHhl, H3 'lHCna rOBopllWHX no
pccemmaCh
wall
'łeWCKOe
60JlbWall
'leCTL B 'łCXHfO, a 3aTeM B nOCITC)lOBaTCIThHOM
nopll~KC
'1aCTh B repMaHHfO.
CcrO~HlI }IX iKHBCTB OKpCCTHOCTHKy~oBa-3~pyii
B )lepCBHlIX SIane (CITOW~), Cennna
rJlaBHblM 06pa30Yl
'łeIllCKH JKHTeJJcJ!:,nc-
Ha). TaM nOCTcnCHHO palBHBaeTclI
npouccc
(\.fepMHa) li Strouzne
MCHb-
OKOJlO 450,
(fiCTpOHJK-
cnal-lBaHJ.UI npe~CTaBHTeITeii 06cI1x Hapo~-
HOCTeii, O 'leM TaKiKe CBII~CTenbcTByeT COBpCMeHHblH COCTaB H xapaKTep
cnOBapHoro
nOBCCTBOnaTeJIbHOrO <jJOH~a aBTOXTOHOB.
III. \.felllcKH~i np03aH'lCCKHH pcnepTyap
KJlO~CKOro pał\oHa
Mor 060raTHTbClł
B Hai160nce
K 3ana~y
BbmBHHYTOii 'LaCTH
npCJK~e Bcero nOTOMy, 'łTO nOJIbCKI1epaCCKa3'1llKH
npllHCCJTlI C c060M 1I3 CBOI1XCTapblX pO~HblX MeCT 3anac
y
CBOCH ca~lOH
y~aj10Cb 3aMenlTh,
He ~OXO~HT cpa3y,
TOJ1hKOB Te'łeHHC nOCJIe~HHX nllTll JICT.
55 JlCTHeii <1'>l1noMcHhLrOpHHKOBOH, aBTOp
3anHCaJl TOJlbKO OIl,HOnOJJLCKOCnpc,!\amlC (nmAth
326), KOTopoe
JJY'-llUCHpaCCKa3'1I1l\bl,
~O npOillnoro
ro~a
OHa ncpeHlIJla
OT paCCKa3'lI1Ka, nepeccmlBwerOClI
~OXOIl,HTlł )lO 06paTHoro
nIe
nonllKJ.! y'laTclI
penepTyap
npllMo-TaKH
CKa3~a
C TaKoH JKe nOJKllJlOH nOJlbKOil,
Kopone~,
TapHOnOJlbCKOrO ye3~a.
70 neTHeH AHHbl <1'>paHKoBoH,
cecTpHHcKllX OTHOllICHlllIX, JKHBeT pac-
Mapl1etl
llly'lBapoBoK,
Cli HCCOMHCHHOCOCTaBHOK'łaCTbJO 60nee
MOJKHOCKa3aTb, 'ITO B nOBeCl:BOBaTenhHI.IK 'łellICKHM <l>OH~npOHHKalOT
~Ba CJJ051nonbCKIłX paccKa30B:
1) Tpa~HuHoHHbIM np03aH'łeCKIIii
3bI, B3l1ThIC113JKH3HIf,KOTopble B03HIlKnlf y nonbCKoro
MaTepllaJt,
2) paCCKa-
HaCCJteHl1l1B nOCJte~HJ.!eBpeMeHa,
aBTOXTOHHoe HaCeJleHBe nepCHSino OT nonllKOB cnoc06
YTellIllTeJlbHblM
pHMbrH 1l,0BO~ Toro,
'ITO npouecc
cpe;:xe 06peTaeT
nonbCKoe
ce6e
MOTHBaMJ.!.
PI.lwap~
yJKHB'IllBOcnl YCHJlllBaeTcSi. B HOBOli COUHaJlLHOll
3THOrPA<I>l1'łECKI1E
B
11
M5ICfKOBCKOM
3THH\.fECKI1E
YE3AE
B
TOJtbKO TeMaTH'leCKOH, JKaH-
TIp06JleMa
e~e
3THorpaq,lł'łeCKllX
H 3THJ1'lCCKl1XnepeMeH
ye31l,a B M1łHYBllIeM llllTHa)lUaTl1neTl1H
lł B HaCT051~ee
BpeM51 KynhTYPHOR a~anTaUJ1H
TIpo~ecc
KOJlOHH3aUHl1 npHrpaHH'IHblX
11 CB1I3aHHI.lHC 3THM YCHneHł!brH HanJJblB HeMe~Koro
KylIbTypHoe
060c06IICHHe
rpynnbl
npH KaKHX 06CTOSiTelIbCTBax H B KaKOMcpe~e
(paCCKa3blBaeTClI-JlH,
Coce)ly).
HanpHMep,
'1TO-JlB60
nepeil:aeTCSi pac-
'łyJKOMy CJlyllIaTeJlJO
HJlH cBoeMy
nocne
60lIee
,
rpynnoH
BOCTO'lHOrr 'łacnI
HanJlblBHOro
a
TaKJKe
3THX 3eMenb
npOJKltBal-OWHX TaKJKe B ce-
rJlaBHblM 06pa30M
6blBwero
CI1ITbHbIerpynnbl
B 6bJJlblX nOMeCTbllX
M!!CTKOBcKoro ye311a
Kawy6cKorO
HaCeJleHHlI
nOMOp!>!!, npO~OJlJKaSi npepBaHłlOe
nepeCCIICH-
TeppłlTOPHl-O. UeHTpaJlbHall
npe06paJKeHHall
ye3~oB,
cymecTBeHHbIM 06pa30M
repMaHlł3aUlil1
6bITOBCKliX Karuy60B,
3eMeJlb r~aHCKoro
ye3~a
B <l>oHeTHKe.
oceBwero
HaceneHHlI, TIOBJllUIJlHa CHJlbHOe
TIyTTKaMepOB.
TIocne BTopoa Ml1pOBOa BOKHbl, Ha TeppHTopRll
'leCKOe Il,BI1JKCHHe
Ha ny
pa3Hhl;V1l1yCIIOBłlllMI1, H3 KOTOpI.IX CaMbIM BaiKHI.IM
3ana~Ho-nOMOpCKI1X
C np06neMoa
ero peKawy6u3aUI1H.
HapaCTaIOmHłt
B HCTOpH'łeCKOM pa3BHTHH npo~ecc
'lCM B lI3blK nOBCe,LIHeBHOro06mCHI1H, TaKJKC H B HapOIlHI.Ie CKa3aHHlI. HaH60nee
B 3TBMOJlOrJ.!HH B CHHTaKlłce, MeHee Bcero
TeppHTOp1ł11 MlICTKOB:
H HHTerpaUHR,
lł MHCTKOBCKoroye3)la, CBSi3aHHa 3TOll Teppl1TOpJ1H HaK60nee
llIe Mbl HaXO~UM nOJlOHH3MOB, KOTophle npOHBKaJOT, 6blTI. MOiKeT B MeHbWCH CTeneHH
no-
Ha
SiBJl51eTClI<jJparMeHTOM, npORCXO)lSi~eH
BTOpOR BOHRbl HaceneHHlI H3 pa3HI.lX 3eMeJlb TIOJlblllH.
H3 npHrpaHH'łłlbLX
npOXO~llT BpeMeHI1, TeM 60Jlb-
TIEPEMEHbl
r. r.
1945-1960
Pe3fOMe
Ke. B 'lellICKOM ~HaJleKTe KJlO~CKOro patioHa,
CKa3
H yJKe HaBcerll,U
KYKep
CHOBa HaCJJOI1JlllCb B ero
lIBnlleTClI TOT q,aKTOp -
BI.JIIleonlłcaHHblX
OTBoeBaHI.J.
POBOMHnH iKe q,OJtbKJlOPHCTI1'łeCKo~<jJepaMH n03THKI1, OHO rrp051BJl51eTClITaKJKe B lI3bl-
nonOHH3MOB onpe~eJllleTClI
(Hanpl1Mep
HaCCJleHlle HOBoe nOCTOllHHoe OTe'łeCTBO H He TonI.KO
po~a
Mepa
pa3BllTl1e
B 06JlaCTH KnO)lCKa, HO J1 B npO'lHX 3eMJJlIX, KOTopble Bce cnpaBe~nllBO
6I.lJlH TIoJlbweii
lIBlIlIl-OT-
OTHoweHHi1. OHB npell,CTaB~lIfOT /teocno:
OC06CHHO C cyeBepHblMR
JlOHI13MOBB CJlOBape, MeHbwe
H T. ~.
palIOHa
KOn'łeHJ.!H MlIca).
q,aKToM lIBnlleTClI nporpeccllpYl-O~ee
q,OJIbKJJOpIłCTH'ICCKHXH 3HlOrpaq,B'łeCKllX
BepO-BOCTO'łłlOił 'IaCTli MlICTKOBCKoroye3~a,
'leM 60nee
'łaCTI1 KlIo~CKoro
WHpOKOH B3aHMOCBlI3U. B3aH:\1HOe B03~eH:-
yJKCHa TeppHTOpl1H KJJO~CKOM
3eMJtH H KOTopI.LeCB1I3aHbIC Tpa~I1~HOHHhIM MaTepJ1aJtOM,
I. TIOJJbCKOe BJJl1l1HHe, O~HaKO, He OrpaHll'lI1BanOCb
COJKHTeJlCH,OXOTHOnOl-OT 'łellI-
CTBHe lIBCTBeHlW npOllBnlleTCSi TaKiKe B 06JlaCTH MaTCpllaJlbHOH KyJlbTyphl
pOIl,OM 1ł3 ~epeBHH
AHHa l:1>paHKoBa3HaeT OT Hee 60JTI.WOe KOJlI1'leCTBO
il:peBHllX CKa30K O 3Bep51X,~eMOHOJJOrll'leCKHXpaCCKa30B H paCCKa30B, B3l1TbIXH3 JKI13Hll.
B 06meM
<jJO.'bK.'lOpa. HeCOMH:HHO
B il:epCBHe TTCTpołlJKł!a (Strouznć),
lI3blKa CBOUX'IellICKHX COCCIl,OB-
MeJKAY3THB'leCKlle OTHOllIeHHlI B 3ana)lHotl
CKoro
Il,OKa3aTenbcTB ~ocTaBnlleT
B03Il,ciiCTBHlI, oc06eHHO
H3 OKpeCTHOCTeil TIweMblIllJUl. B HbI-
npe~aIDIj1.
EOJlbWe Bcero
'lC1UCKyIO nOBecTBoBaTeJJbHYfO Tpail:H~lll-O lIBJllleTClI
CKlle neCHIl, y'laCTByJOT, XOTlI 6bl cnOpa)lH'łeCKI1, B 6ece;:xax C paCCKal~aMH
HeWHCM roAY aBTOp Mor y Hec 3anl1CaTh yJKe pH~ ~aJIbHellllIllX nOJlbCKHXnp03aH'łecKHx
H3 "\.fepMHa. B nonHbLX ~OBcpml,
BOlil:ci1cTBlle na
q,onbKJIOpJ1CTI1'łecKoro MaTC-
pHaJl.il.. KOHe'lHO, K npOllBJJCHllIO <jJOJJbKJIOpHCTH'IeCKOrO
60raTCTBa
HO, KaK aBTopy ~O CHXnop
fionbCKoe
OIlHOK CTOpOHOii MeiKJly3THll'lCCKHX OTHOllIeHHH B paMax
H 3anU~HaSi 'łaCTb yrrOM!!HyToro
B 3THll'leCKOM
OTHOIllCHHIł, 6blna
KonOHI13l1pOBaHa
.
JKe VKp"HHCKHMHaCeneHl1eM
HaCeJJeHHlI, perraTpl1aHTaMI1, a TaK
"
a
H3 l-OrO-BOCTO'lHOil'1aCTll PJKeruYBCKOH3eMJ1ll.
fipH Onl-lCaHHJ1KyJJbTypl-lblX CneUHq,H'lCCKMXOC06eHI-IOCTCiiJKllTC,lCH3TOrO paMOHa
v
npHHlITa
6bIJJa
oc06eHHO
BO BHI1MaHHe Ky.'lbTypHall
113 HaCJlOeHI1Si pa3HopO~HblX
HapOLlHblX Ky;lbTyp
I\uc!J<!JepCHIlI1UUllll,B03Hl-lKllIa51
Ha BblWeynOM!!HYTOH TeppHTopHH
663
INDEKS OSOBOWY
Adamska-Zawistowicz
K. 538, 549,
550, 590, 595, 609, 636
Adler A. 340, 365
Anikin W. P. 496
Anonym, 248, 249, 265
Antoniewicz W. 538, 548-561
Antonowicz K. 621
Arne A. 386
Awierkij J. 480
Babicz J. 624
Babinicz W. 584, 592, 594, 597
Badoń S. 592, 594, 621
Badura W. 630
Bajec A. 311, 320
Balawajder A. 630
Balicki W. 592, 598, 628
Balzer O. 238, 250
Baranowski B. 609
Batorowicz Z. 467
Batowski H. 471
Baudouin de Courtenay, 274, 466
Bazzenberger A. 325, 363
Bąk S. 596, 597
Benveniste E. 302
Bernhard L. 18
Biasutti R. 479
Biegeleisen H. 449
\
Bielfeldt H. H. 260, 273, 277
Bielenstein A. 325, 328, 330, 350, 357,
360, 363
Bielski 40
Bieńkowski W. 586
Błaszczyk S. 591, 592, 595, 618, 633
Bohdanowicz J. 464
Bogusławski W. 238, 250
Bratkowska
W. 625
Bronicz S. 594, 616, 618
Bross K. 250
Broggemann L. W. 443
Bruckner A. 50, 110, 239, 250, 259,
295
Brzósko S. 241, 250
Bujakowa M. 625
Bunc S. 262
Burszta J. 448, 467, 586, 591, 597, 618,
620, 632, 636, 637
Butkewicius
331, 333, 336
Buzek J. 18
Ceglowa-Szydłowska
B. 19-256, 265,
274, 464, 465, 639
Cerbulenas K. 328, 329, 331, 338, 341,
363
Ceynowa F. 600
Chętnik A. 525
Cichowicz W. 596
Ciesielski Z. 506
Cimermanis 331
Clasen H. 350, 365
Czado E. 628-632
Czekanowski
J. 366, 458, 459, 532,
534, 538, 540, 541, 550, 552, 557,
586, 590 593, 595, 598
Czernik S. 630
Czubiński P. 477
Cwik S. 609
Damborsky J. 299-320
Dekowski J. 609, 610
Debec (Debiec) G. F. 479, 534
Dlugosz J. 325, 347, 363
Dobrowolska A. 321-366, 463, 464
Dobrowolski K. 602, 636
Domeier 265
Dopierała B. 466
Doroszewski W. 584, 588
Dubiel L. 601
Dulczewski Z. 470
Dusburg 347
Dyakowski B. 252
Dydowicz J. 618, 634
Dynowski W. 340, 365, 532, 636
Godycki M. 532, 538, 549, 550
Gomolec L. 618
Gotfried Z. 591
Gozina G. J. 326, 363
Gorlenko W. F. 475-477
Grappin H. 315
Grimm J. W. 242, 248
Grimmowie 131
Gulgowski J. 365
Gusiewa W. E. 497
Guslistyj K. G. 475-477
Hajówna L. 602
Havranek B. 320
Heckscher K. 240, 250
Heidorn G. 459, 467, 473
Heinze V. A. 366
Hejnosz W. 596, 598, 621
Filipowiak W. 364
Helmold 345, 365
Fischer A. 79, 138, 239, 240, 242, 246,
Hennenberger
C. 325, 326, 363
247, 250, 364
Hennig 37, 39, 40, 42, 44, 47, fHl, 56,
Flizak S. 611, 613
61, 67, 69, 77, 83, 84, 90, 97, 106,
Folta W. 630
108, 111, 114, 118, 122, 126,
Franko I. J. 477
130, 132, 135, 140, 143, 145, 152,
Frankowska
M. 618
167, 169, 171, 173, 177, 181, 183,
Frankowski
E. 540, 563-570, 637
191, 193, 201, 204, 241, 245, 259,
Frączek W. 628, 629, 632
Hensel W. 366, 584, 585
Fryczowa M. 621
Henssen G. 385
Herbord 322, 332, 363
Gadzijewa S. Sz. 481
Herskovits M. 479, 532, 534, 551
Gajek
J. 253, 445-449,
451-474,
Heydzianka patrz Pilatowa
482-485, 538, 541, 549, 550, 557,
Hilferding A. 238, 250, 257, 274, 434,
586, 590, 592, 597, 598, 635, 636
Hirsch Ch. 465, 589
Gajkowa O. (O. G.), 584-589, 591
Hirt H. 250
Galaune P. 338, 341, 366
Holstein B. 335, 364
Gargas Z. 245, 250
Holub J. 239
Garyga B. 590, 591, 592, 635
Hołubowicz W. 364
Gawron W. 608
Gębik W. 616
Ibrahim ibn Jakub 345
Gierszewski S. 459, 465, 588
Inglot S. 630
Glapa A. 635
Iwanowa J. W. 492
Gliszczyńska J. 616
Jackowski A. 528
Gładysz M. 635
Jacobi V. 24, 39, 42, 155, 238, 239, 250
Godlewski A. L. 590, 592, 596. 622,
Estreicher
H. 320
Dziekoński T. 569
Engelien A. 385
Engels F. 15, 18
661
665
Jagić V. 250
Jahn M. 386
Jakobson R. 261
Jamka R. 364
Jannieschge
Jan 22
Jasiewicz Z. 618, 634, 636
Jaworczak A. 631
Jaworska B. 609, 636
Jażdżewski K. 364, 459
Jebramczyk M. 364
Jech J. 387-399, 467
Jeżowa T. 465
Jostowa W. 625, 626
Judenko K. 623
Jugler J. H. 55, 258
Kaleciak P. 590-599, 611, 613, 616
Kalina A. 250
Kalisch J. 459, 467
Kalits W. J. 488
Kamińska J. 366
Kamocki J. 603
Kapełuś H. 589
Karłowicz J. 254 292
Karwowski S. 18'
Kiersnowski R. 364
Kilian 323, 363
Kleczkowska J. 591, 594, 628
Kleczkowski
A. 124, 148, 152, 162,
238, 243, 245, 250, 265
Klemensiewicz Z. 306, 320
Klik J. 621
Klinger W. 571-577
Klonowski F. 333, 594, 615
Kluge F. 248
Kluz S. 631
\
Kłak I. 591, 631
Kniezsa r. 250, 261
Knoop O. 386
Kob1ischke J. 250, 259, 274
Kociubiński M. 478
Kocka W. 362, 36.)
Kojdecka A. 474-482, 485-496
Kolberg O. 620, 633
Koller E. 365
Kopecny F. 320
Koppers W. 479
Kostrzewski J. 239, 250, 456, 457, 459,
Kotula F. 591, 597, 631
Kozierowski S. 239, 250
Krastynja
A. K. 338, 365
Krofey Szymon 403
Krupianska W. J. 479, 487
Krzyżanowski
J. 394, 585, 588
Kubin J. S. 390
Kucharska J. 463, 467, 525
Kuhn A. 386
Kukier R. 399-444, 615, 621
Kulke E. 365
Kunysz A. 591, 597
Kunysz W. 596, 598, 631
Kuraszkiewicz
W. 239, 250, 261, 264,
273, 465
Kuryłowicz J. 238, 251, 271, 303, 363
Kutrzeba Sto 215
Kwaśniewicz
W. 636
Kwaśniewska
M. 469
Kwaśniewski
K. 463, 636
Labuda G. 366, 459, 466, 586
Lahn W. 385
Latuch M. 471
Lauffer O. 243, 251
Lenin W. I. 18, 477
Lepner T. 325, 326, 363
Leroi - Gourhan A. 480
Lew S. 591
Lewicka-Kowalska
A. 592, 594, 602,
624
Lewicki T. 603
Lewin M. G. 479, 480
Linde M. S. B. 46, 73, 90, 95, 105,
120, 126, 131, 185, 241, 247, 254,
295
Linde R. 240. 251
Lorentz F. 118, 155, 200, 239, 248, 251,
259, 274, 295, 311, 320, 334, 364,
Lisakowski J. 634
Łazutin S. F. 499
Łysik S. 601
Magryś M. 629
Mai J. 9-18, 467, 588
Majchrzak J. 624
Makuiski 594, 623
Maleczyński K. 366
Malicki L. 528, 601
Maly J. 251
Małek P. 470, 586
Manecke A. F. C. 238, 251
Marks K. 15
Meitzen 24
Melichercik A. 501
Meyer G. F. 386
Micał J. 591, 593
Mikkola J. 274
Miklosich F. 241
Mikułowska H. 621
Milewski T. 241, 251, 261, 263, 465,
506
Milius V. 340, 364
Misińska M. 609, 636
Mithoff 265
Mitzka W. 292
Moor H. 363
Morgan L. H. 480-481
Moroń B. 251, 261
Moszyński K. 22, 239, 242, 245, 251,
356, 505, 509, 540
lVIuka K. E. 22, 118, 124, 148, 150,
156, 162, 167, 242, 251
Nestor 455
Niederle L. 252
Nitsch K. 240, 252, :;74, 020, 435,
466, 590
Obrębska A. 240, 252
Oesterreicher
H. patrz Estreicher
H.
Olszewicz B. 624
Orzechowski P. 592, 606, 609
Osowski L. 261
Parczewski
A. 252
Paryska Z. 625
Paryski W. 625
Pawełczyńska
A. 471
Peesch R. 464, 513
Pessler W. 252
Peuckert W. E. 390
Pfeffinger
22, 39, 84, 171, 185, 265
Pieciukiewicz lVI. 621
Pietkiewicz
K. 525-528,
590, 592,
597, 623, 636
Pietraszkowa
E. 602
Pilatowa-Heydzianka
J. 20, 238, 240,
242, 250, 262, 267, 274, 465
Pisąni V. 261
Piwocki K. 623
Plechanow G. W. 477
Pojnarowa-Kutrzeba
A. 592
Polakiewicz K. 621
Polański K. 147, 150, 172, 241, 243,
252, 257-275, 465
Pomianowska
W. 602, 623, 624
Poniatowska
A. 467
Porzeziński W. 198
Potapow L. P. 479, 487
Praetorius lVI.325, 363
Prajss J. 435
Pi'ikryl O. 320
Propp W. 501
Prtifferowa-Znamierowska
M. 467,
532, 621, 623
Pszczyński K. 618
Putiłow W. J. 497
Radłowski lVI. 252, 268, 274, 465
Rak J. 630
Ramovs F. 311, 320
Ramułt Sto 254, 435
Reczek S. 271, 465
Reinfuss R. 597, 602, 603, 631
666
Rej 40
Robakidze A. J. 474-475
Rogalski-Dzierżykraj
T. 532, 538,
540, 549, 550
Romańska H. 624
Rosiński B. 532, 534
Rost P. 21 22, 130, 147, 151, 178, 181,
198, 209, 241, 252, 258, 259, 270
Rozwadowski J. 238, 252
Rudnicki M. 238, 252, 315, 320, 435,
459
Safarik (Szafarzyk) P. J. 23, 252
Sakijew M. M. 505
Saloni A. 631
Schleicher A. 188, 238, 252, 257
Schmid B. 337, 338
Schulze Jan Parum 28, 36, 55, 95,
121, 158, 162, 164, 174, 181, 265
Scott P. 479
Selmer E. W. 252
Seweryn T. 629
Sidielnikow W. M. 502
Sikora M. 457
Sirelius U. T. 326, 332, 334, 363, 366,
506
Skuł6wna W. 612
Sławski F. 242, 313
Smirnowa J. S. 485-487
Sobieski M. 588
Sobisiak W. 347, 618
Sokołowa Z. P. 491
Spławiński-Lehr
T. 21, 120, 198, 215,
238, 240, 244, 248, 251, 258, 261,
265, 267, 269, 272, 274, 323, 363,
459, 465
Srokowski S. 443
Stara M. 252
Staszczak Z. 624, 636
Staszków J. 320
Steinitz W. 480
Stieber Z. 466
Stołyhwo K. 535, 540
667
Stołyhwowa E. 535, 540
Stopa R. 540, 541
Suboczowa M. 601
Sułkowska-Symoni
J. 248, 252
Stryczek J. 630
Szafel' W. 242, 252
Szetela T. 591
Szewczyk Z. 602
Szuberla A. 631
Szydlowska B. patrz Ceglowa B.
Szyfelbejn 623, 624, 636
Szwengrub L. M. 632-635
Śląski K. 322, 363, 443, 461
Śliziński J. 471
Średniawa H. 594, 625, 626
Świeży J. 578-581, 596 bibliografia
Patrz t. XVIII "Prac. i Mat.
Etn." str.
Świętek J. 631
Swirko S. E23
Świrski W. 592, 624
Świtniewski S. 603
Taborska-Popowska
466
Taks S. 479
Taszycki W. 239, 253, 299
Teske H. 253
Tetzner F. 25, 156, 158, 246, 253, 349,
365, 435
Thompson S. 386
Thornquist C. C. 253
Tierentiewa L. N. 479, 482, 485, 487
Tołst9w S. P. 479, 529, 532, 534,
5"51
Tomaszewski A. 239, 241, 253
Topolski J. 459
Trubecki (Trubieckoy) N. S. 238, 245,
247, 253, 258, 260, 265, 272
Turek R. 630
Tymieniecki K. 253, 460
Urbańska
B. 602, 603
Vallinheimo V. 506-513
Vallois A. 480, 529, 533
Vancik F. 586
Vasmer M. 241, 242, 253, 259, 261
Vieth A. 253
Wachowiak B. 459
Wachowski K. 253
Wachtlówna J. 261
Walig6rski A. 602, 603, 622
Wanke A. 468, 592, 593, 605
Weinhold R. 587
Weise E. 341, 365
Wesołowski S. 457
White L. 480-481
Wierczyński S. 253
Wilczewski H. 587
Winter R. 277-298, 464
Wirpsza-Łyszcz A. 624
Wisser W. 386
Wiśniowski-Prus
T. 612
Woeller W. 367-386, 465
Wojciechowska A. 618
Wokroj F. 468, 595
Wolski K. 591, 592, 637
Wołągiewicz R. 457
Wronowska I. 623
Wróblewski
T. 464, 575, 592, 618,
620, 634, 637
Zakrzewski A. 526
Zaremba J. A. 581-584,
Zborowski J. 596, 625
Zelenin D. 239, 253, 511
Ziehen E. 253
Zwolakiewicz H. 581
Żdanko T. A. 479
Zelechowski J. 621, 622
Żirmunskij
W. M. 501
Zyga A. 502
Zywirska M. 592, 601
597
f
669
Europa,
Parsęta,
323
Wisła, 321
INDEKS
ETNO GEOGRAFICZNY
Afryka, 554
Ameryka,
555
Indianie A. półn. 480-481
Arktyka, 555
Australia
i Oceania, 554
Azja, 554-555
Adygejcy Kaukazu, 485-487
Chantowie,
Ewenkowie,
Sielkupowie, 491-492
Gruzja, 474-475
Kabardyńcy,
Czerkiesi, 505-506
Karakałpacy,
479
Karelia, 506-513
Syberia, 491-492
tomska obł. 491-492
Europa, 555
Albania, 492-496
Bałtowie, 324
- Sambia, 323
C.S.R.S. 548-561
Czesi podsudeccy, 387-398
- Hanacy, 299-320
- Słowacja, 559
Estonia, wyspa Kichnu, 488-491
Finlandia, 506-513
Litwa, 331, 336, 341
- Zmudź, 326, 341
Łotwa, 330, 336, 341, 482-485
- Zemgalia, 331
Łużyce, 336
Łużyckie błota, 336
Niemcy, Berlin, 367
- Hannower, 257
- Hinterpommern,
277-297
- Greifswald 9, 277
-
Meklenburgia,
Meklenburskie
323, 367, 386, 407
poj. 322
Europa,
Niemcy, Szlezwig-Holsztyn,
321
- Rugia, 345, 513-525
Słowianie zach. 22, 23, 26, 459
- Drzewianie,
19-256
- Drzewian grody, 24
- Chełmianie, 24
- Lucie, 27
- Lutycy, 24
- Łączanie, 24
- Obodryci, 24
- Połabianie,
19-256,
84, 120,
257-275, 465
- Wendowie, 26, 27, 118, 403
- Wendowie Luneburscy,
265
Dannenberg,
22, 27, 29, 138,
265
Darżyca, 341
Drawehn, część Wendlandu 27
Lemgau, 27
Luchow, 26-30, 138, 265
Liineburg,
26, 257
Siihten, 22, 28
tr1zen, 138
Wendland, 27, 156
Wiistrow, 27-30, 2e3
Rzeki:
Dumme, 28
Dźwina, 321
Jasiel, 26, 28, 84
Łaba, 22
Odra, 22
Z.S.R.R. 474-506
Polska, Beskid Sląski, 448
- Borowiacy,
417
- Bytów, 339, 465
- chojeński pow. 339
- Człuchów, 339
- Drawsko, 280, 291.
-
-
-
-
Gardno, 465
Gdańsk, 347
gdański pow. 339
Gochy, Kaszubi
zach. 401, 406,
435
gryfiński pow. 339
Jamno koszaliń., 357-358
Kaszubi, 334, 339, 341, 404, 406,
414, 420, 426, 430, 432, 434,
441, 471
Kaszubi bytowscy, 406
Kaszubi zach. 401, 434
- Klafcioki
435
- Korczacy,
417
Kołobrzeg, 347
Krajna, 339, 401
Kudowa, Kłodzko, 391
Kurpie, 525-528
Lachy, Lęchy, 455-598
Lasacy tucholscy, 417
lubuski pow. 339
Łańcut, 590
Łemkowie, 412, 431, 435, 441
Miastko pow. 399-444
myśliborski
pow. 339
Piła pow. 339
Podhale, 445-447
Polska,
Pomarenki,
435
- Pomorze, 9-18
_ Pomorze gdańskie, 406, 407
_ Pomorze zach. 321-366,451-474,
-
_
-
-'
-
584-589
patrz też Hinterpommern,
277-297
Pomorza zach. ludność 468
Powiśle, 341
Puszcza: drawska, goleniowska,
mirowska,
nadnotecka,
tucholska, Turzy las, wkrzańska, wolińska, zarzęcicka, 322, 339
pyrzycki pow. 339
rzepiński pow. 339
Rzeszowskie, 597
Słowińcy, 403, 434, 471
Słowińcy z,nad Łeby, 465
Słupsk, 403
stargardzki,
pow. 339
Strzelin k. Wrocławia, 390
sztumski pow. 339
Szczecin, 347, 452, 584-589
Wałcz, pow. 339
Wejherowski
pow. 406
Wielkopolska,
619, 632-635
Wolin, 332, 347
ziemia bytowska, 399, 401
ziemia człuchowska, 39~ 401
ziemia limanowska,
608
ziemia lęborska, 465
ziemia łańcucka, 592, 626-632
ziemia sławneńska, 399, 401
ziemia słupska, 399, 401
Ziemie
Odzyskane,
387-399,
451-474
Złotów, 290, 339
671
Budownictwo,
Kumyków, 481-482
- lubelskie, 636
- łódzkie, 610
- Pomorza, 324-342
- słownik, 220
- wiejskie Gruzji, 474-475
- wielkopolskie, 637
Budynki gospodarskie. 152-155
- elementy, 143-146
Bukwa, orzeszki buku, in
Bułka, gąska, korowaj,
110. ~85
Bursztyn, 404
Buty, 171
Byczek, juniec, ciolek, BU
Bydła grodzenie, 83
Bydło jako siła pociągowa, 424
- na pastwisku, 83
- rogate, skot, 59-·63
Byk, 59
Bylina, 497
INDEKS RZECZOWY
Adaptacja kulturowa,
440-441, 468
Agrest, 58
AN-ZSRR, 496
Akcent połabski, 262, 272
Albańska wspólnota patriarchalno-rodowa, 494
Alkowa, 149
Alaczyk, jurta Kumyków, 481
Analiza
folklorystyczna,
369-385,
387-399
- wątków baśniowych, 367
Ankieta nazw grupowych, 443
Antagonizm regiona~ny, 469
Antropologia, 531, 552
Archeologiczny atlas świata, 550
Archiwum PTL, 333, 335, 449
Atalyczestwo,
opiekuństwo tatarskie,
505-506
Atlas antropologiczny
świata, 550
- etnograficzny
niemiecki, 453
- - polski, patrz P.A.E.
-- etnologiczny świata, 550
- gwar, 172
- polskich strojów ludowych,
525-528, 630
Ausrottung,
10 patrz też Drang nach
Osten
Autochtonizacja
lud,ności Pomorza,
470
Bajka, 497
- meklenburskie,
pomorskie,
367-386
- słowińska, 465
Balia, 190
Baśni niemieckie, 386
- wątki, 368
Bat, 203
Badania ankietowe, 418
- antropologiczne, 468, 473
- etnograficzne, 399, 400
- folklorystyczne,
387-388, 478
kontaktów inter-etnicznych,391
- nad folklorem radzieckim, 496-502
- nad
jęz. połabskim,
19-256,
257-275
- ,nad Małą Panwią, 601
- nad osadnictwem, 400
- nad rozwojem etnicznych wspólnot ZSRR, 487-488
- na Ziemiach Zachodnich, 453
- socjologiczne, 472
Beczki, kadzie, 115-116
- do przechowywania
rzeczy,
356-357
Belka, 141
Bić, bijak, bojewica, 48
Bicie, chłosta, 203, 204
Biografia Morgana, 481
Biżuteria, 173-174
Bohaterowie opowiadań, 369, 472
Boje, 208
Bose antki, przezwisko, 427, 436
Brona, 41
- podlaska, 424
- trójkątna, 359
Brbnowanie, włóczenie, 41
Brzoskwinia, 57
Budowanie, 141
Budownictwo,
141-155, 233
- drewniane, 431
- estońskie, 489
..•
Cep kapicowy, litewski, 360
Cepy, 48
Charakter
etnograficzny
ludności
pow. Miastko, 408-424
Chata klecona, 326
- rybacka, poleska, 332, 335
Chleb, 284, 429
- kromka, skibka, 109-110
Chlew, 66, 68, 152
Chłopstwo kołchozowe, 487-488
Chmiel, 55
Chodaki, kurpe, 348
Chodzenie
po slunku, 436
Chodzić boso, 172
Chustka, 163
- do nasa, 167
- na szyję, 162
Chusty czołowe, 345
- naramienne, 440
Chrust, 95-96
Chwasty zbóż, 54
Ciasto, 108
Cielę, 60
Cieśla, stolarz, 122, 142
Cystersi kołbaccy, 347
Czapeczki, Miitze, 161
Czarownice, 439
Czasowniki dotyczące: kroju, szycia, 168
- - jedzenia, 104
- - rośnięcia, 59
- - prania, 188, 189
- - ubierania się, 159, 161
Czasownikowe
formacje
na l, ly,
299-319
Czastuszki,
500
Czernice, 89
Czernina, pożywienie, 428
Czesanie, strzyżenie, golenie, 184-185
C.S. Akademia Ved, 558
Czopek, korek 116-117
Czynności młócenia, 49
Czystość, 234
Czyścić, chędożyć, trzebić, 46
Dach, 143
- dwuspadowy, 336
- slegowy, 336
Dąb, 91
- święty, Romowe, 341
Demografia Pomorza, 469
Demograficzne
przesunięcia, 462
Deseczki tkackie, 348, 350, 352
Dom, chyża, 152
- czwórwnętrzny,
339
- litewski wąskofrontowy, 339
namas, kurnica,
325
-- pomorski, 339
- szerokofrontowy,
324, 328, 337
- trójwnętrzny,
339
- wąskofrontowy, 329, 337
Dom zrębowy, 335
- zrębowy łotewski, 330
- żmudzki, 328, 333, 336, 341
672
673
Domu pomorskiego
geneza, 325
16, 18
Drelichy pomorskie, 347
Drewno, kloc, 121
- materiał budowlany, 141
- rola, 122-123
Drożdże, kwas, 108
Drób, 69-74
Dróg skrzyżowanie, 194
Drzewianie, najdawniejsze
wiad., 24
Drzewo jako opał, 95-96
Duhy, zasięg wschodni, 36!
Dudy, 82
Dwojaki, 116
Dwornica, dvarnaica, 147
Dynamika faktów kultur. 482
Dzbany, kruż, 115
Dzwopienie na burzę, 445-449
Dzieje etniczne Pomorza, 455
Dzwonki, amulety, 445
Dzwonniczki
do odganiania
burz,
445-449
Drang
nach
Osten,
Ekspansja Połabian Meklenburskich,
458
Ekspedycja zach. rosyjska, 477
Elektryfikacja
wsi estońskich, 490
Emigranci czescy, 390
Epicka twórczość słow., 501
Epos, badania, 501
- serbo-chorwacki,
499
Etniczne pochodzenie ludności pow.
Miastko, 399-444
- przemiany u Selkupów, Chantów, Ewenków, 491-492
Etniczna rzeczywistość na Pomorzu,
469
- - po II wojnie, 455
Etnobotanika,
531, 541
Etnogeneza Słowian, 556
Etnografia
ogólna, 552-554
- półn. Karpat, 624
- regionalna, 552
Etnografia słowiańska, 245
sowiecka, 474-496
Etnograficzna
odrębność, 435
Etnograficzne
prace doktorskie,
635-637
Etnolingwistyka,
531
Etnologia, 531
- agrarna, 541
- francuska, 530
- jurydyczna, 532-541
Etnonim Słowińcy, 466
Etnomuzykologia,
532, 541
Etnos, 455, 478
Gospodarka hodowlana, 403
- sienna, 77-78
- trójpolowa, 30
Gospodarstwa gburskie, 12
Gotowanie, pieczenie, smażenie, solenie mięsa, 99
Grabie, 45
Grabienie, trebiti, 45
Gramatyka histor. j. pol. 248
- połabska, 243, 258, 271
Granica Odra-Nysa,
452, 455, 467
- zach. jęz. poła b., 264
Grody Drzewian, 24
Grupy zróżnicowanie, 434-436
Grusza, 56, 57
Gryka, tatarka,
bukwita,
poganka,
54
Grzyby, 91
Gumno, daimne, 47-48
Guzik, 170
Gwary pow. Miastko, 432-434
Gwoździe, 120
19,
Farbiarstwo,
174
Film etnograficzny,
552
Fińska folklorystyczna
szkoła, 387
- kultura ludowa, 506
-
kurnica,
329
Folklor kaszubski, 471
- kłodzki, 392
- teoria, 496-502
- niemiecka, 277-299, 367
- podręcznik, 503
Folklorystyka
radziecka, 496-502
- współczesna, 367, 388
Folkloryzacji
proces, 497
Fonetyka połabska, 261
Fryzjer, golibroda, 185
Garniec, 62
Garnki, 114
Gąsiątko, pilę, 70
Gąska, bułka, 110
Germanie na Pomorzu, 458
Germanizacja nazw narzędzi,
- Pomorza, 9-16, 461
- zach. PC)lski, 10, 12
Gęś, gąs, 70
Glina, 142
Głownia, 96
Głód, glad, 106
Gniazdo, 70
Jabłko, jabłoń, 56
Jagnię, 64
Jagody, 89
-
g
.1
i\
i
I
\
34
serbochorwackim,
macedońskim,
słoweńskim, 313
Indeksy wyrazów połabskich, 21
Instrumenty
muzyczne, 557
Integracja kulturowa, 441
- proces, 467-468
Instytut Etnologiczny Franc., 533
- - Niem. A.N. 513
- Sztuki
Folkloru
i Etnografii
A.N. - USRR, 478
Inwentarz rybaków na Rugii, 464
Inwentaryzacja
rzeźb podhalańskich,
626
- zabytków technicznych, 625
Izba, dwornica,
149
stu ba, 325, 328
- i pomieszczenia, 147-152
Izolacja członków rodziny, 485-487
Haczyk, haftka, 170
Hafty,431
Handlarz płótnem, płatnik, 138
Higiena, 183-193
Historyzm w folklorystyce, 497, 501
Hodowla owiec, 348
- pszczół, 30, 76
- zwierząt, 59-77, 266
- - Drzewian, 230-321
- - słownik, 216-217
- w statystyce, 63
Humanizm w naukach o człowieku,
534
I.C.O.M. (Międzynarodowa
Komisja
dla spraw Muzeów), 550
Igła, jagle, 168-169
Imiesłowy w jęz. czeskim, słowackim, łużyckim, rosyjskim, ukraińskim, białoruskim, bułgarskim,
:"'ud, t. XLVIII
bru§[nica},
nica,
cernica,
zeravica,
malica,
su-
91
Jajko, 73-74
Jałowica, 60
Jarmarki
kaszubskie, 405
Jarzmo, 37, 205
- kulowe, 361
- podgarlicowe, 361
- przyrożne, 361
- ramowate, 360, 361
Język kaszubski, 466
- Krofeya, 465
- połabski, 19-257, 257-275
- - dzieje, 263
- - słowiańskie, 249
- sławięski,
słowiński, 403
- staroruski, staroczeski, 20-21
Jurty karelskie i ostiackie, 326
- zrębowe, 332
Jużyna,
jużyca,
Kaczka,
72
98
13
674
Kaczor, 71
Kamizelka, 163
Kapelusz, kłobuk, 161
- filcowy, 432
Kapelusze kaszubskie, 440
Kapelusznik,
167
Kapłon, 69-70
Kareta, 199
Kasz gatunki, 92
Kądziel, 130
Kąkol, 51, 54
Kąpanie, 184
Kiełbasa, 99-100
Kiernoz, 65-66
Kij pasterski, krępulec, 81-82
Kijanka, pralnica, 189
Kija,nki lekkie i ciężkie, 361
Kipieć, 104, 105
Kiszki, 99-100
Klanzei,
155, 156
Klepisko, tło, 48
Klin, zatyczka u radła, 36, 37
Kłębek, 131
Kłoda, beczka, 115
Kłos, 54, 55
Kobyła, 68
Kogut, 70
Kolacj a, wieczerza, 98
Kolonizacja niemiecka pow. Miast~
ko, 405
Koła wozu, 199
Kołacz, 111, 285
Kołdra, 175
Kołeczki u krosien, 137
Kołnierzyk,
165
Kołowrotek, sokadło, 133
- fińskie, 511-513
Kołyska, 174
Kompozycja pieśni ros., 499
Komunikacja
na wodzie, 208-209
Komuny rybackie, 513-525
Konferencja
etnogr. w Szczecinie
452
675
- Międzyn. Pomorza, 400
Kongres Międzyn. Amerykanistów,
543
- - w Filadelfii, 530
- - w Paryżu, 479-480, 429-541,
548, 549
- - w Moskwie, 480, 530, 552, 557
- - Slawistów w Moskwie, 267,
- - - w Sofii, 296-297, 556
Koń, 66-69, 201-202
- do zaprzęgu, 424
Konopie, 55
Kopanie ziemi, 34
Konstrukcja ryglowa, 335, 339
- słupowa, 334
- ślemieniowa, 335
Kontakty czesko-polskie, 389
Kora drzew, 123-124
Korale, naszyjnik, 173
Korki, korczi, 427, 430
Kosa, 44
Kosiarz, siekarz, setnik, 43, 44
Kosisko, 44
Kosze, siatki, 86, 196
Koszule, 164, 165
Koszykarz, 124-125
Kot, 75
Kotły, 114
Kowalstwo, 139, 431
- wielkopolskie, 636
Koza, 65
Koża, 60
Kożuch, 164
Krajki pomorskie, litewskie, 344, 345
Krawiec, snider, 167-168
Kronikarze polscy, 24
Krosna elementy:
niecielnicf', płocha, bardo, przybijaczka,
nawój
tylny,' przedni, podnóżki, 134137
- poziome, 134-137
Krowa, korvo, 59-60
Krupy, kasza, 91, 92
l
I
I
Krycie dachu, 335
Krzesanie ognia, 94-95
Krzesiwo, 94
Krzesło, 177
Krzyż, krosan, 173
Kucharz, 105-106
Kuchnia, 105-147
- czarna, 324, 328, 330, 332, 336,
337, 339
- letnia, 330
Kultura antyczna, 574
- Bałtów, 321
Kultura ceramiki grzebykowej,
337
- Drzewian połabskich, 19-256
- iberyjska,
564-565
- Kumyków, 481-482
- materialna Łotwy, 636
- łużycka, 337, 361, 456-457
- pomorska, 457
- Pomorza zach. 321-366
- powiatu Miastko, 422-424
- przeworska, 457
- rybacko-myśliwska,
362
- Warmii i Mazur, 615
- Wielkopolski, 619
- wsi Świątniki Górne, 636
Kur, slepajca, 69
Kurczę, 70
Kurnice mieszkalne, 330, 334
- łotewska, 338
Kwoka, 69
Lada, nowina, 30
Lampa, 182
Lejce, 207
Lemiesz, 38
Ledo, 43
Len, konopie, 55, 125-126
- słownictwo połabskie, 20
- nasienie, siemie, 129
- wyprawa, 20
Literatura
ludowa ukraińska, 476
Litewska pirtis, 327, 334
Lud łańcucki, 631
Ludność Pomorza, 470
- pow. Miastko, 404-408
- repatriowana,
411
- ukraińska, 425, 429, 440
Lustro, 182
Łańcuch, 207
Ławka, 177
Łaźnia, pirtis, 325, 328, 332, 364
Łodzie, 85, 208
- rybackie, 522
Łopata do chleba, 108-109, 248
-
supa, Schuppe,
33
Łotewskie zwyczaje rodzinne,
485
Łóżko, pościel, 175-176
Ług, 190
Łyko, 124
Łysy, 185
Łyżka, nóż, widelec, 115
482-
Maglownica, 354
Maltuve-komora,
325
Maliny, molaine, 89
Małżeństwa
mieszane, 469
Mapa antropologiczna
Europy, 534
- We,ndlandu, 22, 25
Masło, 62, 101
Maszoperie niewodów, 516
Mazurzenie w jęz. połabskim, 261
Metale, 139-140
Metoda kartograficzna,
507
- porównawcza, 388
- typologiczna, 324
Metodologia marksistowsko-leninowska 478
Miary nici, 132
Miasto, miasteczko, 158, 159
Miech, mieszek, 52
Miedza, 32
Miejsce do prania, 189
- wypasu, 78-79
676
Mieszkanie, 150
Międlenie lnu, 126-127
Międzynarodowa Komisja Karpacka,
603
- Konferencja
Pomorzoznawcza,
451--474, 584-589
- U.nia Nauk Antropologicznych
i Etnologicznych
Komitety Narodowe, 535-540
- Stała Rada, 534-535
- - - Uchwały 541-544
- - Statut, 545-548
Mięso, 62, 98-100
Migracje ludności, 408--416, 424
- na Pomorzu, 471
- powojenne, 400-440, 454
Millenium Poloniae, 451--452, 584
Miotła, kiść, 109
Miód, me d, 77, 113
Miski, talerze, 115
Mleć, mlat, 93
Mleko, 62, 64
Młocek, Dreszer, 48
Młocka, 48--49
Młócenie, bait, bić, 48
Młot, 119, 120
Młynarz, malnek, 93-94
Młynki, młyny, malnaica, 92-94
Moczenie bielizny, 189
Morinci,
ryba, 428
Morze, 85
Most, grobla, 195
Mota.nie przędzy, motowidło, 131132
Motyka, kopaczka, 33
Motywy
zdobnicze,
antropomorficzne i zoomorficzne, 509
- hafty, 528
Muchy, komary, 192-193
Mur, 141
Murarz, 14~
Musee de l'Homme, 533
Muzeologia, 532
677
Muzeum antropologiczne
w Petersburgu, 550
- Pomorza zachodniego, 346, 352,
359, 360
- ukraińskie, AN-USRR we Lwowie, 478
Mycie, kąpanie, 183-184
Mydło, 184
Myślistwo, 88
Nabiał, 62, 101-102
Naczynia do picia, 115
Naczynia kuchenne, 113-117
Namas lit. domek, kurnica, 325, 328,
339
Napoje, 112-113
Narzecze Drzewian załabskich,
262
Narzędzia, do orania, 359
- przy ogniu, zgrzebło, szczypce,
kleszcze, 95
- rybackie, 358
- tkackie, 348
Nawój tylny i przedni, 136
Nawóz z wrzosu, 29
Nazwa dróg, 193-194
- Kaszuby, 321
- Kurp, 527
- miejscowe słowiańskie, 23
- słowiańskie
w gwarach
niem.,
150-152
Nici, 133-134, 169
Nicielnice, 134
Niwa, naiva, pole, 31
Nowina, 32
Nosówki słowiańskie, 30-31
Nosze, nosidła, 195-196
Nożyce, 169
Nóż, strug, 117
Obcęgi, kleszcze, 120
Obiad, 97-98
Obrazy, 183
Obróbka, kamieni, 138-141
I
ł
łl
!
I
I
~
ł~
Obróbka nici 124-125
- surowców, 117-140, 232
- słownik, 219-220
- wełny, 507-513
- włókna, 125-130
Obrzędy łotewskie, 482--485
Obuwie, 171, 426, 427
Obyczaje Adygejców, 485--487
Oddział PTL w Gdańsku, 599
- - w Katowicach, 601
- - w Kielcach, 602
- - w Krakowie, 602
- - w Limanowej, 607
- - w Łańcucie, 626
- - w Łodzi, 609
- - w Olsztynie, 616
- - w Opolu, 616
- - w Mszanie Dolnej, 610
- - w Poznaniu, 618
- - w Szczecinie, 452, 474, 620
- - w Toruniu, 621
- - w Warszawie, 623
- - we Wrocławiu, 624
- - w Zakopanem,
625
Odrębność Pomorza, 464
- Słowian Połabskich, 24
Odzież, 159-174, 233-234
- dziecięca, 166
- pomorska, 342-348
- słownik, 220-221
- zwierzchnia, 162-164
Ogier, 67
Ognia niecenie, 94-97
Ogniska otwarte, 107-108
Ogradzanie, 58
Ogrodnictwo, 33, 34, 52-53
Ogród, 42
Okolnica Rundling, 24, 155-156
Onomastyka, 21
Opałanie lnu, 50
Opasanie bydła, 61
Ornament geometryczny, 352-354
- deseczek tkackich, 349, 350
Ornament w drzewie, 356
Osada za wsią, kurice, 157
- kształt, Drzewian, 24
Osadnicy Kociewscy, 420
Osadnictwo niemieckie, 465
Osełka, 45
Osioł, 202
Ostrężyny, 89
Ostroga i podkowa, 172, 207-208
Oświetlenie izby, 180-182
Owca, 63--64
Owczarz, 80
Owoc, sadovina, 56
Owoce, leśniówki, orzechy, tarniny,
90
Ozdoby szczytowe, pazdury, 340, 341
Pakuły, 128-129
Palenie wrzosowisk, 28
Palenisko, 146
- piece, 636
Pantofle, 171
Paralele połabsko-polskie,
271
Paralelizm
połabsko-słoweński,
262
Park Etnograficzny w Olsztynku 333
Pas, 164
Pasiak na zapaskę, 344
Pasieka, 76
Pasożyty, 64, 191
Pasterstwo, 78
- organizacja, 80-84
- szałaśnictwo Tatr 636
Pasterz, 78
- bydła rogatego, 79-80
- koni, 80
- kóz, 80
Pastwisko,
brezinka,
79
Patry ja, wzgórze, 630
Pazdur, śparogi, 361
Paździerze, 127-128
Periodyzacja
dziejów Pomorza, 460
- - etnografii ukr. i ros. 475--479
Pępkowe,
patrz Zwyczaje
urodzinowe
678
Piece, 145--146
-- piekarski, 145
Pieczyvvo, 108--111
Piekarnik kaszubski, 337
Piekarz, 111
Pieluszka,
166
Pierścień, 173
Pierze, 73, 440
Pies, 74-75
Pieśń ludovva, 497
- obrzędovva, 499
Piła, strug, 120
Pisklę, 70
Piwo, 112--113
Placek, 11:t
Plan vvsi połabskiej, 22
- zagrody rybackiej,
325
Plemiona lechickie, 257
Pleśń vv chlebie, no
Plewienie, 43
Pluskvva, pchła, vvsza, 191, 192
Płachta biała, 342, 343
Płacić płótnem, 345
Płot pleciony, 154
-- tyn, 135-155
-- typy, 154--155
Płótno, 137--138
- bielenie, 29
- słovviańskie, 345
Pług, 35, 38, 99
- połabski,
39
Płużyca dvvuręczna, 360
Płużyć, czasownik, 40
Pochodzenie ludności Barkocin,
-- -- Biała, 415
-- -- Cetyń, 411
-- - Dretyń, 413
-- -- Kramarzyny,
409
-- -- Łubna, 418
-- -- Miastko, 414, 420
-- - Milocic, 416
-- -- Piaszczyna, 410
-- - Płocko, 411
679
118
-- -- Podgórza, 410
-- -- Starkovva, 416
-- -- Svvieszyna, 415
-- -- Trzcinna, 416
-- - Wiatrołomu, 418
Podcienia, 339
Poddasze na siano, 152--153
Podeszwa, 171
Podobiadek, pridjauzainak,
97
Pogacze, pieczyvvo, 111
Pokarmy
roślinne,
102--103
Pokosy, 46
Pokrzyvva, zavica, kopi'iva, 90
Polano, drevvno, 95
Polityka pruska na Pomorzu, 9--18
Polonizmy vv czeskim, 396--398
Pole, puli, pol je, 31
- zaorane, 40
Polska fala osadnicza, 466
Polski Atlas Etnograficzny,
(PAE),
324, 400, 464, 556, 590
Polski Komitet Narodovvy
M.U.N.A.E., 538, 540, 549
Polskie Towarzystvvo Ludo'znavvcze
(PTL) 400, 452, 477, 584
Połabska pieśń ludovva, 260
Połabskie osoblivvości, 212-214
Połovvy vvspólne, 522--523
Południce,
439
Pomieszczenie bydła, 61
Pomieszczenie koni, 68
-- użytkovve, 150
Pomorzoznavvstvvo,
451--474, 584-589
-- badania, 465
Pończochy, 165
Popiół, zarzewie, żerzawie, 97
Pory roku Drzevvian, 267
Porzeczki, smordlaine,
smrodzina,90
Posiłki, 97-98
Postęp techniczny vv rolnictvvie, 442
Postronki, 207
Potravv smak, 106
powrósło, przevviąsło, 46
poziomki, saunaica, 89
pożyvvienie kaszubskie, 428
-- jarzynowe, 429
-- resztki, 84
Półkoszki, 198
Praczka, 190
Pradom litewski, 326
Praojczyzna
Słovvian, 456
Pranie, 188--190
Prising,
preseka,
Presek,
sad,
Preylabe,
ł
155--1.57
55
37
Proces adaptacji i integracji, 454
-- wyróvvnavvczy, 470
Proso, jagły, 92
Pszczelarstvvo, 75, C37
Pszczoła, pcela, 75, 77
Pszenica, 54
Prządka, 132--D3
Przejście, chodnik, 194--195
Prześcieradło,
płachta, 176-177
Przezwiska grupowe. 427
Przędzenie, przęślina, 130
Przędzy vvyrób, 130--133
Przęślica, 130-131, 351, 352
-- iglicovva, 360
-- krężołkovva, 352, 360
-- łopatkovva, 352, 353, 360
- okółkovva, 352, 353
-- vvidełkowa, 352
Przęślic typy, 507-513
Przycieś, zastrzał, 143--144
Przygotovvanie krup, mąki, 91, 94
-- potraw, 98--108
Przyprawy,
103
Przysłowia, 497
Radlica, 35, 359, 360
Radło, 35, 361, 635
-- krój, 37
Radło połabskie,
39
-- zasięg, 35
-- typ meklenburg.
35--37
F:ama z przybIj'łCzką, 135
Rasy bydła hodovvlanego, 406
Hataj, oracz, 40
Rąbanie drzevva, 95
- łupanie, 121--122
Rekonstrukcja
kultury
połabskiej,
19--265, 465
Relikty kultury ludowej, 399--400
-- słovviańskie, 91
Repolonizacj a, 440
Revvolucja Październikowa,
477, 486,
491
Rezervvat słowo na Rugii, 348-350
Rękavvice, 165
Rodzina albańska, 493
-- Drzevvian, 268
Hola, 40
Holnictvvo, 53--55
-- Połabskie, 35--42
- povv. Miastko, 423, 424
Rosyjskie Tovvarzystwo Geograficzne, 477
Rośliny dyniovvate, 53
- hodovvlane, 52-55
-- okopovve, 52--53
-- nazvv pochodzenie,
53
-- przemysłovve, 55
- strąkovve, 52
Róvv, okop, 195
Roszenie płótna, 137
Rozkład kultury ludowej, 484
-- twórczości prozaicznej,
390
Rozpalanie ognia, 96-97
Rozplanovvanie vvnętrza chałupy, 331,
333, 338
Rożny, 114
Rubież etnogr8.ficzna, 321
-- na Wiśle, 360
-- północno-wschodnia,
361
- zachodnio-kas:mbska,
40Q
681
680
Rundting,
patrz Okolica,
Rybak, 85
Ryb nazwy niem. 87
- - słowiańskie. 86-87
_. spożywanie, 87
Ryboł6wstwo, 29, 84
- estońskie, 488-491
- kaszubskie,
432
- Rugii, 513-528
- żakowe, 517
Rydel, szpadel, 33
Ryga, dom estońsld, 489
Ryk, buczeć, 61
Rymarz, 207
Rzeczowniki
określające
104
Rzek nazwy, 84-85
żywienie,
Sad, klancai, 55, 56
Sadownictwo, 55-56
Sadzenie, 58-59
Sakiewka, 167
Samiec, samica, 59, 60
Sanie, 197
Schody, 145, 209
Sesja Naukowa w Łańcucie, 597599, 627-633
- - w Poznaniu, 618-619, 632635
Ser, saro, 62, 64
- kozi, 65
- serwatka,
101-102
Serweta, obrus, 178-179
Siekiera,
117-118
Siana sprzęt, 78
Sianie, sadzenie, 42
Siennik, 175
Sierp połabski, 44
Skład ludności Trzebielino, 417, 419
Skop, 63
Sk6ra na buty, 171
$!trzynia, 180
Skrzynie pomorskie, 356-358
- rybackie, 355
Słoma, 49
Słonina, 65
Słowiańskie nazwy rzek, 23
Słownictwa rodzimość, 62-63
Słownictwo połabskie, 19-256
Słownik Anonyma, 22, 149
- etymologiczny
jęz. pol. 242
- - połabski, 645
- - 255
- gwar. pd\. 31
- - Radkowic, 602
- Henniga, 22
- Kucka, 148
- Lindego, 30
- narzecza słowińskiego, 315
- niemiecki, 243, 248, 255
- Parum Schultze, 22
- Pfeffingera,
22
- staropolski,
254
- warszawski, 243
- wyraz6w prasłowiańsko 215-229
- polski, czeski, kaszubski, łużycki, ruski, słowiński, serbochorwacki, słoweński, bułgarski, 255
Smary, 199-201
Snopy, 46, 49
Socha, 31, 635
Societe d' Anthropologie,
530
- Ethnographique,
533
- Observateurs
de l'Homme, 533
Spichrz, kletis, 325, 328
Spinki, fińskie, łotewskie, 348
Spław drewna, 636
Spodnie, 164
Spółdzielnie rybackie, 524
Sp6łki rybackie, 519-525
Społeczny protest w bajkach ludowych 367-386
Sprzęty, 174-183, 234
- domowe, 429-430
,....-kuchenne,
114-115
Sprzęty piekarskie )108-109
- słownik, 221
Sprzęt żniwiarski, 47
Stajnia, 152
Staw, 85
Stawidło, 125-126
Stępa, 91
Stodoła, 153
- podcieniowa,
341
Stolarz, 142
Stos drzewa, sążeń, 96
Stopień, podn6żek u krosien, 135
St6ł, stołek, 177-178
Strefa bałtycka, 329, 331, 333
Str6j, 159
- estoński, 490-491
- głowy, 343, 161-162
- kąpielowy,
164
- kurpiowski,
525-528
- lubuski, 635
Strumień, 85
Studnie, 94
Strzemię, 206-207
Strzyc, strzyżenie, 170, 187-188
Strzyżenie owiec, 64
Suczka, 75
Suknia, 163
Surdut, sukno, 162-163
Suszarnia zboża, 325
Suszenie bielizny, 190
Suszenie, suszarnia, 126
System gospodarki połabskiej, 41
Szafa, 180
Szałasy, 332, 334
- lapońskie, 332
-
-I
listnica,
153
Szczapa, trzaska, 95
Szczekanie, 74, 75
Szczotkowanie,
190
Szewc, 172
Szklarz, 143
Szle, 206
Szłyki, rozłupy, 343-345
Sznurowadła,
172
Sznurówki, 163
Sznury, powrozy, 129
Szpilka, 169
Sztyga, 47
Ściany, okna, drzwi, 144-145
Ścieżka, steczka, 193
Śliwa, slaivena, 57
Śparogi łotewskie, 341
Śpichlerze,
51
Środki
artystycznego
wyrazu,
504
Środowisko
geograficzne,
321-323,
401-403
Świecznik,
180-181
Świder, 118-119
Świdrowanie,
piłowanie, 122
Świerzb, 75, 192
Świnia, svaina, 65
Świniarz, 80
Tabak, tytoń, 113
Taczki, 196-197
Targi, świętomarcińskie,
405
- w Ulszynie, 138
Tawczuj,
izba Kumyk6w, 481
Technologia rolnicza, 636
Tekst nożyński, 465
Teoria odbicia artystycznego, 497
- marksistowska,
465
- migracji, 387
Terminy
słowiańskie
w j~z. niemieckim, 278-289
Tezy o Słowińcach, 465
Tkactwo, 133-138
- fińskie, 506-513
- kłodzkie, 392
- ludowe pow. Miastko, 403
- pomorskie, 347
Tkacz, 137, 347
Tkanina, 246, 348
- pomorskie i litewskie, 346-Mll
Tłuszcze roślinne, 100, 103
682
Topór, 118
Trąba pasterska, 82
Tradycj a podkoziołka,
634
Trakt, gościniec, 193
Transport
i komunikacja
193-209
222, 234-235
- pieszy, 195-197
Troba, izba z piecem, 328
Trójpolówka, 41, 42
Trzoda chlewna, 65-66
Trzepaczki do lnu, 352, 355
Trzewiki, patrz Obuwie
Tuczenie, tucznik, 61, 66
Tyczki, rozgvoi, 43
Typy, baśni, 386
- budownictwa, 463
- domów gruzińskich, 474-475
- wsi, 155- 159
Twórczość ludowa Opolszczyzny, 616
Ubiór kobiecy, 342, 343
Uczta weselna, 429
Udój, 82-83
Ugór, 41
Ul, 77
- słomiany, koszci, 431
UNESCO, 480, 549
Uniwersytet A. M. w Poznaniu, 400
- w Charkowie, 476
- w Kijowie, 476
Uprawa chemiczna, 32
- chmielu, 29
- lnu, 29
- mechaniczna, 33
- roli Drzewian, 229-230
- roślin, 29, 266
- - słownik, 215
Uprząż końska, 206-208
Urbanizacja,
469
Ustrój rodowy Albanii, 492-493
Utrzymanie czystości, 221-222
Uzda, 206
683
Wabienie ryb, 86
Walne Zgromadzenie PTL, 452,590599, 627
Wałach, 67
Warianty bajek, 374
- wątków, 368
Warsztat szewski, 172
Warzywa, 102-103
Wątek i osnowa, 134
Wątki bajkowe, 368, 373, 594 ;
- Der Teufel hitft, AT 820
- Nicht-Bose-Werden,
AT, 1000
- Starker
Hans, AT 650
- a kopciuszku, AT 510 A
- o kurczaku, Krzyż. 106
- o ludożercy, AT, 1119
- o Nebojszy, AT 326
- o śmierci, AT 332
- o siostrach, Krzyż, 480 C
- a szklanej górze, AT, 530
- o zabłąkanych dzieciach, AT 237
- o zwierzętach, AT 212+2015
Wątków badanie, 387
Wąsy, 186-187
Wędka, 85
Węgiel, 95
Wełna, vauno, 64
Wiadro, 116
Wiara w moc dzwonów, 445-449
Widły, vaidlai,
32
Wiedza ludu a gwiazdach, 635
Wiejaczka, 49
Wieprz, vipar, 66
Wierzenia ludowe, 438-440
Wieś połabska, 155-158
Wino, 113
Winogrono, vainaiva, 58
Wiśnia, vaisena, 57
Włóki, 360
Włókna wyczesywane, 128-129
- zwierzęce, 129
Wódka, 113
WRN Koszalin, Szczecin, 473, 474
,,
~
Wokabularz kopenhaski, 22
Woły, 40, 59, 201-202, 424
Wosk, vask, 77
Wóz, 197-198
- części, 199
Wpływy inter-etniczne,
387-399
- polskie na opowiadania czeskie,
387-399
- starożytności na folklor, 572
Wspólnota bałto-słowiańska,
323
- pastwiskowe, 403
- rybackie, 513-525
Współpraca
etnografów
z socjologami, 473
Wstążka, praivąza,
170
Wrzeciona, 130
- fińskie, 510
Wykaz członków Stałej Rady i Komitetów Narodowych
MUNAE,
535-540
- literatury połabskiej, 250-253
- słowników, 254-256
- zbiorów bajek niemieckich 385-386
Wykopaliska
archeologiczne
Gdańska i Wolina, 332
- - Santoku i Opola, 332
Zabytki łużyckie, u Bałtów, 323
- połabskie, 249, 258
Zagroda, 426
- litewska, 325
- pomorska, 337
- Rysulów, 446, 447
- stajnia, okólnik, 61-63
Zajęcia ludności Pomorza, 323
- - pow. Miastko, 430
Zakazy, prac rolnych, 426, 427
- stykania się, 485-487
Zalesienie Pomorza, 322
Zamiatanie, 190
Zapożyczenia niem. w jęz. połabskim, 21, 271
Zapożyczenia
słowiańskie
w jęz.
niem. 223-227, 277-297
- - tiurskie i arabskie 505-506
Zaprzęg, 201
Zaprzęganie, 204-205
Zasięg Prabałtów,
323
Zawołania na woły i konie, 202-203
- na drób, 71
Zbieractwo, 8B-91
Zbieżności hanacko-pomorskie,
299-320
- połabsko-lechickie,
209-215
- - słoweńskie, 267
Zbiory bajek niemieckich, 385-386
- etnograficzne w Łańcucie 628
- praw obyczajowych
Albańczyków, 492-493
Zboże, 53
- czyszczenie, 49-51
-kopki,46
- nazwy, 54
- wianie, 49, 50
- zwózka, 47
Zdobywanie wody, 94
- żywności, 84, 231-232
- - słownik, 217-219
Zegar, 182
Zemsta rodowa, 494
Zespół słowiańsko-bałtycko-fiński,
463
Ziarna przechowywanie,
51-52
Ziemia sołecka, 157
Ziemniaki, 102
Złe moce, 439
Złoto, złotnik, 173, 140
Zmienność form kulturowych, 482-485
Zmory, 439
Zmywanie, 190
Zrąb: na nakładkę, obłap, rybi ogon,
335
Zrębowa technika, 332
Zupa z mąki, krup, 103
684
Związki połabsko-słoweńskie
211
Zwierząt anatomia, 60
- oprawianie, 98-99
Zwyczaje, i obrzędy rodzinne, 436--438
-
pogrzebowe,
urodzinowe,
437-438
437
Źdźbło, steblo, 55
Źrebię, zribac, 68
Źródła, 94
'lródła historyczne, 30
Żałobna opaska biała, 161-162
lama,
92-93
Żelazo, 139
Żłob, 153
Żniwa,43
Żołądź, galasówka, dębianka, 90-91
Żupa, źupan, 167
Życie Połabian, 266
Żyto, reż, 53-54
Żywienie bydła zimą, 83, 84
Żywności przygotowanie,
266
SPIS TABLIC
S.
1. Tablica (I). Konstrukcje
jurt karelskich i ostjackich .
326
2. Tablica (II). Wygląd zewnętrzny
chałup wąskofrontowych
32ll
3. Tablica (III). Rozplanowanie wnętrza chałup w strefie bałtyckiej
331
4. Tablica (IV). Rozplanowanie
wnętrza chałup w strefie bałtyckiej
333
5. Tablica (V). Rozplanowanie chałup wąskofrontowych
na Pomorzu
338
Polskim, Litwie i Łotwie .
340
6. Tablica (VI). Ozdoby szczytowe typu pazdurów
.
344
7. Tablica (VII). Elementy
ubioru kobiecego w strefie bałtyckiej
346
8. Tablica (VIII). Elementy tkanin przetykanych
z Pomorza i Litwy
9. Tablica (IX). Formy deseczek tkackich w strefie Pomorza, Litwy
i Łotwy .
349-350
10. Tablica (X). Formy przęślic pomorskich
351
11. Tablica (XI). Formy przęślic na Litwie i Łotwie
353
12. Tablica (XII). Formy maglownic na Pomorzu, Litwie i Łotwie
354
i spinki sercowate na Łotwie i w Polsce .
355
13. Tablica (XIII). Skrzynki
rybackie
14. Tablica (XIV). Beczka i skrzynie do przechowywania
odzieźy
357
i bielizny
.
359
15. Tablica (XV). Narzędzia do orania z Pomorza i Łotwy
16. Tablica (XVI). Szopa na owce z podjazdem i wybudowaną na niej
447
dzwonniczką.
Kościelisko
Rysul6wka
SPIS MAP
1. Mapa (l). Das
Wendland
(wg Fr. Tetzner
Die
Braunschweig
1902)
2. Mapa (1). Mapa pochodzenia
ludności niektórych
wsi powiatu
Miastko (wg miejsca zamieszkania
z 1939 r.) .
3. Mapa (2). Mapa
składu
etnicznego
niektórych
wsi powiatu
Miastko (wg samookreślenia
ludności) w granicach
administracyjnych
z 1954 r ..
Slaven
hannoversche
in
Deutschland,
25
414
420
SPIS RYCIN
1. Ryc. (l). Radło meklenburskie
2. Ryc. (2). Plecionka
36
154
686
3. Ryc.
(3). Schemat wsi tzw. "okolicy" w hannowerskim
Wendlandzie
4. Ryc. (1). Plan naj starszej zagrody rybackiej
w Kesterazeems
5. Ryc. (2). Chałupa z Finmarken
XVIIIw.
6. Ryc. (3). Litewska pirtis
gm. Padubisis, pow. SzawIe
7. Ryc. (4). Zewnętrzny
wygląd domu zrębowego, Łotwa, okolice
Libawy
8. Ryc. (5). Chata rybacka z Polesia, r. 1936 .
9. Ryc. (6). Przekrój przez dom żmudzki z XVIII w., Litwa
10. Ryc. (7). Zagroda
pomorska,
Polska,
Osława-Dąbrowa,
pow.
Bytów
11. Ryc. (8). Biała płachta z Liineburga .
12. Ryc. (9). Biała płachta, Polska, Kaszuby
13. Ryc. (10). Biała płachta, Litwa
14. Ryc. (11). Biała płachta, Łotwa
15. Ryc. (12). Deseczka pod kądziel, Polska, Dolne Powiśle
16. Ryc. (13). Trzepaczka do lnu z 1825 r. Polska .
17. Ryc. (14). Brona trójkątna
i radlica łopatkowa, Pomorze Zach.
18. Ryc. (15). Cep kapicowy, Litwa
19. Tabl. barwna.
Dom przysłupowy
w Markowej
pow. Łańcut,
woj. Rzeszów, maI. F. Frączek .
20. Ryc. (1). Zagroda Rysulów - Kościelisko Rysulówka
21. Ryc. (2). Chłopska dzwonnica
"na burzę" z miejscowości Sól
22. Ryc. (3). Chłopska dzwonnica
"na burzę" z miejscowości Nieledwia (Beskid Sląski) .
23. Ryc. Ekspozycja ludowych instrumentów
muzycznych w Muzeum
Morawskim w Brnie
24. Fot. Prof. dr Eugeniusz Frankowski
25. Fot. Prof. dr Witold Klinger
26. Fot. Prof. Janusz Świeży .
27. Tabl. barwna. Wnętrze chaty garncarza we wsi Medynia Głogowska pow. Łańcut, woj. Rzeszów, maI. F. Frączek
156
325
327
TABLE
330
335
336
1. Dissertations
337
342
342
343
343
352
352
359
360
443
446
448
448
557
563
571
578
OF CONTENTS
I
l
J o a c h i m M a i - Vom Ubergang zur imperialistischen
Polen-Politic Preussen-Deutschlands
in "Pomorze" .
B a r b a r a S z y d ł o w s k a - C e g low a Material folk culture
of the Polabian tribe of Drzewianie (Draven-Slavs)
in the light
of lexical investigations
.
K a z i m i e r z P o l a ń s k i - State of reseaH;he:; on the Polabian
language
R e n a t e W i n t e r - SlawlSche Entlehungen
in niederdeutschen
Wortschatz
des ehemaligen
Hinterpommern
.
J ifi Da mb or sk i About some common lingual features in
the Pomeranian
and Hannackian
dialects .
Agn ie szk a Dob r ow olsk a Investigations
of the material
culture in West Pomerania and of its problems
Wal t r a u d Woe II e r - Sozialer Protest in den Volksmarchens
Mecklenburgs
und Pommerns
Jar o m i r J e c h - Interethnic
influence upon folk prose on the
reconquered
territories
R y s z a r d Kuk i e r - Ethnographic
and ethnic changes in the
Miastkow
District
during
1945-1960
II. R e s e a r c h
62'1
J óze f
Gajek
-
Campanile
serving
9
19
257
277
299
321
367
387
399
wo r k
to drive
away
hailstorms
.
445
III. R e p o r t s a n d r e v i e w s
J ó z e f G a j e k - Thesis summation of the International
Confe451
rence on Pomerania
.
SOVIET ETHNAGRAPHY,
Academy of Sciences. U S S R, part 1, 2
. 474-482
and 3, Moscow, 1961 (Anastazja
Kojdecka) .
485--496
SOVIET ETHNOGRAPHY,
Academy of Sciences, part 2, page 24482
39, Moscow, 1961 (.Józef Gajek)
688
689
RUSSIAN FOLKLORE, Materials and researches. Volume V. Published by the Academy of Sciences, U S S R, 1960 (A. Zyga) .
W. M. S i e d i e 1n i k o f f, Theory of Russian Folk lyric poetry.
Handbook for universities.
Utshpiedgiz
edition, Moscow, 1959,
(A.
Zyga)
502
M. M. S a k i Y e f f, Tiurkic and Arabian vocabulary
in the Kabardian and Circassian languages (Z. Ciesielski)
.
V e r a Vall i n h e i m o, Das Spinnen in Finland unter besonderer
BerUcksichtigung
schwedischer
Tradition, Helsinki, 1959 (Halina
Bittner-Szewczykowa)
Miscelanea
496
505
Summaries in English and Russian (Eugeniusz Jeleniewski)
Table of Contents of the XLVIII volume of the "Lud". (Olqa
kowa)
Table of drawings
Table of contents
506
.
R e i n h a r d P e e s c h, Die FischerkommUnen
auf RUgen und Hiddensee, Akademie Verlag, Berlin, 1961 (Jadwiga
KtLcharska)
.
A d a m C h ę t n i k, Kurpian folk costume. Green Forest. Atlas of
Polish Costumes, part IV, book 7. Polish Ethnographic
Society
Wrocław,
1961 (Kazimierz
Pietkiewicz)
J ó z e f G a j e k, The Sixth International
Congress of the Union of
Anthropological
and Sociological Sciences in Paris .
Resolutions passed by the Permanent
Council and presented to the
Congress.
(K. W.)
Statutes of the Congress of the Ethnographical
Sciences. (A. L. G.).
W ł o d z i m i e r z A n t o n i e w i c z, Assembly
of the Permanent
Council of the Union of Anthropological
and Ethnological
Sciences in Prague, held on 2 and 3 rd - 11th August 1962.
513
525
529
542
545
543
IV. N e w s I t e m s
Professor dr. Eugeniusz Frankowski.
(Tadeusz
Dziekoński)
Professor dr. Witold Klinger. (Tadeusz
Wróblewski)
Janusz Świeży. (Henryk
Zwolakiewicz)
.
Jan Edward
Zaremba.
(WaLdemar
Babinicz)
Report on the International
Conference
on Pomerania.
Szczecin,
3 rd - 6th September
1960 (Olga Gajkowa)
.
Report on the x.xVIIth
General Assembly of the Polish Ethnographic Society in Lańcut,
held the 28th-29th September
1962,
(piotr
Kaleciak)
581
584
590
Reports of Politish Ethnographic
The Region of Lańcut in book,
Society Sections
press and water
599
colour
(Eugenia
Czado)
628
Scientific Session on Ethnography
in Poznań (L. M. Szwengrub)
Reprint from the Catalogue of thesises on doctor's and privatdocent's
degrees.
563
571
578
Ministry
of Higher
Education
1959-1962 .
632
635
Lud,
t. XLVIII
639
Gaj662
and maps
in English
and Russian
685
687
•
M.
M. CaKI1CB.
TKJI"CKaH 11 al"a6CKall
nCKCI1Ka B Ka6apW1HO-'ICI"KeCCK0\1 11lblKC
(J. Tece.lbCKu)...
Bepa
.
Ban.lI1HreHMO.
Tpanl1!!l1l1,
PCi1Hrap,u;
TKa'lCCTBO B <1lI1H.IHHJlI1l1C OC06bl~1 y'lCTOM WBcnCKOH
1959 (Ta.lIIHa Ellmn7flep-llielJ'IUKO(Ja). . . . . .
fC.lbCI1Hr¢OpC,
IT,w.
Pbl6aYbl1
KO.\1\1)'H.b1Ha OCTpOBCPyrl1ll
J{ rl1'!lJ1eH3ee. J,13naTc'lb-
1961 (JTVIJ1PaKyxapc/,a)
. . . . . . . . . . .
CTBO AKa,u;cMI1H, 6Cpn11H,
AnaM
X'HTHHK.
HapoAlIbli!
KOCTKJMKypncB 111 3CilCHOf! ITywl1.
I. HaY'lHbIC
VloaxHM
Mai1
-
O nepexoAc
ITpYCCIłH-repMaIIHH
liap6apa
K
1'0'3, rp r a CK -
J10rWICCKI1XHa)'K
CTaTbJ{
HMnepl1aJUlCTH'lCCKOii
B "IToMepaHI1H"
llhIAJlOBCKa-u,erJleBa
. .
-
.
.
.
.
.
MaTepnaJlbHall
nOJlbCKOf!
.
.
.
PeHaTa
ITOJl51HbCKH
BHIlTep
-
-
K)[(H ):(aM60pcKH
-
3a[Ja,llHOli IToMepaHl1H.
06
OAHOit 06meii
.
):(06pOBOJlbCKa
npHMOpb51
BaJlbTpayT
Ex -
.
.
KYKep
.
-
.
.
-
.
.
.
.
9
.
no-
.
51JbIKa .
19
257
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
321
..
.
.
.
BJIHl!HHe Ha HapO,LlHylO np03Y
.
.
367
.
Ha OTBOCBaH-
387
3T1IOrpacI>MyeCKI1C 11 JTHl1'leCKl1e ncpCMCHbl
r. r.
.
.
.
.
JD3JrjJ
raeK
-
H a y YH bIe
B MHCTKOB-
399
.
HCCJIeAOBaH
H l!
(K B.).
MClKJJ.YHapOJ~HOrO KOHrpccca
raeK
-
flOMepaHlm.
COBETCKA.5J
J,1Tor
.
.
.
MocKBa
PYCCKVlJ/I
Kouoel!Ą·a.'l)
3TBOrPACl>lUI.
.
.
.
.
.
.
.
TeTpaAl1
.
Cl>OJIhKJlOP,
1,2,3.
MOCKBa
474
TeTpaJJb
2. CTp. 24-39.
Y'