c6b95cd804fd76444bd82e23463b6d0f.pdf
Media
Part of Od Redakcji / ETNOGRAFIA POLSKA 1958 t.1
- extracted text
-
OD REDAKCJI
Podobnie jak w innych dyscyplinach naukowych tak samo w etno
grafii powstała po drugiej wojnie nowa sytuacja, której wyrazem były
głębokie przemiany w zakresie metod, podstaw teoretycznych i zakresu
badawczego. Zasadniczych przekształceń doznały również podstawy orga
nizacyjne nauki. Powołana do życia w 1951 r. Polska Akademia Nauk
objęła kierownictwo nauki polskiej we wszystkich jej dyscyplinach
szczegółowych. Naczelnym zadaniem Polskiej Akademii Nauk jest or
ganizowanie i koordynowanie wysiłków badawczych, uzgadnianie planów
i wytyczanie długofalowych zadań na przyszłość w oparciu o wspólne
założenia metodyczne i teoretyczne. Zadanie to w stosunku do poszcze
gólnych dyscyplin pełnią w obrębie Akademii różnorodne Instytuty,
Komitety i Komisje. W odniesieniu do etnografii zadania te powie
rzone zostały powstałemu w ramach Instytutu Historii Kultury Mate
rialnej Działowi IV. Zakres tematyczny tego Działu nie ogranicza się
mimo zwężonej nomenklatury tylko do zagadnień kultury materialnej.
Obejmuje bowiem zarówno zagadnienia rozwoju sił wytwórczych wraz
z całością kultury materialnej, jak też problematykę społecznych sto
sunków produkcji i bogatą tematykę należącą do dziedziny świadomości
społecznej.
Zgodnie z podstawową zasadą, w myśl której każda dyscyplina po
siada w ramach Akademii swój własny periodyczny organ i własne
publikacje ciągłe, Dział I V przystępuje do wydawania nowego czasopisma
„Etnografia Polska", poświęconego etnografii, oraz do publikowania zwią
zanej z nim Biblioteki Etnograficznej. .
Zadania tego czasopisma są następujące. Niezależnie od istnienia za
służonego organu Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego „Lud", k t ó r y
ukazuje się w odstępach rocznych, oraz innych czasopism periodycznych
poświęconych polskiej etnografii, w szczególności miesięcznika „Polska
Sztuka Ludowa", a także tych periodyków, które (jak np. „Kwartalnik
Historii Kultury Materialnej", „Przegląd Zachodni", „Kwartalnik Opol
ski" czy wydawnictwa Instytutu Badań Literackich) zamieszczają prace
etnograficzne, zachodzi potrzeba nowego czasopisma, które by łączyło
wszystkie wyspecjalizowane działy etnografii i dawało obok prac ana-
16
OD
REDAKCJI
litycznych także syntetyczne ujęcia obejmujące całokształt zagadnień
etnograficznych. Jest rzeczą jasną, że nowe czasopismo będzie się sta
rało położyć szczególny nacisk na wysoki poziom naukowy umieszcza
nych na jego łamach publikacyj. Jest też oczywiste, że tematyka pisma
dotyczyć będzie przede wszystkim etnografii Polski. Niemniej dążąc do
możliwie wszechstronnego obrazowania rozwoju
kultury
ludowej
w Polsce, czasopismo to jako odbicie polskiej współczesnej myśli badaw
czej musi oprócz problematyki własnego kraju uwzględnić również etno
grafię innych narodów słowiańskich oraz pozostałych krajów europej
skich i pozaeuropejskich. Przechodząc do bardziej szczegółowego okre
ślenia zakresu tematycznego, związanego przede wszystkim z etnografią
naszego kraju, pragniemy zaznaczyć, że nowe czasopismo będzie się starało
kłaść silny nacisk na zagadnienia metodologiczne, na zagadnienia zwią
zane z techniką badań, na podstawowe problemy teoretyczne, a w szcze
gólności na problem poznania aktualnej rzeczywistości w toku badań
terenowych. Czasopismo będzie umieszczać artykuły dotyczące nie tylko
teraźniejszości, lecz również przeszłości kultury ludu pracującego; będzie
dążyło do uwzględnienia zarówno starych, reliktowych postaci tej k u l
tury, jak i głębokich przeobrażeń współczesnych; będzie uwzględniać
nie tylko k u l t u r ę chłopstwa, ale także kulturę klasy robotniczej. Nie
obca mu będzie również problematyka etnogenetyczna i zagadnienia
swoistych cech etnicznych ludu polskiego i jego kultury. Traktując
wszystkie te zagadnienia zawsze w ramach konkretnohistorycznych, „Et
nografia Polska" będzie umieszczać nie tylko prace omawiające szczegó
łowy przebieg zjawisk, lecz także prace poświęcone zagadnieniom pra
widłowości rozwojowych wydobytych z konkretnych procesów historycz
nych.
Wyznaczając w ten sposób bardzo szkicowo podstawowy zakres te
matyczny, wypada dodać, że w programie czasopisma znajdzie się rów
nież zagadnienie powiązania nauki z życiem w myśl zasady jedności
teorii i praktyki. Redakcja czasopisma będzie dążyć do realizacji tego
zadania w dwojaki głównie sposób. Przede wszystkim przez oświetle
nie na łamach czasopisma takich konkretnych procesów związanych
z kulturą ludu pracującego oraz takich prawidłowości związanych
z tymi procesami, które niosą konieczną podstawę do właściwego dzia
łania praktycznego mającego na celu przebudowę istniejącej rzeczy
wistości w określonym kierunku. Poza t y m redakcja będzie kłaść nacisk
na oświetlenie na łamach czasopisma szczegółowych zjawisk, których
znajomość dla bieżących potrzeb życia może być doniosła. Zamierzeniem
redakcji jest więc umieszczanie artykułów zwracających uwagę na
twórcze osiągnięcia i wielkie wartości istniejące w kulturze ludu pra
cującego, które można włączyć do kultury ogólnonarodowej.
OD
REDAKCJI
17
Jest rzeczą jasną, że struktura czasopisma przewiduje umieszczanie
zarówno artykułów problemowych, jak i materiałów dyskusyjnych,
sprawozdań, recenzji i kronik. Dużą wagę będzie przywiązywać redakcja
czasopisma do obszernych i gruntownych sprawozdań z polskiego ruchu
wydawniczego oraz z osiągnięć poszczególnych placówek w dziedzinie
badań terenowych i prac teoretycznych. Pierwsze tego rodzaju spra
wozdanie z dwuletniego okresu działalności niektórych placówek Dzia
łu I V I H K M ogłaszamy w obecnym tomie „Etnografii".
Kontynuując w niejednym wypadku prace rozpoczęte poprzednio
przez katedry uniwersyteckie, muzea, Polskie Towarzystwo Ludoznaw
cze itp., kierownictwo Działu I V I H K M dąży do tego, aby związane
z Działem placówki badawcze uzupełniały prace dawniejsze, rozbudo
wywały je i starały się stale o ich metodologiczne pogłębianie. Dlatego
przedstawiając w publikowanych sprawozdaniach pewien etap prac
badawczych, redakcja „Etnografii Polskiej" będzie dążyć do wywołania
dyskusji nad założeniami metodologicznymi opracowań monograficz
nych, nad sposobem realizowania tych założeń przez różne ośrodki
oraz nad dotychczasowymi wynikami. Oczekujemy od czytelników k r y
tycznej oceny, która pozwoliłaby na utrwalenie względnie rewizję
założeń teoretycznych i metodycznych zarówno w odniesieniu do zbie
rania materiałów terenowych i archiwalnych, jak też sposobów ich opra
cowywania.
Redakcja „Etnografii Polskiej" spodziewa się, że podawanie wyników
badań, przeprowadzanych w różnych placówkach etnograficznych I n
stytutu, przyczyni się do intensywniejszej i bardziej skoordynowanej
pracy nad historią polskiej kultury ludowej prowadzonej także przez
inne instytucje etnograficzne, nie związane dotychczas z Akademią.
W planie redakcyjnym uwzględnione zostaną ponadto krótkie stresz
czenia tych prac, które nie mogą szybko ukazać się w druku. W przy
szłości zamierza redakcja „Etnografii Polskiej" wprowadzić również
systematyczny dział bibliografii bieżącej, ilustrujący całokształt do
robku etnografii polskiej. Zapoczątkują ten dział artykuły poświecone
historii etnografii polskiej okresu dziesięciolecia, które ukażą się w na
stępnym tomie wydawnictwa. Poza t y m zadaniem czasopisma będzie
w miarę możliwości staranne informowanie o ważniejszych wydarze
niach w dziedzinie wydawniczej poza granicami naszego kraju.
Przedstawiając w ten sposób w krótkim zarysie podstawowe cele
nowego czasopisma redakcja zwraca się do wszystkich pracowników na
polu etnografii z prośbą o współpracę i pomoc, o nadsyłanie artykułów
i o uwagi krytyczne, które by pozwoliły „Etnografii Polskiej" spełnić
jej czołowe zadanie: być odbiciem aktualnych najlepszych dążeń i osiąg
nięć naszej dyscypliny, walczyć o coraz doskonalsze w y n i k i poznawcze.
Etnografia
Polaka I
2