Cyfrowa Etnografia

cef3611f3d13623d2a0575989cc58bb8.pdf

Media

Part of Lapończycy w Szwecji / LUD 1992 t.75

extracted text

Lud,

t.

75, 1992

WALDEMAR KOPCZYŃSKI
Muzeum Narodowe
Szczecin

LAPOŃCZYCY

W SZWECJI

Lapol1czycy są najstarszą grupą etniczną Szwecji (także całej Skandynawii);
zasiedlili jej obszar na długo przed przybyciem
innych plemion skandynawskich. W szwedzkiej literaturze
etnologicznej
i językoznawczej
występują pod
nazwą - "samer" albo "lappar".
Określając
ich miejsce w społeczel1stwie,
etnologia szwedzka używa terminów: "grupa narodowa"
(folkgrupp) t, "grupa
etniczna" (etniska grupp)2, "mniejszość etniczna" (etniska minoriteten)3,
"pramieszkal1cy", "mieszkal1cy pierwotni"
(urinvanare)4.
Ogólna liczba Lapol1czyków wynosi obecnie około 60 tysięcy: 15-\7 tysięcy
mieszka w Szwecji 5, 40 tysięcy w Norwegii, 4 tysiące w Finlandii
oraz ok.
2000-\800 w Rosji. Lapol1czycy zamieszkują
arktyczną, subarktyczną
i borealną strefę wymienionych
krajów (około 3/4 ludności), jak również pozostałe
obszary Norwegii,
Szwecji, Finlandii
i Rosji, co wiąże się z wewnętrzną
migracją w obrębie tych krajów, spowodowaną
przechodzeniem
do innych
zawodów niż hodowcy reniferów czy rybacy, bądź zmianą sytuacji rodzinnej
lub ekonomicznej.
Nadal jednak
miejsce zamieszkania
ludności
lapol1skiej
zarówno w Szwecji, jak i innych krajach skandynawskich,
wiąże się ściśle
z obszarem ich dawnego osadnictwa
i gospodarowania,
określonym
środowiskiem przyrodniczym.
Można wyróżnić następujące
"strefy" osadnictwa
lapońskiego: strefa leśna północnej
Szwecji, Norwegii,
Finlandii,
Rosji, obszar
wybrzeża Norwegii, obszar dolin i gór Finnmarku.

l

Zob. T. G. Svensson, De renskótwll/e

handbok som kartliiywr

in('andrinyspolitikell

sal1lhiillel, pod red. D. Sehwarza.

samemas

stal/niny

i Sueriye,

och bejólkninysmilloritetemas

w: Suenska minorileter.
stal/niny

En

inom det suenska

Sztokholm 1967, s. 223.
H. Johansson. Samemas sprdk och kultur, w: Samerna i Sueriye. Stad at sprak och kultur,
Sztokholm 1975, s. 272.
3 l. Ruong, Samem a i hisloriell och Iluliden, Sztokholm
1982, s. 7. Inni autorzy np. E. Bergman
i B. Svedin zauważają, że "mniejszościami etnicznymi w Szwecji są wszystkie grupy etniczne poza
szwedzką. Mniejszością etniczną w Szwecji jest grupa etniczna, która nie dominuje w szwedzkim
społeczeństwie", Solidariler och konflikt. Etniska relati(JI1er i Sueriye, Halsingborg 1986, s. 31.
4 H. Swedner,
Soóolo{fiska
syllpunkler
prl millorilelsproblem,
w: Svenska monorileter, s. 87.
5 Ph. Fjcllstrom,
Samemas
samhal/e i lradilion och nutid, Varnamo 1985, s. 17.
2

Lud t. LXXV

114
Wiele elementów charakterystycznych
dla kultury i języków lapońskich
odnajdujemy na terenach wschodnich - w arktycznej i subarktycznej Europie
i Azji. Inne i nie mniej istotne cechy kultury lapońskiej są rezultatem bliskich
kontaktów kulturowo-ekonomicznych
z mieszkańcami Skandynawii6. Odległe
dzieje lapońskiej kultury ilustrują ryty i i malarstwo naskalne występujące na
obszarze Skandynawii, pochodzące z epoki kamienia.
Najwcześniejsze źródła pisane o Lapończykach odnajdujemy w dziele
Tacyta - Germania (98 r. n.e.), który wspomina o ludzie zamieszkującym
obszar Skandynawii
- "Fenni" oraz u Prokopiusa (500 r. n.e.), który
Lapończyków nazywał - "Skrithifinoi". W okresie średniowiecza wzmianki
o Lapończykach pojawiają się w pracach Adama z Bremy (rok 1066) i Saxo
Grammaticusa (1200 rok) 7.
W literaturze etnologicznej Lapończyków dzieli się na następujące grupy:
a) norwescy Lapończycy morscy, b) szwedzcy i fińscy Lapończycy leśni, c)
norwescy i szwedzcy Lapończycy górscy. Ten zespół Lapończyków zaliczany
jest do tzw. Lapończyków zachodnioskandynawskich,
którzy zamieszkują trzy
państwa skandynawskie: Norwegię, Szwecję i Finlandię. Grupa tzw. Lapończyków wschodnich (najmniej liczna) obejmuje: a) Skoltsamer, tj. Lapończyków zamieszkujących leśne obszary nadgraniczne Związku Radzieckiego
i Finlandii oraz b) Kolasamer, tj. ludność lapońską zamieszkującą obszar nad
Morzem Białym. W kulturze Skoltsamer i Kolasamer są silne wpływy kultury
rosyjskiej i fińskiej. Ważną rolę w kolonizowaniu obszarów ich zamieszkania
odgrywali rosyjscy kupcy 8.
W Szwecji osadnictwo lapońskie rozciąga się od prowincji Dalarna na
południu poprzez prowincje Jamtland, Vasterbotten i Norrbotten na północy.
Z 17 tysięcy Lapończyków szwedzkich około 2.500 zajmuje się hodowlą
reniferów, których ogólna liczba w Szwecji wynosi około 250.000 sztuk.
Większość Lapończyków jest dziś zatrudniona w innych sektorach gospodarki
(leśnictwo, turystyka, rybołówstwo), część zamieszkuje miasta położone poza
kręgiem Dalarna - Norrbotten. Hodowla reniferów występuje na terenach
zachodniego Norrbotten i Vasterbotten, zachodniego Jamtland i Harjedalen
oraz na północno-zachodnim obszarze Dalarny. Istnieją dwie formy hodowli
reniferów w Szwecji: leśna oraz górska. Pierwsza jest bardziej stacjonarna,
w górskiej występują długie wędrówki między środowiskiem leśnym a wysokimi
górami. Rozwijający się na obszarze szwedzkiej Laponii przemysł ciężki oraz
szybko postępujący rozwój turystyki poważnie zagrażają stadom reniferów
i prowadzonej hodowli. Każdego roku zmniejsza się powierzchnia gruntów
przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej (hodowlanej).
E. Walląvist, K. Kihlberg, Lapparnas handasliijd, Lulea 1979, s. 12.
I. Ruong, Historisk aterblick riirande samerna, w: Samerna i Sverige. Stód at sprak ... , s. 382.
M Ph.
Fjellstriim, Samernas ... , s. 91.
6

7

1t 5
Można powiedzieć, że szwedzcy Lapończycy zostali całkowicie wchłonięci
przez szwedzkie spoleczdlstwo. Strój lapoński jest noszony jedynie przy okazji
świąt, festynów oraz targów lapOłlskich (fot. I); językiem lapońskim mówi
nieliczna tylko grupa Lapończyków. W roku 1975 szwedzkie Ministerstwo
Oświaty opublikowało interesujący raport pod tytułem - "Samema i Sverige.
Stad at sprak och kultur" (LapOłlczyCY w Szwecji. Poparcie dla języka
i kultury), w którego redagowaniu wzięli udział także pracownicy naukowi
reprezentujący etnologię. Z obszernego materiału jaki przedstawił H. Johansson wynika, że w grupie Lapończyków zajmujących się hodowlą reniferów
około 5% ludności nie rozumie języka lapońskiego, 20% nie umie mówić po
lapońsku, 45% nie umie czytać po lapońsku, około 80% nie umie pisać po
lapońsku 9.

Ryc. I. Laponka sprzedająca

obuwie skórzane na targu w Jokkmokk
Kopczyński

(Szwecja). Fot. Waldemar

Charakteryzując pod względem znajomości języka lapońskiego ludność
lapońska, wykonującą zawody inne niż hodowcy reniferów, szwedzki badacz
przytacza następujące dane: około 20% Lapończyków z tej grupy nie rozumie
języka lapońskiego, 40% nie umie mówić po lapońsku, ponad 65% nie umie
czytać po lapońsku oraz około 85% nie umie pisać. Z danych uzyskanych
9

H. Johansson.

SIII11l'I'/WS

... ,

s. 344.

116
podczas badań wynika, że zainteresowanie nauką języka lapońskiego wśród
młodego pokolenia przeważa u tych, których podstawowym zajęciem jest
hodowla reniferów. Także ta grupa Lapończyków wykazuje większe zainteresowanie w poznawaniu rodzimej kultury i jej przeszłości.
Interesującego materiału etnologicznego, traktującego język lapoński jako
instrument tożsamości grupowej (etnicznej), dostarczyły badania I. Kuoljok
zatytułowane - "Samer i Umea, en studie av livs - viIIkor i urban miljo"
(Lapończycy w Umea, studium warunków życia w środowisku miejskim).
Badania te przeprowadzono pod koniec lat 70. w ramach projektu dotyczącego
tożsamości kulturowej i tradycji (tradycja jako przekaz kultury). I. Kuoljok
wykazała, że najbardziej istotną rolę w podtrzymywaniu znajomości języka
lapońskiego odgrywa kontakt z grupą rodzinną, która języka lapońskiego
używa na co dzień. Autorka podkreśliła rzecz istotną, mianowicie, "język
lapoński jest niezastąpioną bronią dla szwedzkich Lapończyków w walce
o zachowanie i ożywienie kultury lapońskiej. Język lapoński działa inspirująco
na poczucie tożsamości oraz wzmacnia i poszerza wspólnotę pomiędzy
Lapończykami" 10.
Od roku 1944 istnieje w Szwecji specjalna szkoła dla Lapończyków, od
1950 roku mieszcząca się w Jokkmokk. Samernas folkhogskola została
utworzona przez Szwedzkie Towarzystwo Misyjne. Placówka ta odgrywa
ważną rolę w podtrzymywaniu i wzmacnianiu wspólnoty lapońskiej w Szwecji.
Szkoła stała się niejako centrum rozwoju kultury lapońskiej w Szwecji.
Studiować w niej mogą nie tylko Lapończycy, ale także wszyscy, którzy chcą
poznać język lapoński, lapońskie rękodzieło, obyczaje i środowisko przyrodnicze szwedzkiej Laponii. Oprócz tego szkoła prowadzi ożywioną działalność
oświatową i wystawienniczą dotyczącą historii Lapończyków; współpracuje
z placówkami naukowo-badawczymi, które zainteresowane są kulturą lapońską (Nordiska Museet w Sztokholmie, Samemuseum Ajtte w Jokkmokk,
Etnologiska Institutionen Uniwersytetu w Umea).
Regularne badania nad kulturą lapońską podjęto w Szwecji w roku 193911.
Polegały one przede wszystkim na gromadzeniu zbiorów etnograficznych
w placówkach muzealnych. Największy zbiór zabytków etnograficznych reprezentujących kulturę lapońską znajduje się w Nordiska Museet w Sztokholmie. Kolekcja obejmuje około 8.500 eksponatów, z których większość pochodzi z okresu ubiegłego stulecia. Największy zbiór zabytków ofiarował dla
Nordiska Museet H. Samzelius (1867-1918). Wśród przekazanych przez
H. Samzeliusa eksponatów dominują części stroju lapońskiego, wyroby sztuki
użytkowej wykonane z drewna, rogu, skóry i srebra. Z tego samego okresu
pochodzi interesujący zbiór przedmiotów codziennego użytku, który zgroma10
11

Ph. Fjellstrom, Samernas samhiille i tradition ... , s. 536.
B. Sommarstram, Lappmarksinventeringarna, "Fataburcn"

1965, s. 129.

117

dzil podczas swoich podróży po obszarach szwedzkiej Laponii H. Nordlunds
kolekcja zabytków etnograficznych z końca XIX
wieku posiada jednak pewne wady, mianowicie, dane o zabytkach, miejscu
występowania, funkcji są niepełne i często nieścisłe. Lapidarność opisu świadczy o przypadkowości zbiorów, które przekazywali niektórzy zbieracze - entuzjaści. Nic w tym dziwnego, albowiem jeszcze w początkach naszego stulecia
badania etnograficzne nad kulturą lapońską traktowano
w Szwecji jako
uzupelnienie badań językoznawczych
i przyrodniczych. Oprócz Nordiska
Museet imponujące kolekcje zabytków etnograficznych z obszaru szwedzkiej
Laponii znajdują się w Silver Museet w Arjeplog, Dalarnas Museum w Falun,
Jokkmokks Museum w Jokkmokk, Norrbottens Liins Museum w Lulea.
W okresie 1943- I947 prowadzono w Szwecji etnologiczne i archeologiczne
badania nad kulturą nomadów Laponii, co w rezultacie dało dobrze opracowaną dokumentację terenową (fotografię etnologiczną, rysunki, wywiady,
nagrania fonograficzne). Do dziś materiały zgromadzone podczas tych badań
przechowywane są w centralnym archiwum etnologicznym, zajmującym się
badaniem kultury Lapończyków w Szwecji, które mieści się w Nordiska
Museet.
Pracami badawczymi nad zagadnieniem kultury nomadów Laponii kierował E. Manker, etnolog związany z Nordiska Museet. W latach następnych
(1947-1958) E. Manker wyodrębnił w swoich badaniach etnograficznych dwa
tematy główne: a) badania nad miejscami kultu i pochówkiem u Lapończyków,
oraz b) badania nad życiem codziennym i warunkami bytowania. W tym
okresie powstają znane prace E. Mankera, między innymi De svenska

(41O pozycji). Ta imponująca

jjiillapparna
(Szwedzcy
Lapończycy
górscy, 1947), Nagra lapska kultplatser
(Niektóre lapońskie miejsca kultu, 1947), Lapparna som konstniirer (Lapończycy
jako arty.ki, 1947), Lappmark (Laponia, 1953), The Nomadism of the Swedish
Mountain Lapps (Nomadyzm
szwedzkich Lapoń.czyków górskich, 1953). W póź-

niejszym okresie zainteresowania badawcze E. Mankera ukierunkują się na
symbolikę i funkcję sztuki lapońskiej, o której mówił, że "... w swoich formach
pochodzenia jest to sztuka tak samo naturalistycznie prymitywna jak ryty
skalne z okresu epoki kamienia" 12.
Zasługą E. Mankera było wydanie w języku szwedzkim pracy Johannesa
Schefferusa pl. Lapponia, która została napisana w języku łacińskim w 1673.
Szwedzki przekład ukazał się dopiero w 1956 roku (wydanie angielskie w 1674,
niemieckie w 1675, rrancuskie w 1678 roku), wydawcą było Nordiska Museet.
Praca Schefferusa opiera się na relacjach szwedzkich misjonarzy protestanckich (S. Rheen, O. Niurenius, J. Torneaus) działających w Laponii w okresie
XVII wieku. Ukazała się w serii "Acta Lapponica", poświęconej kulturze
lapońskiej, którą publikuje wspomniane muzeum.
12

E. Manker, Niiidkonsl.

Trolltrummans

biLdvar/d,

Halmstad

1965, s. 16.

118
Innym badaczem, którego nazwisko zapisalo się znamiennie w zakresie
badań nad kulturą Lapończyków w Szwecji jest I. Ruong. Jego dociekania
dotyczą przede wszystkim studiów nad tożsamością etniczną i kulturową
Lapończyków, ich językiem i środowiskiem przyrodniczym, w którym żyją.
Przez wiele lat T. Ruong przewodniczyI Krajowemu Związkowi Lapończyków
Szwedzkich, który reprezentuje interesy ludności lapońskiej w kontaktach
z rządem szwedzkim. Z inicjatywy L Ruonga została utworzona w roku 1962
instytucja rzecznika praw Lapończyków (samisk ombudsman). Jego zadaniem
jest skuteczna ochrona praw Lapończyków szwedzkich w kontaktach z administracją terenową.
Prace, które publikował L Ruong między innymi Samerna. ldentitet och
identiletskriterier
(Lapończycy.
Tożsamo.{-ć i kryteria tożsamo.vci, 1981 Samerna
i historien och nUliden (Lapo/lczycy w historii i wspólczesno.\~ci, 1982) uświadomiły czytelnikom i badaczom kultury lapońskiej w Szwecji, iż rekonstrukcja
kulturowego dziedzictwa mniejszości lapońskiej jest obowiązkiem nie tylko
samych Lapończyków, ale również władz szwedzkich.
Od roku 1919 ukazuje się w Szwecji czasopismo "Samefolkets Egen
Tidning" (własny Dziennik LapOllczyków), które w 1961 roku zmieniło tytuł na
- "Samefolkets". Jest to najstarsze czasopismo lapońskie ukazujące się
w Skandynawii. "Samefolkets" redagowany jest w języku szwedzkim, część
zamieszczanych w nim informacji, recenzji i artykułów pisana jest w języku
lapońskim. W języku lapońskim zamieszczane są przede wszystkim wiersze
i opowiadania. Regularnie drukowane są informacje dotyczące sytuacji etnicznej Indian Ameryki Północnej, z którymi Lapończycy utrzymują bliskie
kontakty. Znajduje to wyraz we wspólnie organizowanych konferencjach,
sesjach naukowych, wystawach sztuki, wymianie stypendialnej. To, że językiem
dominującym we wspomnianym czasopiśmie jest język szwedzki spowodowane
jest sytuacją, że wielu Lapończyków ma poważne trudności w czytaniu tekstów
w języku lapońskim. Należy bowiem pamiętać, że lapoński język pisany
powstał późno w porównaniu z mającym długą tradycję językiem mówionym.
Innym, i jak się wydaje nie mniej ważnym czynnikiem powodującym wydawanie czasopisma w języku szwedzkim (szwedzki jest językiem uniwersalnym dla
wszystkich Lapończyków zamieszkujących ten kraj), jest duże zróżnicowanie
samego języka lapońskiego.
Język lapoński dzieli się na trzy zasadnicze grupy: I. centralną (centralsamiska), 2. południową (sydsamiska), 3. wschodnią (6stsamiska).
Stosowanie pojęcia "język lapoński" jest nieco zwodnicze. Pamiętać należy,
że Lapończycy używający na przykład sydsamiska (południowa grupa języka
lapońskiego występująca w okolicach na poludnie od miejscowości Arvidsjaur
i Arjeplog w Szwecji) nie rozumieją Lapończyków zamieszkujących ten sam
kraj a mówiących na przykład centralsamiska (centralna grupa języka lapońskiego występująca w Szwecji na północ od miejscowości Arjeplog, którą

119
mówi większość Lapończyków szwedzkich oraz większość całej ludności
lapońskiej zamieszkującej Skandynawię). Co więcej, w obrębie samej tylko
grupy centralnej, podzielonej z kolei na trzy podgrupy: nordsamiska, lulesamiska, pitesamiska, występują znaczne różnice w zasobie słów oraz gramatyce.
Niektórzy badacze postulują aby mówić nie o jednym ale o wielu, różniących
się między sobą, językach lapońskich należących do ugrofińskiej grupy
językowej 13. Na uwagę zasługuje fakt, że granice państwowe nie są żadnymi
wyznacznikami języka lapońskiego i jego dialektów, których jest ponad
pięćdziesiąt.
Systematyczne badania językoznawcze wśród Lapończyków prowadzą
uniwersytety w Uppsali i Umea. W Centralnym Archiwum Dialektu i Folkloru
w Uppsali zgromadzono materiał lingwistyczny obejmujący dialekty lapońskie; podobnie w bibliotece uniwersyteckiej Carolina Rediviva. Ciekawym
przykładem badań etnologiczno-językoznawczych
jest program realizowany
przez Instytut Etnologii w Umea zatytułowany Nordsvensk och samisk
folkkultur (północnoszwedzka i lapońska kultura ludowa), poświęcony badaniom wzajemnych kontaktów kulturowych szwedzko-lapońskich na obszarze
północnej Szwecji.
Badania te wykazały między innymi, że każdy dialekt języka lapońskiego
stanowi rozległy i odrębny system wzorców, sankcjonujący kulturowe kategorie i formy, za których pośrednictwem Lapończycy nie tylko porozumiewają
się, ale co więcej, analizują rzeczywistość. Według L Ruonga to właśnie język
jest kluczem do zrozumienia kultury lapońskiej. Ma on doniosłe znaczenie
w codziennym życiu jako środek komunikacji między starszymi a młodszymi
generacjami Lapończyków, jest ważnym składnikiem w bliskich kontaktach
między Lapończykami 14.
Współczesna Szwecja jest interesującym przykładem "mozaiki kulturowej".
W tym kraju mówi się dzisiaj 126 językami. Svenska minoriteter czyli
szwedzkie mniejszości Uest ich coraz więcej i już obecnie stanowią ważny
w obrębie etnologii szwedzkiej temat badawczy) posiadają swoje organizacje
kulturalne, prasę, programy radiowe i telewizyjne nadawane w rodzimych
językach. Od 1953 roku także szwedzcy Lapończycy mają możliwość emitowania programu radiowego (210 minut tygodniowo) oraz telewizyjnego, co ma
przybliżyć społeczność lapońską do szwedzkiej i stworzyć możliwość ich
poznania. Trzeba jednak przyznać, że w świadomości wielu Szwedów Lapończycy pozostają kulturowo niżej rozwiniętą społecznością. Przylgnęła też do
nich falalna nazwa "szwedzcy Indianie" (svenska indianer), co jest wyrazem
patrzenia na Lapończyków i ich kulturę w kategoriach egzotyki.
13 Zob. N. E. Hansegard,
Samernas sprak, w: Samerna - ett folk i fyra lander, pod red.
L. Svonni Lund 1976. s. 32.
14 l. Ruong,
Samernas verklighet, Sztokholm 1981, s. 20 i in.

120
W sierpniu 1971 roku odbyła Się w szwedzkiej miejscowości Gał1ivare
konferencja naukowa poświęcona badaniom kultury lapońskiej w krajach
skandynawskich. Na konferencji tej ustalono i ogłoszono program kulturalnopolityczny Lapończyków; podkreślono w nim dążenie do pielęgnowania swojej
własnej, autochtonicznej tradycji i kultury oraz spójności międzypokoleniowej.
Jednym z autorów programu był etnolog i językoznawca 1. Ruong. W deklaracji czytamy - " ... Jesteśmy ludem z własnym miejscem zamieszkania,
z własnym językiem, własną kulturą i strukturą społeczną. Jesteśmy ludem
w mniejszości, podzielonym między pallstwa, z małymi możliwościami wpływu na naszą własną sytuację. Musimy uzyskać miejsce w społeczeństwie
dla naszych własnych hierarchii wartości, naszej kultury i naszego stylu
życia" 15.
E. Dahlstrom w swoim ciekawym artykule Den samiska minoriteten
i Sverige 16 (M niejszo.fć lapO/iska w Szwecji) poświęconym historii Lapończyków zamieszkujących Szwecję wprowadza pojęcie "nordisk kolonialism",
zwracając uwagę, że w historii szwedzkiej zapomina się o zjawisku kolonizowania Lapończyków przez szwedzkie państwo i Kościół protestancki. Wspomniany autor uważa, że obecnie mamy do czynienia z nową, ukrytą formą
wypierania Lapończyków z ich ziem, z tak zwanym "wariantem technokratycznym" (teknokratiska varianten), polegającym na uprzemysławianiu obszarów
zamieszkałych przez ludność lapońską.
Każdego roku szwedzkie biura turystyczne reklamują targi lapońskie
w Jokkmokk i Gallivare. Na kolorowych afiszach i mapach drukowanych
przez firmę Sormlands Grafiska AB z Katrineholm dostrzec można uśmiechniętych Lapończyków. Te materiały przypominają jednak o drugiej rzeczywistości społecznej, zawierającej w sobie pytanie o miejsce Lapończyków i ich
etniczną tożsamość w obrębie stechnicyzowanej kultury szwedzkiej.

Waldemar

Kopczyński
LAPPS IN SWEDEN
(Summary)

The article draws the reader's attention to the place of Lapps in contemporary Swedish
society. stressing their endeavor to maintain their own culture. The author indicates that the most
important role in keeping their ethnic identity is played by the contact with a family group using
Lappish in everyday life. The cultural heritage of Lapps is cultivated by museums (Nordiska

15

1(,

l. Ruong. Samerna i historien ...• s. 258.
A. Dahlstrom. Den samiska minoriteten i Sverige. w: Samerna -

et! Pl/k .... s. \02-140.

J 21
Museet in Stockholm. Norrbottens Lans Museum in Lubi, Jokkmokks Museum in Jokkmokk) as
well as institutions of research (Institute of Ethnology of the University of Ulmea, ULMA in
Uppsala, Samernas Folkhogskola in Jokkmokk) presenting the achievements of many generations
of Lapps - the oldest ethnic group in Scandinavia.
The author also emphasizes that linguistic and ethnological studies on Lappish culture have
been a traditional field of research of Swedish scholars such as, in particular, E. Manker and
I. Ruong. Those scholars advocated regular research on the Lappish culture which is important to
understand cultural and ethnic processes in today's Sweden.