142507dc4ac73c7617fd2c4a438e2144.pdf
Media
Part of Kronika / Polska Sztuka Ludowa - Konteksty 1975 t.29 z.4
- extracted text
-
P i e ś n i odpustowe, tworzone przez l u d nawet na prze
strzeni wieków — znacznie mniej od nowszych „ n o w i n e k "
— nie t y l k o m o g ą , ale powinny s t a ć się m a t e r i a ł e m badaw
czym tak dla j ę z y k o z n a w c ó w , j a k i dla h i s t o r y k ó w litera
t u r y , nie t y l k o zresztą ludowej. C h o c i a ż b y z t y c h więc wzglę
dów należy w z m ó c poszukiwania owych d r u c z k ó w , zanim
p r z e p a d n ą całkowicie.
Można też z a d a ć pytanie — czy ryciny na pieśniach
odpustowych m o g ł y s t a n o w i ć inspirację dla ludowych rzeź
biarzy i malarzy, k s z t a ł t o w a ć ich w y o b r a ź n i ę a r t y s t y c z n ą ,
p o b u d z a ć do zadumy ? Miały niewątpliwie wielki w p ł y w na
tworzenie się tego, co nazywamy religijnością l u d o w ą czy
filozofią, zasobem pojęć i w y o b r a ż e ń ludu.
PRZYPISY
Rzeszowskie wręcz zalewało druczkami straganowymi
„ K a t o l i c k i e wydawnictwo F . Orła i syna we F r y d k u na
Śląsku a u s t r i a c k i m " (Cieszyńskim — z n a j d u j ą c y m się do
1918 r. na terenie ówczesnej A u s t r i i , a ściślej m ó w i ą c tzw.
Galicji).
Bardzo a k t y w n ą b y ł a drukarnia w Tarnowie, powstała
ok. połowy X I X wieku, a na przełomie X I X i X X w. dzia
łająca pod f i r m ą : „ W y d a w n i c t w o pieśni odpustowych
drukarni Zygmunta Jelenia, u l . W a ł o w a 4". Z kolei w Wado
wicach czynna b y ł a drukarnia Fr. F o ł t y n a .
N a druczkach odpustowych często w y s t ę p u j ą —
w metryczkach — również n a k ł a d c y czy wydawcy. Mioli
tedy pewne ambicje.
1
Najstarsza drukarnia na terenie byłego województwa
rzeszowskiego p o w s t a ł a w J a r o s ł a w i u — s ł y n n y m „ p o l s k i m
Frankfurcie" — już w r o k u 1621. W k r ó t c e u p a d ł a , aby się
niejako odrodzić w połowie X I X w. W Baranowie Sando
mierskim w latach 1628—1648 działała drukarnia inno
wiercza.
Z kolei P r z e m y ś l . Najstarsze to miasto było siedzibą
grodu i starosty, miało dwa biskupstwa, rzymskie i greckie.
W 1754 r. p o w s t a ł a t u drukarnia działająca nieprzerwanie
do dziś i m a j ą c a ciekawy dorobek.
A oto czas powstania innych d r u k a r ń i drukarenek:
Rzeszów — 1840, Sanok — 1848, J a s ł o — 1855, D ę b i c a —
1883, Krosno n / W i Tarnobrzeg — 1888, Kolbuszowa —
1890, Miejsce (obok Krosna, nazwane później Piastowem) —
1892, Gorlice — 1900. Wiele drukarenek p o w s t a ł o w okresie
międzywojennym.
( W i a d o m o ś c i o drukarniach u z y s k a ł e m od dr Andrzeja
Jagusztyna, k t ó r e m u serdecznie dziękuję).
Eepr.: J . Olędzki, J . Turaj
K
R
O
N
IV—VI
Imprezy folklorystyczne i regionalne
3—13.IV — w remach Panoramy
X X X - l e c i a w Warszawie p r e z e n t o w a ł a
swój dorobek ziemia rzeszowska. Z tej
okazji otwarta została m . i n . w D o m u
Chłopa wystawa sztuki ludowej ze
zbiorów Muzeum Okręgowego w Rze
szowie. Na R y n k u Starego Miasta od
b y w a ł y się w y s t ę p y zespołów folklo
rystycznych, m.in. koncertowali „ L a sowiacy", „Rzeszo wiacy",
„Bando
ska", „ P o ł o n i n a " . Zorganizowano też
kiermasz sztuki ludowej.
*
2, 3.V — w Muzeum Wsi Opol
skiej o d b y w a ł a się wielka impreza
folklorystyczna, na k t ó r ą złożyły s i ę :
w y s t ę p y kapeli ludowej ze Złotogło
wie, zespołów pieśni i t a ń c a : „ O p o l e " ,
„Strzecha",
„Bierawianie",
Zespół
Ziemi Kluczborskiej i i n . Otwarto
w y s t a w ę pn. „Współozesna twórczość
Opolszczyzny" (pokazana uprzednio
na Panoramie w Warszawie) oraz zor
ganizowano Jarmark Ludowy, na k t ó
r y m t w ó r c y ludowi sprzedawali swoje
wyroby.
*
4.V — w Muzeum Etnograficz
nym w Toruniu o d b y ł o się kolejne
widowisko regionalne, t y m razem
w wykonaniu amatorskiego Zespołu
Pieśni i T a ń c a z Opoczna. W y s t ę p o m
towarzyszył pokaz wykonywania wy
cinanek rawsko-opoczyńskieb przez
J a n i n ę P r z y b o r k o w ą z Zakościela.
*
4.V — w Kielcach, w ramach wo
jewódzkiej panoramy kulturalnoj pn.
„ P r e z e n t a c j e — 7 5 " d e m o n s t r o w a ł swo
je osiągnięcia b. powiat opatowski.
Otwarto w y s t a w ę sztuki ludowej, na
której pokazano: wyroby ceramiczne,
wyroby ze słomy, t k a n i n ę . Na kon
cercie folklorystycznym w y s t ą p i ł y Ze
społy Pieśni i T a ń c a Domu K u l t u r y ,
a autentyczny folklor ziemi o p a t ó w 250
I
K
A
1975
skiej zaprezentowali: Zespół P i e ś n i
i T a ń c a z Grocholisk, „ C m i e l o w i a c y " ,
Zespół P i e ś n i i T a ń c a z Obręcznoj,
k t ó r y w y s t a w i ł fragment widowiska:
„Wesele Ś w i ę t o k r z y s k i e " opartego na
zapisach etnograficznych.
*
9 — l l . V — w L i p n i c y Wielkiej
o d b y ł a się impreza pn. „ O r a w s k a
Wiosna—75 — Święto Pasterskie".
Organizatorami b y l i : W y d z i a ł K u l
t u r y i Sztuki — Urz. W o j . w K r a k ó w ie,
W y d z i a ł O ś w i a t y , Wychowania i K u l
t u r y — Urz. Pow. w N o w y m Targu,
O ś r o d e k K u l t u r y w N o w y m Targu,
Ośrodki K u l t u r y w L i p n i c y Wielkiej
i w J a b ł o n c e oraz redakcja „ G a z e t y
Krakowskiej". Z okazji improzy otwar
ta została wystawa fotografii praso
wej „ F o l k l o r Podhala i Orr.wy",-od
b y w a ł y się konkursy Dziecięcych I n
s t r u m e n t a l i s t ó w ' Ludowych, Dziecię
cych Zespołów Regionalnych i K a p e l
Ludowy ch, przegląd filmów o regionie
i szereg wycieczek turystycznych.
*
V — w Olsztynie o d b y ł y się V D n i
Folkloru. Na estradach w y s t ę p o w a ł y
zespoły
regionalne
i
amatorskie
z W a r m i i i Mazur, zorganizowano
t a k ż e kiermasz w y r o b ó w ludowych, na
k t ó r y t w ó r c y ludowi stawili się wy
j ą t k o w o licznie.
*
3 1 . V — 4 . V I — w Ciechocinku od
był się I V Festiwal Folkloru K u j a w .
W d n i u inauguracji otwarta została
wystawa pn. „Wielcy Polacy w oczach
rzeźbiarzy ludowych". Zorganizowano
też p l e n e r o w ą w y s t a w ę rzeźb cera
micznych Stanisława Zagajewskiego
z W ł o c ł a w k a . O d b y w a ł y się spotkanie
z l u d o w y m i t w ó r c a m i , prelekcje o fol
klorze Pomórz-", i K u j a w ; w y s t ę p o
w a ł y regionalne zespoły K u j a w , P a ł u k
i Kaszub oraz Reprezentacyjny Zespół
Ziemi Bydgoskiej. Festiwal zakończy
się kiermaszem wyrobów' ludowych.
*
L V I — w Łoclłowie odbył się
wielki Festyn, zorganizowany przez
w ł a d z e miejscowe i r e d a k c j ę „ T r y b u n y
Mazowieckiej". W ś r ó d licznych imprez
szczególnym powodzeniom cioszyly się
w y s t ę p y Zespołu P i e ś n i i Tańca
„ K u r p i e " z Ostrołęki.
1—8.VI — o d b y w a ł y się Dni
Bydgoszczy, obchodzone w t y m roku
szczególnie uroczyście w związku z 30
rocznicą jej wyzwolenia. J e d n ą z naj
bardziej atrakcyjnych imprez był
„ J a r m a r k Kaszubski", na k t ó r y m
m o ż n a b y ł o n a b y ć w y r o b y ludowo,
m . i n . r z e ź b y , hafty, koronki, malar
stwo na szkle, c e r a m i k ę , wyroby z ko
rzenia. W czasie j a r m a r k u występo
w a ł y zespoły folklorystyczne ziemi
chojnickiej.
*
6 — 8 . V I — o d b y ł y się D n i Bełżyc,
w czasie k t ó r y c h czynna b y ł a wystawa
t w ó r c ó w ludowych i p l a s t y k ó w ama
torów.
*
13—15.VI — w Bytowie odbyła
się I I I impreza doroczna pn. „Jar
m a r k Folklorystyczny — B y t ó w 75".
Na estradzie w y s t ę p o w a ł o 8 Zespołów
P i e ś n i i T a ń c a regionu Kaszubskiego.
Mazur i Mazowsza, a na placu twórcy
ludowi sprzedawali swoje wyroby
i prezentowali swe umiejętności arty
styczne. K l u c z o w y m punktem było
widowisko plenerowe p t . „Logenda
o Stolemie" w wykonaniu członków
kaszubskiego zespołu „ B y t ó w " oraz
innych zespołów' uczestniczących w im
prezie.
*
14, 15.VI — o d b y ł się Jarmark
Białostocki, na k t ó r y m t w ó r c y ludowi
sprzedawali swe w y r o b y .
m
*
22.VI — na Placu Defilad w War
szawie odbyła się doroczna „Cepelia
da". Impreza rozpoczęła się b a r w n y m
korowodom a r t y s t ó w ludowych w stro
jach regionalnych. Na stoiskach na
Placu cały dzień t r w a ł a sprzedaż wy
robów' ludowych a a r t y ś c i ludowi
demonstrowali swojo umiojętności. Na,
estradzie o d b y w a ł się koncert zespo
łów ludowych prowadzony przez W o j
ciecha Siemiona oraz pokaz mody
inspirowanej s z t u k ą l u d o w ą .
*
20—22.VI — w Sopocie o d b y ł się
I X Ogólnopolski Festiwal Folklory
styczny. Tegoroczna impreza różniła
się od poprzednich. U d z i a ł w niej
wzięły zespoły autentycznie ludowe,
składające się z mieszkańców wsi
i prezentujące folklor własnego środo
wiska,. Po raz pierwszy została t u
zorganizowana „ S c e n a D e b i u t u " dla
młodych zospołów, k t ó r e d o t ą d nie
uczestniczyły w p r z e g l ą d a c h .
Zorganizowano ponadto kiermasz
sztuki ludowej i ludowych potraw.
Otwarto toż wystawy wycir.enek lu
dowych, h a f t ó w i koronek.
*
2 0 - - 2 3 . V I — w P ł o c k u o d b y ł się
I X Ogólnopolski Festiwal Folklory
styczny, w k t ó r y m udział wzięło ponad
30 Zospołów P i e ś n i i Tańca,, zespołów
regionalnych, kapel ludowych, p o e t ó w
oraz kilkudziesięciu ludowych t w ó r
ców: rzeźbiarzy, malarzy, garncarzy,
wycinankarek, koronkarek.
W togorocznoj imprezie zaostrzo
no kryteria, dopuszczając do u d z i a ł u
tylko folklor autentyczny i artystycz
nie opracowany na podstawie orygi
nalnych p r z e k a z ó w . W przeglądzie
zospołów n a g r o d ę I o t r z y m a ł Zospól
Pieśni i T a ń c a „ P o g ó r z a n i e " , a 3 na
grody I I I — Zespół P i e ś n i i T a ń c a
„ P ł o c k " , Zespół Regionalny Z a k ł a d ó w
Celulozowa-Papierniczych w Niedo
micach k/Tarnowa i Zespół Pieśni
i Tańca „ P u ł a w y " .
Ponadto o d b y w a ł y się w y s t ę p y
kapel ludowych w k i l k u częściach
miasta. Zorganizowano t a k ż e J a r m a r k
Płocki — kiermasz sztuki ludowej
i kiermasz ludowych potraw, spotkanie
z poetami l u d o w y m i , b r w n y k o r o w ó d
ulicami miasta. W czasie Festiwalu
czynne b y ł y dwie w y s t a w y : hp,ftu l u
dowego i wycinanek.
W osta,tnim d n i u Festiwalu od
było się sympozjum naukowe poświę
cone kulturze ludowej.
*
25.VI — o d b y ł a się V Niedziela
Kołbiolska, zorganizowana z okazji
D n i O ś w i a t y , K s i ą ż k i i Prasy. Impreza,
zgromadziła k i l k a t y s i ę c y widzów
p r z y b y ł y c h z r ó ż n y c h miejscowości
województwa. W programie o d b y ł y się
w y s t ę p y zespołów amatorskich Do
mów K u l t u r y w Otwocku, Miojskiogo
Ośrodka K u l t u r y w Józefowie, regio
nalnego zespołu z Glinianki oraz miej
scowych — z Kołbioli. Ponadto zorga
nizowano pokaz mody, kiermasz książki
i przede wszystkim w y s t a w ę sztuki
ludowej regionu kołbielskiego.
*
27—29.VI —- w Kazimierzu n / W .
odbył się I X Ogólnopolski Festiwal
Kapel i Śpiewe,ków Ludowych. Orga
nizatorami Festiwalu b y l i :
Wydz.
K u l t u r y i Sztuki Urz. W o j . w L u b l i
nie, W D K , Muzeum Okręgowe i Zarz.
Gł. S T L w Lublinie, U r z ą d Miejski
i Miejski D o m K u l t u r y w P u ł a w a c h ,
Urz. Miasta i Miejski D o m K u l t u r y
w Kazimierzu.
Festiwal rozpoczął się koncertem
pn. „ O d Kaszub do Podhala", po k t ó
r y m o d b y ł a się konferencja prasowa,
koncert ubiegłorocznych l a u r e a t ó w ,
wieczór poezji ludowej. W ciągu dni
n a s t ę p n y c h nadal o d b y w a ł y się w y
s t ę p y , a na r y n k u kiermasz sztuki łudowoj, w k t ó r y m udział b r a l i człon
kowie S T L .
Jednym z podstawowych założoń
Festiwalu w Ka,zimiorzu jost prezen
tacja folkloru f,utontyczncgo, a, jogo
cechą specyficzną — improwizowanie
w y s t ę p ó w ulicznych i wprowadzanie
a.tmosfery wspólnej zabawy.
J u r y p r z y z n a ł o nagrody n a s t ę
p u j ą c o : wśród kapel — n a g r o d ę I
(5.000 zł) oraz „ k o g u t a " — n a g r o d ę
u f u n d o w a n ą przez naczelnika mia
sta — o t r z y m a j ą Kapola Ludowa
z Nowej Wsi, woj. zamojskie, nagrody
I I (po 3.500 zł) — Kapela Ludowa D u
dziarzy z Jarocina, w o j . kaliskio i K a
pela Ludowa ze Zdziłowic, w o j . tarno
brzeskie. Ponadto 3 kapele o t r z y m a ł y
wyróżnienia. W ś r ó d śpiewaków-solis t ó w : n a g r o d ę I (1000 zł) oraz
t k a n i n ę — n a g r o d ę U r z ę d u Miejskiego
w Putewach — o t r z y m a ł a Stefania
G o d z i ń s k a ze Zdzilowie, w o j . tarno
brzeskie, n a g r o d ę I I (750 zł) oraz
t k a n i n ę — n a g r o d ę U r z ę d u Miejskiego
w Puławach — otrzymają
Zofia
Danieluk z Krzczonowa, w o j . lubel
skie. Ponadto przyznano 2 ne,grody I I I
(po 500 zł). W ś r ó d i n s t r u m e n t a l i s t ó w
nagrody I nie przyznano, n a g r o d ę I I
(750 zł) o t r z y m a ł Józof Młynek, cym
balista z Rakszaw y, w oj. rzoszowskio,
n a g r o d ę I I I (500 zł) — Jan Wrona,
skrzypek z Poniatowej, woj.lubelskie.
Ponadto przyznano 2 w y r ó ż n i e n i a .
W ś r ó d grup śpiewaków — n a g r o d ę
Komitetu
d/s
Radia i Telewizji
(3.000 zł) o t r z y m a ł zespół ludowy
,,Wdzydza,nki" z Wdzydz Kiszew
skich. Ponadto przyznano 1 wyróżnie
nie. Przyznano t a k ż e k i l k a nagród
i w y r ó ż n i e ń dodatkowych.
T
r
Wystawy i konkursy
6 . I V — w Muzeum Śląska Opol
skiego w Opolu otwarta, została po
konkursowa, wystawa pn. „ M a l a r s t w o
i rzeźba ludowa Opolszczyzny", zorga
nizowana przoz Muzeum, Wydz. K u l
t u r y Urz. W o j . , Opolską
SPLiA,
Opolskie Towarzystwo
Kulturalnoo ś w i a t o w e i SZMW. W konkursie
udział wzięło 55 a r t y s t ó w ludowych,
k t ó r z y nadesłaJi ponad 300 prac.
J u r y p r z y z n a ł o nagroeły n a s t ę p u j ą c e :
na,grodę I w dziedzinie malarstwa
o t r z y m a ł Tomasz T e r e ń z Opola,
w dziedzinie rzeźby — Zygmunt
Cedor z K ę d z i e r z y n a , Jan
Darok
Z P a k o s ł a w i c i Stanisław Majewski
ze Sterna,lic. N a g r o d ę specjalną otrzy
m a ł Eugeniusz Marzec za d u ż ą kom
pozycję — „ D z i a d y " . Organizatorzy
przygotowali spotkanie z uczestni
k a m i -wystawy w celu przedyskuto
wania możliwości udzielenia i m po
mocy.
*
'
29.IV — w Krakowie otwarta
została wystawa twórczości ludowej
Podhala, Spiszą. Orawy i Pienin.
I V -— w P a ł a c u K u l t u r y i N a u k i
w Warszawie, z okazji D n i K u l t u r y
Radzieckiej została otwarta wystawa
prac p l a s t y k ó w a m a t o r ó w z republik
radzieckich.
*
I V — w Muzeum Mazowieckim
w P ł o c k u czynna b y ł a pokonkursowa
wystawa ludowej ceramiki artystycz
nej z woj. warszawskiogo. Na konkurs
zgłoszono ponad 500 prac. Na wy
stawie poka,zano wyroby 15 wyróż
nionych a u t o r ó w , 3 nagrody I przy
z n a l i o Czesławowi Plagowskiemu.
*
I V — w Słupsku otwarta została
wystawa pn. „ S z t u k a ludowa na wsi
kosz ilińskioj w latach 1945—1975",
zorganizowana przoz Muzeum Pomo
rza, Środkowego z okazji 30 rocznicy
powrotu Ziem P ó ł n o c n y c h i Zachod
nich do Macierzy. Na wystawie po
kazano praco 40 a u t o r ó w : rzeźby,
obrazy na szkle, wycinanki, pisanki
i ludowe p a m i ą t k i .
*
I V — w D o m u K u l t u r y w Słupsku
czynna b y ł a wystawa, rzeźb Piotra
Saksona, rolnika, k t ó r y niedawno
przekazał gospodarstwo za r e n t ę , by
m ó c całkowicie poświęcić się pracy
artystycznej.
*
I V — w Domu Chłopa w Warsza
wie otwarto w y s t a w ę pn. „ K o b i e t a
w sztuce ludowej",
zorganizowaną
przoz Muzeum Regionalne w Radomiu,
redakcję „Chłopskiej D r o g i " i Dom
Chłopa. Na wystawie pokazano 130
rzeźb w drewnie, z k t ó r y c h część
przeznaczono na sprzedaż, r, praco naj
ciekawsze wysta,wiono potem w Ra
domiu.
*
4. V — w Krakowie rozstrzygnięty
został X I I konkurs na, malowa,ne domy
i w n ę t r z a Zalipia,
zorganizowany
przez Wydz. K u l t u r y i Sztuki Urz.
W o j . W konkursio udział wzięło
37 osób, przede wszystkim z samego
Zalipia, a, t a k ż e z pobliskich wsi:
N i w k i (3 osoby), Kuzio (3 osoby),
Ćwików (1 osoba). Obok znanych już
malarek uczestniczyło w konkursie
k i l k a d o r a s t a j ą c y c h dziewcząt oraz
4 dzieci poniżoj 14 lat. Sąd konkurso
w y pod przewodnictwem prof. dr Ro
mana Reinfussa, biorąc pod uwagę
artystyczny poziom malatur i ich na
wiązanie do miejscowych tradycji oraz
w k ł a d pracy, p r z y z n a ł 18 n a g r ó d
pierwszych (po 1500 zł), 15 nagród
drugich dorosłym, a 2 nagrody pierw
sze i 2 nagrody drugie — dzieciom.
Nagrody I o t r z y m a l i : Maria W o j t y t o ,
Janina Lizak, Ja,nina Lizakówna (cór
ka), Monika Szlosok, Bronisława Boduch, Maria Sierak, Zofia Owca-Ma,jchrowska, Zofia K a c z ó w k a , Felicja
Mosio, Maria Mosio, Anna Borek,
Maria Chla.stowa, Honorata Tarka,
Janina Jurek, Stefania Ł ą c z y ń s k a ,
Maria Owca, Jan Szlosek — wszyscy
z Zalipia oraz Danuta Szczebak
z Cwikowa, a w kategorii młodzieżo
wej — Stanisława Stalica i Wanda
Boduch z Zalipia, (inf. EFP)
*
5. V — r o z s t r z y g n i ę t y został kon
kurs na, tradycyjne ozdoby wnętrz
mieszkalnych b. pow. myślenickiego,
pn. „ K w i a t y T o k a r n i " . W konkursie
uczestniczyło 30 osób, w t y m 10
dziewcząt w wieku szkolnym oraz
dziecięce zespoły plastyczne Szkoły
Zbiorczej i Biblioteki Publicznej w To
karni. N a d e s ł a n o łącznie 250 prac
251
Sąd konkursowy pod przewodnictwem
mgr Janiny Glanowskiej (Wydz. K u l
t u r y Urz. W o j . w Krakowie) przyznał
nagrody i wyróżnienia. Nagrody I
otrzymali: Stanisława Filipek z Za
wadki, Piotr D u r l a t k a z Sieprawia,
Eleonora Jurczak i Anna K l u s k a z To
k a r n i ; nagrody I I — Maria J a m r ó z
z Lipnika, Maria K ę d z i o r i Maria
Majerek z Tokarni, Józefa Miłkowska
z Wierzbanowej, S t a n i s ł a w a Wojtasik
zo Skomielnej Czarnej. Ponadto przy
znano 4 nagrody I I I oraz 3 nagrody I V
i wyróżnienia dla dzieci.
W tegorocznym konkursie za
prezentowano przede wszystkim pa
jąki krystaliczne, kuliste i żyrandolo
we oraz k w i a t y z b i b u ł y i bukiety,
wieńce, girlandy, (inf. E F P )
*
5. V — w Starej Kordegardzie
w Łazienkach warszawskich otwarta,
została Ogólnopolska Wystawa Po
konkursowa pn. „ W o j s k o
polskio
w rzeźbie ludowej". Wystawa została
zorganizowana z okazji 30-lecia zwy
cięstwa nad faszyzmem a jej organi
zatorami b y l i : M K i S , Gl. Zarz. Poli
tyczny i Cepelia, k t ó r z y ufundowali
nagrody oraz Zarz. Gł. STL i TPSP.
Na konkurs n a d e s ł a n o 441 prac
131 a u t o r ó w . J u r y pod przewodnic
t w e m rod. Aleksandra Jackowskiogo
zakwalifikowało na w y s t a w ę 200 rzeźb
i przyznało nagrody n a s t ę p u j ą c o : za
rzeźbę w drewnie nagrody I otrzy
mali — Wincenty Krajewski z Zawi
dza Kościelnego oraz Józef Zganiacz
z F a ł k o w a na Kielccczyźnio; nagrody
I I — Marian Adamski, Józef Citak,
Stanisław K o r p a , Szczepan Mucha
i Marian Ule. Ponadto przyznano
7 n a g r ó d I I I i 7 wyróżnień. Za rzeźbę
ceramiczną n a g r o d ę I zdobył Stefan
Głowiak z Pogwizdowa na Rzoszowszczyźnie, n a g r o d ę I I — W ł a d y s ł a w a
Prucnal z Medyni Głogowskiej, na
grodę I I I — Jerzy W i t e k z U r z ę d o w a .
Z okazji konkursu wydano katalog
zawierający słowo w s t ę p n e , omówienie
konkursu, listę nagrodzonych, u t w o r y
poetów ludowych oraz ilustracjo.
*
5—10.V — o d b y w a ł się w Polsco
Festiwal Sztuki Amatorskiej K r a j ó w
Socjalistycznych, pod h a s ł e m „30 zwy
cięskich l a t " , zorganizowany przez
N R D , CSRS i P o l s k ę . Gospodarzem
Festiwalu b y ł Dolny Śląsk. Improzy —
w y s t ę p y i wystawy o d b y w a ł y się w 15
miastach.
*
6. V —• w Bydgoszczy rozstrzyg
nięto konkurs na p a m i ą t k ę woj. byd
goskiego, zorganizowany przoz Urz.
W o j . w Bydgoszczy. D n . 2 . V I otwarta
została wystawa najlepszych prac.
*
8. V — w Muzeum Regionalnym
w Hrubieszowie otwarta została po
konkursowa wystawa plastyki obrzę
dowej tego terenu. W konkursie ucze
stniczyło 23 twórców ludowych. W ś r ó d
nadesłanych prac d o m i n o w a ł y p a j ą k i ,
sztuczne kwiaty, gwiazdy kolędnicze,
pisanki, wycinanki i korowaje.
*
9. V — z okazji D n i Wadowic
otwarta została pokonkursowa wyste wa sztuki ludowej i a m a t o r ó w ziomi
wadowickiej. Był to pierwszy togo
rodzaju przegląd w t y m regionie,
zorganizowany w w y n i k u b a d a ń pro
wadzonych przez p r a c o w n i k ó w i stu
252
d e n t ó w K a t e d r y Etnografii Słowian
U . J . Badania zostały podjęte z inicja
t y w y i r.n, koszt D o m u K u l t u r y oraz
Wydz. K u l t u r y w Wadowicach. Na
wystawie szczególnie bogato reprezen
towana była rzeźba i malarstwo.
*
10.V — w Muzeum K u j a w s k i m
wo W ł o c ł a w k u otwarta została w y
stawa „ S z t u k a ludowa i zdobnictwo
Podhala", zorganizowana wspólnie
z Muzeum T a t r z a ń s k i m , k t ó r e wysta
wę p r z y g o t o w a ł o . Z toj okazji o d b y ł y
się imprezy towarzysząco, m . i n . wy
s t ę p y kapeli góralskich, gawędzia
rzy ludowych, prolekcje o sztuce pod
h a l a ń s k i e j , pokaz rzeźbienia w glinie
oraz zorganizowano kiermasz w y r o b ó w
ludowy ch p o d h a l a ń s k i c h .
*
V — rozstrzygnięty został V wo
jewódzki konkurs twórczości ludowej
i p a m i ą t k a r s k i o j organizowany przez
Muzeum Regionalne w Szczecinku.
W konkursie udział brało ponad 20
twórców ludowych z terenu wojewódz
twa, n a d s y ł a j ą c ok. 140 prac. J u r y
p r z y z n a ł o nagrody I I — Janowi
Brzeskiemu za p t a k i rzeźbione w drew
nie oraz Toodozji K a ź m i e r c z a k z Tar
n ó w k i za zestaw h a f t ó w rzeszowskich.
N a g r o d ę I I I — przyznano H e n r y k o w i
Lepakowi z B y t o w a za r z e ź b y w drew
nie. Ponadto przyznano 9 w y r ó ż n i e ń .
Nagrodzono praco pokazano w D o m u
K u l t u r y , u p r z y s t ę p n i a j ą c je po zakoń
czeniu wystawy do nabycia publicz
ności.
*
14.V — w D o m u K u l t u r y w Mie
chowie otwarta została wystawa, na
k t ó r e j pokazano dorobek I V konkursu
na współczesną s z t u k ę l u d o w ą Mie
chowskiego. W konkursie wzięło udział 24 t w ó r c ó w indywidualnych oraz
3 zespoły kolędnicze, n a d s y ł a j ą c łącz
nie ok. 150 prac. J u r y pod przewod
nictwem prof. dr Romana Reinfussa
p r z y z n a ł o nagrody n a s t ę p u j ą c e : na
grody I (po 1.000 zł) o t r z y m a l i : za
k w i a t y z b i b u ł y i p a j ą k i — Józef
Kwiecień z Mianowie, Genowefa Bełtowicz z K a l i n y Wielkiej. Anioła
Krzciuk z Kaliny—Las i Władysława
K m i t a z Iwanowic; za zdobione w y
roby kowalskie — Andrzej
Sito
z Wierzbicy; za czepco i wycinpni i —
Wiktoria Grolak z Janowic; za wesolne
k u r y z ciasta — Józefa
Czekała
z K s i ą ż a Małego; ponadto — zespół
k o l ę d n i c z y z K a l i n y Małej — za
akcesoria kolędnicze, zwłaszcza ozdob
no nakry cia głowy.
Ponadto przyznano 6 n a g r ó d I I
i 6 n a g r ó d I I I . Fundusz n a g r ó d wy
niósł łącznie 20.000 zł. W y s t a w ę po
k o n k u r s o w ą otwarto w Osiedlowym
D o m u K u l t u r y w Miechowie. Ekspo
zycję o p r a c o w a ł y : Maria Czarnecka
i Beata Bielczyk. (inf. E F P ) .
*
14.V — w Koszalinie rozstrzyg
nięto X I I I konkurs na twórczość
pamiątkarską
woj.
koszalińskiego.
W konkursie uczestniczyło 72 auto
r ó w , n a d e s ł a n o 675 prac. J u r y pod
przewodnictwem dr St. B ł a s z c z y k a
p r z y z n a ł o nagrody I — Eugeniuszowi
Michalskiemu (rzeźba), Teodozji K a ź mierczyk (haft). Poncdto przyznano
21 n a g r ó d i wyróżnień.
Otwarcie wystawy pokonkurso
wej n a s t ą p i wo wrześniu.
15—31.V — w sali D o m u K u l t u r y
w L ę b o r k u otwarta została wystawa
pn. „ S z t u k a ludowa ziemi gdańskiej",
zorganizowana przez Ośrodek Kultury
w G d a ń s k u i lęborski D o m Kultury,
Na wystawie pokazano rzeźby, hafty
kaszubskio, kociewskie i z Powiśla
W a r m i ń s k i e g o , c e r a m i k ę kaszubską,
instrumonty i meble kaszubskie.
*
16. V — w ramach Panoramy
X X X - I e c i a w Warszawie prezento
wała swój dorobek ziemia szczecińska.
Z tej okazji w ś r ó d innych imprez
zorganizowano w D o m u Chłopa wy
s t a w ę pn. „Twórczość ludowa i pla
styka, amatorska Pomorza Zachod
niego". Z okazji wystawy wydano
katalog zawierający słowo wstępne,
listę a u t o r ó w i ilustracjo.
*
17. V — w P a ń s t w o w y m Muzoum
Etnograficznym w Warszawio otwarto
w y s t a w ę : „ T r o n y i insygnia wodzów
dawnej A f r y k i " .
*
19.V — na Z a m k u w Szydłowcu
otwarte zostało Muzeum Ludowych
I n s t r u m e n t ó w Muzycznych (jako od
dział Muzeum Świętokrzyskiego).
*
19.V — r o z s t r z y g n i ę t y został
konkurs twórczości ludowej i amator
skiej B o c h e ń s k i e g o , zorganizowany
przez Muzeum w Bochni. W konkursio
u d z i a ł wzięło 20 osób. J u r y pod prze
wodnictwem prof. dr Romana Roinfussa p r z y z n a ł o 5 n a g r ó d I (po 1.000 zl)
4 nagrody I I i 6 n a g r ó d I I I . Nagrody
I o t r z y m a l i : za rzeźbę — Jan Madej
i jego syn Jan z Dziewina', Piotr Dymurski z Grobli, za malarstwo — Józef
O p y r c h a ł z Dziewina i Aniela Danioł
z Buczkowa; nagrody I I : za rzeźbę —
Franciszek Golonka z Olchawy, za
malarstwo — A n n a Ł ę k a w a z Łąkty
G ó r n e j ; za w y r o b y garncarskio —
Macioj W y d r a z D ę b i n y , za pisanki —•
Teodora Kornecka z Wiśnicza Nowe
go. W y s t a w ę p o k o n k u r s o w ą otwarto
w salach bocheńskiego muzeum 23.V.
*
22.V — w Olsztynie otwarta zo
s t a ł a I I W y s t a w a Twórczości Ama
t o r ó w zorganizowana przez Miejski
i M i ę d z y z a k ł a d o w y D o m Kultury
przy w s p ó ł p r a c y B W A . W wystawie
wzięło u d z i a ł 19 a u t o r ó w , z których
wielu n a w i ą z y w a ł o w swoich pracach
do t r a d y c j i sztuki ludo woj.
*
23—24.V — w N . Sączu roz
s t r z y g n i ę t o I I K o n k u r s Współczesnej
R z e ź b y Ludowej K a r p a t Polskich,
zorganizowany przez Muzeum w N .
Sączu przy współudziale M K i S , Urz.
W o j . w K r a k o w i e i Pracowni Badań
Polskiej Sztuki Ludowej IS PAN
w Krakowie. N a konkurs wpłynęły
1074 prace od 179 a u t o r ó w — w tym
42 w wieku poniżej 18 lat.
Jury
pod
przewodnictwom
red. Aleksandra Jackowskiego przy
znało nagrody n a s t ę p u j ą c o : nagrody I
o t r z y m a l i — Stanisław H o ł d a spod
N . Sącza, Wojciech Oleksy z Paszyna,
S t a n i s ł a w M i k a (starszy) z Paszyna.
Nagrody I I — Anna F i c o ń z Wieprza,
Joanna, P i o t r i W ł a d y s ł a w Kastelikowie z Gliwic, Janina Mordarskn
i Zdzisław Orlecki z Paszyna. Ponadto
przyznano 12 n a g r ó d I I I i I V .
W grupie młodzieżowej nagrody
I o t r z y m a l i : Andrzej F i c o ń z Wieprza,
Zonon Głód i A u g u s t y n Michalik z Pa
szyna; nagrody I I — Czesław Głód,
Janusz Głóel, Maria Głód i Alfred
Miczcłek z Paszyna. Ponadto przy
znano 7 nagród I I I i w y r ó ż n i e n i a .
Nagrody ufundowali: M K i S oraz
Wydz. K u l t u r y .
^ " ' - ' W
* *
24. V — z okazji D n i Nowego
Targu otwarta została wystawa p n .
,.Twórczość ludowa, kobiet p o d h a l a ń
skich".
*
25. V —• w salorio wystawowym
Domu K u l t u r y Zagłębia, Konińskiego
otwarta została wystawa — V I Woje
wódzki Przegląd Plastyki Amator
skiej. Organizatorami P r z e g l ą d u b y l i :
Wydział K u l t u r y i Sztuki Urz. W o j .
w Poznaniu, P a ł a c K u l t u r y w Pozna
niu oraz D o m y K u l t u r y Zagłębia,
Konińskiego. Na wystawie zaprezontowano 410 prac 140 a u t o r ó w .
*
25.V — w salach Muzoum w Sie
radzu otwarta, została wystawa pra,c
Szczepana, Muchy, rzeźbiarza luelowogo ze wsi Szalo.
*
27. V — w Muzoum Mr,zowiockim
w Płocku r o z s t r z y g n i ę t y został kon
kurs na, w y c i n a n k ę l u d o w ą woj.
warszawskiego zorganizowany przez
Muzeum. W konkursie u d z i a ł wzięło
124 twórców, zgłaszając łącznie 2008
prac. Przyznano nagrody ufundowano
przez M K i S i Urz. W o j . w Wa,rszawie
oraz Cepelię. Nagrody I o t r z y m a ł y —
Stanisława B a k u ł a , Strzałki, w o j .
ostrołęckie, Czosła,wa Konopka, K a
dzidło, woj. rstrołęckio, K r y s t y n a
Cieślak, Sanniki, w o j . płockie. Ponad
to przyzna,no 13 n a g r ó d I I i 34 w y
różnienia.
28. V — w Muzeum RegionaJnym
w Chojnicach, z okazji 700-lecia
Chojnic i 30-toj rocznicy Wyzwolenia
otwarte zosta,ły 2 w y s t a w y : „Dzieje
Chojnic" i „ S z t u k a ludowa. K i szub".
*
28.V — w D o m u G o t y c k i m w pu
ławskim p a r k u otwarta została w y
stawa pn. „ I k o n y , ś w i ą t k i , N i k i f o r " ,
zorganizowana, przoz Muzoum Regionalno. Pokazano t u eksponaty ze zbio
rów Muzoum Na»rodowego w K r a k o
wie.
V — Muzeum R e g i o n a ł n o w K ł o
dzku zorganizowało z okazji „ K ł o d z
kiego M a j a " — w y s t a w ę prac Nikifora
Krynickiego, w y p o ż y c z o n y c h ze zbio
rów Muzeum w N o w y m Sączu.
*
V — w Muzoum Etnograficznym
w Toruniu otwarto w y s t a w ę pn.
„ S z t u k a ludowa Kaszub", na której
pokazano: hafty, coramikę, plecionki,
sprzęty.
*
V — w Muzoum Etnograficznym
w Krakowie otwarta zostaJa wystawa
włoskiego malarstwa „ n a i w n y c h " , po
kazano obra,zy p o c h o d z i ł y z kolekcji
Galerii „La, Feluca" w Rzymio, należącoj do rodziny Querol. W y s t a w ę
zaprezentowano n a s t ę p n i o w Warszawio, w galerii „ Z a p i e c e k " .
*
V — na dziodzińcu Muzoum
Etnograficznego w Toruniu odbył się
dziesięciodniowy I Plener R z o ź b i a r z y
Ludowych. Muzoum zaprosiło t y l k o
rzeźbiarzy znanych z d u ż y c h f o r m :
Henryka Hagola, Toodozjusza B u t y ń c a , Kazimierza Makowskiogo. W y
konane przoz nich rzeźby z dostarczo
nego m a t o r i a ł u przozna,czone są do
parku etnograficznego, sąsiadującego
z Muzeum.
*
30.V - - w Muzoum Regionalnym
w Radomsku otwarta została, pokon
kursowa wystawa pn. „ T k a n i n y ludo
we ziomi r a d o m s z c z a ń s k i e j " .
*
V - - w Lublinie rozstrzygnięto
Konkurs na
Pamiątkę
Lubok-ką.
W konkursie udział wzięło 106 osób,
zgłaszając 441 propozycji, z k t ó r y c h
jednak większość trzeba, było e>drzucić
ja,ko nie odpowiadająco warunkom
konkursu albo nio n a d a j ą c e się do
masowego rozpowszechniania. Nagro
d ę I (6.000 zł) o t r z y m a ł Zbigniew
Strz: Jkowski z Lublina, uagr. I V
(4.000 zl) Waldemar Mrówka, ze
Świdnika i Waldemar Maciejowski
z Lublina.
*
V — w Golubiu — Dobrzyniu
czynna, była, wystawa, twórczości l u
dowej z 7 n•iddrwęckieh b. p o w i a t ó w ,
zorganizowana z okazji D n i D r w ę c y .
*
10.VI — w Muzeum Regional
n y m w Ż y w c u otwa,rte, zostata pokon
kursowa, wystawa, ludowego zdobnic
twa, bibułkowego. W konkursie udział
wzięły a r t y s t y k i ludowe z Podhala,
Gorców i Beskidów. Nagrody M K i S
oraz Cepelii o t r z y m a ł y : Franciszka,
U f land i Maria, W r ó b e l z Powli Wiel
kich oraz Maria Madejczyk z Cisca.
*
V I — w Warszawie odbył się cykl
improz organizowanych przez Copolię
z oka.zji 25-locia, joj elziałalności:
17. V I — w P a ł a c u K u l t u r y
i N a u k i otwarta została wystawa, pn.
„Sztuka, i rękodzieło Copolii", na, k t ó
rej pokazano dotychczasowy dorobek.
Sąsiadujące z t ą wysta.wą ekspozycjo
a,nalogiczno krajów socjalistycznych,
w k t ó r y c h działa.ją organizacje ręko
dzieł ludowych i artystycznych, stwa,r z a ł y p l a t f o r m ę wza,jomnej wymiany
doświadczoń, dosta,rcza,jąc jodnoczośnie m a t o r i a ł u do dyskusji na sympoz
jum.
20—21.VI — odbyło się sym
pozjum naukowo na t e m a t : Organi
zacja i sta,n b a d a ń rękodzieła, ludo
wego i a,rtystycznogo w krajach socja
listycznych", z udziałom przodsta,wicieli: CSRS, N R D . Polski, R u m u n i i ,
Węgier i ZSRR. Zo strony polskiej
referaty wygłosili prof. dr Roman
Reinfuss oraz prozos Cepelii mgr Ta
deusz Więckowski. M a t e r i a ł y sym
pozjum z o s t a n ą wydano przez Copolię.
2 1 . V I — w czasio trwania sym
pozjum odbyło się uroczysto wręczonio
n a g r ó d i m . Oskara Kolberga. Tego
rocznymi laureatami zostali: w dzie
dzinie plastyki ludowej: Holona, Bornasowska, tkaczka z Rzoszowskiogo,
Wincenty K i t o w s k i , ceramik z Iłży,
Stanisława,
Kubik,
wycinankarka
z Sieradzkiego, Str,nislaw P a c z y ń s k i ,
szopkarz z Krakow^a, Józof Stopka-Król, metaloplastyk z Podhala oraz
Zofia, Wojnowa, koronkarka z Bobowoj. Spośróel n a u k o w c ó w i działaczy
kulturalnych nagrody otrzymali: Kazi
miera Styp-Rokowska, założycielka ze
społu „ K a s z u b y " , W ł a d y s ł a w Gębik,
działacz i pisarz z W a r m i i i Mazur,
Jadwiga,
Mierzejewska-Frankiewicz,
znany
choreograf,
prof.
Roman
Reinfuss, znakomity bada,cz sztuki
ludowej i prof. Kazimiera Zawistowicz-Adamska, zasłużony badacz polskiogo folk'om. Ponadto nagrodzono
5 zespołów folklorystycznych: „Har
nasie" z Poronina, „Opocznianka",
„ T o ś d o k i " z Wielkopolski oraz zespo
ły polonijne — „ S y r e n a " z Brunssum
w Holandii i „ S o k ó ł " z Carvin wo
Francj i.
K o m i t e t o w i honorowemu nagróel
Kolberga przewodniczył wicepremier
Józef Tojchma,, a Komisji Nagród —
rod. Aleksander Jackowski.
Nagrody przyznaje miesięcznik
społ.-kult. „Barwy"
21. V I — w Staroj Kordegardzie
w Lazionkach otwarto wystawę prac
l a u r e a t ó w nagrody Kolberga. Z okazji
wystawy został wydany kata,log, za
w i e r a j ą c y : skład K o m i t o t u Honoro
wego i K o m i s j i N a g r ó d , słowo wstępno
ełr Kazimierza, Pietkiewicza, listę lau
r e a t ó w w dziedzinio plastyki ludowej,
noty biograficzne ze zdjęciami lauroatów.
22. V I — na p l . Defilad odbyła, się
tradycyjna, „ C e p e l i a d a " . Mimo iż
organizatorzy starali się uczcić nią
25-Iecie Copolii, tegoroczna impreza
miała skromniejszy charakter niż poprzodnie.
*
16.VI — w Zabrzu rozstrzygnięto
konkurs na, malarstwo nieprofesjo
nalne ogłoszony przez Muzeum w Za
brzu dla, terenu Górnego Śląska.
W konkursio udział wzięło 56 autorów,
k t ó r z y na,dosłali w sumie 180 obra
zów. J u r y pod przewoelnictwem red.
Aleksandra Jackowskiego przyznało
nagrody ufundowane przez M K i S .
Nagrody I otrzymali — Ewald Gawlik
z Katowic, Eugeniusz Krawczuk z Gli
wic ; nagrody I I — W ł a d y s ł a w Luciński z R u d y ŚL, Janina Motyka z Gli
wic, Leopold Wróboł z Katowic.
Ponadto przyznano 3 nagrody I I
oraz 7 wyróżnień.
*
20. V I — w P a ń s t w o w y m Muzeum
Etnograficznym w Warszawio otwarto
w y s t a w ę pn. „Strój ludowy Słowian",
zorganizowaną w ramach umowy
0 bozpośrednioj współpracy między
P a ń s t w o w y m Muzoum Etnograficz n y m w Warsza,wio i P a ń s t w o w y m
Muzeum N a r o d ó w ZSRR w Lenin
gradzie, którego kolekcjo zostały t u
zaprezentowano. Szczególnie interosująca była kolekcja strojów polskich
z X I X wioku zawierająca nioktóre
nieznane dotąd szczogóły ubioru.
*
21, 2 2 . V I — w kaszubskiej wsi
Łączyńske, Huta, zakończył się V kon
kurs pn. „ L u d o w o talenty", ogłoszony
dla m ł o d y c h t w ó r c ó w (poniż ij la,t 21)
z regionów w o j . gdańskiego i olbląskiogo przez Oddział Gdański Zrzesze
nia Kaszubsko-Pomorskiogo i studen
cki klub m ł o d y c h działaczy kaszub
skich „ P o m e r a n i a " przy współudziale
Wydz. K u l t u r y i Sztuki Urz. W o j .
1 W O K w G d a ń s k u or.az warszawskiej
Copolii, k t ó r a ufundowała nagrody.
W tegorocznym konkursie udział
wzięło 47 a u t o r ó w , k t ó r z y nadesłali
hafty, rzeźby, obrazki na szkło, plocionki, wyroby z rogu i coramikę.
Ponadto uczestniczyło w konkursie
kółko hafciarskie zo szkoły podst.
w Żukowie, prowadzono przoz S.
Czerwińską. 162 na,dosła,ne prace po253
kazano na wystawie. 12 m ł o d y c h
twórców o t r z y m a ł o nagrody i wyróż
nienia. N a g r o d ę zespołową o t r z y m a ł o
kółko hafciarskie, nagrody indywidu
alne za h a f t y : Urszula Holka (1. 21),
z Miłoszewa, Barbara Polewska i Bar
bara Dreing (po lat 15) z Ż u k o w a oraz
Roman Hinc (1. 19) z W d z y d z ; za
plecionki — Irona Brzezińska (1. 16)
z Borzestowa i Maria Hir.c (1. 21)
z Wdzydz; za tabakiory z rogu —
Irona Szmytke (1. 16) z Borzestowa;
za rzoźby — Mieczysław Cieszyński
(1. 21) z Wieprznicy i Bogusław Głodowski (1. 19) z Sulęcina; za obrazki
na szkle — Franciszek Sychowski
(1. 18) z Wejherowa, Wiesława Ża
rach (1. 16) i Małgorzata Ł e w n a (ł. 15)
z Borzestowa oraz Waldemar Nacz
(1. 17) z Kielna. Najmłodsi uczestnicy
konkursu mieli po lat 13 (inf. T.)
*
27. V I — w P a ń s t w o w y m Muzeum
Etnograficznym w Warszawio roz
strzygnięto konkurs na ludowo i n strumonty muzyczno z terenu Mazow
sza. Organizatorami konkursu b y l i :
Muzoum i Urz. W o j . w Warszawie.
*
28. V I — r o z s t r z y g n i ę t y został
konkurs sztuki ludowej zorganizo
wany przez D o m K u l t u r y w Ł a s k u
i Muzoum Rogionalno w Pabianicach.
W Konkursio udział wzięło 45 twór
ców ludowych, zgłoszono 642 prace.
J u r y przyznało nagrody n a s t ę p u j ą c o :
w dziedzinie tkactwa — Władysławie
Dobroszek, wieś R ó ż a ; w dziedzinie
kowalstwa artystycznego — Edwar
dowi Krzysztofiakowi, Wola Marzeńska; w dziedzinie rzeźby — Stanisła
wowi
Krzyżańskiemu,
Zawady;
w dziedzinie zdobnictwa — Wandzie
Gawoł, D o b r o ń ; w zakresie przedmio
t ó w obrzędowych — Józofie Pluta,
Bychlew; w dziedzinio haftu — wyróżnionie o t r z y m a ł a Anna D ł u ż y ń s k a ,
Wola Marzeńska. Ponadto przyznano
9 n a g r ó d I I i 11 n a g r ó d I I I . Nagrody
ufundowali: M K i S , U r z . W o j . w Łodzi,
Urz. Pow. w Ł a s k u , Cepelia w Łodzi.
*
pn.
V I — w ramach cyklu wystaw
„Krajobrazy
sztuki ludowej
U
M
w Polsce" organizowanych przez M u
zoum Pomorza Środkowogo w Słupsku
otwarto w Zamku K s i ą ż ą t Pomorskich
w y s t a w ę : „ P o d l a s k i e dywany dwuosnowowe", uprzednio p r e z e n t o w a n ą
we wszystkich większych o ś r o d k a c h
w kraju oraz w Kownie i Meiningon
(NRD).
Polska sztuka ludowa za granicą
10—20.1 V — w O ś r o d k u Infor
macji i K u l t u r y Polskiej w Buda
peszcie czynna, była wystawa gobe
linów, kilimów i t k a n i n Sp. i m . St.
W y s p i a ń s k i e g o z K r a k o w a . W czasie
wystawy zorganizowano kiermasz w y
r o b ó w ludowych.
*
18.V — w Opawie (CSRS) otwarta
została wystaw;; rzoźby w węglu
i malarstwa a m a t o r ó w , zorganizo
wana w ramach umowy o wzajemnej
w s p ó ł p r a c y przez Muzoum Górnośłąskio w B y t o m i u i Śląskie Muzoum
w Opawie.
Na wystawie z.aprozentowano 86
obrazów i 72 rzoźby w węglu. Uro
czystego otwarcia w obecności władz
czeskicłi d o k o n a ł dyrektor Muzeum
Górnośląskiego w B y t o m i u mgr Józef
Kowalewski.
*
3.IV — na Z a m k u Królowskim
w We,rszawie otwarta została wielka
aukcja dzieł sztuki ludowej pod hasłem
„Najpiękniojsze dzieła sztuki ludowej
na o d b u d o w ę Z a m k u Królewskiego".
Impreza zorgan.izowa.na została przez
redakcję „ G r o m a d y — Rolnika Pol
skiego", Cepelię i
Stowarzyszenie
Twórców L u d o w y c h . Przygotowania
t r w a ł y k i l k a miesięcy, w czasie któ
rych n a p ł y w a ł y nieustająco dary od
t w ó r c ó w ludowych z calogo kraju.
W sumio nadesła,no ponad 3.000 prac
od ok. 700 a u t o r ó w . W ś r ó d nadesła
nych p r z e d m i o t ó w obok cennych dzioł
współczesnej sztuki ludowej znalazło
się wiolo r o b ó t e k ręcznych i prac
amatorskich roprozontujących bardzo
r ó ż n y poziom.
*
*
V — w Szwecji o d b y ł y się „ D n i
Polskie", w k t ó r y c h uczestniczył Zesspół Piośni i T a ń c a „ P o d h a l e " z No
wego Targu. Podczas p o b y t u w Szwecji
Zespół d a ł 26 w y s t ę p ó w w 15 mia
stach, przyjmowany wszędzie z og r o m n y m aplauzem.
V I — w skansenie w Bierkowi
cach odbyło się spotkanie — biesiada
opolskiego Oddziału S T L . Poza pre
lekcją i d y s k u s j ą na temat pomocy
p a ń s t w a dla t w ó r c ó w ludowych odbył
się program artystyczny zaimprowizo
wany przoz u c z e s t n i k ó w zebrania.
*
22—28.VI — w O ś r o d k u Infor
macji i K u l t u r y P R L w Berlinie czyn
na b y ł a wystawa amatorskiej t w ó r
czości „ L u d z i Morza", przygotowana
przez
Morski
Ośrodek
Kultury
w Szczecinie. Autorzy, w większości
marynarze i rybacy — przodstawili
prace z zakresu r z e ź b y , malarstwa,
grafiki, metaloplastyki i p a m i ą t k a r
stwa.
Inne
24.V — we W ł o c ł a w k u , z okazji
30-lecia „Chłopskiej D r o g i " odbyło się
uroczyste wręczenie n a g r ó d i m . Jana
Pocka za rok 1975. W t y m roku na
*
V I — Ludowa Spółdzielnia Wy
dawnicza rozpoczęła fundowanie włas
n y c h dorocznych n a g r ó d .
J u r y — pod przewodnictwem
Józefa Ozgi Michalskiego — przy
z n a ł o jo za r o k 1974 m . i n . prof.
dr Józefowi Burszcie — za książkę
Kultura ludowa — kultura narodowa.
Redakcja ,,Polskiej
Sztuki Ludo
wej" dziękuje za nadesłane do kroniki
materiały, a szczególnie p. mgr Barbarze
Tężyckiej
z MKiS,
dr Ewie
Fryś- Pietraszkowej z Krakowa i p. Izabelli
Trojanowskiej
z Gdańska.
rO
M
SUMMARY OF
Aleksandra
Jacher-Tyszkowa
— POLISH
1 9 T H - C E N T U R Y G R A P H I C A R T AS A SOURCE OF
S T U D I E S O N F O L K DRESSES
A n iconograpbic object to became a historical document
must bo reliable, direct and established by personal observa
t i o n , comments the author. Many illustrations discussed i n
the article fulfil this requirement. However, the author
comes to the conclusion t h a t oven i f an illustration boars
evident traces of a, stylistic convention of the era, or i f i t
was created throught aesthetic incentives as is tho ce-so in
gonro painting, i t can also be of some value for an ethno
grapher since it may help to dotermino the chronology of
somo forms of dress. Such dross are illustrations are of tho
greatest value either as illustrations to ethnographic texts,
separate plates, or albums o f folk costumes. The people
appearing i n these illustrations aro often characterized by
accessories which show the profossion or social class. A n
essential point is to define to what oxtent a dress shown is
a typical one.
The illustrations were made b y outstanding painters,
for instanco J. P. Norblin, and less skilled artists, some
times amatours who sent illustrations of folk drosses when
an author of a book on the life o f country people appoaled
254
grody o t r z y m a l i : Franciszek Becióski,
poeta z Pomorza, Maria Cedro —
poetka z Kieleckiego, Wanda Czubernat — poetka i działaczka z Podhala,
W ł a d y s ł a w Makowski — kowal z Krakowskiogo, Józof Małek — poeta,
współtwórca
kabaretu
ludowego
„ R z e p " z Lubelszczyzny i Jan Holubowski — muzykant ludowy z Warmii
i Mazur.
M
ARTICLES
for them. The author of the article attaches much importance
to illustrations as documents, though she stresses tho necesity
to eomparo them w i t h other sources, especially written
ones. Therefore A . Jacher — - Tyszkowa proposes further
studios on archive materials which m i g h t considerably
broader our knowlegdo of folk dresses.
The more i m p o r t a n t illustrators p o r t r a y i n g peoplo and
their clothing since tho beginning of tho 19th century, when
peoplo began to collect and preserve national "tokens of
remembrance", are discussed i n the article. Tho sketchos
and painters sometimos borrowed models form their prede
cessors and changed thom to a greator or lesser oxtond.
Jacek
Olędzki
VOTIVE HYMNS
P i l g r i m hymns wore often regarded as votivo offerrings.
P i l g r i m litorsture is connected w i t h tho cult of tho Virgin
Mary. A varioty of forms of this cult is characteristic of the
religious fooling of Polish country pooplo. A n expression
of this is tho cult of miraculous picturos and figures. There
are several such pictures and figures i n a small area of the
Rzeszów region. Monasteries, especially those of the Bernardinos, played an essential role i n tho promotion of this
cult.