980dbbd89ac039dc3220ee23b4129434.pdf
Media
Part of In memoriam/ LUD 1973 t.57
- extracted text
-
VI.
I
N
M
E
M
o
R
I
A
M
Lud, t. 57, 1973
TADEUSZ WROBLEWSKI
WSPOMNIENlE
(1914-1972)
POSMIERTNE
W dniul~
lipca 1972 roku zmarł w Poznaniu jeden z najbardziej
znanych
i popularnych
w Wielkopolsce etnografów, docent dr Tadeusz Wróblewski. Znali
go wszyscy radiosłuchacze
z coniedzielnych audycji, w których swobodnie, w gawędziarskim
stylu, wolnym od ciężkiej uczoności, omawiał niby pospolite, ale
charakterystyczne
zjawiska kulturowe. tłumaczył ich sens i uczył patrzeć na nie
jako na dokumenty
wiecznie zmiennego
życia. Byl najbardziej
"poznańskim"
ze wszystkich poznańskich etnografów. Urodził się w Poznaniu 10 lutego 1914 roku.
Tu chodził do szkoły i uzyskał w r. 1933 w Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego
świadectwo maturalne. W 1'. 1936 podjął w Poznaniu pracę w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i zapisał się na studia etnograficzne. Przerwała je wojna i wy-
400
1n Hł(:morianć
siedlenie do Ostrowca Świętokrzyskiego. Po powrocie do Poznania kontynuuje studia, pelniąc równocześnie
funkcje
asystenta-wolontariusza.
Zajęcia \V Katedrze
Etnografii wypełniały mu cały wolny czas poza godzinami urzędowania w Zakładzi'2
Ubezpieczel1 Społecznych, gdzie zarobkowo nadal pracował do r. 19!)O.
Roboty w Katedrze Etnografii bylo wtedy sporo. Należało po wojnie wszystko
organizować od nowa. Pomagał więc profesorowi Frankowskiemu
przy re;lytuow:\niu katedry. Szczególnie dużo wysiłku wlożyl \V gromndzenie księgozbioru, urqdzanie pomieszczeri Katedry i zdobywanie najniezbt~dniejszych
:;prz(:lów. Przsllużają się więc studia Wróblewskiego. KOliczy je w r. 1048 dyplomem magistra ril,)zofii "w zakresie antropologii,
etnografii
z etnologią i prehistorii".
W I'. 19~O
uzyskuje w Katedrze etal sLarszego a'iystenta i odtąd może bez reszty zaj'lć siq
pracą naukową. IN 1'. 195:) awansuje na stanowisko adiunkta. W trzy lata później
doktoryzuje się na podstawie pracy Chlopski dom w Wielkupolsce
-- jego rozwój
i p1·zeobl'ażenia. W'reszcie w r. 1964 uzyslmje na Uniwersytecie
im. A. Mickiewicza
w Poznaniu stopiel1 naukowy docenta. Tematem pracy habilitacyjnej
były Wspólne
elementu
w ludowych
ktllturach
środkowej
Europy.
\V trzy Jata później powierzono mu w Katedrze UAM kierownictwo Zakładu Folklory:;Lyki.
Wróblewski należał do naukowców, którzy nie gromadzili wiedzy na własny
tylko użytek, dlatego lubił zajęcia dydaktyczne. Dawały mu one okazję do przekazywania swoich osiągnięć badawczych młodemu pokoleniu etnografów, do wdrażania studentów w dyscyplinę naukową. Dba! o rzeczow4 treść i staranną [orm,~
wykladu. Lubil rzetelną robotę i tylko taką ceni!. Sam starał się pracować rzetelnie,
nie tylko w zakresie swej dyscypliny, ale r6wnież na odcinku społecznym w Związkach
Zawodowych
czy organizacjach
naukowych,
między innymi jako
długoletni członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa
Ludoznawczego czy
jako sekretarz Komisji Etnograficznej
Poznańskiego Towarzystwa Przy jaci6ł Nauk.
Vł pracy naukowej był Wróblewski zwolennikiem
stopniowego rozszerzania problematyki
badawczej i systematycznego
doskonalenia
warsztatu.
Na tej zasadzie
zainteresowania
naukowe Wróblewskiego rozwijają się wszerz i w głąb z rzadko
spotykaną
kOll3ekwencją. Zł'azu koncentrują
się na budownictwie
wielkopolskim,
a nawet na wąskim jego odcinku - budownictwie podcieniowym. HeJiktowe okazy
tego budownictwa
Wróblewski sumiennie zinwentaryzował
i zanalizował. Doszedł
wtedy do przekonania, że wok6ł problemu chłopskiego budownictwa wielkopolsJ<iego
naroslo wiele nieuzasadnionych
poglądów, gł6wnie z powodu podejścia do tego zag3dnienia interesujących
się nim badaczy niemieckich z pozycji nacjonalistycznej.
Rozszerzając tedy studia, poddaje analizie różne formy dom6w chłopskich występujących w Wielkopolsce. \Vyniki swych dociekal1 przedstawil we wspomnianej pracy
Chlopski
dom w Wielkopolsce
jego l'ozwój
i pl'zeobmżenia.
Wróblewski dał
w niej - jak to podkreśli! prof. BUl'szta - krytyczny przegląd dotychczasowych
ujęć przedmiotu i to z obu stron barykady dzielącej polskich i niemieckich badaczy.
Oddzielił i odrzuci! stronę polityczną w interpl'etacji
naukowej. W obiektywnej
analizie wy\,aza! błędy w dotychczasowych
założeniach badawczych i bt"aki faktograficzne w publikacjach. W szerokiej perspektywie przestrzennej
i czasowej uwypuklił problem rodzimości. Obalił hipotezę o wschodnio-niemieckim
rodowodzie
domu wielkopolskiego. Zwrócił uwagę na elementy niezmienne domu, które mimo
wielowiekowej
ewolucji jego kształtu i mimo różnorakich
wpływów przetrwaly
do naszych czasów. Wróblewski przestrzega jednak przed traktowaniem
rodzimości
form w wąskim aspekcie regionalnym i zwraca uwagę na występowanie
rzekomo
typowych, tylko dla określonego regionu, zjawisk na obszarach daleko większych
niż tereny zasiedlone przez różnorodne ludy i narody.
401
In memoriam
Problem t:lki zachęcał do badań nie tylko na polu budownictwa. Wróblewski,
który chciał drogc! precyzyjnej analizy faktograficznej
dojść do odróżnienia tego
co wspólne, od tego co właściwe tylko dla etno su czy regionu, podjął się zadania
prześledzenia poel tym kątem widzenia zasobów kulturowych
ludów otaczających
polski obszar etniczny. Rezultatem tych dociekań była wymieniona rozprawa Wspólne elementy w ludowych
kulturach
środkowej
Europy. Autor wyszedł z założenia,
że ustalenie elementów wspólnych warunkuje
dopiero wykazanie różnic j:lko zja-·
wisk znamiennych ella określonych regionów. Podjęcie przez Wróblewskiego tak
szeroko zakreślonej problematyki, wymagającej znacznej znajomości faktograficznej
i wielkiej erudycji, było możliwe dzięki wielokierunkowym
studiom szczegółowym.
Rezultatem tych dociekań są prace i artykuły poświęcone szczególnie kulturze Po-morza i pogranicza polsko-niemieckiego,
liczne recenzje i omówienia aktualnych
publikacji polskich i obcych, jak i hasła opracowane dla Słownika
starożytności
słowiańskich.
Wymienić tu przykładowo można takie tytuły, jak: Pomorze Zachodnie w niemieckich
atlasach etnograficznych
(Szczecin 1959), Germaliskie
elementy
w kulturze
słowiańskiej
([w:] Słownik
starożytności
słowiańskich,
t. 2), Pogranicze
polsko-niemieckie
w świetle
materiałów
etnograficznych
("Lud" t. 50) czy Etnograficzny
zarys
Pomorza
Zachodniego
([w:]
Pomorze
Zachodnie
-
nasza
ziemia
Poznań 1960). Wróblewski zdawał sobie sprawę z ogromu zamierzeni:ł
badawczego i ze skromnych wyników własnych dociekań. Swą pracę traktował też
jedynie jako wskazującą kierunek badań.
We wszystkich swych badaniach Wróblewski dążył do zajęcia właściwej postawy wyjściowej, do poprawnego procesu myślowego, do prawidłowego i rzetelnego wnioskowania i do wysuwania hipotez dostatecznie uzasadnionych oraz twierdzeń w pełni udokumentowanych.
Nie zadawalał się jednostronnym
naświetleniem
zjawiska, jednokierunkowym
ujęciem problemu. Starał się przedstawić
to samo
zagadnienie w aspekcie różnych szkół i kierunków badawczych i wykazywać zależność rezultatów dociekań od celów badawczych i związanych z nimi założeó
metodologicznych. W ten sposób zwracał uwagę na względny charakter
ustaleó
i potrzebę nieustannej ich rewizji jako warunku postępu w nauce. Często też dostrzegał i tropił w obcych publikacjach metodyczne błędy, a chcąc ich sam uniknąć,
poświęcał wiele uwagi zagadnieniom metodologii i starał się nią zainteresować na
wykładach i seminariach swoich studentów. Bezustannie podkreślał przy tym konieczność uściślania pojęć, precyzowania nazewnictwa, właściwego interpretowania
treści znaczeniowej tkwiącej w słowie, nazwie, terminie. I rzecz znamienna - gdy
dał studentom do ręki opartą na obszernej literaturze i własnych przemyśleniach
część I swego Wstępu do etnografii
(poznań 1969), obejmującą
rozważania nad
zakresem i przedmiotem etnografii jako nauki o kulturze, to wysunął na czoło
rolę języka w poznaniu naukowym, czyli zagadnienia terminologii.
Smied przerwała Wróblewskiemu pracę nad II częścią Wstępu do etnografii,
która miała objąć zasady klasyfikacji przedmiotu badań oraz omówienie głównych
kierunków badawczych i ich założeń metodologicznych. Smierć nie pozwoliła mu
też zrealizować opracowań syntetycznych, do których zmierzał po licznych i roz-ległych studiach szczegółowych nad ludową kulturą polską jako składową częścią
środkowoeuropejskiego
obszaru kulturowego i jej powiązań z kulturą tego obszaru.
Usiłował te związki wykazywać już nie tylko w kulturze materialnej,
od której
badania rozpoczął, lecz coraz szerzej w kulturze społecznej i duchowej, w naj-szerzej pojętym folklorze. O rozległej erudycji Wróblewskiego w tych dziedzinach
świadczą omówienia publikacji polskich, zwłaszcza zaś zagranicznych, zamieszczane
w czasopismach etnograficznych, np. w "Ludzie", czy hasła we wspomnianym Słowojczysta,
"fi
Lud.
L LVll
402
niku
In memoriam
starożytności
tUTze ludowej
slowial1skich
Wielkopolski,
(Egzo- i endogamia,
którego
to wydawnictwa
oraz at'tykuly w Kulbył jednym z głównych ini-
Demony)
cjatorów (Pojęcia o świecie, Demony i wyobrażenia demonologiczne).
W jego folklorystycznych
zainteresowaniach
i dociekaniach
niepoślednie miejsce
zajmował świat wyobrażeil. i wiel'Zeń ludowych, świat zjawisk wykraczających
poza
zmysłową rzeczywistość, stanowiących
jednak na równi z realiami islolne elementy
w kulturze
ludzkości. Dostrzegał je szczególnie w kulturach
Wschodu i nimi si<~
interesowa!.
Już w młodości, zanim zaczął studia etnograficzne,
kontaktował
sit;
z nielicznymi
w Polsce wyznawcami
buddyzmu. To pozwoliło mu później napisać
do cejlońskiej
Encyklopedii
buddyzmu rozprawkę-hasło
Buddyzm
w Polsce (1957).
Chęć naukowego
poznania
owych rozległych
światów,
pełnych niezbadanych
tajemnic, była chyba powodem zapisania się młodego U1'zędnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
na fascynujące
etnograficzne
wykłady
prof. Frankowskiego
i wreszcie oddania się bez reszty umiłowanym
studiom. Zatapianie się w bezbrzeżnych dziedzinach
ludzkiej
myśli, ludzkiej
działalności,
a nade wszystko ludzkiej
wyobraźni jako głównego motoru kulturotwórczego,
odrywało go od świata realnego
i przenosiło w świat irracjonalny,
w którego istotę, nie tylko metodami naukowego
poznania, wniknąć usiłował. To czyniło z Wróblewskiego
naukowca, człowieka
nieco zagadkowego.
Jego sądy cechowa lo zwykle jakieś niedopowiedzenie,
wyczuwało się w nich nie tylko ostrożność, ale też wahanie, rozległe obszary wąlpliwoś:i
naukowych. Z tymi wątpliwościami
odszedł w zaświaly.
Stanislaw
PUBLIKACJE
TADEUSZA
Zestawił
Blaszczylc
WROBLEWSKIEGO
S. Blaszczyk
1954
Etnografia
1'adziecka
znawstu;ie,
"Lud" 1954, t. 41, s. 36-65.
Kilka
uwag
a zagadnienie
o geograficznym
zasięgu
etnogenezy
występowania
w
świetle
prac
Stalina
krosien
poziomych
o języko-
i pionowych,
"Lud" 1954, t. 41, s. 677-698.
Rec.: "Anthropos"
t. 48, 1953, "Lud" 1954, t. 'H, s. 977-98!l.
Rec.: "Sol'ets;~aja EtnograJUa" z. 4, 1951, "Lud" 1954, t. 41. s. 8/0-888.
1956
Budownictwo
111dowe w pracach O. Kolbe1"ga, "Lud" 1956, 1. 42, s. 115-142.
1957
Buddhism
in Poland,
[w:] Encyclopaedia
of Buddhism,
t. 2, Paradenia
(Ceylon)
1957, s. 186-194.
Starożytne
krosna egipskie, "Z Otchłani Wieków" 1957, z. 4, s. l!J6-204.
1958
budownictwo
podcieniowe
w Wielkopolsce
w XIX i XX w., "Zeszyty
Naukowe Uniwersytetu
im. A. Mickiewicza",
Al'cheologia,
Etnografia,
z. 1, Poznań
1958, s. 99-222.
Jeszcze o krosnach i tkactwie,
"Kwartalnik
Historii Kultury Materialnej"
1958, t. 6,
z. 1-2, s. 61-32.
Zagadkowe
ślady na ścianach kościolów
w Wielkopolsce,
"Studia i Materiały do
Dziejów Wielkopolski i Pomorza" 1958, t. 4, z. 2, s. 195-205.
Uwagi do a1"tykulu J. Tomaszewskiego
"Z badań nad integmcją
spoleczną na Ziemiach Zachodnich",
"Przegląd
Zachodni"
1958, R. XIV, t. 3 (nr :1-6), s. 450-45:ł.
Chlopskie
403
in 71wrno";'am
Rec.: Antropologia
w tomach
SS-57
(R.
czasopisma
1953-1955)
"Ame1'ican
lugisC', "Czlowiek w Czasie i Przestrzeni" 1958, t. 1, z. :3, s. 162-164.
Ret:.: ,J. I3lat:hnio, Ozriuby nariszczytowe
na Ziemi
Chelmi1iskiej
.,Studia i Materialy
do Dziejów Wielkopolsl<;i i Pomorza"
1958,
Anthropo-
i Michałowskiej,
t. 4, s. 446--449.
19,;9
Zac/wdnie
UJ niemieckich
atlasach etnogwricznych,
"Szczecin. Miesięcznik
Pomorza Lachociniego" 1!l59, z. 8··9, s. J 37-155.
Rec.: J\. Dobl"Owolska, Budownictwo
ludowe na Pomorzu Zachodnim,
"Studia i Materialy tlo Dziej,'"", Wielkopolski i Pomorza" 1959, t. 5, s. :36:;-368.
Pomorze
1960
Dom
i za(J1'Oda, Iw:]
Etnograficzny
zarys
Kultum
Pomorza
ludowa
t. 1, Poznań
Wielkopolski,
Zachodniego,
[w:]
Poznar, l!J(jO, s. 19B-Z20.
Red. oprac. materiałów:
B. Stelmachowska,
Slupska" (Poznań) 1960, t. 5.
Pomorze
Zachodnie
1960,
s. 107-162.
-
nasza ziemia
Słowiltców,
"Biblioteka
ojczysta,
Sprawozdanie
z dzialalności
poznaliskiego
Budownictwo
oddzialu
Polskiego
Towarzystwa
Ludo-
znawczego, "Lud" 1IWO, t. 45, s. 5:'i1l-560.
Hec.:
t. 50, 1955, "Lud" 1!H:iO, t. 4:;, s. ;j411··;3:'iB.
"Anthropos"
Ret:.: "AntiLmpos"
t. S " 1D!Jii, "Lud" HloO, l. 4\
s. :35ll-:36B.
1961
Budowle
nawodne,
tzw.
palafity,
[w:] Slownik
starożytnoŚC"i słowiańskich,
t. 1, 1961,
s. 173-174.
Budulec.
Sciany.
Budynki
mieszkalne,
Chlopski
dom w Wielkopolsce,
UAM,
Dach,
[w:]
[w:]
Słownik
Slownik
starożytności
starożytności
jego rozwój
t. 1, 1961, S. 182.
t. 1, 1961, s. 186-18B.
Wydawnictwo Naukowe
słowiańskich,
slowia1iskich
i przeobmżenie.
Poznań 1961.
Hec.: "Anthropos"
t. 52, 1957, "Lud" 1961, t. 46, s. 378-388.
Rec.: "Anthmpos"
t. 53, 1958, "Lud" W61, t. 46, s. 388-397.
Hec.: "Baessle1' Archiv",
t. I-III
i V, 1952-1957,
"Lud" 1961, t. 46, s. 416-424.
Rec.: T. P. Bank, Botanical
and ethnobotanical
Studies in the Aleutian
Islands ..
,.Lud' 19{ij, t. 46, s. 4:~;~-4:~4.
Rec.: "L'J.:thnouraphie"
t. 50, 1955, "Lud" 1n61, t. 4H, s. ~397-40:3.
Hec.: "L'Ethnof}l"apl!ie"
t. 51, H156, "Lud" 1961, t. 46, s. 403-408.
Rec.: :S. Erixon, A. Hultkranz, L. Bodker, International
D"ictionary of reg"ional Euro··
peen .!lnth1"Opology and FolkloTe, "Lud" 1961, t. 46, s. 428-430.
Rec.: L. P. Potapov, Narody juznoj Sibiri, "Lud" 1961, t. 46, s. 358-:361.
1962
Ciesielstwo,
Demony,
Egzo-
I w:] Słownik
[w:j
sta1'ożytności
Słoumi1c starożytności
i endogamia,
[w:]
Słownik
t. 1, z. 2, 1962, s. 268-269.
t. 1, z. 2, 1962, s. 335-338.
slowiańskich,
t. 1, z. 2, 1962, s. 446-
słowiańskich,
słowia'hskich,
sta1'ożytności
44B.
Prof. dr g Fran]wwski.
t. 30, s. 94-96.
Z
badań
nad
zabytkami
Wspomnienie
drewnianego
pośmiertne,
"Kronika
budownictwa
Miasta Poznania"
chłopskiego
tv
1962,
Wielkopolsce,
"Sprawy Oświc\ty i Kultury Województwa Poznańskiego" 1962, t. 2, s. 103-107.
Rec.: J. Burszta, Dawne budownictwo
na sochy w Wielkopolsce
i jego zanik; "Studia i Materialy do Dziejów Wielkopolski i Pomorza" 1962, t. 7, s. 355-:356.
Rec.: L'Ethnographic"
t. 52, 1957, "Lud" 1962, t. 47, s. 571-578.
Rec.: S. W. Kiselev, Kratldj
ocerk drevnej
istorii Chakasov, "Lud" 1962, t. 47,
s. 540·-544.
404
lnentorianŁ
In
Rec.: Z. Radacki, Budownictwo
wiejskie
na Pomorzu Zachodnim,
.,Studia i Matel'jały do Dziejów Wielkopo1s1,i i Pornot'za" 1962, t. 7, s. :195-:m7.
Rec.: J. Stankiewicz, Piotr Loewen budowniczy
żulalOski, "Studia i Materialy
do Dziejów Wielkopolski i PomOl'za" 1962, t. 7, s. 40H-409.
Rec.: J. Stankiewicz, Zabytki
a1'chitektul'y
i budownictwa
na 2ulnwach,
,.Studia
i Materiały do Dziejów Wielkopolski i Pomorza" 1962, t. 7, s. 411-41:J.
1963
Witold Klinger.
Wspomnienie
pośmiertne, "Luci" 196:1, t. 4H, s. 571-577.
Red. oprac. materiałów:
B. Stelmachowska,
Słowii!cy
i ich kulturn,
,.Biblioteka
Słupska" (Poznań) 1963, t. 11.
Prof.
1964
Budownictwo
gospoda.rcze,
[w:]
Kultura
ludowa
t. 2, PoznaJ'! 1D64,
Wielkopolski,
s. 52--111. Współautor: .J. Burszt<l.
Ciesielstwo.
[w:] Kultura
ludowa
Wielkopolski,
t. 2, Poznań
1964,
Germańskie
slowiańskiej,
[w:]
starożytności
elementy
w kulturze
Słownik
s. 447-46·1.
slO1uiall-
skich, t. 2, z. l, 1964, s. 97-99.
Wspólne
elementy
kulturach
środkowej
Europy, "Prace Wydziału
UAM". Sel'ia EtnograCiczna, nr 3, Poznań HJl;4.
Filo-
"Lud"
1966,
w ludowych
zoficzno-Historycznego
1966
Pogranicze
lJolsko-niemieckie
w
świetle
materinlów
etnograficznych,
t, 50, cz. II, s. 431-466.
histOl'ii kultury,
"Argumenty"
1966, nr 17, s. 4,
"Mówią Wieki" 1966, R. IX. nr 11, s. 1-:1.
i
demonologiczne,
Przemiany
Zngadki
w ob1'Zędowośc-i rodzinnej,
Ill.
1967
Demony
wyobrażenia
znań 1967, t. 3, s. 437-455.
Pojęcie o świecie, [w:] Kultura
Rozwój
ludowa
dziejów
pojęcia
Z
zagadnień
ludowa
Studia
wiejskiego
Ziemi
Kamieńskiej,
UJ
Wielkopolsce,
Po-
Wielkopolski,
L :1, Poznań
Wielkopolski,
"Łódzkie
etnografii,
budownictwa
KultuTa
"Lud"
Etnograficzne"
zaintereso1L'a1'! ludoznawczych
Z
[w:]
1!W7. s. 505-540.
lOG7,
1. 51.
UHj7,
l.
,.Hocznik
s. B:~-9Z.
n. s. 11-21.
Kamivński"
1967, t. 2, s. 107-151.
1968
Zarys
historii
badali.
nad
duchową
kulturą
ludową
w
Polsce,
"Lud"
H)Gll, t. 51,
cz. II, s. 45:3·-484.
1969
Katedra Etnogmfii
t. 13, s. 129-143.
U AM
w Poznaniu
li'
latach
1945-1967,
"Etnografia
Polska"
l n69,
w ujęciu Bruno Schiera, "Lud" 1969, t. ;;:l, s. :323-:ł:n.
cz. I, Etnografia, lud, kultum, Poznań 19G9.
Rec.: "Anthropos"
t. 61, 1966, "Lud" 1969, t. 53, s. 402-406.
Rec.: "Anthropos"
t. 62. 1967, "Lud" 1969, t. 53, s. 406-411.
Rec.: L'Ethnogmphie"
t. 60-61. 1966-1967,
"Lud" 1969, t. 53, s, 39B·-400.
Niemiecka
"MitteletLropa"
Wstęp do etnog'rafii,
1970
Rec.: "AnthTOpos"
t. 63-64,
1968-1969,
"Lud" H170, t. 54, s. 26:~--269.
1972
Rec.:
Teodor
salen
Systematik
Wilhelm
del'
Danzel,
Ethnologische
Kulturwissenschaften,
Kulturkunde.
Hamburg
s. 292-295.
Rec.: R. Śmialowski i E. Dąbska, Budownictwo
Ziemi Lubuskiej, "Rocznik Lubuski" 1972, t. a.
Vel'such
einer
"Lud"
1972,
1967,
drewniane
i mlyny
univert.
:16,
wi.etrzne
na
In
menHH'ialn
ADOLF NASZ
Dnia 7 kwietnia
1973 roku zmarł w wieku 57 lat, po ciężkiej chorobie,
doc.
dr Adolf Nasz, znakomity
znawca kultury ludowej Śląska Dolnego i Opolskiego.
Nauka polska straciła wybitnego nauczyciela
i uczonego, fakt ten szczególnie boleśnie dotknął wrocławskie środowisko akademickie.
Adolf Nasz po ukończeniu
studiów na kierunku
prehistorii
i etnologii, a następnie uzyskaniu stopnia doktora filozofii na Uniwersytecie
Jagiellońskim
w Krakowie wyjeżdża w 1946 roku do Wrocławia aby na stałe związać się z Uniwersytetem.
W 1954 r. uzyskuje
stopień docenta. Na Uniwersytecie
Wrocławskim
pełni
szere2, funkcji, a mianowicie:
kierownika
Katedry Etnologii (od 1952 r.), kierownika Zakładu Etnografii
Polski
0955_1969 r.), kierownika
Katedry
Etnografii
Polski O %0-1969
r.), prodziekana
Wydziału Filozoficzno-Histerycznego
a oskltnio
kierownika
połączonych katedr etnografii
(od 1972 r.). Głównie Jemu Uniwersytet
Wrocłmvski zawdzięcza zorganizo\vanie
i rozwój kierunku
etnografii.
Był pedagogicm wybitnym, wykształcił
i wychował wielu magistrów
i doktorów. Pod Jego
opieką powstało szereg rrac naukowych
i popularno-naukowych.
Wykładał
również na Wyższ,-'j Szkole Pedagogicznej
w Opolu. Od początku
swej działalności
naukowej
doc. dr A. Nasz był członkiem
i działaczem
Polskiego
Towarzystwa
Ludoznawczego,
pełnił szereg odpowiedzialnych
funkcji,
a mianowicie:
Zastępcy
Sekretarz<l G eneralnego,
ostatnio Wiceprezesa
Zarządu Głównego PTL i Prezesa
Oddziału Wrocławskiego
PTL. Był członkiem Towarzystw
naukowych
i regionalnych Wrocławia i Opola.
Jego i przez niego inspirowane
liczne publikacje
pozwalają
nam bliżej poznać kulturę ludową Sląska.
Okrutna
choroba nagle przerwała
życie doc. dr A. Nasza w okresie, kiedy
rozwijał szeroko zakrojone badania naukowe indywidualne
i zespołowe nad kulturą ludową Śląska, której był najwybitniejszym
znawcą.
Odszedł w chwili, kiedy środowisko akademickie
Wrocławia potrzebowało
najbardziej Jego pomocy.
Pomimo ciężkiej i długotrwałej
choroby do ostatnich godzin swego życia zajmował się dydaktyką,
pracami naukowymi
młodszych kolegów oraz uczestniczył
w pracach redakcyjnych
przygotowywanej
do druku "Wsi śląskiej".
Nie zdążył
napisać podręcznika etnografii śląskiej i wielu innych prac.
Jego nagłe odejście jest bolesną stratą dla nauki polskiej i naszego Towarzystwa.
Edward
Ozgowicz
MARIA KAMO CK A
W dniu ):) marca 1072 r. zmarła w Krakowie
mgr Maria Kamocka, pracownik
naukowy Miejskiej Biblioteki Publicznej. Zmarła była autorką kilku rozpraw z zakresu stroju ludowego. Była długoletnim
członkiem Oddziału Krakowskiego
PTL,
w którym ostatnio pełniła funkcję członka Komisji Rewizyjnej.
Elżbieta
JOZEF
Królikowska
LIGĘZA
Dnia 24 grudnia 1972 r. zmarł nagle w wieku 62 lat doc. dr Józef Ligęza, dyrektor Muzeum Górnośląskiego
w Bytomiu, wybitny
badacz folkloru
i kultury
ludowej SJilska. autor i ]'C,ilizalor licznych, cennych inicjatyw h:ulturalnych i badaó
naukowych, zasłużony dla regionu śląskiego działacz społeczny.
{OH
In memoriam
Ze Śląskiem związal się trwale w 1934 r. po ukol1czeniu studiów historycznych
etnograficznych na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Był jednym z pierwszych, którzy w latach międzywojennych
podjęli badani,)
i gromadzenie śląskich pieśni ludowych wznowionych,
znów dzięki Jego inicjatywie, w 1950 r. i utrwalonych w zapisie magnetofonowym.
Zmarły pracował w wielu towarzystwach
naukowych, regionalnych i kulturalny,ch. Z Jego inspiracji śląskie placówki muzealne prowadzą własne prace badawcze, wydawni·cze i oświatowe, W latach 1959--,1962 był jednym 7. organizatorów
Śląskiego Instyt.utu Naukowego w Katowicach, jako .ieg<) wicedyrektor
i przewodniczący Komisji Etnograficznej.
Polem Jego szczególnie umiłowanej
działalności były bn.dania naukowe w zakresie kultury ludowej na Śląsku, folkloru robotniczego, folklGl'u muzycznego i literatury ludowej. Tematom tym poświęcił wnikliwe i cenne publik<1cje.
Doc. dr Józef Ligęza należał do tych pracowników
naukowych,
którz.y SW~l
wiedzę i doświadczenie oddali do dyspozycji społeczel1stwu,
Jego odejście jest dotldiwą stratą w nauce i w /izeregach nas:'.Cgu Towar7.ystw~l,
Maria Suboczowa
JANUSZ
OPTOŁOWICZ
W dniu 14 września 1972 r. zmarł mgr Janusz Optołowicz, kustosz Działu Etnografii Muzeum Okręgowego w Lublinie, wieloletni,
zasłużony członek Polskiego
Towarzystwa Ludoznawczego.
K,. !lsi!f IW .\1areal;
SEBASTIAN
FLIZAK
Dnia 28 listopada 1972 1'. zmarł dr Sebastian Flizak, Honorowy Członek PTL.
Zmarły był współzałożycielem
Oddziału PTL w Mszanie Dolnej, któremu przewodniczył przez całe ćwierćwiecze.
WLADYSŁA W STOŻEK
Dnia 29 listopada 1972 r. zmarł Władysław Stożek. Był zapalonym entmjastą
ludoznawstwa oraz długoletnim członkiem Oddzialu PTL w Mszanie Dolnej.
Piotr
Kale(;ial~