Cyfrowa Etnografia

f6ba82dfaf8a9e0ad5558a82cf7e1d13.pdf

Media

Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1961 t.15 z.1

extracted text

R

N

K

Dnia 9 listopada 1960 r. zmarła
W Łodzi dr Janina Krajewska, w i e ­
loletni pracownik naukowy Muzeum
Archeologicznego i Etnograficznego
w Łodzi, zasłużony badacz etnogra­
fii polskiej.

Pomyślnie rozwija się zagranicz­
na placówka C P L i A — sklep wzor­
cowy w N o w y m Jorku. W grudniu
1960 r. zorganizowano t a m wystawę
szopek rzeźbionych w drzewie i
szopek krakowskich. Większość eks­
ponatów sprzedano. Sklep nawiązał
również k o n t a k t z B r o o k l y n M u seum w N o w y m J o r k u oraz pry­
w a t n y m i kolekcjonerami sztuki l u ­
dowej, którym dostarcza ekspona­
tów.
*

nictwo, rolnictwo, przemysł domo­
wy, garncarstwo, sprzęty, ubiory,
zdobnictwo, malarstwo i rzeźbę. W
d n i u otwarcia (24.VII.1960) A. Czelusta z Liskowa dała pokaz tech­
n i k i tkactwa ludowego.

K

*

A

Wystawy
Zespół do Spraw Plastyki M i n i ­
„Zwyczaje ludowe na Śląsku" —
sterstwa K u l t u r y i Sztuki udzielał
pod t y m tytułem
zorganizowana
w roku 1960 pomocy finansowej,
została w lipcu 1960 r. przez Dział
a często i merytorycznej, w orga­
Etnografii Muzeum Górnośląskiego
nizowaniu n a terenie całego kraju
w B y t o m i u wystawa — jako w y n i k
wystaw regionalnych wojewódzkich
całorocznego
konkursu na wymie­
W listopadzie odbyła się w Bia­
i objazdowych oraz regionalnych
niony temat. Zawierała ona prawie
konkursów sztuki ludowej. Człon­ łymstoku sesja etnograficzna PTL,
wyłącznie okazy nadesłane z tere­
kowie Zespołu wzięli udział w orga­ z której sprawozdanie umieścimy
nu, które jeszcze dziś wykorzysty­
w
następnym
numerze.
nizacji 25 wystaw i 16 konkursów,
wane są przez l u d w tradycyjnych
*
uczestnicząc w jury, w komisjach
zwyczajach miejscowych. Wystawa,
ustalających zestaw eksponatów i
K o m i s j a Oświaty i K u l t u r y Wy­ podzielona n a cztery części, obra­
przyznając nagrody wyróżniającym
działu K u l t u r y W R N wspólnie z łę­ zowała
zwyczaje
poszczególnych
się twórcom ludowym. Ogólna su­
czycką Komisją Oświaty, K u l t u r y pór roku. Wpleciono w nie również
ma wydatkowana na organizację
i Z d r o w i a Z S L obradowały w g r u d ­ zwyczaje rodzinne i towarzyskie,
imprez w terenie wyniosła ponad
n i u w Łęczycy. W obradach poza w t a k i m stopniu, j a k i c h nasilenie
500 000 zł. Ponadto na nagrody w y ­
członkami obu k o m i s j i uczestniczyli przebiega w ciągu roku. Oprócz
datkowano ponad 120 000 zł, n a sty­
liczni twórcy l u d o w i regionu łę­ oryginalnych okazów, wystawa za­
pendia
dla
twórców
ludowych
czyckiego oraz działacze pracujący wierała
cały
szereg
ciekawych
150 000 zł, na zakupy do muzeów
nad upowszechnieniem k u l t u r y l u ­ zdjęć
dokumentacyjnych, i l u s t r u ­
centralnych i terenowych 330 000 zł.
dowej. Tematem obrad była przede jących
fragmenty
współczesnych
Mgr K. Pietkiewicz uczestniczył z r a ­
wszystkim ocena działalności Wy­ obchodów, oraz trzy mapy przed­
mienia Ministerstwa K u l t u r y i Sztu­
działów K u l t u r y Rad Narodowych stawiające występowanie na tere­
ki w dorocznych naradach progra­
i muzeów regionalnych w dziedzi­ nie województwa katowickiego nie­
mowych CPARA, w K o m i s j i do
nie opieki nad twórczością ludową. których zwyczajów zimowych, w i o ­
Spraw Kulturalnych Mniejszości Na­
Powzięto uchwałę o kontynuacji do­ sennych i wróżb andrzejkowych.
rodowych oraz K o m i s j i do' Spraw
tychczasowych f o r m pracy w tej Scenariusz
wystawy
opracowała
Kultury przy Towarzystwie Łącz­
dziedzinie oraz zadeklarowano no­ mgr Barbara Bazielich.
ności z Polonią Zagraniczną „Po­
we
zadania:
przeprowadzenie w
*
lonia", oraz wygłosił c y k l wykła­
Z okazji Międzynarodowej K o n ­
dów o znaczeniu sztuki ludowej d l a 1961 r. powszechnej inwentaryzacji
krajoznawstwa polskiego n a ogól­ sztuki ludowej, urządzenie — w ferencji Pomorzoznawczej w Szcze­
nopolskim zjeździe P T T K w War­ związku z obchodami tysiąclecia — cinie (3—6.IX.60) Prezydium Woj.
przeglądu dorobku sztuki ludowej Rady Nar. oraz Zarząd Wojew.
szawie.
i f o l k l o r u województwa łódzkiego. Z M W zorganizowały n a Z a m k u w
*
Postanowiono
także zorganizować Szczecinie
wojewódzką
wystawę
Udział C P L i A w opiece nad sztu­ d w a muzea regionalne — w Wie­ •sztuki ludowej. Przeważały t k a n i ­
ką ludową wyrażał się w r o k u 1960 l u n i u i Rawie Mazowieckiej, prze­ ny. Wystawa czynna była przez
w organizowaniu konkursów i w y ­ prowadzić badania etnograficzne w wrzesień, a następnie wysłana zo­
staw (odnotowywanych w
naszej powiatach Brzeziny i K u t n o oraz stała jako wystawa objazdowa n a
kronice na i n n y m miejscu) oraz w rozpocząć starania o uruchomienie teren województwa. Wydano kata­
przeznaczeniu specjalnego funduszu muzeum skansenowskiego.
log opracowany przez J . Pieńkona zakup eksponatów i nagrody
wa. Ministerstwo K u l t u r y i Sztuki
*
dla twórców ludowych biorących
przyznało wystawiającym twórcom
udział w imprezach organizowanych
Staraniem
miejscowych
władz liczne nagrody i dokonało zakupu
przez inne instytucje. Projekt Regio­ i czynników społecznych zorgani­ eksponatów do celów muzealnych.
nalnych Izb Twórczych j a k o akcja zowane zostało w Jarocinie (woj.
*
CPLiA k u uczczeniu M i l l e n i u m zo­ poznańskie) muzeum regionalne o
Wystawa sztuki ludowej regionu
stał zatwierdzony przez stałe Pre­ charakterze etnograficznym. Urzą­
zydium
Muzeów
Etnograficznych dzono j e w tzw. Skarbcu, według piotrkowskiego o t w a r t a była w l i ­
przy M i n . K u l t . i Szt. i Centr. Zarz. scenariusza O. Podlewskiego. U r o ­ stopadzie i grudniu w Muzeum w
Muz. i Ochr. Zab. oraz Radę A r t y ­ czystego otwarcia
placówki m u ­ Piotrkowie. Przeważały eksponaty
styczną CPLiA. Regionalna
Izba zealnej dokonano w d n i u 22 lipca. z zakresu t k a n i n y i stroju ludowe­
go; znalazły się n a wystawie także
Twórcza ma na celu pielęgnowanie
*
rzeźby w drzewie, elementy zdob­
i reaktywowanie tradycyjnych tech­
nik twórczości ludowej, propago­
W ramach uroczystości j u b i l e u ­ nictwa wnętrza (wycinanki, pają­
wanie ich wśród ludności miejsco­ szowych 18 wieków Kalisza o t w a r ­ ki), ceramika, pisanki. Starannie
katalog
zawiera
wstęp
wej oraz turystów k r a j o w y c h i za­ to w tamtejszym muzeum dział wydany
granicznych. Siedzibami Izb będą etnograficzny.
Środków
finanso­ wprowadzający w zagadnienia sztu­
tradycyjne chaty wiejskie typowe w y c h dostarczyło Prezydium 'Po­ k i ludowej regionu (w oprać, mgra
dla danego regionu, z odpowiednio wiatowej
Rady Narodowej.
Sce­ J . P. Ęekowskiego) oraz spis i n w e n ­
urządzonym i dekorowanym wnę­ nariusz ekspozycji
opracował S. tarzowy eksponatów.
trzem.
Błaszczyk. Obejmuje ona: budów61

W g r u d n i u o t w a r t a była w K a t o ­ nych przez siebie wyrobów a r t y ­
W październiku i listopadzie ot­
w a r t a była w Rawie Mazowieckiej wicach wystawa rzeźby i m a l a r ­ stycznych. Znaczny procent ekspo­
wystawa sztuki ludowej regionu stwa górników z kopalni „Wieczo­ zycji stanowiły prace twórców l u ­
rawskiego,
zorganizowana
stara­ rek". W dziale malarstwa pokaza­ d o w y c h : ceramika, tkaniny, d r e w ­
niem Wydziału K u l t u r y W R N w no m. i n . ostatnie prace Ociepki, niane przedmioty zdobione.
Stolorza,
Pawła
Wróbla,
Łodzi, Inspektoratu Oświaty w Ra­ Pawła
*
wie Mazowieckiej i Muzeum Arche­ Antoniego Jaromina i Ottona K l i m ­
ologicznego i Etnograficznego
w czaka.
W gmachu ratusza w Gdańsku w
Łodzi. Wystawa obejmowała t k a ­
*
dniach 27 i 28 grudnia 1960 r. o d ­
ninę, haft, strój, ceramikę, kraszan­
był się pokaz sztuki ludowej osied­
k i , w y c i n a n k i oraz inne elementy
zdobnictwa wnętrza. Dominowały
Wydział K u l t u r y W R N w Rzeszo­ leńców z Wileńszczyzny zamieszka­
eksponaty pochodzące z południo­ w i e wspólnie z W o j . Kom!. K u l t łych na terenie województwa gdań­
wej części powiatu — z okolic Fiz. i T u r y s t y k i zorganizował k o n ­ skiego. Eksponowano t k a n i n y t r a ­
Inowłodza, Lubochni, Rzeczycy i kurs n a pamiątkarstwo ludowe i dycyjne i współczesne oraz — w
Krzemienicy; do najbardziej inte­ artystyczne
Ziemi
Rzeszowskiej. niewielkiej ilości — haft i cera­
resujących eksponatów należał ze­ Pierwszy etap konkursu zakończo­ mikę.
spół tkanin współczesnych.
no w g r u d n i u 1960 r. Na konkurs
Wystawę
poprzedziły
przygoto­ wpłynęło ponad 250 prac z zakresu
W ramach w y m i a n y k u l t u r a l n e j
wawcze badania terenowe,
prze­ garncarstwa, koronkarstwa, rzeźby
prowadzone przez mgra J . P. De- w drzewie, zabawek, metaloplasty­ między województwem l u b e l s k i m
kowskiego, kustosza Muzeum A r ­ k i , drobnej galanterii i t p . W y k o ­ a okręgiem l w o w s k i m o t w a r t a była
cheologicznego i Etnograficznego w nawcami b y l i w większości twórcy w listopadzie w e L w o w i e wystawa
Łodzi, oraz mgra J . Jastrzębskiego, l u d o w i . Najliczniej reprezentowana sztuki ludowej Lubelszczyzny obej­
kierownika Muzeum w Tomaszo­ była ceramika (m. i n . prace g a r n ­ mująca tkaniny, stroje, ceramikę,
pisanki,
kowalstwo
wie. Katalog wydany przez organi­ carzy ze w s i Zalesie, Medynia Gło­ w y c i n a n k i ,
zatorów wystawy zawiera krótki gowska i Pogwizdów — pow. Rze­ artystyczne i sztuczne k w i a t y . W
wstęp wprowadzający
(w oprać. szów). Eksponaty z zakresu cera­ L u b l i n i e natomiast odbyła się w y ­
J. P. Dekowskiego), opis i n w e n t a ­ m i k i należały do najwartościow­ stawa sztuki ludowej U k r a i n y , zor­
ryzacyjny eksponatów (w oprać. szych pod względem artystycznym. ganizowana przez Ukraińskie M u ­
B. Kowalca) oraz 10 ilustracji fo­ Plastycy zawodowi s t a n o w i l i nie­ zeum Sztuki Ludowej w e Lwowie.
stety n i e w i e l k i procent uczestników Do najciekawszych eksponatów na­
tograficznych.
konkursu, a prace i c h n i e zawsze leżały t u zabytkowe k i l i m y połtaw*
reprezentowały najwyższy poziom. skle z końca X V I I I w., w y r o b y z
Wyróżniły się t u dodatnio prace zakresu zdobnictwa w drzewie z
art. piast. M a r i i Czarneckiej z K r a ­ Zakarpacia ( X I X w.) i X I X - w i e c z W listopadzie o t w a r t o w Pozna­
kowa. Otrzymała ona I nagrodę na ceramika kijowska.
niu wystawę sztuki ludowej L u ­
Ministerstwa
Kultury
i Sztuki.
belszczyzny.
Wystawa
pomyślana
*
Ogółem na nagrody wydatkowano
była j a k o jedna z imprez akcji
53 000 zł, nagrodzono ponad 100
wymiany kulturalnej
województw
osób.
Wystawa sztuki Eskimosów k a ­
wschodnich i zachodnich w ramach
nadyjskich,
eksponowana
wiosną
obchodów Tysiąclecia. Organizato­
1960 r. w Warszawie, przeniesiona
r a m i wystawy były Muzeum w L u ­
została następnie do i n n y c h miast
blinie oraz Wydział K u l t u r y W R N
W grudniu o t w a r t o w M u z e u m polskich: w listopadzie o t w a r t a by­
w Lublinie. Zgromadzono
ponad
300 eksponatów z zakresu cerami­ Etnograficznym w K r a k o w i e w y ­ ła w K r a k o w i e , w grudniu — w
k i , tkactwa i stroju ludowego, rzeź­ stawę poświęconą historii szopki Lublinie.
by, zdobnictwa wnętrz (wycinanki, krakowskiej. Ilustrowała ona po­
k w i a t y itp.) oraz wyrobów k o w a l ­ szczególne stadia rozwoju szopki
skich i pisanek. Scenariusz wysta­ aż do c h w i l i obecnej. Wystawione Różne
pochodzą
z
Muzeum
wy
opracowali:
W.
Brajewska, eksponaty
Prof. d r M a r i a ZnamierowskaI . Iskrzycka, J . Obtołowicz i E. Pol. Etnograficznego oraz M u z e u m H i ­
storycznego
w K r a k o w i e . Szopki Prufferowa otrzymała za całokształt
Wydano katalog wystawy.
już n i e istniejące zrekonstruowano pracy naukowo-badawczej i orga­
w pracowni konserwatorskiej M u ­ nizacyjnej
w dziedzinie
muzeal­
zeum Etnograficznego.
n i c t w a i etnografii jedną z 7 na­
gród m . Torunia d l a twórców i
W listopadzie zorganizowano
w
działaczy k u l t u r a l n y c h .
Tczewie, staraniem Wojewódzkiego
17 grudnia odbył się w K r a k o w i e
Domu Twórczości Ludowej i k a r t u ­
*
skiej CPLiA, wystawę kartuskiej tradycyjny konkurs szopek. Zapre­
sztuki ludowej. Pokazano ceramikę, zentowano ogółem 48 szopek. Trzy
plecionki z korzenia i słomy, hafty równorzędne I nagrody przyznano:
Ministerstwo K u l t u r y i Sztuki
Wiatrowi,
Włady­ przyznało nagrody 36 twórcom l u ­
i meble wykonane przez twórców Władysławowi
ludowych z Kościerzyny, Wdzydz, sławowi Turskiemu i A d a m o w i K u - d o w y m — autorom prac ekspono­
dasowi. Poza t y m przyznano 6 n a ­ w a n y c h n a wystawie „Inwencje l u ­
Chmielna i Kartuz.
gród drugich, 10 — trzecich i 11 dowe w polskim w z o r n i c t w i e arty­
*
nagród czwartych.
stycznym".
Z a prace w zakresie
włączania
inwencji
plastycznej
*
twórców l u d o w y c h do wzornictwa
W listopadzie w muzeum regio­
przemysłowego otrzymały nagrody
n a l n y m w Kartuzach odbyła się
wystawa kaszubskiej sztuki ludo­
Spółdzielnia C P L i A „Sztuka Be­ 2 wieloletnie pracownice Instytutu
wej.
skidzka" w Bielsku-Białej zorgani­ Wzornictwa Przemysłowego — art.
zowała w grudniu w pawilonie w y ­ piast. L i d i a Buczek i A l i c j a Le­
•
s t a w o w y m ekspozycję produkowa­ wińska.

62