65aecc1795d59f1852897ed253e408f4.pdf
Media
Part of Pomoc w przygotowaniu kołacza-korowaja / Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego (mapy)
- extracted text
-
Mapa 6. Pomoc w przygotowywaniu
kołacza - korowaja
Oprac. nauk. Anna Mączyńska, Anna Drożdż
Objaśnienie znaków:
1 - z w y c z a j istnieje; 2 - informacje p o c h o d z ą z literatury X I X - w i e c z n e j oraz m o n o g r a f i i F. O l e s i e j u k a ;
3 - z w y c z a j p r a k t y k o w a n y był w p r z e s z ł o ś c i ; 4 - informacje u z y s k a n e z w y p o w i e d z i o s ó b p r z e s i e d l o n y c h
i o s a d n i k ó w ; 5 - brak tradycji
U w a g a : Pierworys m a p y na p o d s t a w i e m a t e r i a ł ó w P A E i literatury w y k o n a ł a A. M ą c z y ń s k a ( P A E , m a p y : 5 5 5 :
Wieczór kawalerski.
5 5 7 : Zwyczaj
wypiekania
pieczywa
w domu panny młodej). D a n e z m a t e r i a ł ó w P A E
z w e r y f i k o w a ł a A. D r o ż d ż .
B a d a n i a P r a c o w n i A t l a s u E t n o g r a f i c z n e g o Instytutu A r c h e o l o g i i i Etnologii P A N w l a t a c h : 1 9 8 2 - 1 9 9 0
( K w e s t i o n a r i u s z nr IX) i 1 9 7 5 - 1 9 8 2 ( K w e s t i o n a r i u s z nr XII).
K w e s t i o n a r i u s z P A E nr IX: Zwyczaje i obrzędy weselne (oprac. J . G a j e k przy w s p ó ł u d z i a l e F. O l e s i e j u k a ) :
56. Kto uczestniczy
w takim wieczorze?
(młody? Starosta, rajek? ojciec, matka?). Jak taki wieczór odbywa się?
Czy wymienione
osoby pełnią jakieś funkcje obrzędowe?
D. Przygotowują,
pieką i zdobią „korowaj"
„kołacz".
57. Opisać szczegółowo
przygotowanie
ciasta na „kołacz" - „korowaj".
Zwrócić
uwagę na: mąkę,
wodę,
mieszanie
ciasta („misienie"),
dodatki do ciasta, kształtowanie:
formy i rozmiar tego pieczywa,
zdobiny
z ciasta i kształt naszkicować
i opisać! Jeśli możliwe wyjaśnić czy mają symboliczne
znaczenie.
58. Sprawdzić, czy na wesele pieką jeden, czy więcej
kołaczy?
Zbadać wnikliwie jaką funkcje obrzędową,
rytualna, magiczną przypisywano
(lub przypisują
dziś
kołaczowi
- korowajowi?)
Czy kształt pieczywa
i jego zdobiny mają charakter
symboliczny?
lub czy
uczestnicy
przypisują mu symboliczne
znaczenie?
59a. Zapisać przysłowia o korowaju - kołaczu [...].
132. Kołacz obrzędowy
- zbadać czy jeszcze
pieką (czy piekli dawniej? Kiedy?) Kołacz - korowaj,
pieczywo
obrzędowe spożywane w głównym akcie zawarcia małżeństwa.
Uwzględnić następujące
momenty [...].
E.
Kto piekł kołacz, główna postać i pomocnicy?
(Matka?
Starościna?
Swacha?
Drużki?
Inne
osoby?
Wymienić). Jak i czym zdobiono kołacz - korowaj - nazwy ornamentów
z ciasta. Czy zdobiono go wieńcem ?
Z czego był wieniec ? Wymienić
rośliny?
M a p ę uzupełniono
w o p a r c i u o w y p o w i e d z i s p o n t a n i c z n e p o j a w i a j ą c e się w w y w i a d a c h z e b r a n y c h w e d ł u g
k w e s t i o n a r i u s z a : KwestionariusznrXII
do badań nad zagadnieniem
pomocy sąsiedzkiej zw. także
„tłoką"(oprac.
K. J a g i e ł a , J . B o h d a n o w i c z ) : Współdziałanie
społeczne,
I. W obrzędzie weselnym:
Któraz form
współdziałania
występuje we wsi? Kwesta na rzecz młodej, przynoszenie
gotowych potraw na ucztę weselną, przyjmowanie
na
nocleg gości weselnych;
Kolejne podejmowanie
gości weselnych jedzeniem,
inne - jakie ?